Gynaeciorum Libri IV

〈ϹΩΡΑΝΟΥ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ Α〉

Εἰϲ πόϲουϲ καὶ τίναϲ λόγουϲ τμητέον τὴν τῶν γυναικείων 171 R. παράδοϲιν.

1, Ἐπεὶ πρὸϲ τὸ τῶν ἀποδοθηϲομένων εὐαπόκριτον ἡ τῆϲ πρα- γματείαϲ ϲυμβάλλεται προδιαίρεϲιϲ, εὔχρηϲτον εἰϲ μέρη καὶ λόγουϲ αὐτὴν διαιροῦντα προκαταγράψαι. τινὲϲ μὲν οὖν εἰϲ δύο μέρη τέμνου- ϲιν αὐτήν, εἴϲ τε τὸ θεωρητικὸν καὶ τὸ πρακτικόν * * * τὸ δὲ πρακτι- κὸν τὸ μὲν ὑγιεινὸν λέγουϲι, τὸ δὲ θεραπευτικόν. καὶ οἱ μὲν εἰϲ τὸ περὶ τῶν κατὰ φύϲιν καὶ τῶν παρὰ φύϲιν, οἱ δὲ εἰϲ τὸ φυϲιολογικὸν καὶ παθολογικὸν καὶ θεραπευτικόν. ἡμεῖϲ δὲ τὴν πραγματείαν εἰϲ δύο λόγουϲ τέμνομεν, εἴϲ τε τὸν περὶ τῆϲ μαίαϲ καὶ τὸν περὶ τῶν ὑποπιπτόντων τῇ μαίᾳ.

2. τούτων δὲ κατὰ τὸ ὑποβεβηκὸϲ τὸν μὲν περὶ τῆϲ μαίαϲ εἴϲ τε τὸν περὶ τῆϲ γενηϲομένηϲ (ἐν ᾦ ζητοῦμεν, τίϲ ἐϲτιν ἡ ἐπιτηδείωϲ ἔχουϲα πρὸϲ τὸ γενέϲθαι μαῖα) καὶ εἰϲ τὸν περὶ τῆϲ ἤδη γεγενημένηϲ (ἐν ᾦ ζητοῦμεν, τίϲ ἀρίϲτη μαῖα)· τὸν δὲ περὶ τῶν | ὑποπιπτόντων τῇ μαίᾳ πάλιν εἴϲ τε τὸν περὶ τῶν κατὰ φύϲιν καὶ εἰϲ τὸν περὶ τῶν παρὰ φύϲιν. ἐξ ὧν τὸν μὲν περὶ τῶν κατὰ φύϲιν εἴϲ τε τὸν φυϲικόν (ἐν ᾦ ϲκεπτόμεθα περὶ ϲπέρματοϲ καὶ ζῳογονίαϲ) καὶ εἰϲ τὸν ὑγιεινὸν ἄμα καὶ μαιωτικόν (ἐν ᾦ ϲυνειληφυίαϲ καὶ ἀποτεκούϲηϲ ἐπιμέλειαν Suidas s. v.: Ϲωρανὸϲ Ἐφέϲιοϲ ἰατρόϲ . . . Γυναικείων βιβλία δ΄. 1sq.] Must. I 1 6 τινὲϲ] cf. Ps. Gal. Defin. med. XIX 351 K.; Thosphil. Comm. in Hipp. Aphor ap. Diets., Schol. in Hipp. et. Gal. II 246 sq. (cf. Mai, Spietl. Roman. V p. XXIX sq.); J. Ilberg, Die Überlief. der Gynakol. des Soran. (Lips. 1910) p 38, 2 8 τὸ μὲν ὑγιεινὸν . . . θεραπευτικόν] cf. Gal. VI 1 οἰ μὲν] cf. Gal. X 51 sq. 9 οἱ δὲ] cf. Gal. De part. ort. medicat. p. 24, 33 Sehoene: Ps.- Gal. CMG IX 2, 1 p. 5 Bergstr. 10–12] Must. I 1 16–18] Must. I 1 2 in mg. α΄ P 4 εὐεπίκριτον Schoeme 5 πρὸϲδιαίρεϲιϲ P; corr. Diets: διαίρεϲιϲ Rosc 6 διαιρόντα P 7 καὶ τὸ πρακτικόν: ~postea 5 litt. et ?? cersus (70 ferc litt.) spatium vacuum; excidit partitio theoreticae (cf. Thcophil. l. c. εἰϲι μὲν οὺν τὸ πρῶτα μέρη τῆϲ ἰατρικῆϲ δύο, τό τε θεωρητικὸν καὶ τὸ πρακτικόν. ἑκάτερον δὲ τούτων εἰϲ πλείονα διαιρεῖται· τὸ μὲν γὰρ θεωρητικὸν εἰϲ φυϲιολογικόν, αἰτιολογικόν, ϲημειωτικόν . . . πάλιν τὸ πρακτικὸν διαιρεῖται εἰϲ ὑγιεινόν, θεραπευτικόν) τοῦ δὲ πρακτικοῦ Rose 9 τοῦ καταφύϲιν καὶ τοῦ παρα- φύϲιν P: corr. Ermerins καὶ 〈τὸ περὶ〉 Ermerins 10 καὶ 〈τὸ〉 παθολ. καὶ 〈τὸ〉 θερ. Ermerins 11 τὸν alt. P: om. Dietz, restit. Ermerins c Vossiano Gr. 18 12 ὑπὸπτόντων P: corr. Dictz 14 ἐν ῆ P1 corr. Dietz 16 τὸ δὲ P: corr. Ermerins 20 ματωτικὸν P: corr. Dietz ἀποτεκοῦϲαϲ P: corr. Ermcrins διδάϲκομεν ϲυναποδιδόντεϲ καὶ τὸν περὶ παιδοτροφίαϲ λόγον]· τὸν δὲ περὶ τῶν παρὰ φύϲιν εἴϲ 〈τε〉τὸν περὶ τῶν ὑπαγομένων τῇ διαίτη παθῶν (ἐν ᾧ καὶ περὶ ἐποχῆϲ ἐμμήνων καὶ ϲτραγγῆϲ καθάρϲεωϲ καὶ πνιγὸϲ ὑϲτερικῆϲ καὶ τῶν ὁμοίων παθῶν ἐπιζητοῦμεν) καὶ εἰϲ τὸν περὶ τῶν χειρουργίαιϲ καὶ φαρμακείαιϲ (δἰ οὑ ϲκεπτόμεθα περὶ δυϲτοκίαϲ καὶ προπτώϲεωϲ ὑϲτέραϲ καὶ τῶν ἐμφερῶν]. τὸν μὲν οὖν φυϲικὸν ἄχρη- ϲτον ὄντα πρὸϲ τὸ τέλοϲ, φερέκοϲμον δὲ πρὸϲ χρηϲτομάθειαν, κεχω- ρίκαμεν ἐντεῦθεν, μόνον πρὸϲ τὸ παρὸν ἐχόμενοι τῶν ἀναγκαίων. πρὸ δὲ τῶν ἄλλων ἐροῦμεν πρῶτον τὸν περὶ τῆϲ μαίαϲ, εἶτα τὸν ὑγιεινόν, εῖτα τὸν περὶ τῶν παρὰ φύϲιν· ϲτιβαρώτεροϲ γὰρ οῦτοϲ καὶ μετὰ ποικιλίαϲ δυϲχερέϲτεροϲ, διὸ καὶ τελευταῖοϲ ὀφείλει παραδίδοϲθαι.

I. Τίϲ ἐϲτιν ἐπιτήδειοϲ πρὸϲ τὸ γενέϲθαι μαῖα.

3. θὕχρηϲτοϲ μὲν ὁ λόγοϲ πρὸϲ τὸ μὴ διὰ κενῆϲ πονεῖν καὶ τὰϲ. ἀνεπιτηδείουϲ διδάξαι προϲδεχομένωϲ. ἐπιτήδειοϲ δέ ἐϲτιν ἡ γραμμά- των ἐντόϲ, ἀγχίνουϲ, μνήμων, φιλόπονοϲ, κόϲμιοϲ καὶ κατὰ τὸ κοινὸν ἀπαρεμπόδιϲτοϲ ταῖϲ αἰϲθήϲεϲιν, ἀρτιμελήϲ, εὔτονοϲ, ὡϲ δ᾿ ἔνιοι λέ- γουϲιν καὶ μακροὺϲ καὶ λεπτοὺϲ ἔχουϲα καὶ τοὺϲ τῶν χειρῶν δακτύ- λουϲ καὶ | ὑπεϲταλκόταϲ ταῖϲ ῥαξὶν τοὺϲ ὄνυχαϲ. τραμμάτων μὲν ἐντόϲ [ϲἰναι], ἵνα καὶ διὰ θεωρίαϲ τὴν τέχνην ἰϲχύϲῃ παραλαβεῖν· ἀγχίνουϲ δὲ πρὸϲ τὸ ῥᾳδίωϲ τοῖϲ λεγομένοιϲ καὶ γινομένοιϲ παρακολουθεῖν· μνήμων δέ, ῖνα καὶ τῶν παραδιδομένων ἀποκρατῇ μαθημάτων (μάθ- ϲιϲ γὰρ ἐκ μνήμηϲ γίνεται [καὶ] καταλήψεωϲ)· φιλόπονοϲ δὲ πρὸϲ τὸ ἐπιμένειν τοῖϲ ϲυμβεβηκόϲι (δεῖ γὰρ ἀνδρώδουϲ τληπαθείαϲ τῇ βουλο- μένη τοϲοῦτον μάθημα παραλαβεῖν]· κόϲμιοϲ δὲ διὰ τὸ μέλλειν οἰκίαϲ πιϲτεύεϲθαι καὶ μυϲτήρια βίου, καὶ ὅτι ταῖϲ φαύλαιϲ τὸ ἦθοϲ εἰϲ τὸ ἐπιβουλεύειν ἐφόδιόν ἐϲτι τὸ δοκεῖν ἰατρικὰϲ ἔχειν κατηχήϲειϲ· ἀπαρ- εμπόδιϲτοϲ δὲ ταῖϲ αἰϲθήϲεϲιν, ἐπεὶ τὰ μὲν ὁρᾶν δεῖ, τῶν δὲ ἐξ ἀνακρίϲεωϲ ἀκούειν, τὰ δὲ διὰ τῆϲ ἁφῆϲ καταλαμβάνειν· ἀρτιμελὴϲ δὲ πρὸϲ τὸ τῆϲ ἐν τοῖϲ ἔργοιϲ ὑπηρεϲίαϲ ἀπαρεμπόδιϲτοϲ εἶναι· εὔτονοϲ δέ, διὰ γὰρ τῆϲ ἐν τῷ περιοδεύειν κακοπαθείαϲ διϲϲὴν τὴν πρᾶξιν παραλαμβάνει· μακροὺϲ δὲ καὶ λεπτοὺϲ ἔχουϲα τούϲ δακτύλουϲ καὶ 6 τὸν μὲν οῦν φυϲικόν] scil. περὶ ϲπέρματοϲ καὶ ζψογονίαϲ (cf, p. 3, 18sq.; cf. p. 9, 18; 10, 22) 32, 4; M. Wellmanm, Eragm. d. griech. Arste I 8 14—16] Must. I 3 2 τε add. Kind 3 ϲτραγκῆϲ P (ut solet) 4 τῶν alt. Ermerins: τὸν ἔν P 5 〈οὐ〉 φαρμακείαιϲ Rose, falso (cf. ‘Gynak. d. Sor.’ p. 70) 6 ἐμφερόντων P: corr. Ermerons κεχωρήκαμεν P: corr. Daremberg 8 ante ἐντεῦθεν distinguit P 13 in mg. β΄ P 14 πρὸϲ| δεχομένωϲ P. —μένουϲ Ermerins 15 τὸ Ermerins: τὸν P 17 καὶ ate τοὺϲ om. edd. 19 εἰναι,ῖ να P: εἰναι del. Ermerins 22 καὶ del. Schoene (cf. Plutarch. p. 1061 c) 23 τὴν βουλο- μένην P: correxi 24 κόϲμειον P. corr. Dietz 30 διϲϲὴν Kalbfleisch: δὶϲ P 30 sq. διὰ 〈τὸ μέλλειν 〉 παρὰ τῆϲ ἐν τ. π. κ. δύϲτηνον πρ. παραλαμβάνειν coui. Schoenr 31 παραμβάνειν P: παραλαμβάνει edd. ὑπεϲταλκόταϲ τοὺϲ ὄνυχαϲ, εἰϲ τὸ τῆϲ ἐν βάθει φλεγμονῆϲ ἀϲκυλτό- τερον ἅπτεϲθαι. τοῦτο μέντοι γε καὶ δι᾿ αὐτῆϲ ἐπιτυγχάνεται τῆϲ ἐν τοῖϲ ἔργοιϲ ϲπουδαιοτέραϲ τριβῆϲ καὶ ϲυγγυμναϲίαϲ.

II. Τίϲ ἀρίϲτη μαῖα.

4. Τὰ ϲυμπληροῦντα τὴν ἀρίϲτην μαῖαν εἰπεῖν ἀναγκαῖον, ῖνα αἱ μὲν ἄριϲται γινώϲκωϲιν ἑαυτάϲ, αἱ δὲ ἀρτιμαθεῖϲ ὡϲ εἰϲ ἀρχετύπουϲ ταύταϲ ἀποβλέπωϲιν, ὁ βίοϲ δὲ παρὰ τὰϲ χρείαϲ εἰδῇ, τίναϲ δεῖ μετα- καλεῖϲθαι. κατὰ τὸ κοινὸν μὲν οὖν τελείαν φαμὲν τὴν μόνον τοῦ τέλουϲ τῆϲ ἰατρικῆϲ ἐπιτυγχάνουϲαν, ἀρίϲτην δὲ τὴν προϲειληφυῖάν τι καὶ πρὸϲ ταῖϲ προϲταϲίαιϲ ἐν τοῖϲ θεωρήμαϲιν πολύπειρον. μερικώ- τερον δὲ λέγομεν ἀρίϲτην μαῖαν τὴν γεγυμναϲμένην ἐν πᾶϲι τοῖϲ μέρεϲιν τῆϲ θεραπείαϲ (τὰ μὲν γὰρ διαιτῆϲαι δεῖ, τὰ δὲ χειρουργῆϲαι, τὰ δὲ φαρμάκοιϲ διορθώϲαϲθαι) καὶ τὰ ὑγιεινὰ παραγγέλματα δοῦναι δυναμένην καὶ τὸ κοινὀν καὶ τὸ προϲεχὲϲ ἰδεῖν καὶ τὸ ϲυμφέρον ἐκ τούτου λαμβάνουϲαν καὶ μήτ᾿ ἀπὸ τῶν αἰτίων μήτ᾿ ἀπὸ τῆϲ πλει- ϲτάκιϲ τηρήϲεωϲ τῶν καθόλου ϲυμ〈βαινόν〉των ἦ τινοϲ τούτων· εἶτα κατὰ μέροϲ οὐ παρατυπουμένην ἐν ταῖϲ τῶν ϲυμπτωμάτων μεταβολαῖϲ, παρηγοροῦϲαν δὲ κατὰ τὴν πρὸϲ τὸ πάθοϲ ἀκολουθίαν, ἀτάραχον, ἀκατάπληκτον ἐν τοῖϲ κινδύνοιϲ, δεξιῶϲ τὸν περὶ τῶν βοηθημάτων λόγον ἀποδιδόναι δυναμένην, παραμυθίαν ταῖϲ καμνούϲαιϲ πορίζουϲαν, ϲυμπάϲχουϲαν καὶ οὐ πάντωϲ προτετοκυῖαν, ὡϲ ἔνιοι λέγουϲιν, ῖνα ϲυνειδήϲει τῶν ἀλγημάτων ταῖϲ τικτούϲαιϲ ϲυμπαθῇ, 〈οὐ〉 μᾶλλον γὰρ 〈τοῦτο〉 τετοκυίαϲ· εὔτονον δὲ διὰ τὰϲ ὑπουργίαϲ καὶ οὐ πάντωϲ νέαν, ὥϲ φαϲίν τινεϲ, καὶ γὰρ νέα τιϲ ἄτονοϲ καὶ οὐ νέα τοὐναντίον εὔτονοϲ· ϲώφρονα δὲ καὶ νήφουϲαν ἀεὶ διὰ τὸ ἄδηλον τῶν πρὸϲ τὰϲ κινδυνευούϲαϲ μετακλήϲεων· ἥϲυχον δὲ ἔχουϲαν θυμὸν ὡϲ πολλῶν τῶν ἐν τῷ βίῳ μυϲτηρίων μετέχειν μέλλουϲαν· ἀφιλάργυρον ὡϲ μὴ διὰ μιϲθὸν κακῶϲ δοῦναι φθόριον· ἀδειϲιδαίμονα χάριν τοῦ μὴ δι᾿ ὄνειρον ἢ διὰ κληδόναϲ ἢ ϲύνηθέϲ τι μυϲτήριον καὶ βιωτικὴν θρηϲκείαν ὑπερ- ιδεῖν τὸ ϲυμφέρον. ἐπιτηδευέτω δὲ καὶ τὴν τῶν χειρῶν τρυφερίαν, 8—28] Must. I 5 15 ἀπὸ τῶν αἰτίων] cf. Cels. praef. p. 3, 10; 9, 31; Gal. XIV 278 15sq. ἁπὸ τῆϲ πλειϲτάκιϲ τηρήϲεωϲ] Gal. I 162 1 τὰϲ . . . φλεγμωνὰϲ ἀϲκεπτότερον P: corr. Ermerins 5 in mg. γ΄ P 7 ἀποβλέπουϲιν P ῆδη τίναϲ P: corr. Eimerins 8 τὴν μόνην P: corr. .Rose: μόνην τὴν Ermerins 10 τι Rose: τἐ P: γε Ermcrins πρὸ τῆϲ προϲταϲίαϲ P: correxi: πρὸϲ τῇ προϲταϲίᾳ Ermcrins hiatum inferens 13 τὰ ὑγιεινὰ Schoene: ταῦτ᾿ ἴνα P: ταὺτην καὶ Rose: ταύτην τὰ Ermcrins 16 post ϲυν ἴαϲ. litt. ?? in P: erat fortasse ϲυν〈βαινόν〉των (uel ϲυν〈εδρευόν〉των sive ϲυν〈πτωμά〉των) ῆ τινοϲ τοὺτων: ‘Nikil ad ?? medicorum Placita, neque dogmaticorum (ἀπὸ τῶν αἰτἶων) neque empiricorum (ἀπὸ τῆϲ πλειϲτάκιϲ τηρήϲεωϲ τῶν καθόλου ϲυμ. βαινόντων) alioruniue’ (cf. M. Wellmann, Real- Encvel. V 2521) 21 οὺ προ- τετοκυῖαν Rose: προτετοκυία P 22 ϲυνειδήϲει Rose: ϲυνειθήϲη P: ϲυνηθείᾳ. Diet: ἁλπημάτων P οὐ add. Schoene (cf. p. 53, 13 sq.) 23 τοῦτο add. Rose 26 μετακλῆϲεωϲ P: corr. Dictz ἔχουϲα P. corr. Dietz φυλαττομένη καὶ τὰϲ ϲκληρύνειν δυναμέναϲ ἐριουργίαϲ, διὰ χριϲμάτων δὲ προϲκατακτωμένη τὸ ἁπαλόν, εἰ μὴ πάρεϲτιν φυϲικῶϲ, καὶ τοῦτο. τοιαύτην μὲν εἶναι δεῖ τὴν ἀρίϲτην μαῖαν.

5. ἐπειδὴ δὲ μεταβαίνειν ἐπὶ τὸν γυναικεῖον ὑγιεινὸν λόγον μέλ- λομεν, δεήϲει πρῶτον τὴν φύϲιν τῶν γυναικείων διηγήϲαϲθαι τόπων. ἔξ ὧν τὰ μὲν αὐτόθεν καταλαμβάνεται, τὰ δὲ ἐξ ἀνατομῆϲ. ἥτιϲ 〈εὶ〉 καὶ ἄχρηϲτόϲ ἐϲτιν, ὅμωϲ ἐπεὶ παραλαμβάνεται [ἐκ] χρηϲτομαθείαϲ ἕνεκα, διδάξομεν καὶ τὰ ἐκ ταύτηϲ ἐπιγνωϲθέντα. ῥᾳδίωϲ τε γὰρ πιϲτευθηϲόμεθα λέγοντεϲ ἄχρηϲτον τὴν ἀνατομήν, εἰ πρότερον αὐτὴν εἰδότεϲ εὑρεθείημεν, καὶ οὐ παρέξομεν ὑπόνοιαν τοῦ δι᾿ ἄγνοιαν παραιτεῖϲθαί τι τῶν ὑπειλημμένων εὐχρήϲτων.

III, Τίϲ φύϲιϲ μήτραϲ καὶ γυναικείου αἰδοίου.

6. Ἡ μήτρα καὶ ὑϲτέρα λέγεται καὶ δελφύϲ· μήτρα μὲν οὖν, ὅτι μήτηρ ἐϲτὶ πάντων τῶν ἐξ αὐτῆϲ γεννωμένων ἐμβρύων, ἢ ὅτι τὰϲ ἐχούϲαϲ αὐτὴν μητέραϲ ποιεῖ, κατὰ δέ τιναϲ, ὅτι μέτρον ἔχει χρόνου πρὸϲ κάθαρϲιν καὶ ἀπότεξιν· ὑϲτέρα δὲ διὰ τὸ ὕϲτερον ἀποδιδόναι τὰ ἑαυτῆϲ ἐνεργήματα, ἢ διὰ τὸ ἐϲχάτην κεῖϲθαι πάντων τῶν ϲπλάγχνων, εἰ καὶ μὴ πρὸϲ ἀκρίβειαν ἀλλὰ κατὰ πλάτοϲ· δελφὺϲ δὲ διὰ τὸ ἀδελ. φῶν αὐτὴν εἶναι γεννητικήν.

7. κεῖται δὲ ἐν τῇ τῶν ἰϲχίων εὐρυχωρίᾳ [ἐντὸϲ τοῦ περιτοναίου] μεταξὺ κύϲτεωϲ καὶ ἀπευθυϲμένου ἐντέρου, τούτῳ μὲν ἐπικειμένη, τῇ κύϲτει δὲ ὑποκειμἐνη ποτὲ μὲν ὅλη, ποτὲ δὲ ἀπὸ μέρουϲ διὰ τὸ κατὰ μέγεθοϲ ἐξαλλάϲϲεϲθαι. ταῖϲ μὲν γὰρ νηπίαιϲ μικροτέρα τῆϲ κύϲτεώϲ ἐϲτιν (διὸ καὶ ὅλη ταύτην ὑπελήλυθεν), ταῖϲ δὲ ἐν ἀκμῇ παρθένοιϲ. ἴϲη τῇ κύϲτει κατὰ τὰ ὑπερκείμενα, ταῖϲ δὲ προηλικεϲτέραιϲ καὶ ἤδη διακεκορευμέναιϲ καὶ μᾶλλον 〈ταῖϲ〉 προκεκυηκυίαιϲ μείζων, ῶϲτε ταῖϲ 12—p. 12, 27 traditur et apud Oribasium, Coll. med. XXIV 31. 32 (t. III 369—382 B-D.) cf. Die Gynakologie des Sornos von Ephesos p. 27—33. 13 § 6] cf. Aet. XVI 1: Must. I 6 13sq. μήτρα . . ὅτι μήτηρ] cf. Diels, Vorsokr. II3 138, 2 (Ps.-Democrit.) 20—22] cf. Anon. in Rufi) edit. Paris. (1879) p. 183, 9 20 § 7] cf. Aet. XVI 1; Must. I 7 2 πρκατακτωμένην P: corr. Ermerins ἁπαλῶν P: ἁπαλὰϲ Rose: corr. Kalbfieisch 6 ἐξ ante ὡν ?? εἰ add. ?? 7 ἐπὶ P: ἐπειδὴ edd. παραλαμβάνεται Rεinhold: καταλαμβάνεται P ἐκ χρηϲτο- μαθείαν P: corr. Dietz 8 τὸ ἐκ ταύτηϲ ἐπιγνωϲθὲν τὰ P. corr. Dietz ῥᾳδίωϲ τε] ῥᾳδιέϲτερον Schoene 12 Ἐκ τῶν Ϲωρανοῦ. Περὶ μήτραϲ καὶ αἰδοίου γυναικείου Orib. 13 in mg. δ΄ P λέγεται Orib : λέγην P οὑν Orib.: om. P 14 πάντων om. Orib. γεννωμένων Orib.: γινομένων P 15 μη- τέραϲ ποιεῖ Orib.: ποιεῖ μητέραϲ P 17 τὰ ἑαυτῆϲ ἐνεργήματα Orib : τὰϲ ἑαυτῆϲ ἐνεργείαϲ P πάντων P (cf. Aet. ‘omnibus’ Must.): om. Orib. 18 κατὰ Orib.: καὶ κατὰ P 20 ἰϲχίων Orib.: ‘coxas’ Muat.: ϲπλάγχνων P post εὐρυχωρία P exhibct ἐντὸϲ τοῦ περιτοναίου: om. Orib. et Must.; verba inconsulte interpolata esse collatis Galeni (II 887) et Aetii (XVI 1) locis demonstravi. Gynak. d. Sor.’ p. 31sq. 21 ἐντέρου (hiat) om. Gat. ἐπίκειταιμένη P 23 μέγεθοϲ Orib : μέροϲ P ἐξαλάϲϲεϲθαι P: ἐἔαλλάττεϲθαι Orib. 24 ὅλην (δλη Ermerins) ταύτην Orib.: ταύτην δλην P 25 προηλικεϲτέραιϲ Orib. P: πορηλικεϲτέραιϲ Rose ἤδη Orib.: om. P 26 ταῖϲ addidi προκεκυηκυίαιϲ Orib.: κεκυηκυίατιϲP πλείϲταιϲ ἐν λήξει τοῦ κόλου προϲαναπαύεϲθαι, μᾶλλον δὲ ἐν τῷ κυοφορεῖν (ὡϲ καὶ τῇ ὁράϲει καταλαμβάνειν ἔϲτιν) εἰϲ πολὺ διογκου- μένου τοῦ περιτοναίου καὶ τοῦ ἐπιγαϲτρίου ἐκ τοῦ τηλικοῦτον εἴναι. τὸ ἀποτικτόμενον μετὰ τῶν ϲὺν αὐτῷ χιτώνων καὶ ὑγρῶν. μετὰ δὲ τὴν ἀπότεξιν ϲυϲτέλλεται μέν, ἀλλ’ ὥϲτε μεῖζον ἔχειν τὸ μέγεθοϲ τοῦ πρὸ τῆϲ ἀποτέξεωϲ. τότε γοῦν ἐϲτι μείζων τῆϲ κύϲτεωϲ, οὐ κατ᾿ ἴϲον δὲ ὑπελήλυθεν αὐτήν· κατὰ μὲν γὰρ τὰ ἐμπρόϲθια μέρη προπαλέϲτε- ρόϲ ἐϲτιν ὁ τῆϲ κύϲτεωϲ τράχηλοϲ (ὡϲ ἃν τὴν οὐρήθραν πέραϲ ἔχων καὶ ὅλῳ τῷ γυναικείῳ παρατεινόμενοϲ κόλπῳ), προανακεχώρηκεν δὲ ἀπὸ τῆϲ ὑϲτέραϲ· κατὰ δὲ τὰ ὄπιϲθεν ἀνωτέρω τοῦ τῆϲ κύϲτεωϲ πυθμένοϲ ὁ τῆϲ μήτραϲ ἐϲτὶν πυθμὴν κείμενοϲ ὑπὸ τὸν ὀμφαλόν, ὥϲτε τῆϲ κύϲτεωϲ τὴν μὲν εὐρυχωρίαν ἐπικεῖϲθαι τῷ τραχήλῳ τῆϲ ὑϲτέραϲ, τὸν δὲ πυθμένα τῷ κύτει.

8. ϲυνέχεται δὲ λεπτοῖϲ ὑμέϲιν ἡ μήτρα πρὸϲ μὲν τὰ ὑπερκεί μενα τῇ κύϲτει, πρὸϲ δὲ τὰ ὑποκείμενα τῷ ἀπευθυϲμένῳ, πρὸϲ δὲ τὰ πλάγια καὶ τὰ ἐξόπιϲθεν τοῖϲ ἐκπεφυκόϲιν ἀπὸ τῶν ἰϲχίων καὶ τοῦ ἱεροῦ ὀϲτέου. τούτων γοῦν ϲυνελκομένων μὲν διὰ φλεγμονὴν ἀναϲπᾶ- ται καὶ παρεγκλίνεται, παριεμένων δὲ καὶ χαλωμένων προπίπτει, ζῷον μὲν οὐκ οὐϲα (καθὼϲ ἐνίοιϲ ἔδοξε), τοῖϲ ἄλλοιϲ δὲ παραπληϲίωϲ αἴϲθηϲιν ἁπτικὴν ἔχουϲα καὶ διὰ τοῦτο ϲυϲτελλομένη μὲν ὑπὸ τῶν ψυχόντων, χαλωμένη δὲ ὑπὸ τῶν ἀραιούντων.

9. ϲχῆμα δὲ μήτραϲ· οὐχ ὡϲ ἐπὶ τῶν ἀλόγων ζψων ἑλικοειδήϲ, ἰατρικῇ δὲ ϲικύᾳ παραπλήϲιοϲ· ἀπὸ γὰρ περιφεροῦϲ καὶ πλατέοϲ 19. ἐνίοιϲ] ef. Plat. Tim. 91 B; Gal. VIII 425 22 § 9] Must. I 10 sq. 1 λήξει Orib.: ἄλιἔι P. ἕλιἔι Diets 1—4 μᾶλλον . . . χιτψνων iusto spatio relicto desunt in P (cf. ‘Gunakol. d. Sor’ p. 28): sevavit Orib. 2 διογκου- μένου Orib. cod. F: διογκομένου Orib cod. Pal.: διογκωμένου Dietz 3 ὑπο- γαϲτρίου Ermerins; sed cf. Rose in indice p. 389 sq. 4sq. μετὰ δὲ τὴν ἀπό- τεξιν Orib.: μὲν διὰ τὴν ἀπόταξιν P 5 μέν, ἄλλωϲ Orib.: μεγάλωϲ P τε μ. ἔχει Orib P. corr. Schoene 6 ἀποτάξεωϲ Orib. Pol., P: κυἡϲεωϲ Ermerins τότ᾿ οὑν Orib.: τοῦτο γοῦν P: corr. Kalbficisch ἐϲτι μείζων Orib.: μεῖζον ἐϲτίν P κατ᾿ ἰϲον Orib: τὸ κατ᾿ ἴϲον P 7 ἔμπρόϲθια Orib.: ἔμπροϲθεν P 9 παρατεινόμενοϲ Orib : προϲανατεινόμενοϲ καὶ παρατριβόμενοϲ P (uidetur παρατριβόμενοϲ ex lec- tione genuina παρατεινόμενοϲ adecripta corrptum esse): παρατρυπώμενοϲ pro παρατριβόμενοϲ Krmerins προανακεχώρηκε editt.: προϲανοκεχώρηκεν Orib. P 12 — 16 ἐπικεῖϲθαι . . . πλάγια desunt in P lacuna rebicta tertia fere parte maiore (ct. ‘Gynok. d. Sor p. 28) 13 τῷ κύτει Ermerins: τῇ κύϲτει Orib. 16 καὶ τὰ ἐξ. Orib : κατεξόπιϲθεν P 18 παρειμένων Orib. χαλωμένων Orib. (χαλου- μένων codd.): χαλατονούντων P 20 τοπκὴν Orib μὲν om. codd Orib. 21 ψυχόντων Orib. et P: ϲτυφόντιων Ermerins: πυκνούντων Reinhold χαλω- μένη Orib. (χαλουμένη codd): χαλωμένην P post ἀραιούντων exhibet P haec: ἐντεῦθεν καὶ δι᾿ ἄλλαϲ μὸν αἰτίαϲ καὶ διὰ ταύτην· ἐκ μὲν γερόντων νέαι, φαϲί, ϲυλαμβάνουϲιν ὅτι τέϲϲαρεϲ (sic) δακτύλουϲ ἀφέϲτηκεν αὐτῶν τὸ ϲτόμιον ἀπὸ τῶν πτερυγομάτων, ἐκ δὲ νέων πρεϲβύτιδεϲ οὑϲ ἔτι, ὅτι πολὺ τὸ ϲτόμιον αὐταῖϲ ἀφέϲτηκεν ἀπὸ τῶν πτερυγωμάτων ὑπαναβεβηκόϲ. post ἕξ δακτύλουϲ p. 8, 11 traiecit Rose , α Sorano esse aliena iudicavit Daremberg in edit. Ermerns. p. XXXIII (cf. ‘Gynak. d. Sor.’ p. 30) 22 ad ca quae sequntur cf. uter maginem in Mustionis codice Bruxell. 3714 (fol. 16*), *Gynak. d. Sor.’ tab. III a p. 99. 117 ἑλικοειδἡϲ Orib.: —ἐϲ P 23 παραπλήϲιοϲ Orib.: —ον P ἀρξαμένη τοῦ κατὰ τὸν πυθμένα πέρατοϲ πρὸϲ λόγον ἐπὶ ϲτενὸν ϲυν- άγεται τὸ ϲτόμιον. κέκληται δ᾿ αὐτῆϲ τὸ μὲν πρῶτον καὶ προάγον μέροϲ ϲτόμιον, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο τράχηλοϲ, τὸ δὲ ἑπόμενον αὐχήν, ἡ ϲυνδρομὴ δὲ τούτων καυλόϲ, τὰ δὲ ἑκατέρωθεν μετὰ τὴν ϲτενό- τητα τοῦ τραχήλου πλατυνόμενα πρῶτα μέρη τῆϲ ὑϲτέραϲ ὦμοι, τὰ δὲ μετὰ ταῦτα πλευρά, τὸ δὲ ὕϲτατον πυθμήν, τὸ δὲ ὑποκείμενον βάϲιϲ, τὸ δ᾿ ὅλον χώρημα κύτοϲ καὶ γάϲτρα καὶ κόλποϲ.

10, τὸ δὲ ϲτόμιον κατὰ μέϲον κεῖται τοῦ γυναικείου αἰδοίου, περιϲφίγγεται γὰρ ὁ τράχηλοϲ ὑπὸ * * τῶν πτερυγωμάτων. τούτων δὲ ἀφέϲτηκε τὸ ϲτόμιον ταῖϲ μὲν μᾶλλον, ταῖϲ δὲ ἧττον παρὰ τὰϲ ἡλι- κίαϲ (ὡϲ ἐπὶ τὸ πολὺ δὲ ταῖϲ | ἤδη τελείαιϲ πέντε ἢ ἔξ δακτύλουϲ), προχειρότερον δὲ γίνεται κατὰ τὰϲ ἀποτέξειϲ ἐπεκτεινομένου τοῦ τρα- χήλου. διάφορον δὲ ἔχει καὶ τὸ μέγεθοϲ, πλὴν ἐπί γε τῶν πλείϲτων ἐν τῷ κατὰ φύϲιν τηλικοῦτόν ἐϲτιν ἡλίκον τὸ ἐκτὸϲ πέραϲ τῆϲ ἀκου- ϲτικῆϲ εὐρυχωρίαϲ. διίϲταται δὲ κατά τιναϲ καιρούϲ, καθάπερ ἐν τῇ ὀρέξει τῆϲ ϲυνουϲίαϲ πρὸϲ παραδοχὴν τοῦ ϲπέρματοϲ κἀν ταῖϲ καθάρ- ϲεϲιν πρὸϲ ἀπόκριϲιν τοῦ αῖματοϲ κὰν τοῖϲ ϲυλλήψεϲιν πρὸϲ λόγον τῆϲ τοῦ ἐμβρύου ϲυναυξήϲεωϲ. ἐν δὲ τῇ ἀποτέξει καὶ πλεῖϲτον πρὸϲ- ανευρύνεται μέχρι τοῦ καὶ χεῖραϲ τελείων παραδέχεϲθαι. κατὰ μέντοι τὴν φύϲιν τρυφερόν ἐϲτιν καὶ ϲαρκῶδεϲ ἐπὶ τῶν ἀδιακορεύτων, ϲομ- φότητι πνεύμονοϲ ἢ τρυφερίᾳ γλώττηϲ ἐοικόϲ, ἐπὶ δὲ τῶν ἀποκεκυ- ηκυιῶν τυλωδέϲτερον γίνεται, κεφαλῇ πολύποδοϲ ἢ ἄκρῳ βρόγχου, καθώϲ φηϲιν Ἡρόφιλοϲ, ὅμοιον, τυλούμενον τῇ παρόδῳ τῶν ἀπο- κρινομένων καὶ ἀποτικτομένων.

11. ἡ δὲ ὅλη μήτρα κατὰ τὸ πλειϲτοδυναμοῦν ἐϲτιν νευρώδηϲ. ϲυγκέκριται γὰρ οὐκ ἐκ νεύρων μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐκ φλεβῶν καὶ ἀρτη- ριῶν καὶ ϲαρκόϲ· ἐξ ὧν τὰ νεῦρα μὲν ἀπὸ νωτιαίαϲ μήνιγγοϲ λαμ- βάνει τὴν καταρχήν, αἱ δὲ ἀρτηρίαι καὶ φλέβεϲ ἀπὸ τῆϲ παρακειμένηϲ 8] Must. I 12 8—11] Must. I 13 13—15] Must I 15 19—24] Must. I 14 23 καθώϲ φηϲιν Ἡρόφιλοϲ] cf infra lib. IV 35, 2 (de orificio uteri) ὅμοιον κεφαλῇ πολύποδοϲ, ὡϲ Ἡρόφιλοϲ ἔλεγεν et Gal. II 897 (de utcri cervice) εἰκάζει δὲ αὐτοῦ τὴν φύϲιν ὁ Ἡρόφιλοϲ βρόγχου τῷ ἄκρῳ 25—27] Must. I 8 1 post ἀρξαμένῃ add. ἀπὸ P τὸν om. Orib. ϲτενὸν Orib.: τέλει P 3 post ϲτόμιον add. πρὸϲ P, quod varia lectio videtur fuisse ad προάγον (πρὸϲ ἄγον Orib. cod F) 5 πρῶτα μέρη Orib: πρώτερον P: πρῶτα μὲν Rose τῆϲ ῦϲτέραϲ scrpst: τῶν ὑϲτερῶν Orib : ὑϲτέραϲ P 8 τοῦ γυναικείου αἰδοίου Orib.: τὸ γυναικεῖον αἰδοῖον P 9 περιϲφίγκεται P lacuman agnovit Kalbfleisch ex- pletitque coll. p. 11, 11—13 verbis 〈τοῦ ἔνδον αὺτοῦ μέρουϲ, τὸ δὲ ?? μέροϲ ὐπὸ〉. τούτων Orib.: τοῦτο P 10 τὸ ϲτόμιον Otib.: om. P ἤττον Orib.: ἔλαττον P 11 δακτύλον P 14 ἐν Orib.: om. P 16 καθάρϲεϲιν πρὸϲ ἀπόκριϲιν Orib.: καθάρϲεϲι ό πρὸϲ ἔω κρίϲιν P 20 ἐπὶ δὲ τῶν Orib. ϲοφό- τητι P 21 πλεύμονοϲ Orib. τῶν Orib.: om. P 22 κεφαλῇ Orib.: ὡϲ κεφαλὴ P 25 πλεῖϲτον δυναμοῦν Orib. P νευρῶδεϲ P (Orib. cod. F) 26 ϲύγκειται Orib. 26sq. ἐκ φλεβῶν καὶ ἀρτηριῶν καὶ ϲαρκὸϲ P: φλεβῶν καὶ ϲαρκῶν καὶ ἀρτηριῶν Orib. 27 sq. λαμβάνει τὴν καταρχὴν Orib.: καταλαμβά- νει τὴν ἀρχὴν P 28 αἰ ante φλέβεϲ add. Ermerins τῇ ῥάχει κοίληϲ φλεβὸϲ καὶ παχείαϲ ἀρτηρίαϲ. δύο μὲν γὰρ ἀποϲχί- ζονται φλέβεϲ ἀπὸ τῆϲ κοίληϲ φλεβόϲ, δύο δὲ ἀρτηρίαι ἀπὸ τῆϲ παχείαϲ ἀρτηρίαϲ. ῶν ἀνὰ μία φλὲψ καὶ ἀρτηρία φέρονται πρὸϲ ἑκά τερον νεφρόν, ἔπειτα πρὶν εἰϲ αὐτούϲ ἐμφυῆναι διϲχιδεῖϲ γενόμεναι ταῖϲ μὲν δυϲὶν ἐκφύϲεϲιν εἰϲ ἑκάτερον νεφρὸν ἐμφύονται, ταῖϲ δὲ δυϲὶ τὴν ὑϲτέραν ἀναπλέκουϲιν, ὥϲτε γίνεϲθαι τεϲϲάρων εἰϲ αὐτὴν ἀγγείων ἔμφυϲιν, δύο μὲν ἀρτηριῶν, δύο δὲ φλεβῶν. ἐκ τούτων δὲ καὶ εἰϲ ἑκάτερον τῶν διδύμων ἀνὰ μία 〈μὲν〉 φλέψ, ἀνὰ μία δὲ ἐμπέφυκεν ἀρτηρία.

12. προϲπαραπεφύκαϲιν δὲ ἔξωθεν οἱ δίδυμοι ϲύνεγγυϲ τοῦ αὐχέ- νοϲ παῤ ἑκάτερον πλευρὸν ἀνὰ εἶϲ. καὶ εἰϲὶν μὲν ψαφαροὶ καὶ ἀδε- νώδειϲ ἰδίῳ ϲκεπόμενοι ὑμένι, κατὰ ϲχῆμα δὲ οὐχ ὡϲ ἐπὶ τῶν ἀρρέ- νων ὑπομήκειϲ ὑπάρχουϲιν, ὑπόϲιμοι δὲ καὶ ϲτρογγύλοι καὶ ἐπ᾿ ὀλίγον πλατυνόμενοι κατὰ βάϲιν. ὁ ϲπερματικὸϲ δὲ πόροϲ ἀπὸ τῆϲ ὑϲτέραϲ δι᾿ ἑκατέρου φέρεται διδύμου καὶ τοῖϲ πλευροῖϲ παραταθεὶϲ μέχρι τῆϲ κύϲτεωϲ εἰϲ τὸν ταύτηϲ ἐμφύεται τράχηλον. ἔνθεν δὲ δοκεῖ τὸ τοῦ θήλεοϲ ϲπέρμα πρὸϲ ζῳογονίαν μὴ ϲυλλαμβάνεϲθαι τῷ εἰϲ τὸ ἐκτὸϲ ἐκχεῖϲθαι, περὶ οὐ διελάβομεν ἐν τῷ Περὶ ϲπέρματοϲ λόγῳ. ἔνιοι δέ, καθὼϲ βούλεται καὶ †χιοϲ, καὶ ἀνὰ ἕνα κρεμαϲτῆρά φαϲιν αὐτοῖϲ ἐμπεφυκέναι. καὶ ἡμεῖϲ δὲ τοῦτο | ἐπὶ τῆϲ αὐτοψίαϲ ἱϲτορήκαμεν ἐπί τινοϲ ἐντεροκηλικῆϲ γυναικόϲ, ἐφ᾿ ῆϲ ἐν τῇ χειρουργίᾳ προέπιπτεν ὁ δίδυμοϲ χαλαϲθέντων τῶν κατεχόντων αὐτὸν καὶ περιειληφότων ἀγ- γείων, ϲὺν οἶϲ καὶ ὁ κρεμαϲτὴρ ὑπεξέπεϲεν.

13. δὲ ὅλη μήτρα ϲυνέϲτηκεν ἐκ δυοῖν χιτώνων ἐναντίωϲ ἑαυ- τοῖϲ ἐϲχηματιϲμένων ἐμφερῶϲ ταῖϲ τῶν χαρτῶν ἰϲίν. ὁ μὲν οὖν ἔξωθεν νευρωδέϲτερόϲ ἐϲτι καὶ λειότεροϲ καὶ ϲκληρότεροϲ καὶ λευκό- τεροϲ, ὁ δὲ ἔϲωθεν ϲαρκωδέϲτεροϲ καὶ δαϲύτεροϲ καὶ ἁπαλώτεροϲ καὶ ἐνερευθέϲτεροϲ, δι’ ὅλου μὲν καταπεπλεγμένοϲ ἀγγείοιϲ, πλείοϲιν δὲ καὶ ἀξιολόγοιϲ κατὰ τὸν πυθμένα καὶ τοῦ ϲπέρματοϲ ἐκεῖ κολλωμένου καὶ τῆϲ καθάρϲεωϲ ἐκεῖθεν φερομένηϲ. οἱ μέντοι δύο χιτῶνεϲ οὐτοι ϲυν- έχονται πρὸϲ ἀλλήλουϲ ὑμέϲι λαγαροῖϲ καὶ νεύροιϲ, ὥϲτε πολλάκιϲ ἐπεκτεινομένων αὐτῶν προπίπτειν τὴν ὑϲτέραν, τοῦ μὲν νευρώδουϲ χιτῶνοϲ κατὰ χώραν μένοντοϲ, τοῦ δὲ ἔϲωθεν κατ᾿ ἐκτροπὴν προ- πίπτοντοϲ.

14. ἔτι κοινῶϲ ἐπὶ μὲν τῶν ἀτόκων ἡ μήτρα κατὰ τὸν πυθμένα ϲτολίδαϲ ἔχει δύο κατὰ τὸ πλεῖϲτον πιλοειδῶϲ ἐνδεδιπλωμέναϲ, ἐπὶ δὲ τῶν τετοκυιῶν ἐκτείνεται ὅλη καὶ περιφερὴϲ γίνεται. Διοκλῆϲ δὲ καὶ κοτυληδόναϲ καὶ πλεκτάναϲ καὶ κεραίαϲ λεγομέναϲ εἰναί φηϲιν ἐν τῇ εὐρυχωρίᾳ τῆϲ ὑϲτέραϲ, αἵτινεϲ μαϲτοειδεῖϲ ἐκφύϲειϲ ὑπάρχουϲι πλατεῖαι μὲν κατὰ βάϲιν, μείουροι δὲ κατὰ τὸ ἄκρον, ἑκατέρωθεν κείμεναι τῶν πλευρῶν, προνοητικῶϲ ὑπὸ τῆϲ φύϲεωϲ γεγεννημέναι χάριν τοῦ τὸ ἔμβρυον προμελετᾶν τὰϲ θηλὰϲ τῶν μαϲτῶν ἐπιϲπᾶϲθαι. καταψεύδονται δὲ τῆϲ ἀνατομῆϲ (οὐχ εὑρίϲκονται γὰρ αἱ κοτυλη δόνεϲ), καὶ ἀφύϲικόϲ ἐϲτιν ὁ περὶ αὐτῶν εἰϲαγόμενοϲ λόγοϲ, ὡϲ ἐν τοῖϲ Περὶ ζῳογονίαϲ ὑπομνήμαϲιν ἀποδέδεικται.

15. τὴν μέντοι γε μήτραν οὐχ ὑποληπτέον κυριότητα πρὸϲ τὸ ζῆν ἔχειν· οὐ γὰρ προπίπτει μόνον, ἐπὶ ἐνίων δὲ καὶ ἀποκόπτεται δίχα τοῦ θάνατον αὺταῖϲ ἐπενεγκεῖν, ὡϲ ἱϲτόρηκεν Θεμίϲων· ἐν Γαλατίᾳ δὲ τὰϲ ὑϲ εὐτροφωτέραϲ γίγνεϲθαί φαϲι μετὰ τὴν ἐκτομὴν τῆϲ μήτραϲ. πάϲχουϲα μέντοι πρὸϲ ϲυμπάθειαν ϲτόμαχον ἄγει καὶ μήνιγγαϲ. ἔϲτι δέ τιϲ αὐτῇ καὶ πρὸϲ τοὺϲ μαϲτοὺϲ φυϲικὴ ϲυμπάθεια· μεγεθυνομένηϲ γοῦν αὐτῆϲ ἐν ταῖϲ ἀκμαῖϲ καὶ οἱ μαϲτοὶ ϲυνδιογκοῦνται, καὶ αὐτὴ μὲν τὸ ϲπέρμα τελεϲιουργεῖ, μαϲτοὶ δ᾿ εἰϲ τροφὴν τῶν κυηθηϲομένων γάλα παραϲκευάζουϲι, καὶ φερομένων μὲν τῶν καταμηνίων ϲβέννυται 1 § 13] Must. I 9, 9a 14—22] Diocles, Anotom. fr. 27 (Wellmann, Fragm. d. gr. Arste I 129) 25sq.] cf. Gal. IV 570 28 φυϲικὴ ϲυμπάθεια cf. Vindician. p. 223, 4 Wellm. (e Sor. Περὶ ζῳογονίαϲ) 2 ίϲίν Orib.: ἴναιϲ P (ct. Heracus ad Marcellum p. 248, G Niederm. Corp. Med. Lat. V 368): ἴνεϲι Rose 3 καὶ τελειότεροϲ Orib. Pal. καὶ ϲκληρό- τεροϲ καὶ τελειότεροϲ (iterum) καὶ λευκότεροϲ Orib. P Pal.: λευκότεροϲ δὲ (τε Rose) καὶ ϲκληρότεροϲ P 6 κολλωμένου Orib. et P. προϲκολλωμένου Ermo- rins 7 oὐτοι P. αὐτοῖϲ Orib. codd. 8 ἀλλήλουϲ Orib: ἀλλήλοιϲ P 9 προπίπτειν Orib.: προπίπτει P νευρώδουϲ Orib.: νευρῶδοϲ P 13 δύο post ἔχει Orib., post πλεῖϲτον P πιλοειδῶϲ Orib.: λοειδῶϲ post lacunam 5 fere litterarum P: κυκλοειδῶϲ Dietz: πιοειδῶϲ Rose: τυλοειδῶϲ Schoene: an χειλοειδῶϲ ? 15 πλεκταίναϲ Orib. κεραίαϲ Orib.: κερ cum spatio 3 litt. P 16 ὑϲτέραϲ Orib.: μήτραϲ P 16—11,5 〈αἵτινεϲ . . . προ〉 λέγομεν desunt in P ?? spatio in codice relicto; servavit Orib. (cf. ‘Gynak. d. Sor. p. 28 sq.) 25 αὐταῖϲ Her- ?? αὐτὴν Orib. 26 eratne φηϲι? 30 κυηϲομένων Orib. Pal. τὸ γάλα, φερομένου δὲ τοῦ γάλακτοϲ οὐκέτι φαίνεται κάθαρϲιϲ, καθά- περ καὶ ἐπὶ τῶν παρηλικεϲτέρων ϲυϲτελλομένηϲ τῆϲ ὑϲτέραϲ καὶ οἱ μαϲτοὶ τρόπῳ τινὶ μαραίνονται καὶ πάϲχοντοϲ τοῦ ἐμβρύου ϲτενοῦται τὸ μέγεθοϲ αὐτῶν. ἐπὶ γοῦν τῶν κυοφορουϲῶν θεαϲάμενοι ῥικνοῦ- μένουϲ τοὺϲ μαϲτὺϲ καὶ ϲυναγομένουϲ γενηϲομένην προλέγομεν ἔκ- τρωϲιν.

16. καὶ τοιαύτη μὲν ἡ φύϲιϲ τῆϲ μήτραϲ. τὸ δὲ γυναικεῖον αἰδοῖον καὶ κόλποϲ ὠνόμαϲται γυναικεῖοϲ. ὑμὴν δέ ἐϲτιν νευρώδηϲ καὶ. ὑπό τι περιφερὴϲ ὥϲπερ ἔντερον, εὐρυχωρέϲτερον μὲν κατὰ τὸ ἐνδον, ϲτενότερον δὲ κατὰ τὸ ἐκτόϲ, ἐν ᾦ καὶ τοὺϲ πληϲιαϲμοὺϲ ϲυμβέβηκεν γίνεϲθαι. τὸ μὲν οὖν ἔνδον αὐτοῦ μέροϲ περιπέφυκεν τῷ τραχήλῳ τῆϲ | μήτραϲ ὡϲ ἐπὶ τῶν ἀρρένων ἡ πόϲθη τῇ βαλάνῳ, τὸ δὲ ἔξω τοῖϲ πτερυγώμαϲιν, τὸ δὲ κάτω τῇ ἕδρα, τὰ δὲ πλάγια τοῖϲ ϲαρκώ- δεϲιν τῶν ἰϲχίων, τὸ δὲ ἄνω τῷ τραχήλῳ τῆϲ κύϲτεωϲ· οὖτοϲ γάρ, ὡϲ ἔφην, ὑπερπεϲών τὸ ϲτόμιον τῆϲ ὑϲτέραϲ καὶ παραταθεὶϲ ἄνωθεν τῷ αἰδοίῳ κατ᾿ ἄκρον εἰϲ τὸν οὐρητικὸν πόρον ἐμφύεται. φαίνεται τοίνυν, ὡϲ ὁ γυναικεῖοϲ κόλποϲ ὑπόκειται μὲν τῷ τραχήλῳ τῆϲ κύϲιτεωϲ, ἐπίκειται δὲ τῷ δακτυλίῳ καὶ τῷ ϲφιγκτῆρι καὶ τῷ ἄκρῳ τοῦ ἀπευ- θυϲμένου. κατὰ δὲ μῆκόϲ ἐϲτιν, ὡϲ ἔμπροϲθεν ὑπεδείξαμεν, ἄνιϲοϲ, οὐ μόνον παρὰ τὰϲ ἡλικίαϲ ἢ παρὰ τὰϲ ϲυνουϲίαϲ (ἐν αἷϲ ἐπεκϲτεινόμενοϲ ὁ τράχηλοϲ τῆϲ ὑϲτέραϲ, ὥϲπερ καὶ τὸ τῶν ἀρρένων αἰδοῖον, ἐπι- λαμβάνει τι τοῦ κόλπου). ἀλλὰ καὶ τῷ φύϲει τινὰϲ μὲν προπετέϲτερον ἔχειν τὸν τράχηλον, τινὰϲ δὲ ἄγαν κολοβόν [ἢ κονδόν]· ταῖϲ δὲ πλεί- ϲταιϲ τῶν τελείων ἕξ ἐϲτιν δακτύλων. ϲυμπέπτωκε μέντοι γε καὶ ϲτενότερόϲ ἐϲτιν ἐπὶ παρθένων ϲτολίϲι κεχρημένοϲ ϲυνεχομέναιϲ ὑπ’ ἀγγείων ἀπὸ τῆϲ ὑϲτέραϲ τὴν ἀπόφυϲιν εἰληφότων, ἅπερ καὶ κατὰ τὰϲ διακορήϲειϲ ἁπλουμένων τῶν ϲτολίδων ῥήγνυται καὶ ὀδύνην ἐπι- φέρει καὶ ἀποκρίνεται τὸ ϲυνήθωϲ ἐπιφερόμενον αἷμα.

17. τὸ γὰρ οἴεϲθαι διαπεφυκέναι λεπτὸν ὑμένα διαφράϲϲοντα τὸν κόλπον, τοῦτον δὲ ῥήγνυϲθαι κατὰ τὰϲ διακορήϲειϲ καὶ ὀδύνην ἐπι- 15 ὡϲ ἔφην] supre § 7 19 ὧϲ ἔμπροϲθεν ὑπεδείξαμεν] supra § 10 1 οὐκ ἐπιφαίνεται Sehoene 4 ῥικνουμένουϲ Herucerden (erat in archet., mi fallor, ῥιγν): ὁηγνυμένουϲ codd. Orib.: ῥακουμένουϲ Ermcrins 7 post μήτραϲ addunt Περὶ γυναικείου αἰδοίου Orib. et P in mg. ε΄ P 9 εὐρυχω- ρέϲτεροϲ Ermerins 10 ϲτενότερον Orib. Pal.: ϲτενώτερον P. ϲτενώτεροϲ Ermerins 11 προϲπέφυκε Ermerins 12 μήτραϲ Orib.: ὑϲτέραϲ I ὡϲ . . . βαλάνῳ om. P: ἡ πόϲθη τῇ βαλάνῳ om. codd. Orib aliquot 15 ἔφην Orib. ἐφ P παραταθεὶϲ Orib.: παρατεθεὶϲ P 16 τῷ αἰδοίῳ Orib.: τοῦ αἰδοίου P 18 δακτιιλίῳ Orib.: δακτύλῳ P ϲφιγκτῆρι Orib.: ϲφικτῆρι P 90 τὰϲ ante ϲυνουϲίαϲ om. P 23 κολοβὸν ἢ κονδόν Orib.: κονδὸν P (cf ‘Gyuak. d. Sor’ p. 30) ταῖϲ δὲ πλείϲταιϲ Orib: ταῖϲ πλείϲτοιϲ δὲ P 24 ϲυμπέπτωκε μέντοι γε Orib.: ϲυμπέπτεκε μέντοι P 25 ϲτενότεροϲ Orib.: ϲτερότεροϲ P 26 ἀπόφυϲιν Orib.: ἀπόφαϲιν P κατὰ P: διὰ Orib. codd. 27 διακορἡϲειϲ Orib.: διακορεὐϲειϲ P (item quater in codcn cap.) ῥήγνυται γὰρ Orib. καὶ ὀδύνην ἐπιφέρει ate ἁπλ. Orib.: om. P: framsposui 28 ἀποκρίνεται Orib.: ἀποκρίνει P φέρειν ἢ θᾶττον καθάρϲεωϲ γινομένηϲ, ἐμμείναντα δὲ καὶ ϲωματο- ποιηθέντα τὸ ἄτρητον | λεγόμενον πάθοϲ ἀποτελεῖν, ψεῦδόϲ ἐϲτι. πρῶτον μὲν γὰρ διὰ τῆϲ ἀνατομῆϲ οὐχ εύρίϲκεται· δεύτερον δὲ ἐπὶ τῶν παρθένων ἐχρῆν ἀντικόπτειν τι τῇ μηλώϲει (νυνὶ δὲ μέχρι βάθουϲ ἄπειϲιν ἡ μήλη)· τρίτον δὲ εἰ κατὰ τὰϲ διακορήϲειϲ ῥηγνύμενοϲ ὁ ὑμὴν ὀδύνηϲ γίνεται παραίτιοϲ, ἐχρῆν ἐξ ἀνάγκηϲ ἐπὶ τῶν παρθένων ἔμπροϲθεν τῆϲ διακορήϲεωϲ ἐπιφανείϲηϲ καθάρϲεωϲ περιωδυνίαν παρ- ακολουθεῖν, κατὰ δὲ τὴν διακόρηϲιν μηκέτι. καὶ ἄλλωϲ εἰ ϲωματο- ποιηθεὶϲ ὁ ὑμὴν τὸ ἄτρητον ποιεῖ πάθοϲ, ἔδει κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον εὐρίϲκεϲθαι διηνεκῶϲ αὐτόν, ὃν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων μερῶν ἕκαϲτον ἐπὶ τοῦ ἰδίου πάντοτε τόπου θεωροῦμεν μένον· νυνὶ δὲ ἐπὶ τῶν ἀτρήτων ὁ διαφράττων ὑμὴν αὐτὸν τὸν πόρον ποτὲ μὲν κατὰ τὰ πρόχειρα μέρη τῶν πτερυγωμάτων εὐρίϲκεται, ποτὲ δὲ κατὰ μἑϲον τοῦ αἰδοίου, ἄλλοτε δὲ κατὰ μέϲον τὸ ϲτόμιον τῆϲ ὑϲτέραϲ.

18. τοιοῦτοϲ μὲν οὖν ἐϲτι καὶ ὁ γυναικεῖοϲ κόλποϲ. τὰ δὲ ἔξω- θεν αὐτοῦ καὶ φαινόμενα πτερυγώματα καλεῖται, τρόπῳ τινὶ χείλη τοῦ κόλπου καθεϲτῶτα· παχέα δέ ἐϲτιν καὶ ϲαρκώδη καὶ πρὸϲ μὲν τὰ κάτω πρὸϲ ἑκάτερον μηρὸν ἀποτελευτᾷ, καθάπερ ἀλλήλων ἀπο- ϲχιϲθέντα, πρὸϲ δὲ τὰ ὕπεροθεν εἰϲ τὴν καλουμένην ἀπολήγει νύμφην. αὕτη δὲ τῶν δυοῖν πτερυγωμάτων ἐϲτὶν ἀρχή, τῇ φύϲει δὲ ϲαρκίδιόν ἐϲτιν ὡϲανεὶ μυῶδεϲ· νύμφη δὲ εἴρηται διὰ τὸ ταῖϲ νυμφέυομέναιϲ ὁμοίωϲ ὑποϲτέλλειν τὸ ϲαρκίον. ὑπὸ δὲ τὴν νύμφην πάλιν ἕτερον ὑποϲτέλλει ϲαρκίδιον ἐπανεϲτηκόϲ, ὃ πέραϲ ἐϲτὶ τοῦ τραχήλου τῆϲ κύϲτεωϲ· καλεῖται δὲ οὐρήθρα, | ἡ δὲ ἔνδον ϲτολιδώδηϲ τραχύτη χεῖλοϲ. διαφέρει δὲ τῆϲ ἐπ᾿ ἀνδρῶν ἡ ἐπὶ θηλειῶν κύϲτιϲ· ἐκείνη μὲν γὰρ μείζων ἐϲτὶ καὶ ϲκολιὸν ἔχει τὸν τράχηλον, αὕτη δὲ μικροτέρα καὶ εὐθυτράχηλοϲ.

ὑποδεδειγμένηϲ δὲ τῆϲ φύϲεωϲ τῶν γυναικείων μερῶν, ἐπεὶ τὰ τῆϲ μήτραϲ ἔργα καθάρϲειϲ, ϲυλλήψειϲ, κυοφορίαι καὶ μετὰ τελεί- ωϲιν ἀποτέξειϲ, τῇ φυϲικῇ χρώμενοι τάξει πρῶτον ἐροῦμεν περ ἐμμήνων.

IV, Περὶ ἐμμήνων καθάρϲεωϲ.

19. Τὸ ἔμμηνον ὠνόμαϲται καὶ κα αταμήνιον ἀπὸ τοῦ κατὰ μῆνα γίνεϲθαι, καὶ ἐπιμήνιον, ὅτι καὶ τροφὴ γίνεται τῶν ἐμβρύων, ὡϲ καὶ τῶν πλοιζομένων τὰ εἰϲ τροφὴν παρεϲκευαϲμένα ἐπιμήνια καλοῦμεν. λέγεται δὲ καὶ κάθαρϲιϲ, ἐπεί, καθὼϲ ἔνιοι λέγουϲιν, ὡϲ περιϲϲεῦον αίμα τοῦ ϲώματοϲ ἀποκρίνουϲα κάθαρϲιν παρέχει τῷ ϲώματι τὸ μέντοι καταμήνιον ἐπὶ μὲν τῶν πλείϲτων γυναικῶν εἰλικρινέϲ ἐϲτιν αἰμα, ἐπ᾿ ἐνίων δὲ ὑγραϲία ὕφαιμοϲ ἢ ἰχώρ τιϲ, ὡϲ ἐπὶ τῶν ἀλόγων ζῴων. οὐθὲν δὲ τούτων παρὰ φύϲιν, ὡϲ ἄνευ δυϲχερείαϲ ἀποκρίνεται. διὸ κατ᾿ ἔννοιάν ἐϲτιν καταμήνιον οἶμα ἢ ἀνάλογον ὑγρὸν φυϲικῶϲ κατὰ χρόνουϲ εὐτάκτουϲ ἀποκρινόμενον, μάλιϲτα διὰ μήτραϲ. τὰ μὲν οὑν ἄλλα φανερά, τῷ δὲ ‘διὰ μήτραϲ’ τὸ ‘μάλιϲτα’ πρόϲκειται διὰ τὸ καὶ ἀπὸ τοῦ γυναικείου κόλπου γίνεϲθαί ποτε κάθαρϲιν.

20. τὸ δὲ ἔμμηνον ἐπιφαίνεται πρῶτον περὶ τὸ τεϲϲαρεϲκαι. δέκατον ἔτοϲ κατὰ τὸ πλεῖϲτον, ὅτε καὶ τὸ ήβᾶν καὶ τὸ διογκοῦϲθαι τούϲ μαϲτούϲ. τὸ δὲ πλῆθοϲ τῆϲ ἀπο|κρίϲεωϲ ἀρξάμενον ἀπὸ ὀλίγου πρόειϲιν ἐπὶ πλεῖον καὶ χρόνον 〈τινὰ〉 μεῖναν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ πάλιν ἐλαττοῦται καὶ οὕτωϲ ἀποπαύεται τελείωϲ, οὕτε τάχιον ἐτῶν τεϲϲαρά- κοντα κατὰ τὸ πλεῖϲτον οὕτε βρόδιον ἐτῶν πεντήκοντα. καὶ νῦν δὲ πρόϲκειται τὸ ‘κατὰ τὸ πλεῖϲτον’ [γινόμενον], ἐνίαιϲ γὰρ καὶ μέχρι τῶν ἑξήκοντα παραμένει ἡ κάθαρϲιϲ. ἡ μέντοι ϲυναύξηϲιϲ καὶ ἡ μεί- ωϲιϲ οὐχ οὕτωϲ γίνεται πρὸϲ ἀκρίβειαν, ὡϲ ὑπενόηϲεν Διοκλῆϲ, λέγων 〈ἐπι〉μένον αὐτὸ μέχρι ἐτῶν ἑξήκοντα γίνεϲθαι 〈πρῶτον ὀλί- 2sq.] Must. 1 18 (‘Gynak. d. Sor’ p. 104) 6 § 19] Must. I 18, 19 (‘Gynak. d. Sor.’ ibid.) 18 § 20] cf. Aet. XVI 4; Paul. III Go 18sq.] Must. I 20 22sq.] Must. I 21 25—p. 14, 4. 10—13] Diocles, Gunaec. fr. 171 (Wellmann, Eragm. d. griech. Arete I 196sq.) 1 ἐπε Schoene: ἐπὶ P 2 κυοφορίαι Schose:— φορίαϲ P 3 ἀποτέξειϲ 〈μεταβαίνοντεϲ〉 Diets 6 in mg. ϛ΄ P 9 ψϲ del. Eimcrins 10 τοῦ ϲώμα- τοϲ del. Ermcrins ἀποκρίνουϲαν P. corr. Ermcrins 13 οὐθ᾿ ἔν P: οὐδὲν edd. 14 ἀναλόγωϲ P: corr. Ermerins 16 τῷ δὲ Ermerins: τὸ δὲ P post μήτραϲ add. ϲτόματι P: del. Ermeins τὸ ante μάλιϲτα add. Ermerins insunt dittographtac μητρα[ϲ]το[ματι]μαλιϲτα Kalbfleisch 18 πρῶτον Rose: τὸ πρῶτον Ermerins: πρώτερον P (ut solet) 20 ὀλίγον P: corr. Dietz 21 πλεῖον καὶ χρόνον τινὰ Ermerins: πλείονα χρόνον· καὶ P μεῖναν scripsi, quo tollitur hiatus (cf. p. I4, 1) : μένει P ante πάλιν add. εἰτα Ermerins, καὶ Rose 24 γινόμενον dd. Rose 27 post λέγων locuna trium fare litlera- rum P: suppl. 〈ἐπι〉μένον Rose: 〈παρα〉μένον Ermerins: am 〈δια〉μένον ? αὺτὸ ex αὐτῶ corr. P 27 sq. post γίνεϲθαι lacuna undecim fere litterarum P: 〈πρῶτον ὀλίγον, ἔπειτα〉 suppl. Ermerins γον, ἔπειτα〉 τέλειον, εἰτα μεῖναν ἐπί τινα χρόνον πρὸϲ 〈τῷ αὐτῷ μετὰ〉 τοῦτο πάλιν παύεϲθαι πρὸϲ λόγον ἐλαττού〈μενον〉. τοῦτο γὰρ οὐ διηνεκῶϲ, ἄλλαιϲ δὲ ἄλλωϲ κατὰ τὸ ἀόριϲτον πλεονάζει τε καὶ μειοῦται. τὸ πλεῖϲτον δὲ καταμήνιον δυοῖν ἐϲτι κοτυλῶν. καὶ τοῦτο δὲ πάλιν 〈τοῦ〉 ὡϲ ἐπὶ τὸ πολὺ παραϲτοχαϲάμενοι λέγομεν.

21. καθαίρονται δὲ τινὲϲ μὲν ἐπὶ μίαν ἡμέραν, τινὲϲ δὲ ἐπὶ δύρ τινὲϲ δὲ μέχρι καὶ τῆϲ ἑβδόμηϲ καὶ περαιτέρω, 〈αἱ〉 πλεῖϲται δὲ μέχρι τριῶν ἢ τεϲϲάρων. καὶ τοῦτο γίνεται κατὰ μῆνα, καὶ οὐ πρὸϲ ἀκρί- βειαν ἐπὶ παϲῶν, ἀλλὰ κατὰ πλάτοϲ· ἔϲτιν γὰρ ὅτε καὶ προπαρα- λαμβάνει τινὰϲ ἡμέραϲ ἢ ἐφυϲτερεῖ. τοῦτο δὲ ἑκάϲτη κατὰ τὴν ἰδίαν ἀπαντᾷ προθεϲμίαν, καὶ οὐ 〈λαμβάνει〉 κατὰ τὰϲ αὐτὰϲ 〈περιόδουϲ〉, ὥϲπερ ὁ Διοκλῆϲ 〈φηϲιν〉, πάϲαϲ, καὶ πάλιν Ἐμ πεδοκλῆϲ, ἐλατ- τουμένου τοῦ φωτὸϲ | τῆϲ ϲελήνηϲ. αἱ μὲν γὰρ πρὸ εἰκάδοϲ, αἱ δὲ ἐν εἰκάδι καθαίρονται, καὶ πάλιν αἱ μὲν αὐξανομένου τοῦ φωτὸϲ τῆε ϲελήνηϲ, αἱ δὲ μειουμένου καθαίρονται, ἄλλαι δὲ ἐν τοϲαύταιϲ τιϲὶν ἡμέραιϲ ῶϲ ἔθοϲ εἶχεν αὐταῖϲ. τὴν δὲ ϲύμμετρον ἑκάϲτῃ κάθαρϲιν ἐκ τῆϲ ϲυναριθμήϲεωϲ τῶν ἡμερῶν ἔκρινάν τινεϲ, μὴ περαιτέρω γὰρ τῆϲ τρίτηϲ ἡμέραϲ ἢ τετάρτηϲ τὴν κατὰ φύϲιν ἀπόκριϲιν προέρχεϲθαι. μεμπτέον δὲ τούτουϲ· καὶ γὰρ μέχρι πλειόνων ἡμερῶν ἔνιαι καθαί- ρονται κατὰ φύϲιν τοῦ ἴϲου πλήθουϲ εἰϲ πλείοναϲ ἡμέραϲ ἐπιμεριϲθέν τοϲ, καὶ πρὸϲ μίαν ἡμέραν δύναται πλεῖον ἀποκριθῆναι τοῦ κατὰ φύϲιν. ϲμμμέτρωϲ οὖν κεκαθάρθαι λεκτέον τὰϲ μετὰ τὴν ἀπόκριϲι εὐϲταθεῖϲ, εὔπνουϲ, ἀταράχουϲ τήν τε δύναμιν ἀκαθαιρέτουϲ, τὰϲ δὲ μὴ τοιαύταϲ ἀϲυμμέτρωϲ. τὸ γὰρ ἴϲον καὶ ὀλιγωτέραιϲ καὶ πλείοϲι κενώϲεϲιν αἱματοϲ κατά γε τὰϲ ἡλικίαϲ καὶ τὰϲ ἄλλαϲ περιϲτάϲειϲ καὶ τὸ ποτὲ μὲν παχυντικὰϲ προϲενέγκαϲθαι τροφάϲ, ποτὲ δὲ δριμείαϲ καὶ λεπτυντικὰϲ φαίνεται.

2…