Contra gentes (Ms 55)

η μὲν περὶ τῆς θεοσεβείας καὶ τῆς τῶν ἄλλων ἀληθείας γνῶσις οὐ τοσοῦτον τῆς παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἀνων διδασκαλίας δεῖται, ὅσον ἀφ’ ἑαὐτῆς ἔχει τὸ γνώριμον. μονονουχὶ γὰρ καθ’ ἡμεραν τοῖς ἔργοις κέκραγε· καὶ ἡλίου λαμπροτέραν ἑαὐτὸν διὰ τῆς χριστοῦ χυ διδασκαλίας ἐπιδείκνυται· ποθοῦντι δέ σοι ὅμως τὰ περὶ ταῦτης ἀκοῦσαι, φέρε ὦ μακάριε ὡς ἂν οἷοε τε ὦμεν, ὀλίγα τῆς κατὰ χριστὸν χν πίστεως ἐκθωμεθα· δυναμένω, μέν σοι καὶ ἀπὸ τῶν θείων λογίων ταὐτην εὑρεῖν· φιλοκάλως δὲ ὅμως καὶ παρ’ ἑτὲρων ακούοντὶ· αὐτάρκεις μεν γὰρ εισὶν αἱ ἀγίαι καὶ θεόπνευστοι γαρφαὶ, προς τὴν τῆς αληθειας ἀπαγγελίαν· εἰσὶ δὲ καὶ πολλοὶ τῶν μακαρίων ἡμῶν διδασκάλων εἰς ταῦτα συνταχθέντες λόγοι οἶς ἐἀν τις ἐντύχοι· εἴσεται μέν πως τήν τών γραφῶν ἑρμηνείαν· ἧς δὲ ορέγεται γνώσεως τυχεῖν δυνήσεται· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὴς τῶν διδασκάλων συντάξεως ἐν χερσίν νῦν οὐκ ἐχομεν· ἀναγκαὶον εστὶν ἃ παρ’ ἐκείνων ἐμὰθομεν ταῦτα καὶ ἀπαγγέλλειν καὶ γράφειν σοι· λεγω δὴ τὴν κατὰ τὸν σωτῆρα σρα χριστὸν χν πίστην ἵνα μήτε εὐτελῆ τις τὴν τοῦ καθ’ ἡμας λόγου διδασκαλίαν ὴγέσεται, μῆτε ἄλοιγον τὴν εἰς χριστὸν χν πίστοιν ὑπολάβειν ὁποῖα διαβάλλοντες ἕλληνες χλευάζουσι· καὶ πλατὺ γελῶσι καθ’ ἡμῶν, οὐδὲν ἕτερον, ἤ τὸν σταυρὸν στρον τοῦ χριστοῦ χῦ προφέροντες ἐφ’ ᾧ μάλιστα καὶ τὴν ἀναισθησίαν αὐτῶν· οἰκτειρήσειεν ἄν τις ὅτι τὸν σταυρὸν στρον διαβάλλοντες οὐχ ὁρῶσι τῆν τοῦτου δύναμην πασαν την οἰκουμενην πεπληροκυιαν· καὶ ὅτι δι’ αὐτοῦ τα τῆς θεογνωσίας ἔργα πᾶσι πεφανέρωται· οὐκ ἂν γὰρ, εἴπερ ἦσαν καὶ αὐτοὶ γνισιος· ἐπιστησαντες αὐτοῦ τῇ θεότητι τὸν νοῦν, ἐχλεύαζον τὸ τηνλικοῦτον, ἀλλὰ μαλλον καὶ αὐτοὶ τοῦτον ἐπεγίνωσκον σωτῆρα σρα τοῦ παντὸς καὶ τὸν σταυρὸν στρν γενομένου ἀλὰ θεραπείαν τῆς πὰσα μὲν εἰδωλολατρία καθηρεθή· πᾶσα δε δαιμόνων φαντασία τῷ σημείῳ τοῦτῳ ἀπερλαῦνεται· καὶ μόνος ὁ χριστὸς προσκυνεῖται· καὶ δι’ αὐτοῦ γινώσκεται ὁ πατήρ πηρ καὶ οἱ μεν ἀντιλέγοντες σχύνονται· ὁ δὲ, των ἀντιλεγόντων ὡς ἡμέραι τὰς ψυχὰς ἀφανῶς μεταπειθει, πῶς· εἰκὸτως γὰρ ἄν τις εἴποι πρὸς αὐτοὺς, ἔτι ἀνθροπινόν ἐστιν ἐπινοεῖν τὸ πρᾶγμα· καὶ οὐ μᾶλλον ὁμολογεῖν θεοῦ θῦ λόγον· καὶ σωτῆρα σρα εἶναι τοῦ παντὸς τὸν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ στροῦ ἀναβάνταν· πάσχειν δὲ καὶ οὗτοι μοι δοκοῦσιν ὅμειον ὡς· εἴ τις τὸν μὲν ἠλίον ὑπο νεφων σκοπόμενον διαβάλλοι, τὸ δὲ τούτου φῶς θαυμάζοι, βλέπων ὅτι πασα ἡ κτίσις ὑπὸ τούτου καταλάμπεται· ὡς γὰρ καλλὸν τὸ φῶς, καὶ καλλίων ὁ τοῦ φωτὸς ἀρχηγὸς ἥλιος, οὕτω θείου πράγματος ὄντος τοῦ τὴν οἰκουμένην πᾶσαν τὴν αὐτοῦ γνώσεως πεπληρῶσθαι ὰνἀγκη τὸν ἀρχηγὸν καὶ ἡγεμόνα τοῦ τοιούτοιούτου κατορθώματος εἶναι θεὸν καὶ θεοῦ θυ λόγον· λέγομεν οὖν ὡς ἐφικτὸν ἡμῖν προτἑρον διελέγξαντες τὴν τῶν πιστῶν ἀμαθιαν· ἵνα τῶν ψευδῶν διελεχθέντων λοιπὸν ἡ ἀλήθεια δι’ αὐτῆς ἐπιλάμψη· καὶ θαῤῥῆς καὶ αὐτὸς ὦ ἄνθρωπε ανε ὅτι ἀληθεια πεπίστευκας· καὶ τὸν χριστὸν χν γινώσκων οὐκ ἠπατήθης. πρέπειν δε σοι ἡγοῦμαι φιλοχρίστῳ ὀντι, τὰ περὶ χριστοῦ χῦ διαλέγεστε· ἐπεὶ καὶ πάντων τιμιωτέραν τὴν περὶ τοῦτον γνῶσιν καὶ πίστιν ἡγεῖσθαί σοι πεπείστευκα ἐξ ἀρχῆς μὲν οὐκ ἦν κακία· οὐδὲ γὰρ οὐδὲ νῦν ἐν τοὶς ἁγίοις ἐστὶν· οὐδ’ ὅλως κατ’ αὐτοὺς ὑπάρχει αὕτῶν· ἄνθρωποι ανοι δὲ ταύτης ὕστερον ἐπινοεῖν ἤρξαντο· καὶ καθ’ ἑαυτοὺς ἀνατυποῦσθαι· ὅθεν δὴ καὶ τὴν τὼν εἰδώλων ἐπίνοιαν επλάσαντο· τὰ οὐκ ὄντα ὡς ὄντα λογιζόμενοι· ὁ μὲν γὰρ τοῦ παντὸς δημιουργὸς καὶ παμβασιλὲς θεός θς · ὁ ὑπερεπέκεινα πᾶσης οὐσίας καὶ ἀνθρωπίνης ἐπινοίας ὑπάρχων· ἅτε δὴ αγαθὸς καὶ ὑπὲρ κάλλὸς ὢν, διὰ τοῦ ἰδίου λόγου, τοῦ σωτῆρος σρς ἡμῶν ἰησοῦ ἰῦ χριστοῦ χῦ · τὸ ἀνθρώπινον ἀνινον γένος κατ’ ἰδίαν εἰκόνα πεποίηκε· καὶ τῶν ὄντων αὐτὸν θεωρητὴν καὶ ἐπιστήμονα διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν, ὁμοιότητος κατεσκεύασε· δοὺς αὐτῷ καὶ τῆς ἰδίας ἀϊδιότητος ἔννοιαν καὶ γνῶσιν· ἵνα τὴν ταυτότητα σώζων· μήτε τῆς περὶ θεοῦ θῦ φαντασίας ποτὲ αποστῆ· μήτε τῆς τῶν ἁγίων συζητῆσεὼς ἀποπηδήσῃ· ἀλλ’ ἔχων την τοῦ δὲ δωκότος χάριν, ἔχων καὶ τὴν ἱδίαν ἐκ τοῦ πατρι πρι κοῦ λόγου δύναμιν ἀγαλλεται καὶ συνομιλεῖν τῷ θεῷ θῷ · ζόντον ἀπήμονα καὶ μακάριον ὄντως καὶ ἀθάνατον βίον· οὐδὲν γὰρ ἔχων ἐμπόδιον εἰς τὴν περὶ τοῦ θείου γνῶσις θεωρεῖ μὲν ἀεί διατῆς αὐτοῦ καθαρότητος τὴν τοῦ πατρὸς πρὸς εἰκκόνα τὸν θεὸν λόγον, οὗ καὶ κατεικόνα γὲγον, ὑπερεκπλήττεται δὲ κατανοῶν δι’ αὐτοῦ τῆν εἰς τὸ πᾶν πρόνοιαν ὑπεράνω μὲν τῶν αἰσθητῶν καὶ πάσης σωματικῆς φαντασίας γινόμενον πρὸς δὲ τὰ ἐν οὐρανοῖς οὐνοῖς θεῖα καὶ νοητὰ τῇ δυνάμει τοῦ νοῦ συναπτόμενος ὅτε γὰρ οὐ συνομιλεῖ τοῖς σώμασιν ὁ νοῦς ὁ τῶν ἀνθρώπων ἀνων οὐδέ τι τῆς ἐκ τουτων ἐπιθυμίας μεμιγμένον ἔξωθεν ἔχει· ἀλλ’ ὅλως ἐστὶν ἑαὐτῷ συνὼν ὼς γέγονεν εξ ἀρχῆς· τότε δῆ τὰ αἰσθητὰ καὶ πάντα ἀνθρώπινα ἀνινα διαβὰς, ἄνω μετάρσιος γίναιται καὶ τῶν λόγον ἰδων, ορᾷ ἐν αὐτῷ καὶ τὸν τοῦ λόγου πατέρα πρα · ἡδομενος ἐπὶ τῇ τουτο καὶ ανακαινον γρ(άφε)θεωρία ἐπὶ τῷ πρὸς τοῦτον ποθον ωσπερ οὖν τὸν πρωτων τῶν ἀνθρώπων ἀνων γενόμενον ὃς καὶ κατὰ τὴν τῶν ἑβραίων γλῶτταν ἀδὰμ ὠνομάσθη· λέγουσιν αἱ ἱεραὶ γραφαὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν ἀνεπαισχύντῳ παῤῥησίᾳ τὸν νοῦν ἐσχηκέναι πρὸς τὸν θεὸν· καὶ συνδιαιτᾶσθαι τοῖς ἁγίοις ἐν τῇ την νοητῶν θεωρίᾳ ἣν ειχεν ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ ὃν καὶ ὁ ἅγιος μωϋσῆς προπικῶς παράδεισον ὠνόμασεν· ἱκανή δὲ ἡ τῆς ψυχῆς καθαρότης ἐστὶ καὶ τὸν θεὸν θν δι’ αὐτὴς κατοπτρίζεσθαι καθαπερ καὶ ὁ κύριος κς φησί· μακάριοι οἱ καθαροὶ, τῇ καρδία ὅτι αὐτοὶ τὸν θεὸν ὄψονται· οὕτω μὲν οὖν ὁ δημιουργὸς ὡσπερ εἴρηται τὸ τῶν ἀνθρώπων ἀνων γὲνος καὶ μένειν ἠθέλησεν· οἱ δὲ ἄνθρωποι κατολιγωρήσαντες τῶν κρειττονων καὶ ὀκνήσαντες περὶ τὴν τουτων καταληψὶν, τὰ ἐγγυτέρω μᾶλλον ἑαὐτὸν ἐζήτησαν· ἐγγύτερα δὲ τούτοις ἦν, τὸ σῶμα καὶ αἱ τούτου αἰσθήσεις· ὅθεν τῶν μὲν νοητῶν ἀπέστησαν ἑαὐτῶν τὸν νοῦν· ὲαυτοὺς δὲ κατανοοῦντες· καὶ τοῦ τε σῶματος καὶ τῶν ὰλλὼν αἰσθητῶν αντιλαμβανόμενοι, καὶ ὡς ἐν ἰδίοις ἀπαντώμενοι, εἰς ἑαυτῶν αἰπιθυμίαν ἔπεσον· τὰ ἴδια προτιμήσαντες τῆς πρὸς τὰ θεῖα θεωρίας ἐνδιατρίψαντες δὲ τούτοις, καὶ τῶν εγγυτέρω μη ἀποστῆναι θέλοντες, ταῖς μὲν τοῦ σώματος ἡδοναῖς συνέκλεισαν ἑαὐτῶν τὴν ψυχήν· τεταραγμενὴν καὶ πεφυρμενήν πασαις ἐπιθειμιαις· τέλεον δὲ ἐπελάθοντο τῆς ἐξ ἀρχῆς αὐτῶν παρὰ θεοῦ θῦ δυνάμεως· τοῦτο δ’ ἄν τις ἴδοι καὶ ἐκ τοῦ πρώτου πλασθέντος ἀνθρώπου ἀνου · ἀληθὲς, ὡς αι ἱεραὶ περὶ αὐτοῖς λέγουσι γραφαί· κάκεῖνος γὰρ ἑως μὲν τὸν νοῦν εἶχε πρὸς τὸ σῶμα θεωρίαν· ὅτε δὲ συμβουλίᾳ τοῦ ὄφεως ἀπέστημεν τῆς πρὸς τὸν θεὸν θν διανοίας, ἑαυτὸν δὲ κατανοεῖν ἤρξατο τῇ νικαυτα καὶ εἰς ἐπιθυμίαν τοῦ σώματος ἔπεσον· καὶ ἔγνωσαν ὅτι γυμνοὶ ἦσαν· καὶ γνὸντες, ᾐσχύνθησαν· οὐκ ἔγνωσαν δὲ ἑαὐτοὺς γυμνοὺς, ἀλλ’ ὅτι γυμνοὶ τῆς τῶν θείων θεωρίας γεγόνασι· καὶ πρὸς τὰ ἐναντία τὴν διάνοιαν μετᾐνεγκαν· ἀποστάντες γὰρ τῆς πρὸς τὸν ἑνα καὶ μὸνον θεὸν λέγω κατανοήσεως καὶ τοῦ πρὸς αὐτὸν πόθου λοιπὸν εἰς διαφόρους καὶ εἰς τὰς κατὰ μέρος ἐπιθυμίας ἀνέβησαν τοῦ σωματος· εἶτα οἷα φιλεῖ γίνεσθαι, ὲκαστου καὶ πολλῶν ἐπιθυμίαν λαβόντες ἤρξαντο καὶ τὴν πρὸς αὐτὰς σχέσιν ἔχειν ὡστε καὶ φοβεῖσθαι ταύτας καταλεῖψαι ὅθεν δῆ καὶ δειλίαι καὶ φόβοι καὶ ηδοναὶ καὶ θνητὰ φρονεῖν τῇ ψυχῆ προσγέγονεν· οὐ θέλουσα γὰρ αποστῆναι τῶν ἐπιθυμιῶν, φοβεῖται τὸν θάνατον, καὶ τὸν χωρισμὸν τοῦ σώματος ἐπιθυμουσα δὲ πάλιν καὶ μὴ τυγχάνουσα τῷν ὁμοίων, ἔμαθον φονεύειν καὶ αδικεὶν· πῶς δε καὶ ταῦτα ποιεῖ, εὔλογον κατὰ δύναμιν σημαίναι· καὶ ταῖς κατὰ μέρος τοῦ σώματος θεωρία, καὶ ἰδοὺσα καλὸν ἑαὐτῇ εἶναι την ἡδονῶν· πλανηθεῖσα κατεχρήσατο τῷ τοῦ καλοῦ ὸνὸματι· καὶ ἐνόμισεν· εἶναι τῆν ἡδονὴν αὐτὸ τὸ ὄντος καλόν· ὡσπερ εἴ τις τὴν διάνοιαν παραπληγεὶς, καὶ ἀπαιτῶν ξίφος κατὰ τῶν ἀπατώντων, νομίζει τοῦτο εἶναι τὸ σωφρ ονεῖν· ἐραστῆσα δὲ της ἡδονῆς· ποικὶλως αὐτὴν ἐνεργεῖν ἤρξατο· οὖσα γὰρ τὴν φύσιν εὐκίνητος, εἰ καὶ τὰ καλλὰ ἀπεστράφη, ἀλλὰ τοῦ κινεῖσθαι οὐ παύεται· κινεῖται οὖν οὐκ ἔτι μὲν κατὰ ἀρετὴν· οὐδὲ ὥστε τὸν θεὸν ὁρὰν ἀλλὰ τὰ μὴ ὄντα λογιζομένη, τὸ ἑαὐτῆς δυνατὸν μεταποιεῖ, καταχρωμένη τούτω εἰς ἃς ἐπενόησαιν ἐπιθυμίας ἐπεὶ καὶ αὐτεξούσιος γέγονε δυνατε γὰρ ὥσπερ πρὸς τὰ καλὰ νεύειν, οὕτω καὶ τα καλὰ ἀποστρέφεσθαι· ἀποστρεφομένη δὲ τὸ καλόν, πὰντως τὰ ἐναντὶα λογίζεται· παύσεσθαι γὰρ καθόλου, τοῦ κινεῖσθαι οὐ δύναται, τὴν φύσιν οὖσαν ὡς πρωεῖπον εὐκίνητος· καὶ γινώσκουσατο αὐτεξούσιον ἑαὐτῆς· ὁρᾶ ἑαὐτὴν δύνασθαι καιτ’ ἀμφότερα τοῖς τοῦ σώματος μέρεσι χρᾶσθαι εἲς τε τὰ ὄντα καὶ τὰ μὴ ὄντα· ὄντα δέ ἐστη τὰ καλὰ· οὐκ ὂντα δὲ τὰ φαῦλα· ὄντα δέ φημὶ τὰ καλὰ· καθώτι ἐκ τοῦ ὄντως θεοῦ θῦ τὰ παραδείγματα ἔχει· οὐκ ὄντα δὲ τὰ κακά λέγω· καθότι ἐποινοίαις ἀνθρώπων ἀνων οὐκ ὄντα ἀνἀπέπλασται· ἔχοντος γὰρ τοῦ σώματος ὀφθαλμοὺς· εἰς τὸ τὴν κτίσιν ὁρᾶν· καὶ διὰ τῆς παναρμονίου· ταυτης συντάξεως γινώσκειν τὸν δημιουργόν ἔχοντες δὲ καὶ ακουὴν εἰς ἐπακρόασιν τῶν θείων λογίων καὶ τῶν τοῦ θεοῦ θῦ νόμων· ἔχοντες δὲ καὶ χεῖρας· εἴς τε τῆν τῶν ἀναγκαίων ἐνέργειαν καὶ ἐκτασὶν τῆς πρὸς θεὸν θν εὐχῆς· ἡ ψυχὴ ἀποστᾶσα τῆς πρὸς τὰ καλὰ θεωρίας καὶ τῆς προςἐν αὐτοῖς κινήσεως λοιπον πλανωμένη κινεῖται εἰς τὰ ἐναντίᾳ· εἶτα τὸ δυνατὴν ἑαὐτῆς ὡς προεῖπον ὁρῶσα, καὶ τουτῴ καταχρωμὲνη ἐνενόησεν ὅτι καὶ εἰς τὰ ἐναντία δύναται κινεῖν· τὰ τοῦ σῶματος μέλη· καὶ διὰ τοῦτο ἀντὶ τοῦ τὴν κτίσιν ὁρᾶν· εἰς ἐπιθυμίαν τὸν ὀφθαλμὸν ἀπεστρέφει, δεικνύοσα ὅτι καὶ τοῦτο δύναται καὶ νομίζουσα ὅτι ἅπαξ κινοῦμένη, σώζει τὴν ἑαυτῆς ἀξίαν καὶ οὐχ ὰμαρτάνει ποιοῦσα ὃ δύναται· καὶ οὐκ εἰδυῖα ὅτι οὐχ ἁπλῶς κινεῖσθαι ἀλλ’ ἠς ἃ δεῖ κινεῖσθαι γέγονε· τοῦτον γὰρ χάρι καὶ ἀποστολικὴ φ αῖσθαι ω νή παρεγγυᾶ, πάντὰ ἔξεστιν ἀλλ’ οὐ ποντὰ συμφαιραι· ἀλλὰ τῶν ἀνθρώπων ἀνων ἡ τόλμα οὐκ εἰς τὸ συμφείρον καὶ πρέπον, ἀλλ’ εἰς τὸ δυνατήν σκοπήσασα, τὰ ἐναντεία ποιεῖν ἤρξατο· ὅθεν καὶ τὰς χεῖρας εἰς τὸ ἐναντίον κινουμένη φονεύειν πεποίηκε· καὶ τὴν ἀκοὴν εἰς παρακοὴν παρήγαγε· καὶ τὰ ἄλλα μέλη εἰς τὸ μοιχεὺειν ἀντὶ νομικης τεκνογονίας· καὶ λοιδορίας, καὶ ἐπιορκίας· τὰς δὲ χεὶρας αὖ πάλιν εἰς τὸ κλέπτειν καὶ τύπειν τοὺς ὁμοίους ἀνθρώπους ἀνους · καὶ τὴν μὲν ὄσφ·ρησιν εἰς ὀδμῶς ἐρωτικῶν ποικιλίας· τοὺς δὲ πόδας εἰς ὀξύτητα τοῦ ἐκχέαι αἶμαι· καὶ τὴν μὲν ναστέραν εἰς μέθην καὶ κόρον ἀπλήρωτων, ἅπερ πάντα κὰκία καὶ ὰμαρτία ψυχῆς ἐστιν· αἰτίαν δὲ τοὺτων οὐδὲ μία, ἀλλ’ ἡ τῶν κρειττόνων ἀποστροφή· ὡς γὰρ ὲὰν ἡνίοχος ὲπιβὰς ἵπποις ἐν σταδίῳ κ αι α ταφρονήση μὲν τοῦ σκοποῦ εἰς ὃν ἑλαὐτὸν προσὴκει· ἀποστραφεὶς δὲ τοῦτον ἀπλῶς· ἐλαυνη τὸν μὲν εἰς τοὺς απαν ἵππον ὡς ἄν δὺνηται· δύναται δὲ ὡς βουλεται· κα ί ὶ πολλάκις μὲν εἰς τοὺς ἀπαντῶντας ὁρμᾶ πολλάκις δὲ καὶ κατὰ κρημνῶν ἐλαυνη φερόμενος ὅπου δ’ ἂν ἑαυτῷ τῇς οξύτητι τὼν ἵππων φερον, νομίζον ὅτι οὕτως τρέχων, οὐκ ἐσφάληττῶν σκοποῦ· πρὸς γάρ μόνον τὸν δρόμον ἀποβλέπει καὶ ουχ ὡρᾷ ὅτι ἐξω τοῦ σκοποῦ γέγονεν, οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ ἀποστραφεῖσα· τὴν πρὸς τὸν θεὸν θν ὁδὸν, καὶ ἐλαύνουσα παρὰ τὸ πρέπον τὰ τοῦ σώματος μέλη· μᾶλλον δὲ καὶ αὐτὴ μετὰ τῶν ὑφ’ αὐτὴν ἐλαυνομένη· ἁμαρτάνει καὶ τὸ κακὸν ἑαὐτὴ πλάττει· ουχ ὠρῶσα ὅτι πεπλάνητι τῆς ὁδοῦ καὶ ἔξω γέγοννε τοῦ τῆς ἀληθείας σκοποῦ· εἰς ὃν ὁ χριστοφὀρος ὰνὴρ ὁ μα κάριος παὖλος ἀποβλέων πὲλεγε κατασκοπὸν διωκω εἰς τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλησεως χριστοῦ χῦ ἰησοῦ ἰῦ · σκοπῶν οὖν τὸ καλὸν ὁ ἅγιος οὐδὲ ποτε τὸ κακὸν ἐποίει. ἑλλήνων μὲν οὖν τινὲς πλανηθὲντες τῆς ὁδοῦ· καὶ τὸν χριστὸν χν οὐκ ἐγνωκότες, ἐν ὑποστάσει καὶ καθ’ ἑαὐτὴν εἶναι τὴν κακίαν· ἀπεφήναιτο· ἁμαρτάνοντες κατὰ δυο ταύτα· ἤ τὸν δημιουργὸν ἀποστεροῦντες τὸ εἶναι ποιητὴν τῶν ὄντων οὐκ ἄν γὰρ εἴη τὼν ὄντων κύριος κς εἴ γε κατ’ αὐτοὺς ἡ κακία ὑπὸστασιν ἔχει καθ’ ἑαὐτὴν καὶ οὐσίαν· ἤ πάλιν θέλοντες αὐτὸν ποιητὴν εἶναι τῶν ὀλων, ἐξ ἀνάγκης καὶ τοῦ κακοῦ δώσουσιν εἶναι· ἐν γὰρ τοὶς οὖσι καὶ το κακη κατ’ αὐτούς ἐστι· τοῦτο δὲ ἄτοπον και ἀδυνατον ἀν φανείη· οὐ γὰρ ἐκ τοῦ καλοῦ τοῦ κακη· οὐδὲ ἐν αὐτῷ ἐστιν οὐδὲ δι’ ἑαυτοῦ· ἐπὶ οὐκετί καλὸν εἴη μεμιγμένην ἔχον τὴν φὐσιν ἤ αἴτιον γινόμενον κακοῦ· οἱ δὲ ἀπὼ τῶν αἱρέσεων ἐκπεσήντες τῆς ἐκκλησιαστιαστικὴς διδασκαλίας· καὶ περὶ την πίστιν ναυαγήσαντες· καὶ οὖτοι· μὲν ὑπόστασιν τοῦ κακοῦ παραφρονοῦσιν εἶναι· ἀναπλάττοντα δὲ ἑαὐτοῖς παρὰ τὴν ὰληθινὸν τοῦ χριστοῦ χῦ πατέρα πρα · θεὸν θν ἕτερον· καὶ τοῦτον· ἀγέννητον τοὺ κακοὺ ποιἠτὴν καὶ τῆς κακίας ἀρχιγὸν τὸν καὶ τῆς κτίσεως δημιουργὸν· τούτους δὲ οὐχερὸς ἄν τις ἐλέγξεισεν ἔκ τε τῶν θειων γραφῶν· καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς ἐν ἀνθρώποις ἀνοις διανοίας· ἀφ’ ἧς καὶ ταῦτα ἀναπλασάμενοι μαίνονται· ὁ μὲν οὖν κύριος κς καὶ σωτὴρ σηρ ἡμῶν ἰησοῦς ἰς χριστὸς χς · ἐν τοῖς ἐαυτοῦ εὐαγγελίοις φησί, βεβαιῶν τὰ μουσέος ῥήματα, ὅτι κύριος κς ὁ θεὸς θς εἷς ἐστι καὶ ἐξομολογοῦμαι σοι πάτερ περ κύριε κε τοῦ οὐρανοῦ οὐνου καὶ τῆς γής· εἰ δὲ εὶς ἐστιν ὁ θεὸς θς · καὶ οὗτος οὐρανοῦ οὐνου καὶ γῆς κύριος κς , πός ἄλλως ἂν εἴη θεὸς θς παρὰ τοῦτον· ποῦ δὲ καὶ ἔσται ὀ κατ’ αὐτοὺς θεὸς θς · τὰ πάντα τοῦ μόνον καὶ ἀληθινου πληροῦντος κατα τὴν τοῦ οὐρανοῦ οὐνοῦ καὶ γῆς περἰληψιν, πῶς δὲ καὶ ἄλλως ἄν εἴη ποιητὴς ὧν αὐτὸς ὁ θεὸς θς καὶ πατὴρ πηρ τοῦ χριστοῦ χῦ ἐστι κύριος κς κατα τὴν τοῦ σωτῆρος σρς φωνήν· εἰ μὴ ἄρα ως ἐν ἰσωστασίῳ καὶ τῶν τοῦ ἀγαθοῦ θεοῦ θυ τὸν φαυλον δυνασθαι γενὲσθαι κύριον κν εἴποιεν· ἀλλ’ ἐἀν τοῦτο λέγωσιν ὅρα εἰς ὅσην ἀσέβειαν ἐκπίπτουσι· ἐν γὰρ τοὶς τὰ ἶσα δυναμένοις, τὸν περέχον καὶ κρεὶττον οὐκ ἂν εὑρεθείη καὶ γὰρ εἰ μὴ θέλοντος τοῦ ἐτέρου, τὸ ἕτερόν ἐστιν ἴση ἀμφοτέρων η δύναμις καὶ ὴ ἀσθὲνεια ἐστὶν· ἴση μὲν ὅτι νικῶσιν ἀλλήλων τὴν βουλησιν ἐν τῷ εἶναι· ἀσθένεια δὲ ἀμφότέροις ἐστὶν ὅτι μὴ βουλομένων αυτοῖς παρὰ γνῶμιν τοῦ φαυλου· ἔστι καὶ ὁ φαῦλος παρὰ βούλησιν τοῦ ἀγαθοῦ· ἄλλως τε καὶ τοῦτο γὰρ ἄν τις ἀντῖς εἴποι· εἰ τὰ φαινὸμενα ἔργα τοῦ φαύλου ἐστὶ, τὶ τὸ ἔργον τοῦ ἀγαθοῦ φαίνεται γὰρ οὐδὲν πλὴν μόνης τῆς τοῦ κτίσεώς· τί δὲ καὶ τοῦ εἶναι τὸ ἀγαθόν γνώρισμα· οὐκ ὄντων αὐτου ἔργων δι’ ὧν ἔν γνωσθείη· ἐκ γὰρ τῶν ἔργον ὁ δημιουργὸς γινώσκεται· πῶς δε ὅλως καὶ δυο ἄν εἴη ἐντια ἀλληλων, ἤ τί τὸ διαιροῦν ἐστι ταῦτα ἵνα χωρὶς ἀλλήλων γένωνται· εἶναι· γὰρ αὐτὰ ἁμα ὰδύνατα διὰ τὸ αναἰρετικὰ ἀλλήλων εἶναι· ἀλ’ ούδὲ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ δυνηθείη ἂν εἶναι διὰ τὸ ἄμικτον, καὶ ἀν ὸ ό μοιον αὐτῶν· τῆς ζ φ ύσεως· οὐκοῦν ἐκ τρίτου τὸ διαιροῦν φανήσεται· τῆς γὰρ ἀμφοτέρων εἶναι αὐτο ἀδυνατον· καὶ αὐτὸ θεὸς θς · ἀλλὰ ποίας ἄν εἴη καὶ τὸ τρίτον φύσεως, πότερον τῆς τοῦ καλοῦ· ἤ τοῦ φαύλου ἄδηλον φανήσεται· τῆς γὰρ ἀμφοτέρων εἶναι αὐτὸ ἀδυνατον· σαθρᾶς δὴ τοίνυν τῆς τοιαύτης αὐτών διανοίας φαινομένης, ἀνάγκη τὴν ἀλήθειαν διαλλάμπειν τῆς ἐκκλησιαστικὴς γνώσεως· ὅτι τὸ κακὸν οὐ παρὰ θεοῦ θυ . οὐδὲ ἐν θεὼ θὼ · οὔτε ἐξ ἀρχῆς γέγονεν οὔτε οὐσία τίς ἐστιν αὐτού· ἄλλὰ ἄνθρωποι ἄνοι κατὰ στέρησιν τῆς τοῦ καλοῦ φαντασίας, ἑαυτοῖς ἐπινοεῖν ἤρξαντο καὶ ἀπλάττειν τὰ οὐκ ὄντα, καὶ ἅπερ βουλονται ὡς γὰρ ἀν τις ήλιου φαίνοντος καὶ πᾶσης τῆς γῆς τῷ φωτὶ τούτου καταλαμπρομενὴς καμύων τοὺς ὀφθαρμοὺς σκότος ἑαὐτῷ ἐπινοεἶ οὺκ ὄντος σκότους, καὶ λοιπὸν ὡς ἐν σκότει πλανὸ’μενος περιπατεῖ, πολάκις πίπτων καὶ κατὰ κρημνῶν ὑπάγων νομιζων εἶναι φὼς ἀλλ’ οὐ σκότος, δοκῶν γὰρ βλέπειν οὐδ’ ὅλως ὁρᾶ, οῦτω καὶ ἡ ψυχὴ τῶν ἀνθρώπων ἀνων καμύσασα τον ὸφθαλμὸν δι’ οὗ τὸν θεὸν ὁρᾶν δυναται, ἑαὐτὴν τὰ κακὰ ἐπενόησεν· ἐν οἷς κινουμένη, οὐδοἶδεν ὅτι δοκοῦσα τι ποιεῖν οὐδὲν ποιεῖ· τὰ οὺκ ὀντα γὰρ ανἀπλάτταιται, καὶ οὐχ ὁποία γέγονε, τοιαὐτῆ καὶ ἔμεινεν ἀλλ’ ὁποίαν ἑαυτὴν ἐνέφυρε, τοιαὺτη καὶ φαίνεται· γέγονε γὰρ εἰς τὸ ὁρὰν τὸν θὲόν καὶ ὑπ’ αὐτοῦ φωτίζεσθαι· αὕτη δὲ ἀντι τοῦ θεοῦ τὰ φθαρτὰ τὰ φθὰρτὰ καὶ τὸ σκότος ἐζήτησεν ῶς που καὶ τὸ πνεῦμα πνα ἐγγράφως φησὶν ὁ θεὸς θς τὸν ἄνθρωπον ἄνον ἐποίησεν εὐθυ, αὐτοὶ δὲ ἐζὴτησαν λογισμοὺς πολλοὺς· κακίας δὴ οὖν εὕρεσιν καὶ ἐπινοία τοῖς ἀνθρώποις ἀνοις ἐξ ἀρχῆς οὕτω γέγωνε καὶ πέπλασμαι· πῶς δὲ καὶ εἰς τήν των εἴδωλων μανίαν καταβεβήκασιν ἤδη λαίγειν ἀναγκαῖον· ἵνα γινωσκης ὅτι ὅλως ἡ τὼν εἰδωλων εὐρεσις οὐκ ἀπὸ ἀγαθοῦ· ἀλλ’ άπὸ κακίας γέγονε· τὸ δὲ τὴν ἀρχὴν ἔχον κακὴν, ἐν οὐδενί ποτε καλὸν κριθείη· ὅλον ὃν φαῦλον οὐκ ἀρκεσθεῖσα δὲ τῇ τὴς κακίας ἐποινοίᾳ ἡ τῶν ἀνθρώπων ἀνων ψυχή, κατ’ όλίγον καὶ εἰς τὰ χείρονα ἑαὐτὴν ἐξάγειν καὶ ἤρξατο· μαθοῦσα γὰρ διαφορὰς ὴδονῶν· καὶ ζωσαμενὴ τὴν τῶν θείων λήθειν ἡδομενὴ δὲ καὶ πρὸς τὰ τοῦ σῶματος πὰθη· καὶ πρὸς μόνα τὰ παρόντα καὶ τὰς τοῦτων δοξας ἀποβλέπουσα· ἐνὸμισε μὴ δὲν ἔτι πλέον εἶναι τῶν βλεπομένων, ἀλλὰ μὸνα τὰ πρόσκαὶρα, καὶ τὰ σωματικὰ εἶναι τὰ καλὰ ἀποστραφεῖσα δὲ καὶ ὲπιλαθομένη ἐαυτὴν εἶναι· κατ’ είκόνα τοῦ ἀγαθοῦ θεοῦ θυ , οὐκ ἔτι μὲν δια τὴς ἐν αὐτη δυνάμεως, τὸν θεὸν θν λὸγον καθ’ ὃν καὶ γέγονεν ορᾶ· ἔξω δὲ ἑαὐτῆς γενὸμένη, τὰ οὐκ ὄντα λογίζεται καὶ ἀνατυποῦται· ἐπικρύψασα γὰρ ταὶς ἐπιπλοκαῖς τῶν σωματικῶν ἐπιθυμιῶν τὸ ὡς ἐν αὐτῆ κάτοπτρον, δι’ οὗ μόνον ὁρᾶν ἠδύνατο τὴν εἰκόνα τοῦ πατρός πρὸς · οὐκέτι μὲν ὁρᾶ ἃ δεῖ ψυχὴν νοεῖν· παντὶ δὲ περιφέρεται, καὶ μὸνα ἐκεῖνα ὁρᾷ τα τῇ αἰσθήσει προσπίπτοντα καὶ ἐν ταῖς τοῦτων δόξαις ταραττομέν ή η , λοιπὸν ὃν ἐπελάθετο ἐν διανοία θεὸν θν τοῦτων δὸξαις τοῦτον ἐν σωματικοῖς καὶ αὶσθητοῖς ανἀπλάνττεται· τοῖς φαινομὲνοις τὴν τοῦ θεοῦ θῦ προσηγορίαν ἀνατιθεῖσα, καὶ μὸνα ταῦτα δοξάζουσα, ἅπερ αὐτὴ βούλεται· καὶ ὡς ἡδέα ορᾶ προηγεῖται τοίνυν αἰτὶα τῆς εἰδωλολατρίας ἡ κακία· μαθόντες γὰρ οἱ ἄνθρωποι ἄνοι τὴν οὐκ οὖσαν κακίαν εαὐτοῖς ἑσυτοῖς ἐπινοεῖν οὕτω καὶ τοὺς οὐκ ὄντας θεοὺς, ἑαὐτῆς ἀνεπλάσανντο· οἶον δὲ εἴ τις εἰς βυθον καταδὺς μηκετοι βλεποι τω φῶς μὴ δὲ τὰ ἐν τῷ φωτὶ φαινομένα δία τὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ πρὸς το κάτὼν εὐμα καὶ τὴν τοῦ ὕδατος ἐπικειμένην ἐπὶχισις αὐτῷ· μόνα δὲ τὰ ὲν τῷ βυθῷ αἰσθόμενος νομήζοὶ μηδὲν πλέον ἐκείνων εἶναι, ἀλλ’ αύτὰ τὰ φαινόμενα αὐτῷ τῶν ὄντων εἶναι τὰ κύρια, οὕτω καὶ οὶ πάλαι τῶν ἀνθρώπων ἀνων παράφρονες καταδῦντες εἰς τὰς τῶν σαρκῶν ἐπιθυμίας καὶ φαντασίας· καὶ ἐπιλαθὸμενοι τῆς περὶ θεοῦ θυ ἐννοιας καὶ δόξης ἀμυδρῶ τῷ λογισμῷ, μᾶλλον δὲ ἀλογίᾳ χρησάμενοι τὰ φαινόμενα θεοὺς ἀνετυπώσαντο τὴν κτίσιν παρὰ τὸν κτισαντα δοξάζοντες καὶ τὰ ἔργα μᾶλλον ἐκθειάθοζοντες ἤπερ τὸν τούτον αἴτιον καὶ δημηοὺργὸν δεσπὸτῆν θεὸν· ωσπερ δὲ κατὰ τὸ προλεχθὲν παράδειγμα οἱ εἰς τὸν βυθὸν καταδυόμενοι, ὅσον μᾶλλον ἐπικαταβαίνουσὶ, τοσοῦτον εἰς τὰ σκοτεινὸτερα καὶ βαθυτερα ὁρμῶσιν· οὔτω καὶ τὸ τῶν ἀνθρώπων πέπονθε γένος· οὐ γὰρ ἀπλὴν ἔσχον τὴν εἰδωλολατρίαν, οὐδὲ ἀφ’ ὧν ἤρξαντο, ἐν τούτοις καὶ διέμειναν, ἀλλ’ ὅσον τοῖς πρώτοις ὲνεχρόνιζον, τοσοῦτον ἑαὐτοῖς καινοτερας ἐφεύρισκον δεισιδαιμονίας καὶ κόρον οὐ λαμράνοντες τῶν πρὼτων, ἄλλοις πάλιν ἐνέπὶπλτον κακοῖς, προκόπτοντες ἐν τοῖς αἰσχίστοις, καὶ πλεῖον τῶν ἐπεκτείνοντες τὴν ἀσεβείαν τοῦτο δὲ καὶ ἡ θεία γραφὴ μαρτυρε ται λέγουσα· ὅταν ἔλ῾θη ὰσεβὴς εἰς βάθη κακῶν καταφρονεῖ· ἄρτι γὰρ ἀπεπήδησεν ἡ διάνοια τῶν ἀνθρώπων ἀνων ἀπὸ θεοῦ θῦ · καὶ καταβαίνοντες ταῖς ἐννοίαις καὶ τοῖς λογισμοῖς οἱ ἄνθρωποι ἄνοι πρωτοις οὐρανῷ οὐνῷ καὶ ήλίῳ καὶ σελήνη καὶ τοῖς ἄστροις τὴν τοῦ θεοῦ θῦ τιμὴν ἀνὲθηκαν· ἐκείνους, οὐ μὸνον θεοὺς εἶναι νομίζοντες, ἀλλὰ καὶ τὼν ἄλλων τὼν μετ’ αὺτοὺς αἰτίους· τυγχάνειν· εἶτ’ έπικαταβαίνοντες τοῖς σκοτεινοῖς λογισμοῖς αἰθέρα καὶ τὸν ἀέρα, καὶ τὰ ἐν τῷ ἀέρι προσηγόρευσαν θεοὺς προβαίνοντες δὲ τοῖς κακοῖς· ἤδη καὶ τὰ στοιχεῖα· καὶ τὰς ἀρχαὶλ τῶν τῆς σωμάτων συστάσεως, τὴν θερμὴν καὶ τὴν ψυχρὰν καὶ τὴν ξηρὰν οὐσίαν θεοὺς ἀνύμνησαν ὡς δὲ οἱ τέλεον πεσόντες περὶ τὴν γῆν ἰλυσπῶνται δίκην τῶν ἐν τῇ χέρσῳ κοχλιῶν, οὕτως οἱ ἀσεβὲστατοι τῶν ἀνθρώπων ἀνων , πεσόντε καὶ καταπεσόντες ἀπὸ τῆς περὶ θεοῦ θῦ φαντασίας, λοιπὸν καὶ ἀνθρώπους ἀνους καὶ ἀνθρώπων ἀνων μορφὰς· τῶν μὲν ἔτι ζόντων· τῶν δὲ καὶ μετὰ θάνατον ὡς θεοὺς ἀνέθηκαν· ἔτι δὲ καὶ χείρονα βουλόμενοι καὶ λογιζόμενοι, ἤδη καὶ εἰς λίθους καὶ ξυλα καὶ ἑρπετά, ἔνυδρά τε καὶ χερσαῖα καὶ εἰς τὰ τῶν ἀλόγον ἀνήμερα ζῶα· τῆν θείαν καὶ ὐπερκόσμιον τοῦ θεοῦ θῦ προσῆγορία μετήνεγκαν, πᾶσαν τιμὴν θεοῦ θῦ αὐτοῖς ἀπονέμοντες, καὶ τὸν ἀληθινὸν καὶ ὄντος ὄντα θεὸν τὸν τοῦ χριστοῦ χῦ πατέρα πρα ἀποστρεφόμενοι· εἴθε δὲ κἄν μέχρι τούτων εἰστήκει τῶν ἀφρόνων ἡ τόλμα· καὶ μὴ περαιτέρω βαίνοντες ἑαυτοὺς ταῖς ἀσεβείαις ἐνέφυρον· τοσοῦτὸν γάρ τινες καταπεπτώκασι, τῇ διανοία, καὶ ἐσκοτίσθησαν τὸν νοῦν, ὥστε καὶ τὰ μὴ δ’ ὅλως μηδαμῶς ὑπάρχοντα· μὴ δὲ ἐν τοῖς γένομένοις φαινόμενα, ὅμως ἑαὐτοῖς ἐπινοῆσαι καὶ θεοποιῆσαι λογικὰ γὰρ ἀλογις ἐπιμίξαντες, καὶ ἀνόμοια τῇ φυσει, ἐνείραντες, ὡς θεοὺς θρησκεύουσην οἷοι εἶσιν οἱ παρ’ αἱγυπτίοις κυνοκέφαλοι καὶ ὀφιοκέραλοι· καὶ ονοκέφαλοι, καὶ ὁ παρὰ λίβυσι κριοκέφαλος ἄμμων· ἄλλοι δὲ τὰ μέρη τῶν σωμάτων κεφαλὴν καὶ ὦμον καὶ χεῖρα καὶ πόδα καθ’ ἑαὐτὰ διελόντες, ἕκαστον εἰς θεοὺς ἀνέθηκὰν ἐξεθείασαν ὥσπερ οὐκ ἀρκούμενοοι ἐξολοκλήρου τοῦ σώματος ὅλου ἔχειν τὴν θρησκείαν· ἐπιτείνοντες δὲ τῆν ἀσεβείαν ἕτεροι, τὴν πρὸφασιν τῆς τουτων αἰρὲσεως καὶ τῆς ἑαὖτῶν κακίας τὴν ἡδονὴν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν θεὀποιήσαντες, προσκυνοῦσιν· οἶος ἐστιν ο παρ’ αὐτοῖς ἔρως καὶ ή ἐν πάφω ἀφροδιτη· οἱ δὲ, ὥσπερ αὐτῶν φιλοτιμουμενοι τοις χείροσιν, ἐτολμησαν τοὺς παρ’ αὐτῶν ἄρχοντας ἤ καὶ τοὺς τουτων παῖδας εἰς θεοὺς ἀναθεῖναι· ἤ διὰ τιμὴν τῶν ἀρξάντων ἤ διὰ φόβον τῆς αὐτων τυραννίδος· ὼς ὁ ἐν κρήτῃ παρ’ αυτοῖς περιβόητος ζὲς· καὶ ὁ ἐν ἀρκαδὶα ἑρμῆς· καὶ παρὰ μὲν ἰνδοῖς διὸνυσος· παρὰ δὲ αἰγυπτίοις ἔσις καὶ ὄσιρις· καὶ ὦρος· καὶ ὁ νῦν ἀδριανοῦ τοῦ ῥωμαίων βασιλες παιδικὸς ἀντινοος ον καὶπερ εἰδὸντες ἄνθρωπον ἄνον , καὶ ἄνθρωπον ἄνον οὐ σεμνὸν ἀλλ’ ἀσελγείας ἔμπλεον, διὰ φόβον τοῦ προστάξαντος σεβούσιν. ἐπιδημήσας γὰρ ἀδριανὸς τῇ χόρᾳ τῶν αἰγυπτίων τελευτήσαντα τὸν τῆς ἡδονῆς αὐτοῦ ὑπηρέτην ἀντίνοον, ἐκέλευσε θρησκεύεσθαι· αὐτὸς μὲν καὶ μετὰ θάνατον ἐρῶν τοῦ παιδὸς· ἔλεγχον δὲ ὅμως καθ’ ἑαὐτοῦ καὶ γνωρισμα κατὰ πᾶσης εἰδωλατρίας παρέχων, ὅτι οὐκ ἄλλως εὑρὲθη παρὰ τοῖς ἀνθρώποις ἀνοις αὐτη ἤ δι’ ἐπιθυμίαν, τῶν πλασαμένων καθῶς καὶ ἡ σοφία τοῦ θεοῦ θῦ προμαρτύ ρεται λέγουσα· ἀρχὴ πορνείας ἐπίνοια εἰδωλων· καὶ μὴ τι θαυμάσης μὴ δὲ μακρὰν πίστεως εἶναι τὸ λεγόμενον νομίσης, ὅπου γε καὶ ού πολλῶ πρότερον, ἤ τάχα καὶ μέχρι νῦν ἡ ῥωμαίων σύγκλητος τοὺς πωποτε αὐτῶν ἐξ ἀρχῆς ἄρξαιτας βασιλέας, ἤ πάντας, ἤ οὓς ἂν αὐτοὶ βουλωνται καὶ κρίνουσι δογματίζουσιν ἐν θεοῖς εἶναι· καὶ θρησκεύεσται θεοὺς γράφουσιν· οἶς μὲν γὰρ ἀπεχθάνονται, τουτους ὡς πολεμίους τὴν φύσιν ὁμολογοῦσι, καὶ ἀνθρώπους ἀνους ὀνομὰζουσιν οὓς δὲ καταθυμίους ἔχουσι· τουτους δι’ ανδραγαθίαν θρησκεύεσθαι προστάττουσιν· ὥσπερ ἐπεζουσίας ἔχοντες τὸ θεοποιεῖν αὐτοὶ, ἄνθρωποι ἄνοι τυγχάνοντες καὶ εἶναι θνητοὶ μὴ ἀρνούμενοι ἔδει δὲ θεοποιοῦντας αὐτοὺς μᾶλλον εἶναι θεοὺς αὐτούς· τό γὰρ ποιοῦν τοῦ ποιμένου κρεῖττον εἶναι δεῖ καὶ ὁ κρίνων, τοῦ κρινομένου ἐξ ἀνάγκης ἄρχει· καὶ ὁ διδοὺς, πάντως ὸ ἔχει χαρίζεται· ὥσπερ ἀμέρει καὶ πᾶς βασιλεύς ὀ μὲν ἔχει χαρίζεται· τῶν δὲ λαμβανόντων κρείττων καὶ μείζωστίν· εἴπερ οὖν οὓς θελουσιν αὐτοὶ, τούτους θεοὺς δογματίζουσιν εἶναι, ἔδει καὶ αὐτοὺς πρῶτων εἶναι θεοὺς· ἄλλα τὸ θαυμαστόν τοῦτο ἐστὶν ὅτι αὐτοὶ ἀποθνήσκοντες ὡς ἄνθρωποι ἄνοι , ἐλέγχουσι τὴν ἐαυτῶν περὶ τῶν θεοποιηθέντων ὑπ’ αὐτῶν ψῆφον εἶναι ψευδῆ· τοῦτο δὲ τὸ ἔθος, οὐ καὶνὸν οὐδὲ ἀπὸ τῆς ῥωμαίων ἤρξατο βουλῆς· ἀλλ’ ἢ ἂνωθεν προγιγνόμενον, καὶ προμελετωμενον ἐπὶ τῆν τῶν εἰδώλων ἔννοιαν· καὶ γὰρ οἱ πάλλε παρ ἕλλησι διαβεβοημένοι θεοὶ ζεὺς καὶ ποσειδων καὶ ἀπόλλων, καὶ ἥφαι στος καὶ ἐρμῆς καὶ ἐν θηλείαις ἥρα· καὶ δήμητρα· καὶ αθηνὰ καὶ ἄρτεμις, ταῖς θησέως του παρὰ τοῖς ἕλλησιν ἱστορουμενου διαταγαῖς ἐκρίθησαν λέγεσθαι θεοὶ· καὶ οἱ μὲν διαταξάμενοι ὡς ἄνθρωποι ἄνοι ἀποθνήσκοντες, θρηνοῦνται· οὓς δὲ διετὰξαντο, οὖτοι ὡς θεοὶ προσκυνοῦντ ε αι · ὤ πολλῆς ἐναντιότητος καὶ μανίας· τὸν διαταξάμενον εἰδὸτες· οὓς διετάξατο προτιμῶσι· καὶ εἶθε μέχρις ἀῤῥένων εἰστήκει τουτων ἡ εἰδωλολατρία καὶ μη εἰς θειλεῖας κατὲφαιρον τῆν θεὶαν προσηγορίαν· καὶ γὰρ καὶ γυναῖκας ἃς οὐδὲ εἰς κοινήν περὶ πραγμάτων συμβουλίαν λαμβάνειν ἀσφαλὲς, ταῦτας τῇ τοῦ θεοῦ θῦ τιμῇ θρησκεύουσι καὶ σέβουσιν ὡς αἱ μὲν παρὰ θησέως διαταγεῖσαι, ἃς προειρήκαμεν παρὰ δὲ αἰγυπτίοις, ἴσις καὶ κόρη· καὶ νεωτέρα· καὶ παρ’ ἄλλοις ἀφροδίτην· τὰ γὰρ τῶν ἄλλων ὀνόματα οὐδὲ λέγειν εὐαγὲς ἡγουμεν πάσης χλεύης ὄντα μεστᾴ πολλοι γὰρ οὐ μόνον ἐν τοῖς πάλαι· ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς καθ’ ἡμας χρόνοις ἀποβαλόντες φίλτατα· καὶ αδελφοὺς καὶ συγγενεῖς καὶ γυναῖκας πολαὶ δὲ καὶ ἂνδρας ἀποβαλοῦσαι· οὓς πάντας ἤλεγξεν ἠ φύσις ἀνθρώπους ἀνους εἶναι θνητοὺς, τούτους καὶ ταὐτας διὰ τὸ πολύ περὶ αὐτῶν πένθος ἀναζωγραφήσαντες, καὶ θυσίας ἀναπλασαντες, ἀνέθηκαν· οὓς οἱ μετὰ ταῦτα διὰ τὴν πλάσιν καὶ τὴν τοῦ τεχνήτου φιλοτιμίαν, θεοὺς ἐθρήσκευσαν· πρᾶγμα πάσχοντες οὐ κατὰ φύσιν· οὓς γὰρ οἱ γονεῖς ὡς μή ὄντας θεοὺς, αἰθρήνησαν· οὐκ ἄν γὰρ εἴπερ ᾔδεισαν αὐτοὺς θεοὺς· ὡς ἀπολλoμένους ἐκόψαντο· τούτου γὰρ χαριν οὐ μόνον νομίζοντες θεοὺς εἶναι αὐτοὺς· ἀλλὰ μὴ δ’ ὅλως ὑπάρχειν ἐν εἰκόνα τουτους ἐτυπῶσαντο· ἵνα τὸ μὴ κέτι εἶναι τὴν διὰ τῆς εἰκόνος δόκησιν ὁρῶντες παραμυθῶνται, τούτοις ὅμως οἱ ἄφρονες, ὡς θεοῖς εὔχονται, καὶ τὴν τοῦ ἀληθινοῦ θεοῦ θυ τιμὴν περιτιθέασιν· ἐν γοῦν αἰγυπτῳ εἰς ἔτι καὶ νῦν ὁ περὶ όσιρες καὶ ὄρου καὶ τυφωνως καὶ τῶν ἄλλων θρῆνος τῆς ἀπωλίας ἐπειτελεῖται καὶ τὰ ἐν δωδωνη χαλκεῖα· καὶ οἱ ἐν κρήτῃ κορύβαντες, τὸν δία μὴ εἶναι θεὸν ἐλέγχουσιν· ἀλλ’ ἄνθρωπον ἄνον · καὶ τοῦτον ἐκ πατρὸς προς ὠμοβόρων γενόμενον· καὶ τὸ γε θαυμαστὸν· ὅτι καὶ ὁ πάνυ παρ’ ἕλλησι σοφὸς καὶ πολλὰ καυχησάμενος ὁς περὶ θεοῦ θυ διανοηθεὶς ο πλάτων, εἰς τὸ πειραῖἀ μετὰ σωκράτους κατέρχεται, τὴν ἀνθρώπου ἀνου τέχνῃ πλασθεῖνσαρ ἄρτεμιν προσκυνήσων ταὺτας δὲ καὶ τὰς τοιαῦτας τῆς εἰδωλομανείας εὑρέσεις, ἄνωθεν καὶ πρὸ πολοῦ προδιεδίδασκεν ἡ γραφὴ λέγου σα· ἀρχὴ πορνείας ἐπίνοια εἰδώλων εὺρεσις δὲ αὐτῶν, φθορὰ ζωῆς οὔτε γὰρ ἦν ἀπ’ άρχῆς· οὔτε εἰς τὸν αἰῶνα ἔσται· κενοδοξία γὰρ ἀνθρώπων ἀνων ἦλθεν εἰς τὸν κόσμων, καὶ διὰ τοῦτο σύντομον αὐτῶν τὸ τέλος ἐπενοήθει· ἀῶρῳ γὰρ πένθει τρυχόμενος πατὴρ πηρ τοῦ ταχέως ἀφαιρέθεντος τέκνου εἶκόνα ποιήσας, τὸν τὸτε νεκρὸν ἄνθρωπον ἄνον , νῦν ὡς ζο῀ντα ἐτὶμησε· καὶ παρέδωκε τοῖς ὑποχοροίοις μυστήρια καὶ τελετὰς. εἴτ’ έν χρόνω κρατηθέν τὸ ἀσέβὲς ἔθος ὡς νόμος ἐφυλάχθη, καὶ τυράννων ἐπιταγαῖς ἐθρησκεύετο τὰ γλυπτά, οὓς ἐν ὄψει μὴ δυνάμενοι τιμᾶν ἄνθρωποι ἄνοι διὰ τὸ μακρὰν οἰκεῖν, τὴν πόῤῥωθεν ὄψιν ἀννατυπωσάμενος, ἐμφανῇ εἶκόνα τοῦ τετιμημένου βασιλέως ἐποίησαν· ἵνα τὸν ἀποντα ὡς παρόντα κολακεύ ω ου σι διὰ τῆς σπουδῆς εἰς ἐπίτασιν δὲ θρησκείας καὶ τοὺς ἀγνοοῦντας ἡ τοῦ τεχνήτου προετρέψατο φιλοτιμία· ὁ μὲν γὰρ ἴσως τῷ κρατοῦντι βουλόμενος ἀρέσαι, ἐξεβιάσατο τῇ τέχνῃ τὴν ὁμοιότητα ἐπὶ τὸ κάλλιον· τὸ δὲ πλῆθος ἐφελκόμενον, διὰ τὸ εὕχαρι τῆς ἐργασίας, τὸν πρὸ ὀλίγου τιμηθέντα ἄνθρωπον ἄνον · νῦν σεβάσμα ἐ λογίσαντο· καὶ τοῦτο ὲγεγόνει τῶ βίῳ εἰς ἔνεδρον· ὅτι ἤ συμφορᾶ ἤ τυραννίδι δουλεύσαντες ἄνθρωποι ἄνοι , τὸ ἀκοινώνητον ὄνομα λίθο υ ι ς καὶ ξυλοις περιἐθη καὶ τοιαὐτοις τοίνυν τῆς τῶν εἰδωλων εὐρέσεως· ἐπὶ μάρτυρι της γραφῆ παρὰ τοῖς ἀνθρώποις ἀνοις ἀρξαμένης καὶ ὰναπλασθείσης ὠρα λοιπον σοι καὶ τὸν κατ’ αύτὴς ἔλεγχον ἀποδεῖξαι· ου τοσοῦτον ἔξωθεν ὅ σων ἀφ’ ὧν οὗτοι περὶ αὐτῶν φρονοῦσιν τὰ τεκμήρια λαμβανόνταις· εἰ γάρ τις τῶν παρ’ αὐτοις λεγομένων θεῶν, ἵνα πρὼτον ἀπὸ τουτων τῶν κάτωθεν ἄρξωμεν, λάβοι τὰς πράξεις· εὐρήσεὶ μὴ μόνον οὐκ εἶναι αὐτοὺς θεοὺς, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀνθρώπων ἀνων τοὺς αἰσχίστους γεγονότας οἷον γὰρ, οἶόν ἐστιν ἵδεῖν τοὺς παρὰ ποιηταῖς τοῦ διος ἔρωτας καὶ τὰς ἀσελγείας· οἶόν ἐστιν αὐτὸν ἀκούειν ἁρπάζοντα μὲν τὸν γανυμήδην, καὶ τὰς κλοπιμαίους ἐργαζόμενον μοιχείας· δεδειότα δὲ καὶ δειλιῶντα μὴ μὴ παρὰ γνωμην αὐτοῦ· τὰ τὼν τρωων ἀπόλληνται τείχει οἷόν ἐστιν ἰδεῖν αὐτὸν ἀχθόμενον ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ υἱἐος αὐτοῦ σαρπιδωνος· καὶ βουλόμενοι αὐτῷ βοῆθῆσαι καὶ μὴ δυνάμενον· καὶ ἐπιβουλόμενον ὑπὸ τῶν ἄλλων λεγομένων θεῶν, ἀθηνᾶς δῆ λέγω καὶ ῆρας καὶ ποσειδωνος· βοηθουμενον δὲ ὑπὸ θέτιδος γυναικὸς καὶ τοῦ ἑκατοντὰχειρος αἰγαίωνος· καὶ νικώμενον ὑπὸ ἡδονῶν· δουλεύοντα δὲ γυναιξὶ· καὶ δι’ αὐτὰς ἐν ἀλόγοις ζωοις τετράποσί τε καὶ πτηνοῖς ταῖς φαντασίαις παρακινδυνεύονται· καὶ πάλιν αὐτὸν μ῞ κρυπτόμενον διὰ τὴν τοῦ πατρὸς προς ἐπιβουλὴν· τὸν δὲ κρόνον ὑπ’ αὐτοῦ δεσμουμενον· κᾀκεῖνον αποτέμνοντα τὴν πατέρα πρα · ἆρ’ οὗν ἄξιον τοῦτον ὑπονοειν θεὸν, τοσαῦτα δράσαντα καὶ διαβληθέντα, ἄ μὴ δὲ οἱ κοινοὶ ῥωμαίων νόμοι καὶ τοὺς ἀπλ ῶ ὸ ς ἀνθρώπους ἀνους ἐπιτρέπουσι ποιεῖν· ἵνα γὰρ ἐκ πολλῶν ὀλίγα μνημονεύσω διὰ τὸ πλῆθος· τίς ἰδὼν αὐτοῦ τὴν εἰς σεμέλιν καὶ ληδαν καὶ ἀλκμήνην καὶ ἄρτεμιν καὶ λητω καὶ μαῖαν καὶ εὐρωπην, καὶ δανάην καὶ ἀντιόπην παρανομίαν καὶ φθοράν· ἤ της ἰδων τὴν εἰς τῆν ἰδίαν αὐτοῦ ἀδελφὴν ἐπιχείρησιν καὶ τόλμαν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἀδελφὴν εἶχε καὶ γυναῖκα, οὐκ ἂν χλευάσειε καὶ ζημιωσειε θανάτῳ; ὅτι μή μόνον ἐμοίχευσαν ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐκ της μοιχείας αὐτῷ γενομένους παῖδας θεοποιήσας ἀνέθηκεν εἰπικάλυμμα τῆς παρανομίας αὐτοῦ τὴν τῆς θεοποιίας φαντασίαν κατασκευάζων· ὧν εἰσί διόνυσος καὶ ἡρακλῆς καὶ διόσκοροι καὶ ἑρμῆς καὶ σωτείρα· τις ἰδὸν τῆν τῶν λεγομένων θεῶν ἀκατάλακτον πρὸς αὐτοὺς ἔριν ἐν ἰλίῳ, τῶν ἑλλήνων καὶ τῶν τρώων χάριν οὐ καταγνώσεται τῆς ἀσθενείας αὐτῶν; ὅτι διὰ τὴν πρὸς ἀλλήλους φιλονεικίαν καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἀνους παρώξυναν· τίς ἰδων ὑπὸ μὲν διομήδους τιτρωσκομένους ἄρεα καὶ αφροδιτην, ὑπὸ δὲ ἠ ἡ ρακλέους τὴν ἡραν καὶ τὸν ὑποχθόνιον, ὃν καλοῦσι θεὸν ἀϊδωνέα· καὶ διόνυσον μὲν ὑπὸ περσέως· ἀθηνᾶν δὲ ὑπὸ ἀρκάδος· καὶ τον ἤφαιστον ῥιπτόμενον καὶ χωλαίνοντα· οὐ καὶ ταγνωσεται τῆς φυσεως· καὶ ἀποστραφήσεται μὲν τὸ εἶναι αὐτοὺς ἔτι λέγειν θἑούς φθαρτοὺς δὲ καὶ παθητοὺς ἀκούων, οὐδὲν ἄλλοι ἤ ἀνθρώπους ἀνους ἀθενῆς ἐπιγνώσεται, καὶ μᾶλλον τοὺς τρώσαντας, ἤ τοὺς τρωθέντας θαυμάσειεν; ἤ τίς ἰδὼν τὴν ἄρεος πρὸς ἀφροδίτην μοιχείαν, καὶ τὸν ἡφαίστου κατ’ ἀμφοτέρων κατασκευαζόμενον δόλον, καὶ τοὺς ἄλλους λεγομένους θεοὺς ἐπὶ θέαν τῆς μοιχεῖας ὑπὸ τοῦ ἡφαιστη καλουμένους, καὶ αὐτοὺς ἐρχομὲνους καὶ ορῶντας αὑτοῦ τὴν ἀσέλγειαν, οὐκ ἂν γελάσειε· καὶ καταγνωσεται τῆς φαυλότητος αὐτῶν; ἤ τής οὐκ ἄν γελάσειεν ὁρῶν τὴν ἡρακλέους πρὸς τὸν ὀμφάλην ἐκ μέθης παραφροσύνην καὶ ἀσωτίαν; τὰς γὰρ καθ’ ἡδονὴν αὐτῶν πράξεις, καὶ τοὺς παραλὸγους αὖτῶν ἔρωτας καὶ τὰς ἐν χρυσῷ καὶ ἀργυρω καὶ χαλκῷ καὶ σιδῆρῳ καὶ λίθοις καὶ ξύλοις θεοπλαστίας, οὐ δεῖ διελέγχειν μετὰ σπουδῆς τῶν πραγμάτων καὶ ἀφ’ ἑαυτῶν ἐχόντων τὸ μῦσος· καὶ δι’ ἑαὐτο῀ν ἐπιδεικνῦμένων τὸ τῆς πλάνης γνώρισμα· ἐφ’ οἷς μάλινστα καὶ οἰκτιρήσειεν ἄν τις τοὺς ἀπατωμένους ἐν αὐτοῖς· τῇ γὰρ ἑαὐτῶν γυναικὶ μισοῦντες τὸν ἐπιβαίνοντα μοιχὸν, τοὺς τῆς μοιχείας διδασκάλους θεοποιοῦντες οὐκ αἰσχύνονται· καὶ ταῖς ἀδελφαὶς αὐτοὶ οὐκ ἐπιμηγνύμενοι, τοὺς τοῦτο ποιήσαντας προσκυνοῦσι καὶ ὁμολογοῦντες εἶναι κακήν τὴν παιδοφθορίαν τοὺς ἐπὶ ταύτῃ διαβαλλομὲνους θρησκεύουσι· καὶ ἅ μὴ δὲ ἐν ἀνθρώποις ἀνοις εἶναι ἐπιτρέπουσιν οὶ νὅμοι, ταῦτα τοῖς ὑπ’ αὐτῶν ὀνομαζομένοις θεοῖς περιτιθέντες οὐκ ἐρυθριῷσιν· εἶτα προσκυνοῦντες λίθους καὶ ξύλοις οὐχ ορωσις ὅτι τὰ μὲν ὅμοια τοῖς ποσὶ πατοῦσι καίουσι· τὰ δὲ τούτων μέρη θεοὺς προσαγορεύουσι· καὶ ἅ πρὸς ὀλιγον εἰς χρῆσιν εἶχον ταῦτα διὰ παραφροσύνην γλυψαντες σεβούσιν· οὐχ ὁρῷντες οὐδὲ λογιζόμενοι τὸ σύνολον, ὅτι οὐ θεοὺς· ἀλλὰ τὴν τέχνην τοῦ γλυψαντος προσκυνοῦσιν· ἐως μὲν γὰρ ἄξιστός ἐστιν ὁ λίθος· καὶ ἡ ὕλη ἀργῇ ἐπι τοσοῦτον ταῦτα πατοῦσι καὶ τοῦτοις εἰς ὑπηρεσίας τὰς ἑαυτῶν πολλακις καὶ τὰς ἀτιμωτέρας χρῶνται· ἐπειδ’ἄν δ’ ὁ τεχνίτης εἰς αὐτὰ τῆς ἴδιας ἐπιστῆμης ἐπιβαλλη τὰς συμμετρίας, καὶ ἀνδρὸς ἤ γυναικοι εἰς τὴν ὕλην σχῆμα τυπώσῃ, τότε δὴ χάριν ὁμολογήσαντες τῷ τεχνίτῃ λοιπὸν ὡς θεοὺς προσκυνοῦσι· μισθοῦ παρὰ τοῦ γλυψαντος αὐτοὺς ἀγοράσαντες· πολλάκις δὲ καὶ αὐτὸς ὁ ἀγαλματοποιὸς, ὥσπερ ἐπιλαθόμενος ὧν αὐτὸς εἰργάσατο, τοῖς ἰδίοις ἔργοις προσεύχεται· καὶ ἃ πρὸς ὀλιγοὺ κατὲξεε καὶ κατέκοπτε, ταῦτα μετὰ τὴν τέχνην θεοὺς προσαγορεύει· ἔδει δὲ εἴπερ ἦν θαυμάζειν ταῦτα, τὴν τοῦ ἐπιστήμονος τέχνην ἀπὸδέχεσθαι· καὶ μὴ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ πλασθὲντα τοῦ πεποιηκότος πρὸτιμᾶν οὐ γὰρ ἡ ὑλην τὴν τέχνην· ἀλλ’ ἡ ὕλη τὴν τέχνην ἐκόσμησε, καὶ ἐθεοποίησε· πολῶ οὖν καιμᾶλλον δικαὶότερον ῆν τὸν τεχνίτην αὐτοὺς· προσκυνεῖν ἤπερ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ πεποιημένα ὁτι τὲ καὶ προϋπῆρχε τῶν ἐκ τέχνης θεῶν· καὶ ὅτι ως ἠβουλήθη· οὕτω καὶ γεγόνασι· νῦν δὲ, παραγκονισῶμενοι τὸ δίκαὶον καὶ τὴν ἐπιστήμιν καὶ τὴν τέχνην ἀτιμάσαντες, τα μετ’ ἐπιστήμης καὶ τεχνης γεγονότα προσκυνοῦσι· καὶ τοῦ ποιἦσαντος ἀνθρώπου ἀνου ἀποθνήσκοντος, τὰ ὑπ’ αὐτοῦ γενόμενα ὡς ἀθάνατα τιμῶσιν· ἄ εἰ μὴ τύχοιεν τῆς καθ’ ἡμέραν ἐπιμελείας, πάντως τῷ χρόνῳ διὰ τὴν φύσιν ἀφανίζόνται· πῶς δὲ οὐκ ἄν τις αὐτοὺς οἰκτειρήσειε καὶ κατὰ τοῦτο· ὅτι βλεπόντες αὐτοὶ, τοὺς μὴ βλέποντας προσκῦνοὺσι· καὶ ἀκούσαντες αὐτοὶ, τοῖς μὴ ἀκουουσι προσεύχονται· καὶ ἔμψυχοι καὶ λογικοὶ κατὰ φύσιν ὄντες οἱ ἄνθρωποι ἄνοι , τοὺς μὴ δ’ὅλως κινουμένους ἀλλὰ ὰ῀ψύχους ὄνοτας ὡς θεους προσαγορεύουσι· καὶ το καὶ γε θαυμαστόν; ὄτι ους αὐτοι φυλάττουσιν ὑπεξούσίαν ἔχοντες, τούτοις ὡς δεσπὸταις δουλεύουσι· καὶ μή τη νομήσις ταῦτα με λέγειν ἁἀπλῶς· ή ψεύδεσθαι κατ’ αὐτῶν· ἕστι μὲν γὰρ καὶ τοῖς οφθαλμοῖς ἡ πίστις ἀπαντωσα τοῦτων· καὶ πάρεστι τοῖς βουλομένοις ὁρᾶν· τὰ τοιαῦτα· κρείττων δὲ μαρτυρία περὶ τούτων ἐστὶ καὶ παρὰ τῆς θείας γραφῆς προδιδασκουσης ἄνωθεν καὶ λεγούσης τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν ἀργύρι ον καὶ χρυσίον ἔργα χειρὼν ἀνθρώπων ἀ νων ὁφθαλμοὺς ἔχουσι καὶ οὐκ ὄψονται· στὸμα ἔχουσι καὶ οὐ λαλήσουσιν· ὦτα ἔχου σι καὶ οὐκ ἀκούσονται· ῥίνας ἔχουσι καὶ οὐκ ὀσφρανθήσον ται χεῖρας ἔχουσι καὶ οὐ ψη λλαφήσουσιν πόδας ἔχουσι καὶ οὐ περιπατήσουσιν· οὐ φωνήσουσιν ἐν τῷ λαρυ γγι αὐτῶν· ὅμοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτά. οὐδὲ προφητικὴ δὲ τούτων ἀπέστη μέμψις ἀλλ’ ἔστι καὶ ἐν τουτοις ὁ κα τ’ αὐτῶν ἔλεγχος λέγοντος τοῦ πνεύματος πνς αἰσχυνθήσονται οἱ πλάσαντες θεον θν καὶ γλὺφοντες πάντα μάταια· καὶ πάντες ὅθεν ἐγένοντο ἐξηράν θησαν, καὶ κωφοὶ απὸ ἀνθρώπων ἀνων συνα χθήτωσαν πάντες καὶ στήτωσαν ἅμα καὶ ἐντραπήτωσαν καὶ αἰσχυνθή τωσαν ἅμα· ὅτι ὠξυνε τέκτων σίδηρον, καὶ σκεπάρνω εἰργά σατο αὐτό· καὶ ἔστησεν αὐτὸ τῷ βραχίονι τῆς ἵσχυος αὐτοῦ· καὶ πεινάσει καὶ ἀσθενήσει καὶ οὐ μὴ πίει ὕδωρ· ξυλα γὰρ ἐκλεξαμενος τὲκτων, ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέτρῳ· καὶ ἐν κόλλῃ ἐρύθμισεν αὐτὸ· καὶ ἐποί ησεν αὐτὸ ὡς μορφήν ἀνδρὸς· καὶ ὡς ὡραιοτάτου ἀνθρώπου ἀνου , ἔστησεν αὐτῷ βραχίονι τῆς ἰσχύος αὐ τοῦ· καὶ πεινάσει καὶ ἀσθενή σει καὶ οὐ μὴ πίει ὕδωρ· ξὕλα γὰρ ἐκλεξαμενος τέκτων, ἔ στησεν ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέτρῳ καὶ ἐν κόλλῃ ἐρυθμὸσεν αὐτό, καὶ ἐποίησεν αὐτὸ ὡς μορφήν ἀν δρὸς· καὶ ὡς ὡραιοτάτου ἀνθρώπου ἀνου ἔστησεν αὐτὸ ἐν οἴκῳ· καὶ ὃ ἔκο ψε ξύλον ἐκ τοῦ δρυμοῦ, καὶ ὃ ἐφύτευσεν ὁ κύριος κς καὶ ὑετὸς ἐ μήκυνεν ἵνα ᾖ ἀνθρώποις ἀνοις εἰς καῦ σιν· καὶ λοαβὼν ἀπ’ αὐτοῦ θερ μανθῆ· καὶ καύσαντες ἔ πεψαν ἄρτους ἐπ’ αὐτῷ, τὸ δὲ λοιπὸν εἰργάσαντο εἰς θεούς καὶ πρὁσεκύνησαν αὐτοὺς οὖ τὸ ἥμισυ αὐτοῦ κατέκαυσε πυρὶ· καὶ ἐπὶ τῷ ἥμίσυ αὐτοῦ κρέας ὀπτήσας, ἔφαγε καὶ ἐνεπλήσθη· καὶ θερμανθεὶς, εἶ πεν· ἡδύ μοι ὅτι ἐθερμάνθυν καὶ εἶδον πῦρ· τὸ δὲ λοιπὸν προ σεκύνησε λέγων· ἐξελοῦμε ὅ τι ὁ θεός θς μου εἶ σύ· οὐκ ἔγνωσαν φρονῆσαι ὅτι ἀπιμαυρῶθησᾶν τοῦ βλέπειν τοῖς ὁφθαρμοῖς αὐτον· καὶ τοῦ νοῆσαι τῇ καρδία· καὶ οὐκ ἀνελογίσατο τῇ καρ δία αὐτού· οὐδὲ ἀνελογίσατο τῇ ψυχῇ αὐτοῦ· οὐδὲ ἔγνω τῇ φρονησει· ότι τὸ ἥμισυ αὐτοῦ κατέκαὶσεν ἐν περὶ καὶ ἔπε ψεν ἐπὶ τῶν ἀνθράκων αὐτου ἄρτους· καὶ ὀπτήσας κρέας ἔ φαγε, καὶ τὸ λοιπὸν αὐτοῦ εἰς βδελυγμα ἐποίησε καὶ προσ κυνοῦσιν αὐτό. γνῶτέ ὅτι σποδὸς ἠ καρδία αὐτῶν καὶ πλανωνται· καὶ οὐδεὶς δύναται ἐξελέσθαι τὴν ψυχὴν αὐτῶν· εἴ καὶ οὐκ ἐρεῖται ὅτι ψεῦδος ἐν τῇ δεξιᾷ μου· πῶς οὖν οὐκἄν θεοι παρὰ πᾶσι κριθεῖεν, οἱ καὶ παρὰ τῆς θείας γραφῆς ἀσεβείας κατηγορουμενοι; ἤ πῶς οὐκ ἂν εἶἐν κακοδαίμονες οἱ οὕτῳ φανερως ἐλεγχόμενοι τὰ ἄψυχα θρησκεύοντα ἄντί τῆς ἀληθείας ποὶα δὲ τοῦτων ἐλπὶς; ἤ τὶς ἄν αὐτοῖς γένοιτο συγγνώμη; πεποιθῶσιν ἐπι τὰ…