Ἠλέκτρα

Episode 1

Παιδαγωγός

1ὦ τοῦ στρατηγήσαντος ἐν Τροίᾳ ποτὲ

2Ἀγαμέμνονος παῖ, νῦν ἐκεῖνʼ ἔξεστί σοι

3παρόντι λεύσσειν, ὧν πρόθυμος ἦσθʼ ἀεί.

4τὸ γὰρ παλαιὸν Ἄργος οὑπόθεις τόδε,

5τῆς οἰστροπλῆγος ἄλσος Ἰνάχου κόρης·

6αὕτη δʼ, Ὀρέστα, τοῦ λυκοκτόνου θεοῦ

7ἀγορὰ Λύκειος· οὑξ ἀριστερᾶς δʼ ὅδε

8Ἥρας ὁ κλεινὸς ναός· οἷ δʼ ἱκάνομεν,

9φάσκειν Μυκήνας τὰς πολυχρύσους ὁρᾶν

10πολύφθορόν τε δῶμα Πελοπιδῶν τόδε,

11ὅθεν σε πατρὸς ἐκ φονῶν ἐγώ ποτε

12πρὸς σῆς ὁμαίμου καὶ κασιγνήτης λαβὼν

13ἤνεγκα κἀξέσωσα κἀξεθρεψάμην

14τοσόνδʼ ἐς ἥβης, πατρὶ τιμωρὸν φόνου.

15νῦν οὖν, Ὀρέστα καὶ σὺ φίλτατε ξένων

16Πυλάδη, τί χρὴ δρᾶν ἐν τάχει βουλευτέον·

17ὡς ἡμὶν ἤδη λαμπρὸν ἡλίου σέλας

18ἑῷα κινεῖ φθέγματʼ ὀρνίθων σαφῆ

19μέλαινά τʼ ἄστρων ἐκλέλοιπεν εὐφρόνη.

20πρὶν οὖν τινʼ ἀνδρῶν ἐξοδοιπορεῖν στέγης,

21ξυνάπτετον λόγοισιν· ὡς ἐνταῦθʼ ἐμέν,

22ἵνʼ οὐκέτʼ ὀκνεῖν καιρός, ἀλλʼ ἔργων ἀκμή.

Ὀρέστης

23ὦ φίλτατʼ ἀνδρῶν προσπόλων, ὥς μοι σαφῆ

24σημεῖα φαίνεις ἐσθλὸς εἰς ἡμᾶς γεγώς.

25ὥσπερ γὰρ ἵππος εὐγενής, κἂν ᾖ γέρων,

26ἐν τοῖσι δεινοῖς θυμὸν οὐκ ἀπώλεσεν,

27ἀλλʼ ὀρθὸν οὖς ἵστησιν, ὡσαύτως δὲ σὺ

28ἡμᾶς τʼ ὀτρύνεις καὐτὸς ἐν πρώτοις ἕπει.

29τοιγὰρ τὰ μὲν δόξαντα δηλώσω, σὺ δὲ

30ὀξεῖαν ἀκοὴν τοῖς ἐμοῖς λόγοις διδούς,

31εἰ μή τι καιροῦ τυγχάνω, μεθάρμοσον.

32ἐγὼ γὰρ ἡνίχʼ ἱκόμην τὸ Πυθικὸν

33μαντεῖον, ὡς μάθοιμʼ ὅτῳ τρόπῳ πατρὶ

34δίκας ἀροίμην τῶν φονευσάντων πάρα,

35χρῇ μοι τοιαῦθʼ ὁ Φοῖβος ὧν πεύσει τάχα·

36ἄσκευον αὐτὸν ἀσπίδων τε καὶ στρατοῦ

37δόλοισι κλέψαι χειρὸς ἐνδίκους σφαγάς.

38ὅτʼ οὖν τοιόνδε χρησμὸν εἰσηκούσαμεν,

39σὺ μὲν μολών, ὅταν σε καιρὸς εἰσάγῃ,

40δόμων ἔσω τῶνδʼ, ἴσθι πᾶν τὸ δρώμενον,

41ὅπως ἂν εἰδὼς ἡμὶν ἀγγείλῃς σαφῆ.

42οὐ γάρ σε μὴ γήρᾳ τε καὶ χρόνῳ μακρῷ

43γνῶσʼ, οὐδʼ ὑποπτεύσουσιν ὧδʼ ἠνθισμένον.

44λόγῳ δὲ χρῶ τοιῷδʼ, ὅτι ξένος μὲν εἶ

45Φωκέως παρʼ ἀνδρὸς Φανοτέως ἥκων· ὃ γὰρ

46μέγιστος αὐτοῖς τυγχάνει δορυξένων.

47ἄγγελλε δʼ ὅρκον προστιθεὶς ὁθούνεκα

48τέθνηκʼ Ὀρέστης ἐξ ἀναγκαίας τύχης,

49ἄθλοισι Πυθικοῖσιν ἐκ τροχηλάτων

50δίφρων κυλισθείς· ὧδʼ ὁ μῦθος ἑστάτω.

Ὀρέστης

51ἡμεῖς δὲ πατρὸς τύμβον, ὡς ἐφίετο,

52λοιβαῖσι πρῶτον καὶ καρατόμοις χλιδαῖς

53στέψαντες εἶτʼ ἄψορρον ἥξομεν πάλιν,

54τύπωμα χαλκόπλευρον ἠρμένοι χεροῖν,

55ὃ καὶ σὺ θάμνοις οἶσθά που κεκρυμμένον,

56ὅπως λόγῳ κλέπτοντες ἡδεῖαν φάτιν

57φέρωμεν αὐτοῖς, τοὐμὸν ὡς ἔρρει δέμας

58φλογιστὸν ἤδη καὶ κατηνθρακωμένον.

59τί γάρ με λυπεῖ τοῦθʼ, ὅταν λόγῳ θανὼν

60ἔργοισι σωθῶ κἀξενέγκωμαι κλέος;

61δοκῶ μέν, οὐδὲν ῥῆμα σὺν κέρδει κακόν.

62ἤδη γὰρ εἶδον πολλάκις καὶ τοὺς σοφοὺς

63λόγῳ μάτην θνῄσκοντας· εἶθʼ, ὅταν δόμους

64ἔλθωσιν αὖθις, ἐκτετίμηνται πλέον·

65ὡς κἄμʼ ἐπαυχῶ τῆσδε τῆς φήμης ἄπο

66δεδορκότʼ ἐχθροῖς ἄστρον ὣς λάμψειν ἔτι.

67ἀλλʼ, ὦ πατρῴα γῆ θεοί τʼ ἐγχώριοι,

68δέξασθέ μʼ εὐτυχοῦντα ταῖσδε ταῖς ὁδοῖς,

69σύ τʼ, ὦ πατρῷον δῶμα· σοῦ γὰρ ἔρχομαι

70δίκῃ καθαρτὴς πρὸς θεῶν ὡρμημένος·

71καὶ μή μʼ ἄτιμον τῆσδʼ ἀποστείλητε γῆς,

72ἀλλʼ ἀρχέπλουτον καὶ καταστάτην δόμων.

73εἴρηκα μέν νυν ταῦτα· σοὶ δʼ ἤδη, γέρον,

74τὸ σὸν μελέσθω βάντι φρουρῆσαι χρέος.

75νὼ δʼ ἔξιμεν· καιρὸς γάρ, ὅσπερ ἀνδράσιν

76μέγιστος ἔργου παντός ἐστʼ ἐπιστάτης.

Ἠλέκτρα

77ἰώ μοί μοι δύστηνος.

Παιδαγωγός

78καὶ μὴν θυρῶν ἔδοξα προσπόλων τινὸς

79ὑποστενούσης ἔνδον αἰσθέσθαι, τέκνον.

Ὀρέστης

80ἆρʼ ἐστὶν ἡ δύστηνος Ἠλέκτρα· θέλεις

81μείνωμεν αὐτοῦ κἀπακούσωμεν γόων;

Παιδαγωγός

82ἥκιστα· μηδὲν πρόσθεν ἢ τὰ Λοξίου

83πειρώμεθʼ ἔρδειν κἀπὸ τῶνδʼ ἀρχηγετεῖν,

84πατρὸς χέοντες λουτρά· ταῦτα γὰρ φέρει

85νίκην τʼ ἐφʼ ἡμῖν καὶ κράτος τῶν δρωμένων.

Choral 2

Episode 3

Χορός

251ἐγὼ μέν, ὦ παῖ, καὶ τὸ σὸν σπεύδουσʼ ἅμα

252καὶ τοὐμὸν αὐτῆς ἦλθον· εἰ δὲ μὴ καλῶς

253λέγω, σὺ νίκα· σοὶ γὰρ ἑψόμεσθʼ ἅμα.

Ἠλέκτρα

254αἰσχύνομαι μέν, ὦ γυναῖκες, εἰ δοκῶ

255πολλοῖσι θρήνοις δυσφορεῖν ὑμῖν ἄγαν.

256ἀλλʼ ἡ βία γὰρ ταῦτʼ ἀναγκάζει με δρᾶν,

257σύγγνωτε· πῶς γὰρ ἥτις εὐγενὴς γυνή,

258πατρῷʼ ὁρῶσα πήματʼ, οὐ δρῴη τάδʼ ἄν;

259ἁγὼ κατʼ ἦμαρ καὶ κατʼ εὐφρόνην ἀεὶ

260θάλλοντα μᾶλλον ἢ καταφθίνονθʼ ὁρῶ·

261ᾗ πρῶτα μὲν τὰ μητρός, ἥ μʼ ἐγείνατο,

262ἔχθιστα συμβέβηκεν· εἶτα δώμασιν

263ἐν τοῖς ἐμαυτῆς τοῖς φονεῦσι τοῦ πατρὸς

264ξύνειμι, κἀκ τῶνδʼ ἄρχομαι κἀκ τῶνδέ μοι

265λαβεῖν θʼ ὁμοίως καὶ τὸ τητᾶσθαι πέλει.

266ἔπειτα ποίας ἡμέρας δοκεῖς μʼ ἄγειν,

267ὅταν θρόνοις Αἴγισθον ἐνθακοῦντʼ ἴδω

268τοῖσιν πατρῴοις, εἰσίδω δʼ ἐσθήματα

269φοροῦντʼ ἐκείνῳ ταὐτὰ καὶ παρεστίους

270σπένδοντα λοιβὰς ἔνθʼ ἐκεῖνον ὤλεσεν,

271ἴδω δὲ τούτων τὴν τελευταίαν ὕβριν,

272τὸν αὐτοέντην ἡμὶν ἐν κοίτῃ πατρὸς

273ξὺν τῇ ταλαίνῃ μητρί, μητέρʼ εἰ χρεὼν

274ταύτην προσαυδᾶν τῷδε συγκοιμωμένην·

275ἡ δʼ ὧδε τλήμων ὥστε τῷ μιάστορι

276ξύνεστʼ, ἐρινὺν οὔτινʼ ἐκφοβουμένη·

277ἀλλʼ ὥσπερ ἐγγελῶσα τοῖς ποιουμένοις,

278εὑροῦσʼ ἐκείνην ἡμέραν, ἐν ᾗ τότε

279πατέρα τὸν ἀμὸν ἐκ δόλου κατέκτανεν,

280ταύτῃ χοροὺς ἵστησι καὶ μηλοσφαγεῖ

281θεοῖσιν ἔμμηνʼ ἱερὰ τοῖς σωτηρίοις.

Ἠλέκτρα

282ἐγὼ δʼ ὁρῶσʼ ἡ δύσμορος κατὰ στέγας

283κλαίω, τέτηκα, κἀπικωκύω πατρὸς

284τὴν δυστάλαιναν δαῖτʼ ἐπωνομασμένην

285αὐτὴ πρὸς αὑτήν. οὐδὲ γὰρ κλαῦσαι πάρα

286τοσόνδʼ ὅσον μοι θυμὸς ἡδονὴν φέρει.

287αὕτη γὰρ ἡ λόγοισι γενναία γυνὴ

288φωνοῦσα τοιάδʼ ἐξονειδίζει κακά·

289ὦ δύσθεον μίσημα, σοὶ μόνῃ πατὴρ

290τέθνηκεν; ἄλλος δʼ οὔτις ἐν πένθει βροτῶν;

291κακῶς ὄλοιο, μηδέ σʼ ἐκ γόων ποτὲ

292τῶν νῦν ἀπαλλάξειαν οἱ κάτω θεοί.

293τάδʼ ἐξυβρίζει· πλὴν ὅταν κλύῃ τινὸς

294ἥξοντʼ Ὀρέστην· τηνικαῦτα δʼ ἐμμανὴς

295βοᾷ παραστᾶσʼ· οὐ σύ μοι τῶνδʼ αἰτία;

296οὐ σὸν τόδʼ ἐστὶ τοὔργον, ἥτις ἐκ χερῶν

297κλέψασʼ Ὀρέστην τῶν ἐμῶν ὑπεξέθου;

298ἀλλʼ ἴσθι τοι τίσουσά γʼ ἀξίαν δίκην.

299τοιαῦθʼ ὑλακτεῖ, σὺν δʼ ἐποτρύνει πέλας

300ὁ κλεινὸς αὐτῇ ταὐτὰ νυμφίος παρών,

301ὁ πάντʼ ἄναλκις οὗτος, ἡ πᾶσα βλάβη,

302ὁ σὺν γυναιξὶ τὰς μάχας ποιούμενος.

303ἐγὼ δʼ Ὀρέστην τῶνδε προσμένουσʼ ἀεὶ

304παυστῆρʼ ἐφήξειν ἡ τάλαινʼ ἀπόλλυμαι.

305μέλλων γὰρ ἀεὶ δρᾶν τι τὰς οὔσας τέ μου

306καὶ τὰς ἀπούσας ἐλπίδας διέφθορεν.

307ἐν οὖν τοιούτοις οὔτε σωφρονεῖν, φίλαι,

308οὔτʼ εὐσεβεῖν πάρεστιν· ἀλλʼ ἔν τοι κακοῖς

309πολλή ʼστʼ ἀνάγκη κἀπιτηδεύειν κακά.

Χορός

310φέρʼ εἰπέ, πότερον ὄντος Αἰγίσθου πέλας

311λέγεις τάδʼ ἡμῖν ἢ βεβῶτος ἐκ δόμων;

Ἠλέκτρα

312ἦ κάρτα· μὴ δόκει μʼ ἄν, εἴπερ ἦν πέλας,

313θυραῖον οἰχνεῖν· νῦν δʼ ἀγροῖσι τυγχάνει.

Χορός

314ἦ κἂν ἐγὼ θαρσοῦσα μᾶλλον ἐς λόγους

315τοὺς σοὺς ἱκοίμην, εἴπερ ὧδε ταῦτʼ ἔχει;

Ἠλέκτρα

316ὡς νῦν ἀπόντος ἱστόρει· τί σοι φίλον;

Χορός

317καὶ δή σʼ ἐρωτῶ· τοῦ κασιγνήτου τί φής,

318ἥξοντος ἢ μέλλοντος; εἰδέναι θέλω.

Ἠλέκτρα

319φησίν γε· φάσκων δʼ οὐδὲν ὧν λέγει ποεῖ.

Χορός

320φιλεῖ γὰρ ὀκνεῖν πρᾶγμʼ ἀνὴρ πράσσων μέγα.

Ἠλέκτρα

321καὶ μὴν ἔγωγʼ ἔσωσʼ ἐκεῖνον οὐκ ὄκνῳ.

Χορός

322θάρσει· πέφυκεν ἐσθλός, ὥστʼ ἀρκεῖν φίλοις.

Ἠλέκτρα

323πέποιθʼ, ἐπεί τἂν οὐ μακρὰν ἔζων ἐγώ.

Χορός

324μὴ νῦν ἔτʼ εἴπῃς μηδέν· ὡς δόμων ὁρῶ

325τὴν σὴν ὅμαιμον ἐκ πατρὸς ταὐτοῦ φύσιν,

326Χρυσόθεμιν, ἔκ τε μητρός, ἐντάφια χεροῖν

327φέρουσαν, οἷα τοῖς κάτω νομίζεται.

Χρυσόθεμις

328τίνʼ αὖ σὺ τήνδε πρὸς θυρῶνος ἐξόδοις

329ἐλθοῦσα φωνεῖς, ὦ κασιγνήτη, φάτιν,

330κοὐδʼ ἐν χρόνῳ μακρῷ διδαχθῆναι θέλεις

331θυμῷ ματαίῳ μὴ χαρίζεσθαι κενά;

332καίτοι τοσοῦτόν γʼ οἶδα κἀμαυτήν, ὅτι

333ἀλγῶ ʼπὶ τοῖς παροῦσιν· ὥστʼ ἄν, εἰ σθένος

334λάβοιμι, δηλώσαιμʼ ἂν οἷʼ αὐτοῖς φρονῶ.

335νῦν δʼ ἐν κακοῖς μοι πλεῖν ὑφειμένῃ δοκεῖ,

336καὶ μὴ δοκεῖν μὲν δρᾶν τι, πημαίνειν δὲ μή·

337τοιαῦτα δʼ ἄλλα καὶ σὲ βούλομαι ποεῖν.

338καίτοι τὸ μὲν δίκαιον οὐχ ᾗ ʼγὼ λέγω,

339ἀλλʼ ᾗ σὺ κρίνεις· εἰ δʼ ἐλευθέραν με δεῖ

340ζῆν, τῶν κρατούντων ἐστὶ πάντʼ ἀκουστέα.

Ἠλέκτρα

341δεινόν γέ σʼ οὖσαν πατρὸς οὗ σὺ παῖς ἔφυς,

342κείνου λελῆσθαι, τῆς δὲ τικτούσης μέλειν.

343ἅπαντα γάρ σοι τἀμὰ νουθετήματα

344κείνης διδακτά, κοὐδὲν ἐκ σαυτῆς λέγεις.

345ἔπειθʼ ἑλοῦ γε θάτερʼ, ἢ φρονεῖν κακῶς

346ἢ τῶν φίλων φρονοῦσα μὴ μνήμην ἔχειν·

347ἥτις λέγεις μὲν ἀρτίως ὡς, εἰ λάβοις

348σθένος, τὸ τούτων μῖσος ἐκδείξειας ἄν,

349ἐμοῦ δὲ πατρὶ πάντα τιμωρουμένης

350οὔτε ξυνέρδεις τήν τε δρῶσαν ἐκτρέπεις.

351οὐ ταῦτα πρὸς κακοῖσι δειλίαν ἔχει;

352ἐπεὶ δίδαξον, ἢ μάθʼ ἐξ ἐμοῦ, τί μοι

353κέρδος γένοιτʼ ἂν τῶνδε ληξάσῃ γόων.

354οὐ ζῶ; κακῶς μέν, οἶδʼ, ἐπαρκούντως δʼ ἐμοί.

355λυπῶ δὲ τούτους, ὥστε τῷ τεθνηκότι

356τιμὰς προσάπτειν, εἴ τις ἔστʼ ἐκεῖ χάρις.

357σὺ δʼ ἡμὶν ἡ μισοῦσα μισεῖς μὲν λόγῳ,

358ἔργῳ δὲ τοῖς φονεῦσι τοῦ πατρὸς ξύνει.

359ἐγὼ μὲν οὖν οὐκ ἄν ποτʼ, οὐδʼ εἴ μοι τὰ σὰ

360μέλλοι τις οἴσειν δῶρʼ, ἐφʼ οἷσι νῦν χλιδᾷς,

361τούτοις ὑπεικάθοιμι· σοὶ δὲ πλουσία

362τράπεζα κείσθω καὶ περιρρείτω βίος.

363ἐμοὶ γὰρ ἔστω τοὐμὲ μὴ λυπεῖν μόνον

364βόσκημα· τῆς σῆς δʼ οὐκ ἐρῶ τιμῆς τυχεῖν,

365οὐδʼ ἂν σύ, σώφρων γʼ οὖσα. νῦν δʼ ἐξὸν πατρὸς

366πάντων ἀρίστου παῖδα κεκλῆσθαι, καλοῦ

367τῆς μητρός· οὕτω γὰρ φανεῖ πλείστοις κακή,

368θανόντα πατέρα καὶ φίλους προδοῦσα σούς.

Χορός

369μηδὲν πρὸς ὀργήν, πρὸς θεῶν· ὡς τοῖς λόγοις

370ἔνεστιν ἀμφοῖν κέρδος, εἰ σὺ μὲν μάθοις

371τοῖς τῆσδε χρῆσθαι, τοῖς δὲ σοῖς αὕτη πάλιν.

Χρυσόθεμις

372ἐγὼ μέν, ὦ γυναῖκες, ἠθάς εἰμί πως

373τῶν τῆσδε μύθων· οὐδʼ ἂν ἐμνήσθην ποτέ,

374εἰ μὴ κακὸν μέγιστον εἰς αὐτὴν ἰὸν

375ἤκουσʼ, ὃ ταύτην τῶν μακρῶν σχήσει γόων.

Ἠλέκτρα

376φέρʼ εἰπὲ δὴ τὸ δεινόν· εἰ γὰρ τῶνδέ μοι

377μεῖζόν τι λέξεις, οὐκ ἂν ἀντείποιμʼ ἔτι.

Χρυσόθεμις

378ἀλλʼ ἐξερῶ σοι πᾶν ὅσον κάτοιδʼ ἐγώ.

379μέλλουσι γάρ σʼ, εἰ τῶνδε μὴ λήξεις γόων,

380ἐνταῦθα πέμψειν ἔνθα μή ποθʼ ἡλίου

381φέγγος προσόψει, ζῶσα δʼ ἐν κατηρεφεῖ

382στέγῃ χθονὸς τῆσδʼ ἐκτὸς ὑμνήσεις κακά.

383πρὸς ταῦτα φράζου καί με μή ποθʼ ὕστερον

384παθοῦσα μέμψῃ· νῦν γὰρ ἐν καλῷ φρονεῖν.

Ἠλέκτρα

385ἦ ταῦτα δή με καὶ βεβούλευνται ποεῖν;

Χρυσόθεμις

386μάλισθʼ· ὅταν περ οἴκαδʼ Αἴγισθος μόλῃ.

Ἠλέκτρα

387ἀλλʼ ἐξίκοιτο τοῦδέ γʼ οὕνεκʼ ἐν τάχει.

Χρυσόθεμις

388τίνʼ, ὦ τάλαινα, τόνδʼ ἐπηράσω λόγον;

Ἠλέκτρα

389ἐλθεῖν ἐκεῖνον, εἴ τι τῶνδε δρᾶν νοεῖ.

Χρυσόθεμις

390ὅπως πάθῃς τί χρῆμα; ποῦ ποτʼ εἶ φρενῶν;

Ἠλέκτρα

391ὅπως ἀφʼ ὑμῶν ὡς προσωτάτω φύγω.

Χρυσόθεμις

392βίου δὲ τοῦ παρόντος οὐ μνείαν ἔχεις;

Ἠλέκτρα

393καλὸς γὰρ οὑμὸς βίοτος ὥστε θαυμάσαι.

Χρυσόθεμις

394ἀλλʼ ἦν ἄν, εἰ σύ γʼ εὖ φρονεῖν ἠπίστασο.

Ἠλέκτρα

395μή μʼ ἐκδίδασκε τοῖς φίλοις εἶναι κακήν.

Χρυσόθεμις

396ἀλλʼ οὐ διδάσκω· τοῖς κρατοῦσι δʼ εἰκαθεῖν.

Ἠλέκτρα

397σὺ ταῦτα θώπευʼ· οὐκ ἐμοὺς τρόπους λέγεις.

Χρυσόθεμις

398καλόν γε μέντοι μὴ ʼξ ἀβουλίας πεσεῖν.

Ἠλέκτρα

399πεσούμεθʼ, εἰ χρή, πατρὶ τιμωρούμενοι.

Χρυσόθεμις

400πατὴρ δὲ τούτων, οἶδα, συγγνώμην ἔχει.

Ἠλέκτρα

401ταῦτʼ ἐστὶ τἄπη πρὸς κακῶν ἐπαινέσαι.

Χρυσόθεμις

402σὺ δʼ οὐχὶ πείσει καὶ συναινέσεις ἐμοί;

Ἠλέκτρα

403οὐ δῆτα· μή πω νοῦ τοσόνδʼ εἴην κενή.

Χρυσόθεμις

404χωρήσομαί τἄρʼ οἷπερ ἐστάλην ὁδοῦ.

Ἠλέκτρα

405ποῖ δʼ ἐμπορεύει; τῷ φέρεις τάδʼ ἔμπυρα;

Χρυσόθεμις

406μήτηρ με πέμπει πατρὶ τυμβεῦσαι χοάς.

Ἠλέκτρα

407πῶς εἶπας; ἦ τῷ δυσμενεστάτῳ βροτῶν;

Χρυσόθεμις

408ὃν ἔκτανʼ αὐτή· τοῦτο γὰρ λέξαι θέλεις.

Ἠλέκτρα

409ἐκ τοῦ φίλων πεισθεῖσα; τῷ τοῦτʼ ἤρεσεν;

Χρυσόθεμις

410ἐκ δείματός του νυκτέρου, δοκεῖν ἐμοί;

Ἠλέκτρα

411ὦ θεοὶ πατρῷοι, συγγένεσθέ γʼ ἀλλὰ νῦν.

Χρυσόθεμις

412ἔχεις τι θάρσος τοῦδε τοῦ τάρβους πέρι;

Ἠλέκτρα

413εἴ μοι λέγοις τὴν ὄψιν, εἴποιμʼ ἂν τότε.

Χρυσόθεμις

414ἀλλʼ οὐ κάτοιδα πλὴν ἐπὶ σμικρὸν φράσαι.

Ἠλέκτρα

415λέγʼ ἀλλὰ τοῦτο· πολλά τοι σμικροὶ λόγοι

416ἔσφηλαν ἤδη καὶ κατώρθωσαν βροτούς.

Χρυσόθεμις

417λόγος τις αὐτήν ἐστιν εἰσιδεῖν πατρὸς

418τοῦ σοῦ τε κἀμοῦ δευτέραν ὁμιλίαν

419ἐλθόντος ἐς φῶς· εἶτα τόνδʼ ἐφέστιον

420πῆξαι λαβόντα σκῆπτρον οὑφόρει ποτὲ

421αὐτός, τανῦν δʼ Αἴγισθος· ἐκ δὲ τοῦδʼ ἄνω

422βλαστεῖν βρύοντα θαλλόν, ᾧ κατάσκιον

423πᾶσαν γενέσθαι τὴν Μυκηναίων χθόνα.

424τοιαῦτά του παρόντος, ἡνίχʼ Ἡλίῳ

425δείκνυσι τοὔναρ, ἔκλυον ἐξηγουμένου.

426πλείω δὲ τούτων οὐ κάτοιδα, πλὴν ὅτι

427πέμπει με κείνη τοῦδε τοῦ φόβου χάριν.

428πρός νυν θεῶν σε λίσσομαι τῶν ἐγγενῶν

429ἐμοὶ πιθέσθαι μηδʼ ἀβουλίᾳ πεσεῖν·

430εἰ γάρ μʼ ἀπώσει, σὺν κακῷ μέτει πάλιν.

Ἠλέκτρα

431ἀλλʼ, ὦ φίλη, τούτων μὲν ὧν ἔχεις χεροῖν

432τύμβῳ προσάψῃς μηδέν· οὐ γάρ σοι θέμις

433οὐδʼ ὅσιον ἐχθρᾶς ἀπὸ γυναικὸς ἱστάναι

434κτερίσματʼ οὐδὲ λουτρὰ προσφέρειν πατρί·

435ἀλλʼ ἢ πνοαῖσιν ἢ βαθυσκαφεῖ κόνει

436κρύψον νιν, ἔνθα μή ποτʼ εἰς εὐνὴν πατρὸς

437τούτων πρόσεισι μηδέν· ἀλλʼ ὅταν θάνῃ

438κειμήλιʼ αὐτῇ ταῦτα σῳζέσθω κάτω.

439ἀρχὴν δʼ ἄν, εἰ μὴ τλημονεστάτη γυνὴ

440πασῶν ἔβλαστε, τάσδε δυσμενεῖς χοὰς

441οὐκ ἄν ποθʼ ὅν γʼ ἔκτεινε, τῷδʼ ἐπέστεφε.

442σκέψαι γὰρ εἴ σοι προσφιλῶς αὐτῇ δοκεῖ

443γέρα τάδʼ οὑν τάφοισι δέξεσθαι νέκυς,

444ὑφʼ ἧς θανὼν ἄτιμος, ὥστε δυσμενής,

445ἐμασχαλίσθη, κἀπὶ λουτροῖσιν κάρᾳ

446κηλῖδας ἐξέμαξεν. ἆρα μὴ δοκεῖς

447λυτήριʼ αὐτῇ ταῦτα τοῦ φόνου φέρειν;

448οὐχ ἔστιν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν μέθες· σὺ δὲ

449τεμοῦσα κρατὸς βοστρύχων ἄκρας φόβας

450κἀμοῦ ταλαίνης, σμικρὰ μὲν τάδʼ, ἀλλʼ ὅμως

451ἅχω, δὸς αὐτῷ, τήνδʼ ἀλιπαρῆ τρίχα

452καὶ ζῶμα τοὐμὸν οὐ χλιδαῖς ἠσκημένον.

453αἰτοῦ δὲ προσπίτνουσα γῆθεν εὐμενῆ

454ἡμῖν ἀρωγὸν αὐτὸν εἰς ἐχθροὺς μολεῖν,

455καὶ παῖδʼ Ὀρέστην ἐξ ὑπερτέρας χερὸς

456ἐχθροῖσιν αὐτοῦ ζῶντʼ ἐπεμβῆναι ποδί,

457ὅπως τὸ λοιπὸν αὐτὸν ἀφνεωτέραις

458χερσὶν στέφωμεν ἢ τανῦν δωρούμεθα.

459οἶμαι μὲν οὖν, οἶμαί τι κἀκείνῳ μέλον

460πέμψαι τάδʼ αὐτῇ δυσπρόσοπτʼ ὀνείρατα·

461ὅμως δʼ, ἀδελφή, σοί θʼ ὑπούργησον τάδε

462ἐμοί τʼ ἀρωγὰ τῷ τε φιλτάτῳ βροτῶν

463πάντων, ἐν Ἅιδου κειμένῳ κοινῷ πατρί.

Χορός

464πρὸς εὐσέβειαν ἡ κόρη λέγει· σὺ δέ,

465εἰ σωφρονήσεις, ὦ φίλη, δράσεις τάδε.

Χρυσόθεμις

466δράσω· τὸ γὰρ δίκαιον οὐχ ἔχει λόγον

467δυοῖν ἐρίζειν, ἀλλʼ ἐπισπεύδειν τὸ δρᾶν.

468πειρωμένῃ δὲ τῶνδε τῶν ἔργων ἐμοὶ

469σιγὴ παρʼ ὑμῶν, πρὸς θεῶν, ἔστω, φίλαι·

470ὡς εἰ τάδʼ ἡ τεκοῦσα πεύσεται, πικρὰν

471δοκῶ με πεῖραν τήνδε τολμήσειν ἔτι.

Choral 4

Episode 5

Κλυταιμνήστρα

516ἀνειμένη μέν, ὡς ἔοικας, αὖ στρέφει·

517οὐ γὰρ πάρεστʼ Αἴγισθος, ὅς σʼ ἐπεῖχʼ ἀεὶ

518μή τοι θυραίαν γʼ οὖσαν αἰσχύνειν φίλους·

519νῦν δʼ ὡς ἄπεστʼ ἐκεῖνος, οὐδὲν ἐντρέπει

520ἐμοῦ γε· καίτοι πολλὰ πρὸς πολλούς με δὴ

521ἐξεῖπας ὡς θρασεῖα καὶ πέρα δίκης

522ἄρχω, καθυβρίζουσα καὶ σὲ καὶ τὰ σά·

523ἐγὼ δʼ ὕβριν μὲν οὐκ ἔχω, κακῶς δέ σε

524λέγω κακῶς κλύουσα πρὸς σέθεν θαμά.

525πατὴρ γάρ, οὐδὲν ἄλλο, σοὶ πρόσχημʼ ἀεὶ

526ὡς ἐξ ἐμοῦ τέθνηκεν. ἐξ ἐμοῦ· καλῶς

527ἔξοιδα· τῶνδʼ ἄρνησις οὐκ ἔνεστί μοι·

528ἡ γὰρ Δίκη νιν εἷλεν, οὐκ ἐγὼ μόνη,

529ᾗ χρῆν σʼ ἀρήγειν, εἰ φρονοῦσʼ ἐτύγχανες·

530ἐπεὶ πατὴρ σὸς οὗτος, ὃν θρηνεῖς ἀεί,

531τὴν σὴν ὅμαιμον μοῦνος Ἑλλήνων ἔτλη

532θῦσαι θεοῖσιν, οὐκ ἴσον καμὼν ἐμοὶ

533λύπης, ὅς ἔσπειρʼ, ὥσπερ ἡ τίκτουσʼ ἐγώ.

534εἶεν, δίδαξον δή με τοῦ χάριν, τίνων

535ἔθυσεν αὐτήν· πότερον Ἀργείων ἐρεῖς;

536ἀλλʼ οὐ μετῆν αὐτοῖσι τήν γʼ ἐμὴν κτανεῖν.

537ἀλλʼ ἀντʼ ἀδελφοῦ δῆτα Μενέλεω κτανὼν

538τἄμʼ, οὐκ ἔμελλε τῶνδέ μοι δώσειν δίκην;

539πότερον ἐκείνῳ παῖδες οὐκ ἦσαν διπλοῖ,

540οὓς τῆσδε μᾶλλον εἰκὸς ἦν θνῄσκειν, πατρὸς

541καὶ μητρὸς ὄντας, ἧς ὁ πλοῦς ὅδʼ ἦν χάριν;

542ἢ τῶν ἐμῶν Ἅιδης τινʼ ἵμερον τέκνων

543ἢ τῶν ἐκείνης ἔσχε δαίσασθαι πλέον;

544ἢ τῷ πανώλει πατρὶ τῶν μὲν ἐξ ἐμοῦ

545παίδων πόθος παρεῖτο, Μενέλεω δʼ ἐνῆν;

546οὐ ταῦτʼ ἀβούλου καὶ κακοῦ γνώμην πατρός;

547δοκῶ μέν, εἰ καὶ σῆς δίχα γνώμης λέγω·

548φαίη δʼ ἂν ἡ θανοῦσά γʼ, εἰ φωνὴν λάβοι.

549ἐγὼ μὲν οὖν οὐκ εἰμὶ τοῖς πεπραγμένοις

550δύσθυμος· εἰ δὲ σοὶ δοκῶ φρονεῖν κακῶς,

551γνώμην δικαίαν σχοῦσα τοὺς πέλας ψέγε.

Ἠλέκτρα

552ἐρεῖς μὲν οὐχὶ νῦν γέ μʼ ὡς ἄρξασά τι

553λυπηρὸν εἶτα σοῦ τάδʼ ἐξήκουσʼ ὕπο·

554ἀλλʼ ἢν ἐφῇς μοι, τοῦ τεθνηκότος θʼ ὕπερ

555λέξαιμʼ ἂν ὀρθῶς τῆς κασιγνήτης θʼ ὁμοῦ.

Κλυταιμνήστρα

556καὶ μὴν ἐφίημʼ· εἰ δέ μʼ ὧδʼ ἀεὶ λόγους

557ἐξῆρχες, οὐκ ἂν ἦσθα λυπηρὰ κλύειν.

Ἠλέκτρα

558καὶ δὴ λέγω σοι. πατέρα φὴς κτεῖναι. τίς ἂν

559τούτου λόγος γένοιτʼ ἂν αἰσχίων ἔτι,

560εἴτʼ οὖν δικαίως εἴτε μή; λέξω δέ σοι

561ὡς οὐ δίκῃ γʼ ἔκτεινας, ἀλλά σʼ ἔσπασεν

562πειθὼ κακοῦ πρὸς ἀνδρός, ᾧ τανῦν ξύνει.

563ἐροῦ δὲ τὴν κυναγὸν Ἄρτεμιν, τίνος

564ποινὰς τὰ πολλὰ πνεύματʼ ἔσχʼ ἐν Αὐλίδι·

565ἢ ʼγὼ φράσω· κείνης γὰρ οὐ θέμις μαθεῖν.

566πατήρ ποθʼ οὑμός, ὡς ἐγὼ κλύω, θεᾶς

567παίζων κατʼ ἄλσος ἐξεκίνησεν ποδοῖν

568στικτὸν κεράστην ἔλαφον, οὗ κατὰ σφαγὰς

569ἐκκομπάσας ἔπος τι τυγχάνει βαλών.

570κἀκ τοῦδε μηνίσασα Λητῴα κόρη

571κατεῖχʼ Ἀχαιούς, ὡς πατὴρ ἀντίσταθμον

572τοῦ θηρὸς ἐκθύσειε τὴν αὑτοῦ κόρην.

573ὧδʼ ἦν τὰ κείνης θύματʼ· οὐ γὰρ ἦν λύσις

574ἄλλη στρατῷ πρὸς οἶκον οὐδʼ εἰς Ἴλιον.

575ἀνθʼ ὧν, βιασθεὶς πολλὰ κἀντιβάς, μόλις

576ἔθυσεν αὐτήν, οὐχὶ Μενέλεω χάριν.

577εἰ δʼ οὖν, ἐρῶ γὰρ καὶ τὸ σόν, κεῖνον θέλων

578ἐπωφελῆσαι ταῦτʼ ἔδρα, τούτου θανεῖν

579χρῆν αὐτὸν οὕνεκʼ ἐκ σέθεν; ποίῳ νόμῳ;

580ὅρα τιθεῖσα τόνδε τὸν νόμον βροτοῖς

581μὴ πῆμα σαυτῇ καὶ μετάγνοιαν τιθῇς.

582εἰ γὰρ κτενοῦμεν ἄλλον ἀντʼ ἄλλου, σύ τοι

583πρώτη θάνοις ἄν, εἰ δίκης γε τυγχάνοις.

584ἀλλʼ εἰσόρα μὴ σκῆψιν οὐκ οὖσαν τίθης.

585εἰ γὰρ θέλεις, δίδαξον ἀνθʼ ὅτου τανῦν

586αἴσχιστα πάντων ἔργα δρῶσα τυγχάνεις,

587ἥτις ξυνεύδεις τῷ παλαμναίῳ, μεθʼ οὗ

588πατέρα τὸν ἀμὸν πρόσθεν ἐξαπώλεσας,

589καὶ παιδοποιεῖς, τοὺς δὲ πρόσθεν εὐσεβεῖς

590κἀξ εὐσεβῶν βλαστόντας ἐκβαλοῦσʼ ἔχεις.

591πῶς ταῦτʼ ἐπαινέσαιμʼ ἄν; ἢ καὶ ταῦτʼ ἐρεῖς

592ὡς τῆς θυγατρὸς ἀντίποινα λαμβάνεις;

593αἰσχρῶς δʼ, ἐάν περ καὶ λέγῃς· οὐ γὰρ καλὸν

594ἐχθροῖς γαμεῖσθαι τῆς θυγατρὸς οὕνεκα.

595ἀλλʼ οὐ γὰρ οὐδὲ νουθετεῖν ἔξεστί σε,

596ἣ πᾶσαν ἵης γλῶσσαν ὡς τὴν μητέρα

597κακοστομοῦμεν. καί σʼ ἔγωγε δεσπότιν

598ἢ μητέρʼ οὐκ ἔλασσον εἰς ἡμᾶς νέμω,

599ἣ ζῶ βίον μοχθηρόν, ἔκ τε σοῦ κακοῖς

600πολλοῖς ἀεὶ ξυνοῦσα τοῦ τε συννόμου·

601ὃ δʼ ἄλλος ἔξω, χεῖρα σὴν μόλις φυγών,

602τλήμων Ὀρέστης δυστυχῆ τρίβει βίον·

603ὃν πολλὰ δή με σοὶ τρέφειν μιάστορα

604ἐπῃτιάσω· καὶ τόδʼ, εἴπερ ἔσθενον,

605ἔδρων ἄν, εὖ τοῦτʼ ἴσθι· τοῦδέ γʼ οὕνεκα

606κήρυσσέ μʼ εἰς ἅπαντας, εἴτε χρῇς κακὴν

607εἴτε στόμαργον εἴτʼ ἀναιδείας πλέαν.

608εἰ γὰρ πέφυκα τῶνδε τῶν ἔργων ἴδρις,

609σχεδόν τι τὴν σὴν οὐ καταισχύνω φύσιν.

Χορός

610ὁρῶ μένος πνέουσαν· εἰ δὲ σὺν δίκῃ

611ξύνεστι, τοῦδε φροντίδʼ οὐκέτʼ εἰσορῶ.

Κλυταιμνήστρα

612ποίας δʼ ἐμοὶ δεῖ πρός γε τήνδε φροντίδος,

613ἥτις τοιαῦτα τὴν τεκοῦσαν ὕβρισεν,

614καὶ ταῦτα τηλικοῦτος; ἆρά σοι δοκεῖ

615χωρεῖν ἂν εἰς πᾶν ἔργον αἰσχύνης ἄτερ;

Ἠλέκτρα

616εὖ νυν ἐπίστω τῶνδέ μʼ αἰσχύνην ἔχειν,

617κεἰ μὴ δοκῶ σοι· μανθάνω δʼ ὁθούνεκα

618ἔξωρα πράσσω κοὐκ ἐμοὶ προσεικότα.

619ἀλλʼ ἡ γὰρ ἐκ σοῦ δυσμένεια καὶ τὰ σὰ

620ἔργʼ ἐξαναγκάζει με ταῦτα δρᾶν βίᾳ·

621αἰσχροῖς γὰρ αἰσχρὰ πράγματʼ ἐκδιδάσκεται.

Κλυταιμνήστρα

622ὦ θρέμμʼ ἀναιδές, ἦ σʼ ἐγὼ καὶ τἄμʼ ἔπη

623καὶ τἄργα τἀμὰ πόλλʼ ἄγαν λέγειν ποεῖ.

Ἠλέκτρα

624σύ τοι λέγεις νιν, οὐκ ἐγώ· σὺ γὰρ ποεῖς

625τοὔργον· τὰ δʼ ἔργα τοὺς λόγους εὑρίσκεται.

Κλυταιμνήστρα

626ἀλλʼ οὐ μὰ τὴν δέσποιναν Ἄρτεμιν θράσους

627τοῦδʼ οὐκ ἀλύξεις, εὖτʼ ἂν Αἴγισθος μόλῃ.

Ἠλέκτρα

628ὁρᾷς; πρὸς ὀργὴν ἐκφέρει, μεθεῖσά μοι

629λέγειν ἃ χρῄζοιμʼ, οὐδʼ ἐπίστασαι κλύειν.

Κλυταιμνήστρα

630οὔκουν ἐάσεις οὐδʼ ὑπʼ εὐφήμου βοῆς

631θῦσαί μʼ, ἐπειδὴ σοί γʼ ἐφῆκα πᾶν λέγειν;

Ἠλέκτρα

632ἐῶ, κελεύω, θῦε· μηδʼ ἐπαιτιῶ

633τοὐμὸν στόμʼ, ὡς οὐκ ἂν πέρα λέξαιμʼ ἔτι.

Κλυταιμνήστρα

634ἔπαιρε δὴ σὺ θύμαθʼ ἡ παροῦσά μοι

635πάγκαρπʼ, ἄνακτι τῷδʼ ὅπως λυτηρίους

636εὐχὰς ἀνάσχω δειμάτων, ἃ νῦν ἔχω.

637κλύοις ἂν ἤδη, Φοῖβε προστατήριε,

638κεκρυμμένην μου βάξιν· οὐ γὰρ ἐν φίλοις

639ὁ μῦθος, οὐδὲ πᾶν ἀναπτύξαι πρέπει

640πρὸς φῶς παρούσης τῆσδε πλησίας ἐμοί,

641μὴ σὺν φθόνῳ τε καὶ πολυγλώσσῳ βοῇ

642σπείρῃ ματαίαν βάξιν εἰς πᾶσαν πόλιν.

643ἀλλʼ ὧδʼ ἄκουε· τῇδε γὰρ κἀγὼ φράσω.

644ἃ γὰρ προσεῖδον νυκτὶ τῇδε φάσματα

645δισσῶν ὀνείρων, ταῦτά μοι, Λύκειʼ ἄναξ,

646εἰ μὲν πέφηνεν ἐσθλά, δὸς τελεσφόρα,

647εἰ δʼ ἐχθρά, τοῖς ἐχθροῖσιν ἔμπαλιν μέθες·

648καὶ μή με πλούτου τοῦ παρόντος εἴ τινες

649δόλοισι βουλεύουσιν ἐκβαλεῖν, ἐφῇς,

650ἀλλʼ ὧδέ μʼ αἰεὶ ζῶσαν ἀβλαβεῖ βίῳ

651δόμους Ἀτρειδῶν σκῆπτρά τʼ ἀμφέπειν τάδε,

652φίλοισί τε ξυνοῦσαν οἷς ξύνειμι νῦν

653εὐημεροῦσαν καὶ τέκνων ὅσων ἐμοὶ

654δύσνοια μὴ πρόσεστιν ἢ λύπη πικρά.

655ταῦτʼ, ὦ Λύκειʼ Ἄπολλον, ἵλεως κλύων

656δὸς πᾶσιν ἡμῖν ὥσπερ ἐξαιτούμεθα.

657τὰ δʼ ἄλλα πάντα καὶ σιωπώσης ἐμοῦ

658ἐπαξιῶ σε δαίμονʼ ὄντʼ ἐξειδέναι·

659τοὺς ἐκ Διὸς γὰρ εἰκός ἐστι πάνθʼ ὁρᾶν.

Παιδαγωγός

660ξέναι γυναῖκες, πῶς ἂν εἰδείην σαφῶς

661εἰ τοῦ τυράννου δώματʼ Αἰγίσθου τάδε;

Χορός

662τάδʼ ἐστίν, ὦ ξένʼ· αὐτὸς ᾔκασας καλῶς.

Παιδαγωγός

663ἦ καὶ δάμαρτα τήνδʼ ἐπεικάζων κυρῶ

664κείνου; πρέπει γὰρ ὡς τύραννος εἰσορᾶν.

Χορός

665μάλιστα πάντων· ἥδε σοι κείνη πάρα.

Παιδαγωγός

666ὦ χαῖρʼ, ἄνασσα· σοὶ φέρων ἥκω λόγους

667ἡδεῖς φίλου παρʼ ἀνδρὸς Αἰγίσθῳ θʼ ὁμοῦ.

Κλυταιμνήστρα

668ἐδεξάμην τὸ ῥηθέν· εἰδέναι δέ σου

669πρώτιστα χρῄζω τίς σʼ ἀπέστειλεν βροτῶν.

Παιδαγωγός

670Φανοτεὺς ὁ Φωκεύς, πρᾶγμα πορσύνων μέγα.

Κλυταιμνήστρα

671τὸ ποῖον, ὦ ξένʼ; εἰπέ· παρὰ φίλου γὰρ ὢν

672ἀνδρός, σάφʼ οἶδα, προσφιλεῖς λέξεις λόγους.

Παιδαγωγός

673τέθνηκʼ Ὀρέστης· ἐν βραχεῖ ξυνθεὶς λέγω.

Ἠλέκτρα

674οἲ ʼγὼ τάλαινʼ, ὄλωλα τῇδʼ ἐν ἡμέρᾳ.

Κλυταιμνήστρα

675τί φής, τί φής, ὦ ξεῖνε; μὴ ταύτης κλύε.

Παιδαγωγός

676θανόντʼ Ὀρέστην νῦν τε καὶ πάλαι λέγω.

Ἠλέκτρα

677ἀπωλόμην δύστηνος, οὐδέν εἰμʼ ἔτι.

Κλυταιμνήστρα

678σὺ μὲν τὰ σαυτῆς πρᾶσσʼ, ἐμοὶ δὲ σύ, ξένε,

679τἀληθὲς εἰπέ, τῷ τρόπῳ διόλλυται;

Παιδαγωγός

680κἀπεμπόμην πρὸς ταῦτα καὶ τὸ πᾶν φράσω.

681κεῖνος γὰρ ἐλθὼν εἰς τὸ κλεινὸν Ἑλλάδος

682πρόσχημʼ ἀγῶνος Δελφικῶν ἄθλων χάριν,

683ὅτʼ ᾔσθετʼ ἀνδρὸς ὀρθίων κηρυγμάτων

684δρόμον προκηρύξαντος, οὗ πρώτη κρίσις,

685εἰσῆλθε λαμπρός, πᾶσι τοῖς ἐκεῖ σέβας·

686δρόμου δʼ ἰσώσας τἀφέσει τὰ τέρματα

687νίκης ἔχων ἐξῆλθε πάντιμον γέρας.

688χὤπως μὲν ἐν πολλοῖσι παῦρά σοι λέγω

689οὐκ οἶδα τοιοῦδʼ ἀνδρὸς ἔργα καὶ κράτη·

690ἓν δʼ ἴσθʼ· ὅσων γὰρ εἰσεκήρυξαν βραβῆς

691δρόμων διαύλων πένταθλʼ ἃ νομίζεται,

692τούτων ἐνεγκὼν πάντα τἀπινίκια

693ὠλβίζετʼ, Ἀργεῖος μὲν ἀνακαλούμενος,

694ὄνομα δʼ Ὀρέστης, τοῦ τὸ κλεινὸν Ἑλλάδος

695Ἀγαμέμνονος στράτευμʼ ἀγείραντός ποτε.

696καὶ ταῦτα μὲν τοιαῦθʼ· ὅταν δέ τις θεῶν

697βλάπτῃ, δύναιτʼ ἂν οὐδʼ ἂν ἰσχύων φυγεῖν.

698κεῖνος γὰρ ἄλλης ἡμέρας, ὅθʼ ἱππικῶν

699ἦν ἡλίου τέλλοντος ὠκύπους ἀγών,

700εἰσῆλθε πολλῶν ἁρματηλατῶν μέτα.

701εἷς ἦν Ἀχαιός, εἷς ἀπὸ Σπάρτης, δύο

702Λίβυες ζυγωτῶν ἁρμάτων ἐπιστάται·

703κἀκεῖνος ἐν τούτοισι, Θεσσαλὰς ἔχων

704ἵππους, ὁ πέμπτος· ἕκτος ἐξ Αἰτωλίας

705ξανθαῖσι πώλοις· ἕβδομος Μάγνης ἀνήρ·

706ὁ δʼ ὄγδοος λεύκιππος, Αἰνιὰν γένος·

707ἔνατος Ἀθηνῶν τῶν θεοδμήτων ἄπο·

708Βοιωτὸς ἄλλος, δέκατον ἐκπληρῶν ὄχον.

709στάντες δʼ ἵνʼ αὐτοὺς οἱ τεταγμένοι βραβῆς

710κλήροις ἔπηλαν καὶ κατέστησαν δίφρους,

711χαλκῆς ὑπαὶ σάλπιγγος ᾖξαν· οἱ δʼ ἅμα

712ἵπποις ὁμοκλήσαντες ἡνίας χεροῖν

713ἔσεισαν· ἐν δὲ πᾶς ἐμεστώθη δρόμος

714κτύπου κροτητῶν ἁρμάτων· κόνις δʼ ἄνω

715φορεῖθʼ· ὁμοῦ δὲ πάντες ἀναμεμιγμένοι

716φείδοντο κέντρων οὐδέν, ὡς ὑπερβάλοι

717χνόας τις αὐτῶν καὶ φρυάγμαθʼ ἱππικά.

718ὁμοῦ γὰρ ἀμφὶ νῶτα καὶ τροχῶν βάσεις

719ἤφριζον, εἰσέβαλλον ἱππικαὶ πνοαί.

720κεῖνος δʼ ὑπʼ αὐτὴν ἐσχάτην στήλην ἔχων

721ἔχριμπτʼ ἀεὶ σύριγγα, δεξιὸν δʼ ἀνεὶς

722σειραῖον ἵππον εἶργε τὸν προσκείμενον.

723καὶ πρὶν μὲν ὀρθοὶ πάντες ἕστασαν δίφροι·

724ἔπειτα δʼ Αἰνιᾶνος ἀνδρὸς ἄστομοι

725πῶλοι βίᾳ φέρουσιν· ἐκ δʼ ὑποστροφῆς

726τελοῦντες ἕκτον ἕβδομόν τʼ ἤδη δρόμον

727μέτωπα συμπαίουσι Βαρκαίοις ὄχοις·

728κἀντεῦθεν ἄλλος ἄλλον ἐξ ἑνὸς κακοῦ

729ἔθραυε κἀνέπιπτε, πᾶν δʼ ἐπίμπλατο

730ναυαγίων Κρισαῖον ἱππικῶν πέδον.

Παιδαγωγός

731γνοὺς δʼ οὑξ Ἀθηνῶν δεινὸς ἡνιοστρόφος

732ἔξω παρασπᾷ κἀνακωχεύει παρεὶς

733κλύδωνʼ ἔφιππον ἐν μέσῳ κυκώμενον.

734ἤλαυνε δʼ ἔσχατος μέν, ὑστέρας δʼ ἔχων

735πώλους Ὀρέστης, τῷ τέλει πίστιν φέρων·

736ὅπως δʼ ὁρᾷ μόνον νιν ἐλλελειμμένον,

737ὀξὺν διʼ ὤτων κέλαδον ἐνσείσας θοαῖς

738πώλοις διώκει, κἀξισώσαντε ζυγὰ

739ἠλαυνέτην, τότʼ ἄλλος, ἄλλοθʼ ἅτερος

740κάρα προβάλλων ἱππικῶν ὀχημάτων.

741καὶ τοὺς μὲν ἄλλους πάντας ἀσφαλεῖς δρόμους

742ὡρμᾶθʼ ὁ τλήμων ὀρθὸς ἐξ ὀρθῶν δίφρων·

743ἔπειτα λύων ἡνίαν ἀριστερὰν

744κάμπτοντος ἵππου λανθάνει στήλην ἄκραν

745παίσας· ἔθραυσε δʼ ἄξονος μέσας χνόας

746κἀξ ἀντύγων ὤλισθεν· ἐν δʼ ἑλίσσεται

747τμητοῖς ἱμᾶσι· τοῦ δὲ πίπτοντος πέδῳ

748πῶλοι διεσπάρησαν ἐς μέσον δρόμον.

749στρατὸς δʼ ὅπως ὁρᾷ νιν ἐκπεπτωκότα

750δίφρων, ἀνωλόλυξε τὸν νεανίαν,

751οἷʼ ἔργα δράσας οἷα λαγχάνει κακά,

752φορούμενος πρὸς οὖδας, ἄλλοτʼ οὐρανῷ

753σκέλη προφαίνων, ἔς τέ νιν διφρηλάται,

754μόλις κατασχεθόντες ἱππικὸν δρόμον,

755ἔλυσαν αἱματηρόν, ὥστε μηδένα

756γνῶναι φίλων ἰδόντʼ ἂν ἄθλιον δέμας.

757καί νιν πυρᾷ κέαντες εὐθὺς ἐν βραχεῖ

758χαλκῷ μέγιστον σῶμα δειλαίας σποδοῦ

759φέρουσιν ἄνδρες Φωκέων τεταγμένοι,

760ὅπως πατρῴας τύμβον ἐκλάχῃ χθονός.

761τοιαῦτά σοι ταῦτʼ ἐστίν, ὡς μὲν ἐν λόγῳ

762ἀλγεινά, τοῖς δʼ ἰδοῦσιν, οἵπερ εἴδομεν,

763μέγιστα πάντων ὧν ὄπωπʼ ἐγὼ κακῶν.

Χορός

764φεῦ φεῦ· τὸ πᾶν δὴ δεσπόταισι τοῖς πάλαι

765πρόρριζον, ὡς ἔοικεν, ἔφθαρται γένος.

Κλυταιμνήστρα

766ὦ Ζεῦ, τί ταῦτα, πότερον εὐτυχῆ λέγω,

767ἢ δεινὰ μέν, κέρδη δέ; λυπηρῶς δʼ ἔχει,

768εἰ τοῖς ἐμαυτῆς τὸν βίον σῴζω κακοῖς.

Παιδαγωγός

769τί δʼ ὧδʼ ἀθυμεῖς, ὦ γύναι, τῷ νῦν λόγῳ;

Κλυταιμνήστρα

770δεινὸν τὸ τίκτειν ἐστίν· οὐδὲ γὰρ κακῶς

771πάσχοντι μῖσος ὧν τέκῃ προσγίγνεται.

Παιδαγωγός

772μάτην ἄρʼ ἡμεῖς, ὡς ἔοικεν, ἥκομεν.

Κλυταιμνήστρα

773οὔτοι μάτην γε· πῶς γὰρ ἂν μάτην λέγοις,

774εἴ μοι θανόντος πίστʼ ἔχων τεκμήρια

775προσῆλθες, ὅστις τῆς ἐμῆς ψυχῆς γεγώς,

776μαστῶν ἀποστὰς καὶ τροφῆς ἐμῆς, φυγὰς

777ἀπεξενοῦτο καί μʼ, ἐπεὶ τῆσδε χθονὸς

778ἐξῆλθεν, οὐκέτʼ εἶδεν, ἐγκαλῶν δέ μοι

779φόνους πατρῴους δείνʼ ἐπηπείλει τελεῖν;

780ὥστʼ οὔτε νυκτὸς ὕπνον οὔτʼ ἐξ ἡμέρας

781ἐμὲ στεγάζειν ἡδύν, ἀλλʼ ὁ προστατῶν

782χρόνος διῆγέ μʼ αἰὲν ὡς θανουμένην.

783νῦν δʼ—ἡμέρᾳ γὰρ τῇδʼ ἀπήλλαγμαι φόβου

784πρὸς τῆσδʼ ἐκείνου θʼ· ἥδε γὰρ μείζων βλάβη

785ξύνοικος ἦν μοι, τοὐμὸν ἐκπίνουσʼ ἀεὶ

786ψυχῆς ἄκρατον αἷμα—νῦν δʼ ἕκηλά που

787τῶν τῆσδʼ ἀπειλῶν οὕνεχʼ ἡμερεύσομεν.

Ἠλέκτρα

788οἴμοι τάλαινα· νῦν γὰρ οἰμῶξαι πάρα,

789Ὀρέστα, τὴν σὴν ξυμφοράν, ὅθʼ ὧδʼ ἔχων

790πρὸς τῆσδʼ ὑβρίζει μητρός. ἆρʼ ἔχει καλῶς;

Κλυταιμνήστρα

791οὔτοι σύ· κεῖνος δʼ ὡς ἔχει καλῶς ἔχει.

Ἠλέκτρα

792ἄκουε, Νέμεσι τοῦ θανόντος ἀρτίως.

Κλυταιμνήστρα

793ἤκουσεν ὧν δεῖ κἀπεκύρωσεν καλῶς.

Ἠλέκτρα

794ὕβριζε· νῦν γὰρ εὐτυχοῦσα τυγχάνεις.

Κλυταιμνήστρα

795οὔκουν Ὀρέστης καὶ σὺ παύσετον τάδε.

Ἠλέκτρα

796πεπαύμεθʼ ἡμεῖς, οὐχ ὅπως σὲ παύσομεν.

Κλυταιμνήστρα

797πολλῶν ἂν ἥκοις, ὦ ξένʼ, ἄξιος τυχεῖν,

798εἰ τήνδʼ ἔπαυσας τῆς πολυγλώσσου βοῆς.

Παιδαγωγός

799οὐκοῦν ἀποστείχοιμʼ ἄν, εἰ τάδʼ εὖ κυρεῖ.

Κλυταιμνήστρα

800ἥκιστʼ· ἐπείπερ οὔτʼ ἐμοῦ κατάξιʼ ἂν

801πράξειας οὔτε τοῦ πορεύσαντος ξένου.

802ἀλλʼ εἴσιθʼ εἴσω· τήνδε δʼ ἔκτοθεν βοᾶν

803ἔα τά θʼ αὑτῆς καὶ τὰ τῶν φίλων κακά.

Ἠλέκτρα

804ἆρʼ ὑμὶν ὡς ἀλγοῦσα κὠδυνωμένη

805δεινῶς δακρῦσαι κἀπικωκῦσαι δοκεῖ

806τὸν υἱὸν ἡ δύστηνος ὧδʼ ὀλωλότα;

807ἀλλʼ ἐγγελῶσα φροῦδος· ὦ τάλαινʼ ἐγώ.

808Ὀρέστα φίλταθʼ, ὥς μʼ ἀπώλεσας θανών.

809ἀποσπάσας γὰρ τῆς ἐμῆς οἴχει φρενὸς

810αἵ μοι μόναι παρῆσαν ἐλπίδων ἔτι,

811σὲ πατρὸς ἥξειν ζῶντα τιμωρόν ποτε

812κἀμοῦ ταλαίνης. νῦν δὲ ποῖ με χρὴ μολεῖν;

813μόνη γάρ εἰμι, σοῦ τʼ ἀπεστερημένη

814καὶ πατρός. ἤδη δεῖ με δουλεύειν πάλιν

815ἐν τοῖσιν ἐχθίστοισιν ἀνθρώπων ἐμοὶ

816φονεῦσι πατρός. ἆρά μοι καλῶς ἔχει;

817ἀλλʼ οὔ τι μὴν ἔγωγε τοῦ λοιποῦ χρόνου

818ξύνοικος, εἴσειμʼ, ἀλλὰ τῇδε πρὸς πύλῃ

819παρεῖσʼ ἐμαυτὴν ἄφιλος αὐανῶ βίον.

820πρὸς ταῦτα καινέτω τις, εἰ βαρύνεται,

821τῶν ἔνδον ὄντων· ὡς χάρις μέν, ἢν κτάνῃ,

822λύπη δʼ, ἐὰν ζῶ· τοῦ βίου δʼ οὐδεὶς πόθος.

Choral 6

Episode 7

Χρυσόθεμις

871ὑφʼ ἡδονῆς τοι, φιλτάτη, διώκομαι

872τὸ κόσμιον μεθεῖσα σὺν τάχει μολεῖν·

873φέρω γὰρ ἡδονάς τε κἀνάπαυλαν ὧν

874πάροιθεν εἶχες καὶ κατέστενες κακῶν

Ἠλέκτρα

875πόθεν δʼ ἂν εὕροις τῶν ἐμῶν σὺ πημάτων

876ἄρηξιν, οἷς ἴασιν οὐκ ἔνεστʼ ἰδεῖν;

Χρυσόθεμις

877πάρεστʼ Ὀρέστης ἡμίν, ἴσθι τοῦτʼ ἐμοῦ

878κλύουσʼ, ἐναργῶς, ὥσπερ εἰσορᾷς ἐμέ.

Ἠλέκτρα

879ἀλλʼ ἦ μέμηνας, ὦ τάλαινα, κἀπὶ τοῖς

880σαυτῆς κακοῖσι κἀπὶ τοῖς ἐμοῖς γελᾷς;

Χρυσόθεμις

881μὰ τὴν πατρῴαν ἑστίαν, ἀλλʼ οὐχ ὕβρει

882λέγω τάδʼ, ἀλλʼ ἐκεῖνον ὡς παρόντα νῷν.

Ἠλέκτρα

883οἴμοι τάλαινα· καὶ τίνος βροτῶν λόγον

884τόνδʼ εἰσακούσασʼ ὧδε πιστεύεις ἄγαν;

Χρυσόθεμις

885ἐγὼ μὲν ἐξ ἐμοῦ τε κοὐκ ἄλλης, σαφῆ

886σημεῖʼ ἰδοῦσα, τῷδε πιστεύω λόγῳ.

Ἠλέκτρα

887τίνʼ, ὦ τάλαινʼ, ἔχουσα πίστιν; ἐς τί μοι

888βλέψασα θάλπει τῷδʼ ἀνηκέστῳ πυρί;

Χρυσόθεμις

889πρός νυν θεῶν ἄκουσον, ὡς μαθοῦσά μου

890τὸ λοιπὸν ἢ φρονοῦσαν ἢ μωρὰν λέγῃς.

Ἠλέκτρα

891σὺ δʼ οὖν λέγʼ, εἴ σοι τῷ λόγῳ τις ἡδονή.

Χρυσόθεμις

892καὶ δὴ λέγω σοι πᾶν ὅσον κατειδόμην.

893ἐπεὶ γὰρ ἦλθον πατρὸς ἀρχαῖον τάφον,

894ὁρῶ κολώνης ἐξ ἄκρας νεορρύτους

895πηγὰς γάλακτος καὶ περιστεφῆ κύκλῳ

896πάντων ὅσʼ ἐστὶν ἀνθέων θήκην πατρός.

897ἰδοῦσα δʼ ἔσχον θαῦμα, καὶ περισκοπῶ

898μή πού τις ἡμῖν ἐγγὺς ἐγχρίμπτῃ βροτῶν.

899ὡς δʼ ἐν γαλήνῃ πάντʼ ἐδερκόμην τόπον,

900τύμβου προσεῖρπον ἆσσον· ἐσχάτης δʼ ὁρῶ

901πυρᾶς νεώρη βόστρυχον τετμημένον·

902κεὐθὺς τάλαινʼ ὡς εἶδον, ἐμπαίει τί μοι

903ψυχῇ σύνηθες ὄμμα, φιλτάτου βροτῶν

904πάντων Ὀρέστου τοῦθʼ ὁρᾶν τεκμήριον·

905καὶ χερσὶ βαστάσασα δυσφημῶ μὲν οὔ,

906χαρᾷ δὲ πίμπλημʼ εὐθὺς ὄμμα δακρύων.

907καὶ νῦν θʼ ὁμοίως καὶ τότʼ ἐξεπίσταμαι

908μή του τόδʼ ἀγλάϊσμα πλὴν κείνου μολεῖν·

909τῷ γὰρ προσήκει πλήν γʼ ἐμοῦ καὶ σοῦ τόδε;

910κἀγὼ μὲν οὐκ ἔδρασα, τοῦτʼ ἐπίσταμαι,

911οὐδʼ αὖ σύ· πῶς γάρ; ᾗ γε μηδὲ πρὸς θεοὺς

912ἔξεστʼ ἀκλαύστῳ τῆσδʼ ἀποστῆναι στέγης.

913ἀλλʼ οὐδὲ μὲν δὴ μητρὸς οὔθʼ ὁ νοῦς φιλεῖ

914τοιαῦτα πράσσειν οὔτε δρῶσʼ ἐλάνθανʼ ἄν·

915ἀλλʼ ἔστʼ Ὀρέστου ταῦτα τἀπιτύμβια.

916ἀλλʼ, ὦ φίλη, θάρσυνε· τοῖς αὐτοῖσί τοι

917οὐχ αὑτὸς αἰεὶ δαιμόνων παραστατεῖ.

918νῷν ἦν τὰ πρόσθεν στυγνός· ἡ δὲ νῦν ἴσως

919πολλῶν ὑπάρξει κῦρος ἡμέρα καλῶν.

Ἠλέκτρα

920φεῦ, τῆς ἀνοίας ὥς σʼ ἐποικτίρω πάλαι.

Χρυσόθεμις

921τί δʼ ἔστιν; οὐ πρὸς ἡδονὴν λέγω τάδε;

Ἠλέκτρα

922οὐκ οἶσθʼ ὅποι γῆς οὐδʼ ὅποι γνώμης φέρει.

Χρυσόθεμις

923πῶς δʼ οὐκ ἐγὼ κάτοιδʼ ἅ γʼ εἶδον ἐμφανῶς;

Ἠλέκτρα

924τέθνηκεν, ὦ τάλαινα, τἀκείνου δέ σοι

925σωτήριʼ ἔρρει· μηδὲν εἰς κεῖνόν γʼ ὅρα.

Χρυσόθεμις

926οἴμοι τάλαινα· τοῦ τάδʼ ἤκουσας βροτῶν;

Ἠλέκτρα

927τοῦ πλησίον παρόντος, ἡνίκʼ ὤλλυτο.

Χρυσόθεμις

928καὶ ποῦ ʼστιν οὗτος; θαῦμά τοί μʼ ὑπέρχεται.

Ἠλέκτρα

929κατʼ οἶκον, ἡδὺς οὐδὲ μητρὶ δυσχερής.

Χρυσόθεμις

930οἴμοι τάλαινα· τοῦ γὰρ ἀνθρώπων ποτʼ ἦν

931τὰ πολλὰ πατρὸς πρὸς τάφον κτερίσματα;

Ἠλέκτρα

932οἶμαι μάλιστʼ ἔγωγε τοῦ τεθνηκότος

933μνημεῖʼ Ὀρέστου ταῦτα προσθεῖναί τινα.

Χρυσόθεμις

934ὦ δυστυχής· ἐγὼ δὲ σὺν χαρᾷ λόγους

935τοιούσδʼ ἔχουσʼ ἔσπευδον, οὐκ εἰδυῖʼ ἄρα

936ἵνʼ ἦμεν ἄτης· ἀλλὰ νῦν, ὅθʼ ἱκόμην,

937τά τʼ ὄντα πρόσθεν ἄλλα θʼ εὑρίσκω κακά.

Ἠλέκτρα

938οὕτως ἔχει σοι ταῦτʼ· ἐὰν δέ μοι πίθῃ,

939τῆς νῦν παρούσης πημονῆς λύσεις βάρος.

Χρυσόθεμις

940ἦ τοὺς θανόντας ἐξαναστήσω ποτέ;

Ἠλέκτρα

941οὐκ ἔσθʼ ὅ γʼ εἶπον· οὐ γὰρ ὧδʼ ἄφρων ἔφυν.

Χρυσόθεμις

942τί γὰρ κελεύεις ὧν ἐγὼ φερέγγυος;

Ἠλέκτρα

943τλῆναί σε δρῶσαν ἃν ἐγὼ παραινέσω.

Χρυσόθεμις

944ἀλλʼ εἴ τις ὠφέλειά γʼ, οὐκ ἀπώσομαι.

Ἠλέκτρα

945ὅρα, πόνου τοι χωρὶς οὐδὲν εὐτυχεῖ.

Χρυσόθεμις

946ὁρῶ. ξυνοίσω πᾶν ὅσονπερ ἂν σθένω.

Ἠλέκτρα

947ἄκουε δή νυν ᾗ βεβούλευμαι ποεῖν.

948παρουσίαν μὲν οἶσθα καὶ σύ που φίλων

949ὡς οὔτις ἡμῖν ἔστιν, ἀλλʼ Ἅιδης λαβὼν

950ἀπεστέρηκε καὶ μόνα λελείμμεθον.

951ἐγὼ δʼ ἕως μὲν τὸν κασίγνητον βίῳ

952θάλλοντʼ ἔτʼ εἰσήκουον, εἶχον ἐλπίδας

953φόνου ποτʼ αὐτὸν πράκτορʼ ἵξεσθαι πατρός·

954νῦν δʼ ἡνίκʼ οὐκέτʼ ἔστιν, εἰς σὲ δὴ βλέπω,

955ὅπως τὸν αὐτόχειρα πατρῴου φόνου

956ξὺν τῇδʼ ἀδελφῇ μὴ κατοκνήσεις κτανεῖν

957Αἴγισθον· οὐδὲν γάρ σε δεῖ κρύπτειν μʼ ἔτι.

958ποῖ γὰρ μενεῖς ῥᾴθυμος, εἰς τίνʼ ἐλπίδων

959βλέψασʼ ἔτʼ ὀρθήν; ᾗ πάρεστι μὲν στένειν

960πλούτου πατρῴου κτῆσιν ἐστερημένῃ,

961πάρεστι δʼ ἀλγεῖν ἐς τοσόνδε τοῦ χρόνου

962ἄλεκτρα γηράσκουσαν ἀνυμέναιά τε.

963καὶ τῶνδε μέντοι μηκέτʼ ἐλπίσῃς ὅπως

964τεύξει ποτʼ· οὐ γὰρ ὧδʼ ἄβουλός ἐστʼ ἀνὴρ

965Αἴγισθος ὥστε σόν ποτʼ ἢ κἀμὸν γένος

966βλαστεῖν ἐᾶσαι, πημονὴν αὑτῷ σαφῆ.

967ἀλλʼ ἢν ἐπίσπῃ τοῖς ἐμοῖς βουλεύμασιν,

968πρῶτον μὲν εὐσέβειαν ἐκ πατρὸς κάτω

969θανόντος οἴσει τοῦ κασιγνήτου θʼ ἅμα·

970ἔπειτα δʼ, ὥσπερ ἐξέφυς, ἐλευθέρα

971καλεῖ τὸ λοιπὸν καὶ γάμων ἐπαξίων

972τεύξει· φιλεῖ γὰρ πρὸς τὰ χρηστὰ πᾶς ὁρᾶν.

973λόγων γε μὴν εὔκλειαν οὐχ ὁρᾷς ὅσην

974σαυτῇ τε κἀμοὶ προσβαλεῖς πεισθεῖσʼ ἐμοί;

975τίς γάρ ποτʼ ἀστῶν ἢ ξένων ἡμᾶς ἰδὼν

976τοιοῖσδʼ…

977ἴδ…