Commentarius de templo Athenarum

151v

152r

152v

153r

153v

154r

154v

155r

155v

156r

156v

157v

{[Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Ἀθανασίου ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξαν-δρείας ἀντίγραφον ὃ ἔγραψε Λιβερίῳ ἀρχιεπισκόπῳ Ῥώμης, ὅτιτέλειον ἄνθρωπον ἀνέλαβεν ὁ θεὸς Λόγος ὑπὲρ τῆς ἡμετέραςσωτηρίας.]} Εἷς θεὸς ἀθάνατος, ἀόρατος, ἀψηλάφητος· „Πνεῦμα γὰρ ὁ θεός“,οὗτος ἀχώρητος μὴ ἔχων τόπον, ὅπου οὐκ ἔστιν. ὁ τούτου Λόγοςἀθάνατος, σοφία ἄφθαρτος, ἀόρατος, τούτου καλεῖται υἱὸς πρωτό-τοκος, συνεργός, ἄναρχος, ἀψηλάφητος, ”μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν ἔχων μήτετέλος ζωῆς” προσδοκῶν. „διὰ τούτου ἐγένετο τὰ πάντα καὶ χωρὶςαὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν“. οὗτος ὁ πλάσας τὸν ἄνθρωπον· οὗτος ὁτὴν κιβωτὸν δείξας, πῶς ἵνα γένηται· οὗτος ὁ τὴν ἐπαγγελίαν δοὺςτῷ Ἀβραάμ· οὗτος ὁ καταβὰς ἐπὶ τῷ σῶσαι τὸν λαόν, ὁ Μωσεῖ τὸννόμον δούς· οὗτος ”ὁ θεὸς Ἀβραὰμ καὶ θεὸς Ἰσαὰκ καὶ θεὸςἸακώβ”, „ὁ ἐν τοῖς προφήταις λαλήσας“, ὁ διαθέμενος τὴν παλαιὰνκαὶ τὴν καινὴν διαθήκην· ὁ ”ἐπὶ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν” σάρκα ἐκπαρθένου λαβὼν θνητὴν οὐκ αὐτὸς ὢν θνητός, ἀσθενῆ οὐκ αὐτὸςἀσθενής, ὀφειλομένην θανάτῳ οὐκ αὐτὸς ὀφειλόμενος, ὁρατὴν οὐκαὐτὸς ὁρατός· αὕτη ἐκρεμάσθη οὐκ αὐτός, αὕτη ἐτάφη οὐκ αὐτός,αὕτη πάντα τὰ ἀνθρώπινα πάθη ὡς ἄνθρωπος ὑπέμεινεν οὐκ αὐτός·ἐκεῖνος δὲ δύναμις θεοῦ, τουτέστι θεός. ὁ τὰ ἄλυτα τοῦ ἅδου λύσαςκαὶ τὸ κράτος τοῦ διαβόλου καταργήσας ἀνέβη ὅθεν καὶ κατέβη·ἐγείρας ἐκεῖνο τὸ ταφὲν προσήνεγκε τῷ πατρί, ἐλευθερώσας, οὗἐκράτει, τοῦ θανάτου. ἐν τούτῳ τὸν πατέρα νοοῦμεν—ἓν γὰρκαὶ ταὐτὸ τῇ θεότητι, τῇ δυνάμει, τῇ οὐσίᾳ, τῇ ὑποστάσει, τῇδόξῃ, τῷ ὀνόματι τοῦ θεοῦ—καὶ αὐτὸν τὸν υἱὸν ἐν τῷ πατρί. οὗτοςὁ μετὰ τὸ λαβεῖν τὴν σάρκα Ἰησοῦς κληθείς, καθότι καὶ ἄνθρωπος,τουτέστιν ἀνέλαβεν ἄνθρωπον ἐν ἑαυτῷ, „ἐν ᾧ πᾶν τὸ πλήρωματῆς θεότητος οἰκεῖ σωματικῶς“. τοῦτον ἔχομεν οὐ διακεχωρισ-μένον ἀπὸ τοῦ πατρὸς ἢ τοῦ ἁγίου πνεύματος οὐδὲ τὸν πατέραλέγοντες καταβεβηκέναι καὶ ἐν ἀνθρώπῳ γενέσθαι. οὕτωςεἷς θεὸς παντοκράτωρ παρ' ἡμῖν πιστεύεται. καὶ διὰ τοῦτοἡ πίστις ἡμῶν ἐστὶν εἰς ἕνα θεόν, πατέρα παντοκράτορα, καὶ εἰςτὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν καὶ εἰς τὸ ἅγιονπνεῦμα· ταῦτα δὲ ἐξ ἑνότητος μιᾶς θεότητος, μιᾶς δυνάμεως,μιᾶς ὑποστάσεως, μιᾶς οὐσίας, μιᾶς δοξολογίας, μιᾶς κυριότητος,μιᾶς βασιλείας, μιᾶς εἰκόνος τῆς τριάδος ὁμοούσιον, ”δι' οὗ τὰ πάνταἐγένετο”. οὕτως καὶ σαρκὸς ἀνάστασιν πιστεύομεν τουτέστιν„τοῦ σώματος ἡμῶν“ κατὰ τὰς ἁγίας γραφάς, τοῦ φθαρτοῦ καὶ θνητοῦαὐτοῦ μεταβαλλομένου εἰς ἀφθαρσίαν καὶ ἀθανασίαν ὑπὸ τοῦ θεοῦ.ἀμήν.{Ἀθανασίου ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξανδρείας λόγος πρὸςζακχαίον νομοδιδάσκαλον τῶν Ἰουδαίων.} Ζακχαίος εἶπεν: Πλανᾶσθε οἱ Χριστιανοὶ πρῶτον ὅτι νομίζετεκαὶ ἑτέρους θεοὺς εἶναι παρὰ τὸν ἕνα καὶ μόνον θεόν· τῆς γραφῆςπανταχοῦ λεγούσης, ἕνα εἶναι θεόν: ἄκουε φησὶν Ἰσραήλ. κύριοϲὁ θεόϲ σου εἷϲ ἐστίν· καὶ πάλιν· ἐγὼ θεὸϲ πρῶτοϲ καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα·καὶ πλὴν ἐμοῦ οὐκ ἔστι θεόϲ. καὶ πάλιν· ἄκουσον λαόϲ μου καὶ λαλήσωσοι ἰσραὴλ καὶ διαμαρτυροῦμαί σοι· ἰσραήλ, ἐὰν ἀκούσῃϲ μου, οὐκ ἔστινἐν σοὶ θεὸϲ πρόσφατοϲ οὐδὲ προσκυνήσῃϲ θεῷ ἀλλοτρίῳ. ἐγὼ γὰρ εἰμὶκύριοϲ ὁ θεόϲ σου, ὁ ἀναγαγών σε ἐκ γῆϲ αἰγύπτου. καὶ ἄλλα μυρίαταῦτα· δεύτερον δὲ ὅτι καὶ θεὸν λέγετε τὸν χριστόν· καὶ παθητὸν αὐτὸνκαὶ ἐκ γυναικός, ἀκούοντες οὐκ αἰσχύνεσθε: Ἀθανάσιος εἶπεν: Θέλεις οὖν σοι πρότερον δείξω ὅτι θεὸς καὶὁ χριστὸς ἐν τῇ γραφῇ γέγραπται· καὶ οὐκ εἰσὶ δύο θεοί. καὶ οὕτως,ὅτι καὶ παθητὸς ὁ χριστός, καὶ ἐκ γυναικός. καὶ οὔκ ἐστιν αἰσχύνητοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτόν; ζακχαίος εἶπεν: Δεῖξον ὅτι θεὸς καὶ ὁ χριστὸς καὶ οὐκ εἰσὶ δύο θεοί: ἀθανάσιος εἶπεν: Πρῶτον ὅτι θεὸς ὁ χριστὸς διδάχθητι· καὶ τότεμαθήσῃ ὅτι οὐ δύο θεοί: ζακχαίος: Εἰπέ: