De pascha

1t

{ΜΕΛΙΤΩΝΟΣ

2t

ΠΕΡΙ ΠΑΣΧΑ}

3

Ἡ μὲν γραφὴ τῆς Ἑβραϊκῆς ἐξόδου ἀνέγνωσται,

4

καὶ τὰ ῥήματα τοῦ μυστηρίου διασεσάφηται·

5

πῶς τὸ πρόβατον θύεται

6

καὶ πῶς ὁ λαὸς σῴζεται.

7

Τοίνυν ξύνετε, ὦ ἀγαπητοί· οὕτως ἐστὶν

8

καινὸν καὶ παλαιόν,

9

ἀΐδιον καὶ πρόσκαιρον,

10

φθαρτὸν καὶ ἄφθαρτον,

11

θνητὸν καὶ ἀθάνατον

12

τὸ τοῦ πάσχα μυστήριον·

13

παλαιὸν μὲν κατὰ τὸν νόμον,

14

καινὸν δὲ κατ⸤ὰ τὸν⸥ λόγον,

15

πρόσκαιρον διὰ τὸν ⸤τύπον⸥,

16

ἀΐδιον διὰ τὴν χάριν,

17

φθαρτ⸤ὸν διὰ τὴν⸥ τοῦ προβάτου σφαγήν,

18

ἄφθαρτον ⸤διὰ τὴν⸥ τοῦ κυρίου ζωήν,

19

θνητὸν διὰ τὴν 〈⸤ἐν τῇ γῇ⸥〉 ταφήν,

20

ἀθάνατον δ⸤ιὰ τ⸥ὴν ἐκ ⸤νεκρῶν⸥ ἀνάστασιν·

21

παλαιὸς ⸤μὲν ὁ νόμος⸥,

22

⸤καινὸς δὲ ὁ⸥ λόγος,

23

πρόσκαιρο⸤ς ὁ τύπος⸥,

24

⸤ἀΐδιος ἡ χάρις⸥,

25

⸤φ⸥θα⸤ρτὸν τὸ πρόβατον⸥,

26

⸤ἄφθαρτος ὁ κύριος⸥,

27

⸤σφαγεὶς ὡς ἀμνός⸥,

28

⸤ἀναστὰς ὡς θεός⸥.

29

⸤Καὶ γὰρ «ὡς πρόβατον εἰς σφαγὴν ἤχθη⸥»,

30

⸤ἀλλ' οὐδὲ πρόβατον ἦν⸥·

31

⸤καὶ ὡς ἀμνὸς ἄφωνος⸥,

32

⸤ἀλ⸥λ' οὐδὲ ἀμνὸς ἦν·

33

ὁ μὲν γὰρ τύπος ⸤ἐγένετο⸥,

34

⸤ἡ⸥ δὲ ἀλήθεια ηὑρίσκετο.

35

Ἀντὶ γὰρ τοῦ ⸤ἀμνοῦ θε⸥ὸς ἐγένετο

36

καὶ ἀντὶ τοῦ προβάτου ἄν⸤θρωπ⸥ος,

37

⸤ἐ⸥ν δὲ τῷ ἀνθρώπῳ Χριστός,

38

ὃς κεχώρηκεν ⸤τὰ⸥ πάντα.

39

Ἡ γοῦν τοῦ προβάτου σφαγὴ

40

καὶ ἡ τοῦ πάσχα πομπὴ

41

καὶ ἡ τοῦ νόμου γραφὴ

42

εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν κεχώρηκεν,

43

δι' ὃν τὰ πάντα ἐν τῷ πρεσβυτέρῳ νόμῳ ἐγένετο,

44

μᾶλλον δὲ ἐν τῷ νέῳ λόγῳ.

45

Καὶ γὰρ ὁ νόμος λόγος ἐγένετο

46

καὶ ὁ παλαιὸς καινός,

47

—συνεξελθὼν ἐκ Σιὼν καὶ Ἰερουσαλήμ—

48

καὶ ἡ ἐντολὴ χάρις,

49

καὶ ὁ τύπος ἀλήθεια,

50

καὶ ὁ ἀμνὸς υἱός,

51

καὶ τὸ πρόβατον ἄνθρωπος,

52

καὶ ὁ ἄνθρωπος θεός.

53

Ὡς γὰρ υἱὸς τεχθείς,

54

καὶ ὡς ἀμνὸς ἀχθείς,

55

καὶ ὡς πρόβατον σφαγείς,

56

καὶ ὡς ἄνθρωπος ταφείς,

57

ἀνέστη ἐκ νεκρῶν ὡς θεός,

58

φύσει θεὸς ὢν καὶ ἄνθρωπος.

59

Ὅς ἐστιν τὰ πάντα·

60

καθ' ὃ κρίνει νόμος,

61

καθ' ὃ διδάσκει λόγος,

62

καθ' ὃ σῴζει χάρις,

63

καθ' ὃ γεννᾷ πατήρ,

64

καθ' ὃ γεννᾶται υἱός,

65

καθ' ὃ πάσχει πρόβατον,

66

καθ' ὃ θάπτεται ἄνθρωπος,

67

καθ' ὃ ἀνίσταται θεός.

68

Οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ Χριστός,

69

«ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.»

70

Τοῦτό ἐστιν τὸ τοῦ πάσχα μυστήριον,

71

καθὼς ἐν τῷ νόμῳ γέγραπται,

72

ὡς μικρῷ πρόσθεν ἀνέγνωσται.

73

Διηγήσομαι δὲ τὰ ῥήματα τῆς γραφῆς, πῶς ὁ θεὸς ἐντέλλε-

74

ται Μωυσεῖ ἐν Αἰγύπτῳ, ὁπόταν βούλεται

75

τὸν μὲν Φαραὼ δῆσαι ὑπὸ μάστιγα,

76

τὸν δὲ Ἰσραὴλ λῦσαι ἀπὸ μάστιγος

77

διὰ χειρὸς Μωυσέως.

78

«Ἰδοὺ γὰρ, φησίν, λήμψῃ ἄσπιλον ἀμνὸν καὶ ἄμωμον,

79

καὶ ἑσπέρας σφάξεις αὐτὸν με⸤τὰ⸥ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ,

80

καὶ νύκτωρ ἔδεσθε αὐτὸν ⸤με⸥τὰ σπουδῆς,

81

καὶ ὀστοῦν οὐ συντρίψετε αὐτοῦ.

82

⸤Οὕτως, φ⸥ησίν, ποιήσεις·

83

ἐν μιᾷ νυκτὶ ἔδε⸤σθε α⸥ὐτὸν κατὰ πατριὰς καὶ δήμους,

84

⸤περιε⸥ζωσμένοι τὰς ὀσφύας ὑμῶν

85

⸤καὶ αἱ ῥάβ⸥δοι ἐν ταῖς χερσὶν ὑμῶν.

86

Ἔστιν ⸤γὰρ τοῦτ⸥ο πάσχα κυρίου,

87

μνημόσυνον αἰώ⸤νιον τοῖς υἱο⸥ῖς Ἰσραήλ.

88

Λαβόντες δὲ τὸ τοῦ προ⸤βάτου αἷμα⸥

89

⸤χρίσατε⸥ τὰ πρόθυρα τῶ⸤ν οἰκιῶν ὑμῶν⸥

90

⸤τιθέντες ἐπὶ τοὺς σταθμοὺς τῆς εἰσόδου τὸ σημεῖ⸥-

91

⸤ον τοῦ αἵματος εἰς δυσωπίαν τοῦ ἀγγέλου⸥.

92

⸤Ἰδοὺ γὰρ, πατάξω Αἴγυπτον καὶ ἐν μιᾷ νυκτὶ ἀτεκ⸥-

93

⸤νω⸥θήσεται ἀπὸ κτήνους ἕως ἀν⸤θρώπου⸥.»

94

Τότε Μωυσῆς σφάξας τὸ πρό⸤βατον⸥

95

⸤καὶ⸥ νύκτωρ διατελέσας τὸ μυ⸤στήριον με⸥τὰ τῶν υἱῶν

96

Ἰσραὴλ

97

ἐσφράγισεν ⸤τὰς τῶν⸥ οἰκιῶν θύρας

98

εἰς φρουρὰν τοῦ λ⸤αοῦ⸥

99

⸤καὶ⸥ εἰς δυσωπίαν τοῦ ἀγγέλου.

100

Ὁπότ⸤ε δὲ τὸ πρό⸥βατον σφάζεται

101

καὶ τὸ πάσχα βιβρώ⸤σκε⸥ται

102

καὶ τὸ μυστήριον τελεῖται

103

καὶ ὁ λαὸς εὐφραίνεται

104

καὶ ὁ Ἰσραὴλ σφραγίζεται,

105

τότε ἀφίκεται ὁ ἄγγελος πατάσσειν Αἴγυπτ⸤ον⸥.

106

Τὴν ἀμύητον τοῦ μυστηρίου,

107

τὴν ἄμοιρον τοῦ πάσχα,

108

τὴν ἀσφράγιστον τοῦ αἵματος,

109

τὴν ἀφρούρητον τοῦ πνεύματος,

110

τὴν ἔχθραν,

111

τὴν ἄπιστον

112

ἐν μιᾷ νυκτὶ πατάξας ἠτέκνωσεν.

113

Περιελθὼν γὰρ τὸν Ἰσραὴλ ὁ ἄγγελος καὶ ἰδὼν ἐσφρα-

114

γισμένον τῷ τοῦ προβάτου αἵματι, ἦλθεν ἐπ' Αἴγυπτον,

115

καὶ τὸν σκληροτράχηλον Φαραὼ διὰ πένθους ἐδάμασεν,

116

ἐνδύσας αὐτὸν οὐ στόλην φαιὰν οὐδὲ πέπλον περιεσχισ-

117

μένον, ἀλλ' ὅλην Αἴγυπτον περιεσχισμένην, πενθοῦσαν

118

ἐπὶ τοῖς πρωτοτόκοις αὐτῆς.

119

Ὅλη γὰρ Αἴγυπτος, γενηθεῖσα

120

ἐν πόνοις καὶ πληγαῖς,

121

ἐν δάκρυσιν καὶ κοπετοῖς,

122

ἀφίκετο πρὸς Φαραὼ ὅλη πενθήρης,

123

οὐ μόνον τῷ σχήματι,

124

ἀλλὰ καὶ τῇ ψυχῇ, περιεσχισμένη

125

οὐ μόνον τὰς στόλας τῆς περιβολῆς,

126

ἀλλὰ καὶ τοὺς μαστοὺς τῆς τρυφῆς.

127

Ἦν δὲ καινὸν θέαμα ἰδεῖν,

128

ἔνθα κοπτομένους,

129

ἔνθα κωκύοντας,

130

καὶ μέσον Φαραὼ πενθήρη,

131

ἐπὶ σάκκῳ καὶ σποδῷ καθήμενον,

132

περιβεβλημένον τὸ ⸤ψηλα⸥φητὸν σκότος ὡς ἱμά⸤τιον⸥

133

⸤πενθι⸥κόν,

134

περιεζωσμένον ὅλ⸤ην Αἴγυπτον⸥ ὡς κιθῶνα πένθους.

135

⸤Ἦν γὰρ περικει⸥μένη Αἴγυπτος τὸν Φα⸤ραὼ ὡς περι⸥βολὴ

136

κωκυτοῦ.

137

Τοι⸤οῦτ⸥ος ⸤ὑφάνθη κιθὼν τῷ⸥ τυραννικῷ σώματι,

138

τ⸤οιαύτην ἐνέδυσ⸥εν στολὴν τ⸤ὸν σκληρὸν Φαρα⸥ὼ ὁ ⸤τῆς⸥

139

⸤δικαιοσύνης ἄγγελος· πένθος πικρὸν⸥

140

⸤καὶ σκότος ψηλαφητὸν⸥

141

⸤καὶ ἀτεκνίαν⸥.

142

⸤Καὶ ἦν ἐπὶ τῶν πρωτοτόκων αὐτῆς· ἦν γὰρ ταχινὸς καὶ⸥

143

⸤ἀκόρεστ⸥ος ὁ τῶν πρωτοτόκων θάνατος.

144

Ἦν ⸤δὲ καιν⸥ὸν τρόπαιον ἰδεῖν ἐπὶ τῶν πιπτ⸤όντων⸥

145

⸤νε⸥κρῶν ἐν μιᾷ ῥοπῇ.

146

Καὶ ἐγένετο τοῦ θανάτου τροφὴ

147

ἡ τῶν κειμένων τροπή.

148

Καινὴν δὲ συμφοράν, ἐὰν ἀκούσητε, θαυμάσετε. Τάδε γὰρ

149

περιέσχεν τοὺς Αἰγυπτίους,

150

νὺξ μακρὰ καὶ σκότος ψηλαφητὸν

151

καὶ θάνατος ψηλαφῶν

152

καὶ ἄγγελος ἐκθλίβων

153

καὶ ᾅδης καταπίνων

154

τοὺς πρωτοτόκους αὐτῶν.

155

Τὸ δὲ καινότερον καὶ φοβερώτερον ἀκοῦσαι ἔχετε.

156

Ἐν τῷ ψηλαφητῷ σκότει ὁ ἀψηλάφητος θάνατος

157

ἐκρύβετο,

158

καὶ τὸ μὲν σκότος ἐψηλάφων οἱ δυστυχεῖς

159

Αἰγύπτιοι,

160

ὁ δὲ θάνατος ἐξεραυνῶν ἐψηλάφα τοὺς πρωτοτό-

161

κους τῶν Αἰγυπτίων τοῦ ἀγγέλου κελεύοντος.

162

Εἴ τις οὖν ἐψηλάφα τὸ σκότος,

163

ὑπὲρ τοῦ θανάτου ἐξήγετο.

164

Εἴ τις πρωτότοκος χειρὶ σκοτεινὸν σῶμα ἐναγκαλισά-

165

μενος,

166

τῇ ψυχῇ ἐκδειματωθεὶς οἰκτρὸν καὶ φοβερὸν ἀνε-

167

βόησεν· «Τίνα κρατεῖ ἡ δεξιά μου;

168

Τίνα τρέμει ἡ ψυχή μου;

169

Τίς μοι σκοτεινὸς περίκειται ὅλῳ τῷ σώ-

170

ματι;

171

Εἰ μὲν πατήρ, βοήθησον,

172

εἰ δὲ μήτηρ, συμπάθησον,

173

εἰ δὲ ἀδελφός, προσλάλησον,

174

εἰ δὲ φίλος, εὐστάθησον,

175

εἰ δὲ ἐχθρός, ἀπαλλάγηθι,

176

ὅτι πρωτότοκος ἐγώ.»

177

Πρὸ δὲ τοῦ σιωπῆσαι τὸν πρωτότοκον, ἡ μακρὰ σιω⸤πὴ⸥

178

κατέσχεν αὐτὸν προσειποῦσα· «Πρωτότοκος ἐμὸς εἶ·

179

ἐγώ σοι πέπρωμαι ἡ τοῦ θα⸤νάτου⸥ σιωπή.»

180

Ἕτερος δέ τις πρωτότοκος, νοήσας τὴν τῶν πρωτοτό-

181

κων ἅλωσιν, ἑαυτὸν ἀπηρνεῖτο, ἵνα μὴ θάνῃ πικρῶς·

182

«Οὔκ εἰμι πρωτότοκος, τρί⸤τῳ γεγέννημαι⸥ καρπῷ.» Ὁ δὲ

183

ψευσθῆναι ⸤μὴ δ⸥υνάμ⸤ενος⸥ τοῦ πρωτοτόκου προσ⸤ήπτετο⸥·

184

⸤πρην⸥ὴς δὲ ἔπιπτε σιγῶν.

185

⸤Ὑπὸ δὲ μιὰν ῥοπ⸥ὴν ὁ πρωτότοκος κ⸤αρπὸς τῶν Αἰ⸥-

186

⸤γυπ⸥τίων ἀπώλε⸤το. Ὁ πρωτόσπορος, ὁ πρωτότοκος, ὁ πο⸥-

187

⸤θητός, ὁ περιψηκτὸς ἐδαφίσθη χαμαί, οὐχ ὁ τῶν ἀν⸥-

188

⸤θρώπων μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀλόγων⸥ ζῴων.

189

Μύκημα δὲ ἐν τοῖ⸤ς πεδίοις⸥ τῆς γῆς ἠκούετο ἀ-

190

ποδυρομ⸤ένων κτηνῶν⸥ ἐπὶ τῶν τροφίμων αὐτῶν· κα⸤ὶ γὰρ⸥

191

⸤δάμαλις⸥ ὑπόμοσχος καὶ ἵππος ὑπόπωλ⸤ος καὶ τὰ⸥ λοιπὰ

192

κτήνη λοχευόμενα καὶ σ⸤παργῶν⸥τα πικρὸν καὶ ἐλεει-

193

νὸν ἀπωδύρο⸤ντο ἐπὶ⸥ τῶν πρωτοτόκων καρπῶν.

194

Οἰμωγὴ δὲ καὶ κοπετὸς ἐπὶ τῇ τῶν ἀνθρώπων ⸤ἀπω⸥-

195

λείᾳ ἐγένετο, ἐπὶ τῇ τῶν πρωτοτόκων νε⸤κρῶν⸥. Ὅλη γὰρ

196

ἐπώζεσεν Αἴγυπτος ἀπὸ τῶν ἀτάφων σωμάτων.

197

Ἦν δὲ θεάσασθαι φοβερὸν θέαμα, τῶν Αἰγυπτίων μη-

198

τέρας λυσικόμους, πατέρας λυσίφρονας, δεινὸν ἀνακω-

199

κύοντας τῇ Αἰγυπτιακῇ φωνῇ· «Δυστυχεῖς ἠτεκνώμεθα

200

ὑπὸ μίαν ῥοπὴν ἀπὸ τοῦ πρωτοτόκου καρποῦ.» Ἦσαν δὲ

201

ἐπὶ μαστῶν κοπτόμενοι, χερσὶν τύπτοντες κροτήματα ἐπὶ

202

τῆς τῶν νεκρῶν ὀρχήσεως.

203

Τοιαύτη συμφορὰ περιέσχεν Αἴγυπτον, ἄφνω δὲ ἠτέκ-

204

νωσεν αὐτήν.

205

Ἦν δὲ ὁ Ἰσραὴλ φρουρούμενος ὑπὸ τῆς τοῦ προ-

206

βάτου σφαγῆς,

207

καί γε συνεφωτίζετο ὑπὸ τοῦ χυθέντος αἵματος,

208

καὶ τεῖχος ηὑρίσκετο τοῦ λαοῦ ὁ τοῦ προβάτου

209

θάνατος.

210

Ὢ μυστηρίου καινοῦ καὶ ἀνεκδιηγήτου·

211

ἡ τοῦ προβάτου σφαγὴ ηὑρίσκετο τοῦ Ἰσραὴλ σω-

212

τηρία,

213

καὶ ὁ τοῦ προβάτου θάνατος ζωὴ τοῦ λαοῦ ἐγένε-

214

το,

215

καὶ τὸ αἷμα ἐδυσώπησεν τὸν ἄγγελον.

216

Λέγε μοι, ὦ ἄγγελε, τί ἐδυσωπήθης,

217

τὴν τοῦ προβάτου σφαγὴν

218

ἢ τὴν τοῦ κυρίου ζωήν,

219

τὸν τοῦ προβάτου θάνατον

220

ἢ τὸν τοῦ κυρίου τύπον,

221

τὸ τοῦ προβάτου αἷμα

222

ἢ τὸ τοῦ κυρίου πνεῦμα;

223

Δῆλος εἶ δυσωπηθεὶς εἰδὼν

224

⸤τὸ⸥ τοῦ κυρίου μυστήριον

225

ἐν τῷ προβάτῳ γινόμενον,

226

τὴν τοῦ κυρίου ζωὴν

227

ἐν τῇ τοῦ προβάτου σφαγῇ,

228

τὸν τοῦ κυρίου τύπον

229

ἐν τῷ τοῦ προβάτου θανά⸤τῳ⸥.

230

Διὰ τοῦτο οὐκ ἐπάταξας τὸν Ἰσραήλ,

231

ἀ⸤λλὰ μόν⸥ην Αἴγυπτον ⸤ἠτ⸥έκνωσας.

232

Τί ⸤τοῦτο τὸ και⸥νὸν μυστήριον,

233

⸤Αἴγυπ⸥τον μὲ⸤ν πατα⸥χθῆναι εἰς ἀπώλ⸤ειαν⸥,

234

⸤τὸν⸥ δὲ Ἰ⸤σραὴλ φυλα⸥χθῆναι εἰς σωτη⸤ρίαν⸥;

235

⸤Ἀκούσατε τὴν δύ⸥ναμιν τοῦ μυσ⸤τηρίου⸥.

236

⸤Οὐδέν ἐστιν, ἀγα⸥πητοί, τ⸤ὸ⸥ λεγόμε⸤νον καὶ γινόμενον⸥

237

⸤δίχα παραβολῆς καὶ προκεντήματος. Πάντα ὅσα ἐὰν γίνε⸥-

238

⸤ται καὶ λέγεται, παραβολῆς τυγχάνει⸥

239

—⸤τὸ μὲν λεγόμενον παραβολῆς⸥,

240

⸤τὸ δὲ γινόμενον προτυπώσεως⸥—

241

⸤ἵνα ὡς ἂν τὸ γινόμενον διὰ τῆς προτυπώσεως δ⸥είκνυ-

242

ται,

243

οὕτως καὶ τὸ λεγόμενον ⸤διὰ τῆ⸥ς παραβολῆς φωτισθῇ.

244

〈Εἰ μὴ〉 ἐπὶ προκατασκευῆς ἔργον οὐκ ἀνίσταται. Ἢ οὐ

245

τὸ μέλλον διὰ τῆς τυπικῆς εἰκόνος ὁρᾶται; Διὰ τοῦ-

246

το δὴ τοῦ μέλλοντος γίνεται προκέντημα ἢ ἐκ κηροῦ

247

ἢ ἐκ πηλοῦ ἢ ἐκ ξύλου, ἵνα τὸ μέλλον ἀνίστασθαι

248

ὑψηλότερον ἐν μεγέθει

249

καὶ ἰσχυρότερον ἐν δυνάμει

250

καὶ καλὸν ἐν σχήματι

251

καὶ πλούσιον ἐν τῇ κατασκευῇ

252

διὰ μικροῦ καὶ φθαρτοῦ προκεντήματος ὁραθῇ. Ὁπό-

253

ταν δὲ ἀναστῇ πρὸς ὃ ὁ τύπος, τό ποτε τοῦ μέλλοντος

254

τὴν εἰκόνα φέρον, τοῦτ' ὡς ἄχρηστον γινόμενον λύεται,

255

παραχωρῆσαν τῷ φύσει ἀληθεῖ τὴν περὶ αὐτοῦ εἰκό-

256

να. Γίνεται δὲ τό ποτε τίμιον ἄτιμον, τοῦ φύσει τιμί-

257

ου φανερωθέντος.

258

Ἑκάστῳ γὰρ ἴδιος καιρός·

259

τοῦ τύπου ἴδιος χρόνος,

260

τῆς ὕλης ἴδιος χρόνος.

261

Τῆς ἀληθείας ποιεῖς τὸν τύπον. Τοῦτον ποθεῖς ὅτι τοῦ

262

μέλλοντος ἐν αὐτῷ τὴν εἰκόνα βλέπεις. Προσκομίζεις

263

τὴν ὕλην τῷ τύπῳ. Τοῦτον ποθεῖς διὰ τὸ μέλλον ἐν αὐ-

264

τῷ ἀνίστασθαι.

265

Ἀπαρτίζεις τὸ ἔργον, τοῦτο μόνον ποθεῖς,

266

τοῦτο μόνον φιλεῖς,

267

ἐν αὐτῷ μόνῳ τὸν τύπον καὶ τὴν

268

ὕλην καὶ τὴν ἀλήθειαν βλέπων.

269

Ὡς γοῦν ἐν τοῖς φθαρτοῖς παραδείγμασιν,

270

οὕτως δὴ καὶ ἐν τοῖς ἀφθάρτοις·

271

ὡς ἐν τοῖς ἐπιγείοις,

272

οὕτως δὴ καὶ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις.

273

Καὶ γὰρ ἡ τοῦ κυρίου σωτηρία καὶ ἀλήθεια ἐν τῷ λα-

274

ῷ προετυπώθη,

275

καὶ τὰ τοῦ εὐαγγελίου δόγματα ὑπὸ τοῦ νόμου προ-

276

εκηρύχθη.

277

Ἐγένετο οὖν ὁ λαὸς τύπος προκεντήματος

278

καὶ ὁ νόμος γραφὴ παραβολῆς,

279

τὸ δὲ εὐαγγέλιον διήγημα νόμου καὶ πλήρωμα,

280

ἡ δὲ ἐκκλησία ἀπο⸤δο⸥χεῖον τῆς ἀληθείας.

281

Ἦν οὖν ὁ τύπος τίμι⸤ος⸥ πρὸ τῆς ἀληθείας

282

καὶ ἡ παραβολὴ ⸤θαυ⸥μαστὴ πρὸ τῆς ἑρμενείας.

283

Τοῦτ' ἔστιν,

284

⸤ὁ λαὸς⸥ ἦν τίμιος πρὸ τοῦ τὴν ἐκκλησίαν ⸤ἀνασ⸥ταθῆναι,

285

καὶ ὁ νόμος θαυμασ⸤τὸς πρὸ τοῦ τὸ εὐα⸥γγέλιον φω-

286

τισθῆναι.

287

⸤Ὁπότε δὲ ἡ ἐκκλ⸥ησία ἀνέστη

288

καὶ ⸤τὸ εὐαγγέλιον προέσ⸥τη,

289

⸤ὁ τύπος ἐκενώθη⸥

290

⸤παραδοὺς τῇ ἀληθείᾳ τὴν δύναμιν⸥,

291

⸤καὶ ὁ νόμος ἐπληρώθη⸥

292

⸤παραδοὺς τῷ εὐαγγελίῳ τὴν δύναμιν⸥.

293

⸤Ὃν τρόπον⸥ κενοῦται ὁ τύπος

294

τῷ φύσει ἀλη⸤θεῖ τὴν⸥ εἰκόνα παραδούς,

295

καὶ ἡ παραβ⸤ολὴ κε⸥νοῦται

296

διὰ τῆς ἑρμηνείας φωτ⸤ισ⸥θεῖσα⸥,

297

οὕτως δὴ καὶ ὁ νόμος ἐπληρώθη

298

⸤τοῦ εὐ⸥αγγελίου φωτισθέντος,

299

καὶ ὁ λα⸤ὸς ἐκε⸥νώθη

300

τῆς ἐκκλησίας ἀνασταθείσης,

301

καὶ ὁ τύπος ἐλύθη

302

τοῦ κυρίου φανερωθέντ⸤ος⸥,

303

καὶ σήμερον γέγονεν τά ποτε τίμια ἄτιμα

304

τῶν φύσει τιμίων φανερωθέντων.

305

Ἦν γάρ ποτε τίμιος ἡ τοῦ προβάτου σφαγή,

306

νῦν δὲ ἄτιμος διὰ τὴν τοῦ κυρίου ζωήν·

307

τίμιος ὁ τοῦ προβάτου θάνατος,

308

νῦν δὲ ἄτιμος διὰ τὴν τοῦ κυρίου σωτηρίαν·

309

τίμιον τὸ τοῦ προβάτου αἷμα,

310

νῦν δὲ ἄτιμον διὰ τὸ τοῦ κυρίου πνεῦμα·

311

τίμιος 〈ὁ〉 ἄφωνος ἀμνός,

312

νῦν δὲ ἄτιμος διὰ τὸν ἄμωμον υἱόν·

313

τίμιος ὁ κάτω ναός,

314

νῦν δὲ ἄτιμος διὰ τὸν ἄνω Χριστόν·

315

τίμιος ἡ κάτω Ἰερουσαλήμ,

316

νῦν δὲ ἄτιμος διὰ τὴν ἄνω Ἰερουσαλήμ·

317

τίμιος ἡ στενὴ κληρονομία,

318

νῦν δὲ ἄτιμος διὰ τὴν πλατεῖαν χάριν.

319

Οὐ γὰρ ἐφ' ἑνὶ τόπῳ οὐδὲ ἐν βραχεῖ σχοινίσματι ἡ τοῦ

320

θεοῦ δόξα καθίδρυται, ἀλλ' ἐπὶ πάντα τὰ πέρατα τῆς οἰ-

321

κουμένης ἐκκέχυται ἡ χάρις αὐτοῦ καὶ ἐνταῦθα κατεσκή-

322

νωκεν ὁ παντοκράτωρ θεός· διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα

323

εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.

324

Τὸ μὲν οὖν διήγημα τοῦ τύπου καὶ τῆς ἀνταποδόσεως

325

ἀκηκόατε· ἀκούσατε καὶ τὴν κατασκευὴν τοῦ μυστηρίου.

326

Τί ἐστιν τὸ πάσχα; Ἀπὸ γὰρ τοῦ συμβεβηκότος τὸ ὄνο-

327

μα κέκληται· ἀπὸ τοῦ παθεῖν ⸤τὸ πάσ⸥χειν.

328

Μάθετε οὖν τίς ὁ πάσχων ⸤καὶ τίς⸥ ὁ τῷ πάσχοντι συμ-

329

παθῶν, ⸤καὶ διά τι πά⸥ρεστιν ὁ κύριος ἐπὶ τὴν γῆν, ⸤ἵνα⸥

330

⸤τὸν πάσ⸥χοντα ⸤ἀμφι⸥ασάμενος ⸤ἁρπάσῃ εἰς τὰ ὑψηλὰ⸥ τῶν

331

οὐ⸤ρα⸥νῶν.

332

«Ὁ θεὸς ⸤ἐν ἀρχῇ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν» καὶ⸥

333

⸤πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς διὰ τοῦ λόγου ἀνεπλάσσατο ἀπὸ τῆς γῆς⸥

334

⸤τὸν ἄνθρωπον καὶ εἴδει ἀναπνοὴν μετέδωκεν. Τοῦτον δὲ ἔθε⸥-

335

⸤το εἰς τὸν παράδεισον κατὰ ἀνατολῆς ἐν Ἔδεμ ἐκεῖ τρυ-⸥

336

⸤φ⸥ᾶν. Τάδε αὐτῷ νομοθετήσας διὰ τῆς ἐν⸤τολῆς⸥·

337

«⸤Ἀπ⸥ὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ ⸤βρώσει φά⸥γετε,

338

ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ

339

φάγεσθε, ᾗ δ' ἂν ἡμέ⸤ρᾳ⸥ φάγητε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε.»

340

Ὁ δὲ ἄνθρωπος φύσει δεκτικὸς ὢν ἀγαθοῦ καὶ πονη-

341

ροῦ, ὡσεὶ βῶλος γῆς ἑκατέρωθεν σπερμάτων, ἐδέξατο τὸν

342

ἐχθρὸν καὶ λίχνον σύμβουλον, καὶ προσαψάμενος τοῦ ξύ-

343

λου παρέβη τὴν ἐντολὴν καὶ παρήκουσεν τοῦ θεοῦ. Ἐξε-

344

βλήθη οὖν εἰς τοῦτον τὸν κόσμον ὡς εἰς δεσμωτήριον κα-

345

ταδίκων.

346

Τούτου δὲ πολυχόου καὶ πολυχρονίου γενομένου, διὰ

347

τῆς τοῦ ξύλου γεύσεως καὶ εἰς γῆν χωρήσαντος, κατε-

348

λείφθη ὑπ' αὐτοῦ κληρονομία τοῖς τέκνοις αὐτοῦ.

349

Κατέλιπεν γὰρ τοῖς τέκνοις κληρονομίαν

350

οὐχ ἁγνείαν ἀλλὰ πορνείαν,

351

οὐκ ἀφθαρσίαν ἀλλὰ φθοράν,

352

οὐ τιμὴν ἀλλὰ ἀτιμίαν,

353

οὐκ ἐλευθερίαν ἀλλὰ δουλείαν,

354

οὐ βασιλείαν ἀλλὰ τυραννίδα,

355

οὐ ζωὴν ἀλλὰ θάνατον,

356

οὐ σωτηρίαν ἀλλὰ ἀπώλειαν.

357

Καινὴ δὲ καὶ φοβερὰ ἡ τῶν ἀνθρώπων ἐπὶ τῆς γῆς ἐ-

358

γίνετο ἀπώλεια. Τάδε γὰρ συνέβαινεν αὐτοῖς· ἀνηρπάζον-

359

το ὑπὸ τῆς τυραννικῆς ἁμαρτίας καὶ ἤγοντο εἰς τοὺς

360

χώρους τῶν ἐπιθυμιῶν ἐν οἷς περιηντλοῦντο ὑπὸ τῶν ἀ-

361

κορέστων ἡδον⸤ῶν⸥

362

ὑπὸ μοιχείας,

363

ὑπὸ πορνείας,

364

ὑπὸ ἀσελγεί⸤ας⸥,

365

ὑπὸ ἐπιθυμίας,

366

ὑπὸ φιλαργυρίας,

367

ὑπὸ φόνων,

368

ὑπὸ αἱμάτων,

369

ὑπὸ τυραννίδος πο⸤νη⸥ρίας,

370

ὑπὸ τυραννίδος παρανόμου.

371

Καὶ γὰρ ⸤πα⸥τὴρ ἐπὶ υἱὸν ξίφος ἐπηνέγκατο,

372

καὶ υἱὸς πατρὶ χεῖρας προσήνεγκεν,

373

καὶ μαστοὺς τιθηνοὺς ἀσεβὴς ἐτύπτησεν,

374

καὶ ἀδελφὸς ἀδελφὸν ἀπέκτεινεν,

375

καὶ ξένος ξένον ἠδίκησεν,

376

καὶ φίλος φίλον ἐφόνευσεν,

377

καὶ ἄνθρωπος ἄνθρωπον ἀπέσφαξεν

378

τυραν⸤νικ⸥ῇ δεξιᾷ.

379

Πάντες οὖν οἱ μὲν ἀνθρω⸤ποκ⸥τόνοι, οἱ δὲ ἀδελφοκτό-

380

νοι, οἱ δὲ πατροκτόνοι, οἱ δὲ τεκνο⸤κτόνοι⸥ ἐπὶ τῆς γῆς

381

ἐγενήθησαν.

382

Τὸ δ⸤ὲ φοβερώτε⸥ρον καὶ καινότερον ⸤ηὑρίσκετο. Μή⸥τηρ

383

τις ἥπτετο σαρκ⸤ῶν ὧν ἐγέννησεν, προσήπτετο ὧν ἐξέθρε⸥-

384

⸤ψεν μαστοῖς, καὶ τὸν καρπὸν τῆς κοιλίας εἰς κοιλίαν κατώ⸥-

385

⸤ρυσσεν, καὶ φοβερὸς τάφος ἐγένετο ἡ δυστυχὴς μήτηρ, ὃ⸥

386

⸤ἐκύησεν κ⸥αταπιοῦσα τέκνον.

387

Οὐκέτι ⸤προσλαλῶ. Π⸥ολλὰ δὲ καὶ ἕτερα ξένα καὶ φ⸤οβε⸥-

388

⸤ρώτερα καὶ ἀσελγέστερα ἐ⸥ν τοῖς ἀνθρώποις ηὑρίσκετο.

389

Πα⸤τὴρ ἐπὶ π⸥αιδὸς κοιτὴν,

390

καὶ υἱὸς ἐπὶ μητρὸς,

391

καὶ ἀδελφὸ⸤ς ἐπὶ ἀ⸥δελφῆς,

392

καὶ ἄρρην ἐπὶ ἄρρενος,

393

κ⸤αὶ «ἑκάτ⸥ερος ἐπὶ τὴν γυναῖκα τοῦ πλησίον

394

ἐχρεμέτιζον».

395

Ἐπὶ δὲ τούτοις ἡ ἁμαρτία ηὐφραίνετο. Ἡ τοῦ θανά-

396

του συνεργὸς ὑπάρχουσα προωδοιπόρει εἰς τὰς τῶν ἀν-

397

θρώπων ψυχὰς καὶ ἡτοίμαζεν αὐτῷ τροφὰς τὰ τῶν νεκρῶν

398

σώματα. Εἰς πᾶσαν δὲ ψυχὴν ἐτίθει ἡ ἁμαρτία ἴχνος, καὶ

399

εἰς οὓς ἂν ἔθηκεν, τούτους ἔδει τελευτᾶν.

400

Πᾶσα οὖν σὰρξ ὑπὸ ἁμαρτίαν ἔπιπτεν

401

καὶ πᾶν σῶμα ὑπὸ θάνατον,

402

καὶ πᾶσα ψυχὴ ἐκ τοῦ σαρκίνου οἴκου ἐξηλαύνετο,

403

καὶ τὸ λημφθὲν ἐκ γῆς εἰς γῆν ἀνελύετο,

404

καὶ τὸ δωρηθὲν ἐκ θεοῦ εἰς τὸν ᾅδην κατεκλείετο,

405

καὶ λύσις ἐγίνετο τῆς καλῆς ἁρμογῆς,

406

καὶ διεχωρίζετο τὸ καλὸν σῶμα.

407

Ἦν γὰρ ὁ ἄνθρωπος ὑπὸ τοῦ θανάτου μεριζόμενος. Καινὴ

408

γὰρ συμφορὰ καὶ ἅλωσις περιεῖχεν αὐτόν.

409

Εἵλκετο αἰχμάλωτος ὑπὸ τὰς τοῦ θανάτου σκιάς,

410

ἔκειτο δὲ ἔρημος ἡ τοῦ πατρὸς εἰκών.

411

Διὰ ταύτην γοῦν τὴν αἰτίαν τὸ τοῦ πάσχα μυστήριον

412

τετέλεσται ἐν τῷ τοῦ κυρίου σώματι.

413

Πρότερον δὲ ὁ κύριος προῳκονόμησεν τὰ ἑαυτοῦ πάθη

414

ἐν πατριάρχαις καὶ ἐν προφήταις καὶ ἐν παντὶ τῷ λαῷ,

415

διά τε νόμου καὶ προφητῶν ἐπισφραγισάμενος. Τὸ γὰρ μέλ-

416

λον καινῶς ⸤καὶ με⸥γάλως ἔσεσθαι, τοῦτο ἐκ μακρ⸤οῦ προ⸥οι-

417

κονομεῖται, ἵν' ὁπόταν γένηται, πίστεως τύχῃ, ⸤ἐκ⸥ μακροῦ

418

προτυπωθέν.

419

Οὕτω ⸤δὴ καὶ τὸ⸥ τοῦ κυρίου μυστήριον,

420

ἐκ μακροῦ ⸤προτυπωθέν⸥, ὁραθὲν δὲ σήμ⸤ερον⸥,

421

⸤πίστε⸥ως τυγχάνει τετ⸤ελεσμένον⸥,

422

⸤καίτοι ὡς καινὸν τοῖς ἀνθρώποις νομιζόμενον⸥.

423

⸤Ἔστιν γὰρ πάλαιον καὶ καινὸν τὸ τοῦ κυρίου μυστήριον⸥,

424

⸤πάλαιον μὲν κατὰ τὸν τυπόν⸥,

425

⸤καινὸν δὲ κατὰ τὴν χάριν⸥.

426

⸤Ἀλ⸥λ' ἐὰν ἀποβλέψῃς εἰς τὸν τύπον τοῦτ⸤ον, ὄψῃ τὸ ἀλη-⸥

427

⸤θὲς δι⸥ὰ τῆς ἐκβάσεως.

428

Τοιγαροῦν εἰ βούλει τὸ τοῦ ⸤κυρίου μ⸥υστήριον ἰ-

429

δέσθαι, ἀπόβλεψον δὴ

430

εἰς τὸν Ἀ⸤βὲλ⸥ τὸν ὁμοίως φονευόμενον,

431

εἰς τὸν Ἰσὰκ ⸤τὸ⸥ν ὁμοίως συμποδιζόμενον,

432

εἰς τὸν Ἰωσὴφ τὸν ὁμοίως πιπρασκόμενον,

433

εἰς τὸν Μωυσέα τὸν ὁμοίως ἐκτιθέμενον,

434

εἰς τὸν Δαυὶδ τὸν ὁμοίως διωκόμενον,

435

εἰς τοὺς προφήτας τοὺς ὁμοίως διὰ τὸν Χριστὸν

436

πάσχοντας.

437

Ἀπόβλεψον δὲ καὶ

438

εἰς τὸ ἐν γῇ Αἰγύπτου πρόβατον σφαζόμενον,

439

τὸν πατάξαντα Αἴγυπτον

440

καὶ σώσαντα τὸν Ἰσραὴλ διὰ τοῦ αἵματος.

441

Ἔστιν δὲ καὶ διὰ προφητικῆς φωνῆς τὸ τοῦ κυρίου

442

μυστήριον κηρυσσόμενον.

443

Φησὶν γὰρ Μωυσῆς πρὸς τὸν λαόν·

444

«Καὶ ὄψεσθε τὴν ζωὴν ὑμῶν κρεμαμένην ἔμπροσθεν

445

τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν νυκτὸς καὶ ἡμέρας καὶ οὐ μὴ

446

πιστεύσητε ἐπὶ τὴν ζωὴν ὑμῶν.»

447

Ὁ δὲ Δαυὶδ εἶπεν·

448

«Ἵνα τί ἐφρύαξαν ἔθνη

449

καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά;

450

Παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς

451

καὶ οἱ ἄρχοντες συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ

452

κατὰ τοῦ κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ.»

453

Ὁ δὲ Ἰερεμίας.

454

«Ἐγὼ ὡς ἀρνίον ἄκακον ἀγόμενον τοῦ θύεσθαι.

455

Ἐλογίσαντο ἐπ' ἐμὲ κακὰ εἰπόντες·

456

Δεῦτε, ἐμβάλωμεν ξύλον εἰς τὸν ἄρτον αὐτοῦ

457

καὶ ἐκτρίψωμεν αὐτὸν ἐκ γῆς ζώντων,

458

καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ οὐ μὴ μνησθῇ.»

459

Ὁ δὲ Ἠσαίας·

460

«Ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη,

461

καὶ ὡς ἀμνὸς ἄφωνος ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτόν,

462

οὗτος οὐκ ἀνοίγει τὸ στόμα αὐτοῦ.

463

Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται;»

464

Πολλὰ μὲν καὶ ἕτερα ⸤ὑπὸ πολ⸥λῶν προφητῶν ἐκηρύχθη

465

εἰς ⸤τὸ τοῦ π⸥άσχα μυστήριον, ὅ ἐστιν Χριστός, «ᾧ ἡ δό⸤ξα⸥

466

⸤εἰς τοὺ⸥ς αἰῶνας. Ἀμήν».

467

Οὗτος, ἀφικό⸤μενος ἐ⸥ξ οὐρανῶν ἐπὶ τὴν γῆν ⸤διὰ τὸν⸥

468

⸤π⸥άσχοντα, αὐτὸν δὲ ἐκεῖνον ἐν⸤δυσάμενος⸥ διὰ παρθένου μή-

469

τρας καὶ π⸤ροελθὼν ἄνθρωπος, ἀπ⸥εδέξατο τὰ ⸤τοῦ πάσχοντος⸥

470

⸤πάθη διὰ τοῦ παθεῖν δυναμένου σώματος καὶ κατέλυσεν⸥

471

⸤τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, τῷ δὲ θανεῖν μὴ δυναμένῳ⸥ πνεύματι

472

ἀπέκτεινεν τὸ⸤ν ἀνθρωπο⸥κτόνον θάνατον.

473

Οὗτος γὰρ ὡς ἀμ⸤νὸς⸥ ἀχθεὶς

474

καὶ ὡς πρόβατον σφαγεί⸤ς⸥,

475

⸤ἐλυ⸥τρώσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς τοῦ κόσμο⸤υ λατρεί⸥ας

476

ὡς ἐκ γῆς Αἰγύπτου,

477

καὶ ἔλυσεν ἡ⸤μᾶς⸥ ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου δουλείας

478

ὡς ἐκ χε⸤ιρὸς⸥ Φαραώ,

479

καὶ ἐσφράγισεν ἡμῶν τὰς ψυχ⸤ὰς⸥

480

τῷ ἰδίῳ πνεύματι

481

καὶ τὰ μέλη τοῦ σώματος

482

τῷ ἰδίῳ αἵματι.

483

Οὗτός ἐστιν ὁ τὸν θάνατον ἐνδύσας αἰσχύνην,

484

καὶ τὸν διάβολον στήσας πενθήρη

485

ὡς Μωυσῆς τὸν Φαραώ.

486

Οὗτός ἐστιν ὁ τὴν ἀνομίαν πατάξας

487

καὶ τὴν ἀδικίαν ἀτεκνώσας

488

ὡς Μωυσῆς Αἴγυπτον.

489

Οὗτός ἐστιν ὁ ῥυσάμενος ἡμᾶς

490

ἐκ δουλείας εἰς ἐλευθερίαν,

491

ἐκ σκότους εἰς φῶς,

492

ἐκ θανάτου εἰς ζωήν,

493

ἐκ τυραννίδος εἰς βασιλείαν αἰωνίαν

494

[καὶ ποιήσας ἡμᾶς ἱεράτευμα καινὸν

495

καὶ λαὸν περιούσιον αἰώνιον.]

496

Οὗτός ἐστιν τὸ πάσχα τῆς σωτηρίας ἡμῶν.

497

Οὗτός ἐστιν ὁ ἐν πολλοῖς πολλὰ ὑπομείνας.

498

Οὗτός ἐστιν ὁ ἐν τῷ Ἀβὲλ φονευθείς,

499

ἐν δὲ τῷ Ἰσὰκ δεθείς,

500

ἐν δὲ τῷ Ἰακὼβ ξενιτεύσας,

501

ἐν δὲ τῷ Ἰωσὴφ πραθείς,

502

ἐν δὲ τῷ Μωυσῇ ἐκτεθείς,

503

ἐν δὲ τῷ ἀμνῷ σφαγείς,

504

ἐν δὲ τῷ Δαυὶδ διωχθείς,

505

ἐν δὲ τοῖς προφήταις ἀτιμασθείς.

506

Οὗτός ἐστιν ὁ ἐν παρθένῳ σαρκωθείς,

507

ὁ ἐπὶ ξύλου κρεμασθείς,

508

ὁ εἰς γῆν ταφείς,

509

ὁ ἐκ νεκρῶν ἀνασταθείς,

510

ὁ εἰς τὰ ὑψηλὰ τῶν οὐρανῶν ἀναλημφθείς.

511

Οὗτός ἐστιν ὁ ἀμνὸς ὁ ἄφων⸤ος.⸥

512

Οὗτός ἐστιν ὁ ἀμνὸς φο⸤νευόμενος⸥.

513

⸤Οὗτός ἐστιν⸥ ὁ τεχθεὶς ἐκ Μαρίας τῆς κ⸤αλῆς ἀμνά⸥δος.

514

Οὗτός ἐστιν ὁ ἐξ ἀγέλ⸤ης λημφθεὶς⸥

515

καὶ εἰς σφαγὴν συρεὶς

516

κα⸤ὶ ἑσπέρας θυθεὶς⸥

517

καὶ νύκτωρ ταφ⸤είς⸥,

518

⸤ὁ ἐπὶ ξύλου μὴ συντριβείς⸥,

519

⸤εἰς γῆν μὴ λυθείς⸥,

520

⸤ἐκ νεκρῶν ἀναστὰς⸥

521

⸤καὶ ἀναστήσας τὸν ἄνθρωπον ἐκ τῆς κάτω⸥

522

⸤ταφῆς⸥.

523

⸤Οὗτος πεφόνευται. Καὶ ποῦ πεφόνευται; Ἐν μέσῳ Ἰε⸥-

524

⸤ρουσαλήμ. Διά τι⸥;

525

Ὅτι τοὺς χωλοὺς αὐτῶ⸤ν ἐθεράπευσεν⸥

526

⸤καὶ⸥ τοὺς λεπροὺς αὐτῶν ἐκαθάρι⸤σεν⸥

527

⸤καὶ τοὺ⸥ς τυφλοὺς αὐτῶν ἐφωταγώγησεν

528

⸤καὶ τοὺ⸥ς νεκροὺς αὐτῶν ἀνέστησεν.

529

Διὰ τοῦτο ⸤ἔπαθεν⸥.

530

⸤Ποὺ⸥ γ⸤έγρ⸥απται ἐν νόμῳ καὶ ἐν προφήταις·

531

«⸤Ἀντ⸥απέδωκάν μοι κακὰ ἀντὶ ἀγαθῶν καὶ ⸤ἀτεκνίαν τῇ⸥

532

⸤ψυχῇ⸥ μου, λογισάμενοι ἐπ' ἐμὲ κακά, εἰπόντες· Δήσωμεν

533

τὸν δίκαιον ὅτι δύσχρηστος ἡμῖν ἐστιν.»

534

Τί ἐποίησας, ὦ Ἰσραήλ, τὸ καινὸν ἀδίκημα;

535

Ἠτίμησας τὸν τιμήσαντά σε.

536

Ἠδόξ⸤ησα⸥ς τὸν δοξάσαντά σε.

537

Ἀπηρνήσω τὸν ὁμολογήσαντά σε.

538

Ἀπεκήρυξας τὸν κηρύξαντά σε.

539

Ἀπέκτεινας τὸν ζωοποιήσαντά σε.

540

Τί ἐποίησας, ὦ Ἰσραήλ;

541

Ἢ οὐ γέγραπταί σοι·

542

«Οὐκ ἐκχεεῖς αἷμα ἀθῷον, ἵνα μὴ ἀποθάνῃς κακῶς»;

543

Ἐγὼ μέν, φησὶν Ἰσραήλ, ἀπέκτεινα τὸν κύριον. Διὰ τί;

544

Ὅτι ἔδει αὐτὸν παθεῖν. Πεπλάνησαι, ὦ Ἰσραήλ, τοιαῦτα

545

σοφιζόμενος ἐπὶ τῇ τοῦ κυρίου σφαγῇ.

546

Ἔδει αὐτὸν παθεῖν, ἀλλ' οὐχ ὑπὸ σοῦ.

547

Ἔδει αὐτὸν ἀτιμασθῆναι, ἀλλ' οὐχ ὑπὸ σοῦ.

548

Ἔδει αὐτὸν κριθῆναι, ἀλλ' οὐχ ὑπὸ σοῦ.

549

Ἔδει αὐτὸν κρεμασθῆναι, ἀλλ' οὐχ ὑπὸ τῆς δεξιᾶς σου.

550

Ταύτην, ὦ Ἰσραήλ, πρὸς τὸν θεὸν ὤφειλες βοῆσαι τὴν

551

φωνήν· «Ὦ δέσποτα, εἰ καὶ ἔδει σου τὸν υἱὸν παθεῖν καὶ

552

τοῦτό σού ἐστιν τὸ θέλημα,

553

πασχέτω δή, ἀλλὰ ὑπ' ἐμοῦ μή.

554

Πασχέτω ὑπὸ ἀλλοφύλων.

555

Κρινέσθω ὑπὸ ἀκροβύστων.

556

Προσηλούσθω ὑπὸ τυραννικῆς δεξιᾶς,

557

ὑπὸ δὲ ἐμοῦ μή.»

558

Σὺ δὲ ταύτην, ὦ Ἰσραήλ, πρὸς τὸν θεὸν οὐκ ἐβόησας

559

τὴν φωνήν,

560

οὐδὲ ἀφωσίωσαι ⸤τῷ⸥ δεσπότῃ,

561

οὐδὲ ἐδυσωπήθης τὰ ἔργα αὐτοῦ.

562

Οὐκ ἐδυσώπησέν σε χεὶρ ξηρὰ

563

ἀποκαθεσταμένη τῷ σώματι,

564

οὐδὲ ὀφθαλ⸤μο⸥ὶ πηρῶν

565

διὰ χειρὸς 〈αὐτοῦ〉 ἀνοιγόμενοι,

566

οὐ⸤δὲ παραλ⸥ελυμένα σώματα

567

διὰ φωνῆς αὐ⸤τοῦ ἀναπηγνύ⸥μενα,

568

οὐδὲ τὸ καινότερόν σε ἐ⸤δυσώπησ⸥εν σημεῖον,

569

νεκρὸς ἐκ μν⸤ημείου ἐγειρό⸥μενος

570

ἤδη τεσσάρων ⸤ἡμερῶν⸥.

571

⸤Σὺ μὲν οὖν τα⸥ῦτα πα⸤ραπεμψάμενος ἑσπέρας ἐπὶ τὴν⸥

572

⸤τοῦ κυρίου σφαγὴν ἡτοίμασας αὐτῷ ἥλους ὀξεῖς καὶ μάρ⸥-

573

⸤τυρας ψευδεῖς καὶ βρόχους καὶ⸥ μάστιγας καὶ ὄ⸤ξος καὶ⸥

574

⸤χόλην καὶ μάχαιρ⸥αν καὶ θλῖψιν ὡς ⸤ἐπὶ φόνιον λῃστήν⸥.

575

Ἐπενεγκὼν γὰρ αὐτῷ κ⸤αὶ μάστιγας τῷ⸥ σώματι καὶ ἄκαν-

576

θαν τῇ κεφ⸤αλῇ αὐτοῦ καὶ⸥ τὰς καλὰς αὐτοῦ χεῖρας ἔδη-

577

σας, α⸤ἵ σε ἔπλα⸥σαν ἀπὸ γῆς, καὶ τὸ καλὸν αὐτοῦ ⸤ἐκεῖνο⸥

578

στόμα τὸ ψωμίσαν σε ζωήν, ἐψώμ⸤ισας⸥ χολήν, καὶ ἀπέκτει-

579

νάς σου τὸν κύριον ἐν τῇ μεγάλῃ ἑορτῇ.

580

Καὶ σὺ μὲν ἦσθα εὐφραινόμενος,

581

ἐκεῖνος δὲ λιμώττων.

582

Σὺ ἔπινες οἶνον καὶ ἄρτον ἤσθιες,

583

ἐκεῖνος δὲ ὄξος καὶ χολήν.

584

Σὺ ἦσθα φαιδρὸς τῷ προσώπῳ,

585

ἐκεῖνος δὲ ἐσκυθρώπαζεν.

586

Σὺ ἦσθα ἀγαλλιώμενος,

587

ἐκεῖνος δὲ ἐθλίβετο.

588

Σὺ ἔψαλλες,

589

ἐκεῖνος δὲ ἐκρίνετο.

590

Σὺ ἐκέλευες,

591

ἐκεῖνος 〈δὲ〉 προσηλοῦτο.

592

Σὺ ἐχόρευες,

593

ἐκεῖνος δὲ ἐθάπτετο.

594

Σὺ μὲν ἐπὶ στρωμνῆς μαλακῆς ἦσθα κατακείμενος,

595

ἐκεῖνος δὲ ἐν τάφῳ καὶ σορῷ.

596

Ὦ Ἰσραὴλ παράνομε, τί δὴ τοῦτο ἀπηργάσω τὸ και-

597

νὸν ἀδίκημα, καινοῖς ἐμβαλών σου τὸν κύριον πάθεσιν,

598

τὸν δεσπότην σου,

599

τὸν πλάσαντά σε,

600

τὸν ποιήσαντά σε,

601

τὸν τιμήσαντά σε,

602

τὸν Ἰσραὴλ καλέσαντά σε;

603

Σὺ δὲ Ἰσραὴλ οὐχ εὑρέθης,

604

οὐ γὰρ εἶδες τὸν θεόν,

605

οὐκ ἐνόησας τὸν κύριον,

606

οὐκ ᾔδεις, ὦ Ἰσραήλ,

607

ὅτι οὗτός ⸤ἐσ⸥τιν ὁ πρωτότοκος τοῦ θεοῦ,

608

ὁ πρὸ ἑωσφόρ⸤ου⸥ γεννηθείς,

609

ὁ τὸ φῶς ἐπαν〈ασ〉τήσας,

610

ὁ τ⸤ὴν⸥ ἡμέραν λαμπρύνας,

611

ὁ τὸ σκότος δι⸤ακρί⸥νας,

612

ὁ 〈τὴν〉 πρώτην βαλβῖδα πήξας,

613

ὁ κ⸤ρε⸥μάσας τὴν γῆν,

614

ὁ σβέσας ἄβυσσον,

615

⸤ὁ ἐ⸥κτείνας τὸ στερέωμα,

616

ὁ κοσμ⸤ήσας⸥ τὸν κόσμον,

617

ὁ τοὺς ἐν οὐρανῷ ἁρμόσας ἀ⸤στέρας⸥,

618

ὁ τοὺς φωστῆρας λαμπρύ⸤νας⸥,

619

⸤ὁ τοὺς⸥ ἐν οὐρανῷ ποιήσα⸤ς ἀγγέλους⸥,

620

ὁ τοὺς ἐκεῖ πήξας θ⸤ρόνους⸥,

621

⸤ὁ τὸν ἐπὶ γῆς ἀναπλασσάμενος ἄνθρωπον⸥.

622

⸤Οὗτος ἦν ὁ ἐκλεξάμενός σε⸥

623

⸤καὶ καθοδηγήσας σε⸥

624

⸤ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ ἐπὶ τὸν Νῶε⸥,

625

⸤ἀπὸ τοῦ Νῶε ἐπὶ τὸ⸥ν Ἀβραάμ,

626

ἀπὸ τοῦ Ἀβρα⸤ὰμ ἐπὶ τὸν Ἰσὰκ⸥ καὶ τὸν Ἰακὼβ καὶ

627

τοὺς ⸤ιβʹ π⸥ατριάρχας.

628

Οὗτος ἦν ὁ καθοδη⸤γήσας σε εἰς Α⸥ἴγυπτον

629

καὶ διαφυλάξας σε

630

⸤κἀκε⸥ῖ διαθρεψάμενος.

631

Οὗτος ἦν ὁ φω⸤ταγω⸥γήσας σε ἐν στύλῳ,

632

καὶ σκεπάσας ⸤σε⸥ ἐν νεφέλῃ,

633

ὁ τεμὼν Ἐρυθρὰν θάλασσαν

634

καὶ ⸤δι⸥αγαγών σε

635

καὶ τὸν ἐχθρόν σου ἀποσκεδάσας.

636

Οὗτός ἐστιν ὁ ἐξ οὐρανοῦ σοι μαννοδοτήσας,

637

ὁ ἐκ πέτρας σε ποτίσας,

638

ὁ ἐν Χωρήβ σοι νομοθετήσας,

639

ὁ ἐν γῇ σοι κληροδοτήσας,

640

ὁ ἐξαποστείλας σοι τοὺς προφήτας,

641

ὁ ἐξεγείρας σου τοὺς βασιλεῖς.

642

Οὗτός ἐστιν ὁ πρός σε ἀφικόμενος,

643

ὁ τοὺς πάσχοντάς σου θεραπεύσας

644

καὶ τοὺς νεκρούς σου ἀναστήσας.

645

Οὗτός ἐστιν εἰς ὃν ἠσέβησας.

646

Οὗτός ἐστιν εἰς ὃν ἠδίκησας.

647

Οὗτός ἐστιν ὃν ἀπέκτεινας.

648

Οὗτός ἐστιν ὃν ἀπηργυρίσω

649

ἀπαιτήσας παρ' αὐτοῦ τὰ δίδραχμα

650

ὑπὲρ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ.

651

Ἀχάριστε Ἰσραήλ, δεῦρο, καὶ κρίθητι πρός με περὶ

652

τῆς ἀχαριστίας σου.

653

Πόσου ἀνετιμήσω τὸ ὑπ' αὐτοῦ καθοδηγηθῆναι;

654

Πόσου ἀνετιμήσω τὴν τῶν πατέρων σου ἀνεύρεσιν;

655

Πόσου ἀνετιμήσω τὴν εἰς Αἴγυπτον κάθοδον

656

καὶ τὴν ἐκεῖ διατροφὴν διὰ τοῦ καλοῦ Ἰωσήφ;

657

Πόσου ἀνετιμήσω τὰς δέκα πληγάς;

658

Πόσου ἀνετιμήσω τὸν νυκτερινὸν στῦλον

659

καὶ τὴν ἡμερινὴν νεφέλην

660

καὶ τὴν δι' Ἐρυθρᾶς διάβασιν;

661

Πόσου ἀνετιμήσω τὴν ἐξ οὐρανοῦ μαννοδοσίαν

662

καὶ τὴν ἐκ πέτρας ὑδροπαροχίαν

663

καὶ ⸤ἐν⸥ Χωρὴβ νομοθεσίαν

664

καὶ τὴν ἐκ γῆς ⸤κλ⸥ηρονομίαν

665

καὶ τὰς ἐκεῖ δωρεάς;

666

⸤Πόσο⸥υ ἀνετιμήσω τοὺς πάσχον⸤τας⸥

667

οὓς αὐτὸς παρὼν ἐθεράπευσεν;

668

⸤Τίμησαί⸥ μοι τὴν ξηρὰν χεῖρα

669

ἣν ἀ⸤ποκατέστ⸥ησεν τῷ σώματι.

670

Τίμ⸤ησαί μοι⸥ τοὺς ἐκ γενετῆς τυφλοὺς

671

⸤οὓς διὰ φωνῆς ἐφωταγώγησεν⸥.

672

⸤Τίμησαί μοι τοὺς κειμένους νεκροὺς⸥

673

⸤οὓς ἐκ μνημείου⸥ ἀνέστησεν γ' δὴ δ' ⸤ἡμέρων⸥.

674

Ἀτίμητοι α⸤ἱ παρ' αὐτοῦ σοι δω⸥ρεαί.

675

Σὺ δὲ ἀτίμως ἀνταπ⸤έδωκας εἰς αὐτὸν⸥ τὰς ἀχαρι-

676

στίας ἀνταποδ⸤οὺς αὐτῷ⸥ κακὰ ἀντὶ καλῶν

677

καὶ θλῖψιν ⸤ἀντὶ⸥ χαρᾶς

678

καὶ θάνατον ἀντὶ ζωῆς,

679

⸤ὑπὲρ⸥ οὗ καὶ ἀποθανεῖν σε ἔδει.

680

Εἶτα ἐὰν μὲ⸤ν ἔ⸥θνους ἁρπαγῇ βασιλεὺς ὑπὸ ἐχ⸤θρῶν⸥,

681

δι' αὐτὸν πόλεμος συνίσταται,

682

δι' αὐτ⸤ὸν⸥ τεῖχος ῥήγνυται,

683

δι' αὐτὸν πόλις ἀναρπάζεται,

684

δι' αὐτὸν λύτρα πέμπεται,

685

δι' αὐτὸν πρέσβεις ἀποστέλλονται

686

ἵνα λημφθῇ

687

ἢ ἵνα εἰς ζωὴν ἀναπεμφθῇ

688

ἢ ἵνα νεκρὸς ταφῇ.

689

Σὺ δὲ ἐναντίον κατὰ τοῦ ⸤κυρίου⸥ σου ἤνεγκας ψῆφον.

690

Ὃν γὰρ τὰ ἔθνη προσεκύνει

691

καὶ ἀκρόβυστοι ἐθαύμαζ⸤ον⸥

692

καὶ ἀλλόφυλοι ἐδόξαζον,

693

ἐφ' ᾧ καὶ Πιλᾶτος ἐνίψατο τὰς χεῖρας,

694

σὺ τοῦτον ἀπέκτεινας ἐν τῇ μεγάλῃ ἑορτῇ.

695

Τοιγαροῦν πικρά σοι ἡ τῶν ἀζύμων ἑορτή, καθώς σοι

696

γέγραπ⸤ται⸥·

697

«Ἔδεσθε ἄζυμα μετὰ πικρίδων.»

698

⸤Πι⸥κροί σοι ἧλοι οὓς ὤξυνας,

699

Πικρά σοι ⸤γλῶσ⸥σα ἣν παρώξυνας.

700

Πικροί σοι ψευδο⸤μάρ⸥τυρες οὓς ἔστησας.

701

Πικροί σοι βρόχοι οὓς ἡτοίμασας.

702

Πικραί σοι μάστιγες ἃς ἔπλεξας.

703

Πικρός σοι Ἰούδας ὃν ἐμισθοδότησας.

704

Πικρός σοι Ἡρώδ⸤ης⸥ ᾧ ἐξηκολούθησας.

705

Πικρός σοι Κα⸤ϊάφας ᾧ⸥ ἐπείσθης.

706

Πικρά σοι χολὴ ἣν ἐσκ⸤εύ⸥ασας.

707

Πικρόν σοι ὄξος ὃ ἐγεώργ⸤ησας⸥.

708

Πικρά σοι ἄκανθα ἣν ἤμησας.

709

⸤Πι⸥κραί σοι χεῖρες ἃς ᾕμαξας.

710

Ἀπ⸤έκτεινάς⸥ σου τὸν κύριον ἐν μέσῳ Ἰερο⸤υσαλήμ⸥.

711

Ἀκούσατε πᾶσαι αἱ πατ⸤ριαὶ τῶν ἐθ⸥νῶν καὶ ἴδετε·

712

⸤Καινὸς φόνος γ⸥έγονεν ἐν μέσῳ Ἰ⸤ερουσαλήμ⸥,

713

⸤ἐν πόλει νομικῇ⸥,

714

⸤ἐν πόλει Ἑβραϊκῇ⸥,

715

⸤ἐν πόλει προφητικῇ⸥,

716

⸤ἐν πόλει δικαίᾳ νομιζομένῃ⸥.

717

⸤Καὶ τίς πεφόνευται⸥;

718

⸤Τίς δὲ ὁ φονεύς⸥;

719

⸤Εἰπεῖν αἰ⸥δοῦμαι

720

κα⸤ὶ λέγ⸥ειν ⸤ἀναγκάζομαι⸥.

721

⸤Εἰ⸥ μὲν γὰρ νύκτωρ ⸤γεγόνει ὁ φόνος⸥

722

ἢ ἐπ' ἐρημίας ἦν ἐσφα⸤γμένος⸥,

723

⸤σιγᾶν⸥ εὔχρηστον ἦν·

724

νῦν δὲ ἐ⸤πὶ μέση⸥ς πλατείας καὶ πόλεως,

725

ἐν μέσῳ ⸤πόλεως⸥ πάντων ὁρώντων

726

γέγονεν ⸤δικαί⸥ου ἄδικος φόνος.

727

Καὶ οὕτως ὑψοῦ⸤ται ἐ⸥πὶ ξύλου καὶ τίτλος πρόσκει⸤ται⸥

728

τὸν πεφονευμένον σημαίνων. Τίς ⸤οὗτ⸥ος; Τὸ εἰπεῖν βαρὺ

729

καὶ τὸ μὴ εἰπεῖν φοβερώτερον. Πλὴν ἀκούσατε τρέμοντες

730

δι' ὃν ἐτρόμησεν ἡ γῆ·

731

Ὁ κρεμάσας τὴν γῆν κρέμαται.

732

Ὁ πήξας τοὺς οὐρανοὺς πέπεκ⸤ται⸥.

733

Ὁ στηρίξας τὰ πάντα ἐπὶ ξύλου ἐστήρικται.

734

Ὁ δεσπότης παρύβρισται.

735

Ὁ θεὸς πεφόνευται.

736

Ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ ἀνῄρεται

737

ὑπὸ δεξιᾶς Ἰσραηλίτιδος.

738

Ὢ φόνου καινοῦ, ὢ ἀδικίας καινῆς. Ὁ δεσπότης

739

παρεσχημάτισται γυμνῷ τῷ σώματι καὶ οὐδὲ περιβολῆς

740

ἠξίωται ἵνα μὴ θεαθῇ. Διὰ τοῦτο οἱ φωστῆρες ἀπεστρά-

741

φησαν καὶ ἡ ἡμέρα συνεσκότασεν, ὅπως κρύψῃ τὸν ἐπὶ ξύ-

742

λου γεγυμνωμένον, οὐ τὸ τοῦ κυρίου σῶμα σκοτίζων, ἀλ-

743

λὰ τοὺς τούτων ἀνθρώπων ὀφθαλμούς.

744

Καὶ γὰρ τοῦ λαοῦ μὴ τρέμοντος

745

ἔτρεμεν ἡ γῆ.

746

Τοῦ λαοῦ μὴ φοβηθέντος

747

ἐφοβήθησαν οἱ οὐρανοί.

748

Τοῦ λαοῦ μὴ περιεσχισμένου

749

περιεσχίσατο ὁ ἄγγελος.

750

Τοῦ λαοῦ μὴ κωκύσαντος

751

«ἐβρόντησεν ἐξ οὐρανοῦ κύριος,

752

καὶ ὕψιστος ἔδωκεν φωνήν».

753

Διὰ τοῦτο, ὦ Ἰσραήλ,

754

ἐπὶ τοῦ κυρίου οὐκ ἐτρό⸤μησ⸥ας,

755

ἐπὶ τοῦ κυρίου οὐκ ἐφοβήθ⸤ης⸥,

756

⸤ἐπὶ τ⸥οῦ κυρίου οὐκ ἐκώκυσας,

757

ἐπὶ τῶν π⸤ρωτοτόκων σου ἀ⸥νεκώκυσας,

758

〈ἐπὶ〉 τοῦ κρεμαμέν⸤ου κυρίου οὐ π⸥εριεσχίσω

759

ἐπὶ τῶν πεφονευμένων σου περιεσχίσω·

760

Ἐγκατέλι⸤πες τὸν κύριον⸥,

761

⸤οὐ⸥χ εὑρέθης ὑπ' αὐ⸤τοῦ⸥.

762

⸤Ἠδάφισας τὸν κύριον⸥,

763

⸤ἠδαφίσθης χαμαί⸥.

764

⸤Καὶ σὺ μ⸥ὲν ⸤κεῖσαι νεκρός⸥,

765

⸤ἐκεῖνος⸥ δὲ ἀνέστη ἐκ ν⸤εκρῶν⸥

766

⸤καὶ ἀνέβη εἰς τὰ ὑψηλὰ τῶν⸥ οὐρανῶν.

767

Κύριος, ἐνδυ⸤σάμενος τὸν ἄν⸥θρωπον,

768

καὶ παθὼν δ⸤ιὰ τὸν πάσχον⸥τα,

769

καὶ δεθεὶς διὰ τὸν κρ⸤ατούμενον⸥,

770

καὶ κριθεὶς διὰ τὸν κατά⸤δικον⸥,

771

⸤καὶ⸥ ταφεὶς διὰ τὸν τεθαμμέν⸤ον⸥,

772

⸤ἀνέσ⸥τη ἐκ νεκρῶν καὶ ταύτην ⸤ἐβόησεν⸥ τὴν φωνήν

773

«‘Τίς ὁ κρινόμε⸤νος πρός⸥ με;

774

Ἀντιστήτω μοι.’

775

Ἐγὼ τὸ⸤ν κατά⸥δικον ἀπέλυσα.

776

Ἐγὼ τὸν νεκρ⸤ὸν⸥ ἐζωοποίησα.

777

Ἐγὼ τὸν τεθαμμ⸤ένον⸥ ἀνίστημι.

778

Τίς ὁ ἀντιλέγων μοι;

779

Ἐγώ, φησίν, ὁ Χριστός,

780

ἐγὼ ὁ καταλύσας τὸν θάνατον

781

καὶ θριαμβεύσας τὸν ἐχθρὸν

782

καὶ καταπατήσας τὸν ᾅδην

783

καὶ δήσας τὸν ἰσχυρὸν

784

καὶ ἀφαρπάσας τὸν ἄνθρωπον

785

εἰς τὰ ὑψηλὰ τῶν οὐρανῶν,

786

ἐγώ, φησίν, ὁ Χριστός.»

787

«Τοίνυν δεῦτε πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἀνθρώπων αἱ ἐν

788

ἁμαρτίαις πεφυραμέναι, καὶ λάβετε ἄφεσιν ἁμαρτημάτων.

789

Ἐγὼ γάρ εἰμι ὑμῶν ἡ ἄφεσις,

790

ἐγὼ τὸ πάσχα τῆς σωτηρίας,

791

⸤ἐγὼ ὁ⸥ ἀμνὸς ὁ ὑπὲρ ὑμῶν σφαγείς,

792

ἐγὼ τὸ λ⸤ύτρον⸥ ὑμῶν,

793

ἐγὼ ἡ ζωὴ ὑμῶν,

794

ἐγὼ ἡ ἀνάστασις ὑμῶν,

795

ἐγὼ τὸ φῶς ὑμῶν,

796

ἐγὼ ἡ σω⸤τηρία⸥ ὑμῶν,

797

⸤ἐγὼ⸥ ὁ βασιλεὺς ⸤ὑμῶν⸥.

798

Ἐγὼ ὑμᾶς ἀνάγω εἰς τ⸤ὰ ὑψηλὰ⸥ τῶν οὐρανῶν.

799

Ἐγὼ ὑμῖν δείξω ⸤τὸν⸥ ἀπ' αἰώνων πατέρα.

800

Ἐγὼ ὑμᾶς ἀν⸤αστή⸥σω διὰ τῆς ἐμῆς δεξιᾶς.»

801

Οὗτός ἐσ⸤τιν ὁ ποιήσας⸥ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν,

802

καὶ π⸤λάσας⸥ ἐν ἀρχῇ τὸν ἄνθρωπον,

803

ὁ διὰ νόμου ⸤καὶ προ⸥φητῶν κηρυσσόμενος,

804

ὁ ⸤ἐν παρθέ⸥νῳ σαρκωθείς,

805

ὁ ἐπὶ ξύλ⸤ῳ κρεμασθείς⸥,

806

ὁ εἰς γῆν ταφείς,

807

ὁ ἐκ ν⸤εκρῶν ἀναστα⸥θείς,

808

καὶ ἀνελθὼν εἰς ⸤τὰ ὑψηλὰ τῶν οὐρανῶν⸥,

809

⸤ὁ καθήμενος ἐν δεξιᾷ τοῦ πατρός⸥,

810

⸤ὁ ἔχων ἐξουσίαν πάντα κρῖναι 〈καὶ〉 σῴζειν⸥

811

⸤δι' οὗ ἐποίησεν ὁ πατὴρ τὰ ἀπ' ἀρχῆς μέχρι αἰώνων⸥.

812

⸤Οὗτός ἐστιν «τὸ Α̅ καὶ τὸ Ω̅⸥».

813

⸤Οὗτός ἐστιν «ἀρχὴ καὶ τέλος⸥»,

814

⸤—ἀρχὴ ἀνεκδιήγητος καὶ τέλος ἀκατάλημπτον⸥—.

815

⸤«Οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός⸥.»

816

⸤Οὗτός ἐστιν ὁ βασιλεύς⸥.

817

⸤Οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς⸥,

818

⸤οὗτος 〈ὁ〉 στρατηγός⸥,

819

⸤οὗτος ὁ κύριος⸥,

820

⸤οὗτος ὁ ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν⸥,

821

⸤οὗτος ὁ καθήμενος ἐν δεξιᾷ τοῦ πατρός⸥.

822

⸤Φορεῖ τὸν πατέρα καὶ ὑπὸ τοῦ πατρὸς φορεῖται⸥,

823

⸤«ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν⸥».

824t

{⸤Μελίτωνος Περὶ Πάσχα⸥}

825

⸤Εἰρήνη τῷ γράψαντι καὶ τῷ ἀναγινώσκοντι καὶ τοῖς ἀ⸥-

826

⸤γαπῶσι τὸν κύριον ἐν ἀφελότητι καρδίας⸥.

{—}Ὑμνήσατε τὸν πατέρα οἱ ἅγιοι,ᾄσατε τῇ μητρὶ παρθένοι.{—}Ὑμνοῦμεν, ὑπερυψοῦμεν, ἅγιοι.{—}Ὑψώθητε, νύμφαι καὶ νυμφίοι,ὅτι ηὕρατε τὸν νυμφίον ὑμῶν Χριστόν.Εἰς οἶνον πίετε, νύμφαι καὶ νυμφίοι,...{Μελίτωνοςπρὸς Ἀντωνῖνον Βιβλίδιον} Ἐν δὲ τῷ πρὸς τὸν αὐτοκράτορα βιβλίῳ τοιαῦτά τινακαθ' ἡμῶν ἐπ' αὐτοῦ γεγονέναι ἱστορεῖ.«Τὸ γὰρ οὐδεπώποτε γενόμενον, νῦν διώκεται τὸ τῶνθεοσεβῶν γένος καινοῖς ἐλαυνόμενον δόγμασιν κατὰ τὴνἈσίαν. Οἱ γὰρ ἀναιδεῖς συκοφάνται καὶ τῶν ἀλλοτρίωνἐρασταὶ τὴν ἐκ τῶν διαταγμάτων ἔχοντες ἀφορμήν, φανερῶςλῃστεύουσι, νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν διαρπάζοντες τοὺςμηδὲν ἀδικοῦντας.» Καὶ μεθ' ἕτερά φησιν·«Καὶ εἰ μὲν σοῦ κελεύσαντος τοῦτο πράττεται, ἔστωκαλῶς γινόμενον· δίκαιος γὰρ βασιλεὺς οὐκ ἂν ἀδίκωςβουλεύσαιτο πώποτε, καὶ ἡμεῖς ἡδέως φέρομεν τοῦ τοιούτουθανάτου τὸ γέρας· ταύτην δέ σοι μόνην προσφέρομενδέησιν ἵνα αὐτὸς πρότερον ἐπιγνοὺς τοὺς τῆς τοιαύτηςφιλονεικίας ἐργάτας, δικαίως κρίνειας εἰ ἄξιοι θανάτουκαὶ τιμωρίας ἢ σωτηρίας καὶ ἡσυχίας εἰσίν. Εἰ δὲ καὶπαρὰ σοῦ μὴ εἴη ἡ βουλὴ αὕτη καὶ τὸ καινὸν τοῦτο διάταγμα,ὃ μηδὲ κατὰ βαρβάρων πρέπει πολεμίων, πολὺ μᾶλλον δεό-μεθά σου μὴ περιιδεῖν ἡμᾶς ἐν τοιαύτῃ δημώδει λεηλασίᾳ.» Τούτοις αὖθις ἐπιφέρει λέγων·«Ἡ γὰρ καθ' ἡμᾶς φιλοσοφία πρότερον μὲν ἐν βαρβάροιςἤκμασεν, ἐπανθήσασα δὲ τοῖς σοῖς ἔθνεσιν κατὰ τὴν Αὐγούσ-του τοῦ σοῦ προγόνου μεγάλην ἀρχήν, ἐγενήθη μάλιστα τῇσῇ βασιλείᾳ αἴσιον ἀγαθόν. Ἔκτοτε γὰρ εἰς μέγα καὶλαμπρὸν τὸ Ῥωμαίων ηὐξήθη κράτος· οὗ σὺ διάδοχοςεὐκταῖος γέγονάς τε καὶ ἔσῃ μετὰ τοῦ παιδός, φυλάσσωντῆς βασιλείας τὴν σύντροφον καὶ συναρξαμένην Αὐγούστῳφιλοσοφίαν, ἣν καὶ οἱ πρόγονοί σου πρὸς ταῖς ἄλλαιςθρῃσκείαις ἐτίμησαν, καὶ τοῦτο μέγιστον τεκμήριον τοῦπρὸς ἀγαθοῦ τὸν καθ' ἡμᾶς λόγον συνακμάσαι τῇ καλῶςἀρξαμένῃ βασιλείᾳ, ἐκ τοῦ μηδὲν φαῦλον ἀπὸ τῆς Αὐγούστουἀρχῆς ἀπαντῆσαι, ἀλλὰ τοὐναντίον ἅπαντα λαμπρὰ καὶἔνδοξα κατὰ τὰς πάντων εὐχάς. Μόνοι πάντων, ἀναπεισ-θέντες ὑπό τινων βασκάνων ἀνθρώπων, τὸν καθ' ἡμᾶς ἐνδιαβολῇ καταστῆσαι λόγον ἠθέλησαν Νέρων καὶ Δομετιανός,ἀφ' ὧν καὶ τὸ τῆς συκοφαντίας ἀλόγῳ συνηθείᾳ περὶ τοὺςτοιούτους ῥυῆναι συμβέβηκεν ψεῦδος· ἀλλὰ τὴν ἐκείνωνἄγνοιαν οἱ σοὶ εὐσεβεῖς πατέρες ἐπηνωρθώσαντο, πολλάκιςπολλοῖς ἐπιπλήξαντες ἐγγράφως, ὅσοι περὶ τούτων νεωτε-ρίσαι ἐτόλμησαν· ἐν οἷς ὁ μὲν πάππος σου Ἁδριανὸςπολλοῖς μὲν καὶ ἄλλοις, καὶ Φουνδανῷ δὲ τῷ ἀνθυπάτῳ,ἡγουμένῳ δὲ τῆς Ἀσίας, γράφων φαίνεται, ὁ δὲ πατήρσου, καὶ σοῦ τὰ σύμπαντα διοικοῦντος αὐτῷ, ταῖς πόλεσιπερὶ τοῦ μηδὲν νεωτερίζειν περὶ ἡμῶν ἔγραψεν, ἐν οἷς καὶπρὸς Λαρισαίους καὶ πρὸς Θεσσαλονικεῖς καὶ Ἀθηναίουςκαὶ πρὸς πάντας Ἕλληνας. Σὲ δὲ καὶ μᾶλλον περὶ τούτωντὴν αὐτὴν ἐκείνοις ἔχοντα γνώμην καὶ πολύ γε φιλανθρω-ποτέραν καὶ φιλοσοφωτέραν, πεπείσμεθα πάντα πράσσεινὅσα σου δεόμεθα.»{Ex eodem opere} Μελίτων Σαρδιανῶν ἐπίσκοπος μετὰ πολλὰ τῶν ἐπιδο-θέντων παρὰ τοῦ αὐτοῦ Ἰουστίνου φησίν·«Οὐκ ἐσμὲν λίθων οὐδεμίαν αἴσθησιν ἐχόντων θεραπευταί,ἀλλὰ μόνου θεοῦ τοῦ πρὸ πάντων καὶ ἐπὶ πάντων καὶ τοῦΧριστοῦ αὐτοῦ ὄντος θεοῦ λόγου πρὸ αἰώνων ἐσμὲν θρησκευ-ταί», καὶ τὰ ἑξῆς.{ΜελίτωνοςἘκλογαί} Ἐν δὲ ταῖς γραφείσαις αὐτῷ Ἐκλογαῖς ὁ αὐτὸς κατὰτὸ προοίμιον ἀρχόμενος τῶν ὁμολογουμένων τῆς παλαιᾶςδιαθήκης γραφῶν ποιεῖται κατάλογον· ὃν καὶ ἀναγκαῖονἐνταῦθα καταλέξαι, γράφει δὲ οὕτως.«Μελίτων Ὀνησίμῳ τῷ ἀδελφῷ χαίρειν. Ἐπειδὴ πολλάκιςἠξίωσας, σπουδῇ τῇ πρὸς τὸν λόγον χρώμενος, γενέσθαισοι ἐκλογὰς ἔκ τε τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν περὶ τοῦσωτῆρος καὶ πάσης τῆς πίστεως ἡμῶν, ἔτι δὲ καὶ μαθεῖντὴν τῶν παλαιῶν βιβλίων ἐβουλήθης ἀκρίβειαν πόσα τὸν