Scholia in Acta

26

{ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΖΥΜΩΝ.} Ἐν τρισὶν ὕλαις ἐτέλουν οἱ Ἰουδαῖοι τὸ Πάσχακαὶ ἐν τρισὶν ἀρεταῖς· καὶ ἐν τρισὶ μάρτυρσι κατὰτὴν τάξιν τοῦ Νόμου. Καὶ αἱ μὲν τρεῖς ὕλαι ὁ ἀμνὸςἦσαν, τὰ ἄζυμα καὶ ἡ πικραλίς· αἱ δὲ τρεῖς ἀρεταὶ,περιεζωσμένοι, καὶ ὑποδήματα εἰς τοὺς πόδας, καὶβακτηρίαν ἐν ταῖς χερσίν. Οἱ δὲ τρεῖς μάρτυρες,γραμματεῖς ἐπὶ τῇ τραπέζῃ ἑστῶτες, καὶ ἀκριβῶςγινώσκοντες τὴν τῆς σελήνης ἀπόχυσιν, διὰ ποτηρίουτινὸς σαλευομένου καὶ σημαινομένου· σαλπίζοντοςεὐθὺς τοῦ ἱερέως ὅτι Πάσχα ἐστὶ Κυρίου· καὶ λοιπὸνμετὰ τὸ ἄκουσμα τῆς φωνῆς τῆς σάλπιγγος, ἐποίουντὴν ζύμην ἄνευ ἄρτου ἡμέρας ζʹ. Πρὸ δὲ τοῦ ση-μείου τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς σάλπιγγος, οὐκ εἶχονἐξουσίαν ἑτοιμάσαι ἡμέρας ἐπτὰ ἀμνὸν, ἢ ἄζυμον, ἢπικρίδα· οὕτω γάρ φησι καὶ ὁ μέγας Δαυΐδ· Σαλ-πίσατε ἐν Νεομηνίᾳ σάλπιγγι. Ὁ δὲ Κύριος ἡμῶνἸησοῦς Χριστὸς ἐν τῇ εʹ ἡμέρᾳ ἐποίησε τὴν παρά-δοσιν τῶν ἁγίων μυστηρίων ὥρᾳ τῆς νυκτὸς ζʹ· ἡ δὲεἴσοδος τῶν ἀζυμοφάγων ἐγένετο Παρασκευῇ ἑσπέραςμετὰ τὸ ταφῆναι τὸν Κύριον. Διὰ τοῦτο οἱ δʹ εὐαγ-γελισταὶ ἄρτον τέλειον λέγουσι παραδοῦναι τὸν Κύ-ριον ἐν τοῖς ἁγίοις μυστηρίοις καὶ οὐκ ἄζυμον· ἵναπιστώσηται ὅτι τέλειον σῶμα ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου·λέγω δὲ ἔμψυχον καὶ ἔννουν· καὶ οὐ καθάπερ ὁ αἱρετικὸςἈπολλινάριος ἔλεγεν, ὅτι σῶμα μόνον ἀνελάβετο·ἀλλ' ἡμεῖς ἄρτον τελειούμενον φαμεν τὸν δι' ἀλεύρουκαὶ ζύμης καὶ ἅλατος συνεστηκότα· καθάπερ σώματιὁ πνευματικὸς, καὶ νοΐ· σῶμα γὰρ, χωρὶς πνοῆς,νεκρόν ἐστι· καὶ τὸ ἄζυμον μόνον μὴ ἔχον ζύμηννεκρόν ἐστι καὶ οὐ ζωτικὸς ἄρτος· ἐπειδὴ ἡ ζύμηζωὴν δίδωσι τῷ φυράματι καὶ ἕνωσιν καθάπερ τὸπνεῦμα τῷ σώματι, καὶ τὸ ἅλας τῷ νῷ καὶ διὰ τοῦτοτελοῦμεν τὸ μυστήριον δι' ἄρτου τελειουμένου, ἵναμὴ τῇ βλασφημίᾳ τοῦ ἀσεβοῦς Ἀπολλιναρίου περιπέ-σωμεν. Γίνεται δὲ ἡ τοῦ φέγγους ἀπόχυσις, ἐν ἡμέ-ραις τέσσαρσι καὶ δέκα ἥμισυ καὶ ὥραις τρισίν· εἰςδὲ τὸ πάθος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὑπ-ερέβην ἕκτην καὶ δεκάτην ἡμέραν· ἵνα μαρτυρήσῃ ὅτιἀληθινός ἐστι καὶ ζωὴ αἰώνιος. Ἰστέον οὖν ὡς αἰῶνιτοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων αὐτοῦ τὴνσεμίδαλιν τῶν Ἀζύμων ἐσθίειν ἢ προσφέρειν οὐδεμίαπαρέλαβεν Ἐκκλησία· ἐπεὶ δὲ οὔτε ὁ Χριστὸς αὐτὸςκατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους αὐτοῦ τὸ νομικὸν ἔφαγεΠάσχα, ἄκουε Ἰωάννου τοῦ εὐαγγελιστοῦ λέγοντος·Πρὸ δὲ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα, εἰδὼς ὁ Ἰησοῦςὅτι ἐλήλυθεν αὐτοῦ ἡ ὥρα ἵνα μεταβῇ ἐκ τοῦκόσμου τούτου πρὸς τὸν Πατέρα, ... καὶδείπνου γενομένου τοῦ Διαβόλου ἤδη βεβληκό-τος εἰς τὴν καρδίαν Ἰούδα Σίμωνος Ἰσκαριώτουἵνα αὐτὸν παραδῷ· καὶ ὅτε, φησὶν, ἐγένετο ἡ ὥρα,τουτέστιν ὅτε παρέστη ὁ καιρὸς τοῦ προδοῦναι αὐ-τὸν, ἀνέπεσαν καὶ οἱ δώδεκα ἀπόστολοι σὺναὐτῷ· καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· Ἐπιθυμίᾳ ἐπεθύμησατοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν πρὸ τοῦ μεπαθεῖν. Ὁρᾷς, Πρὸ τοῦ με παθεῖν φησίν· ἐπεὶ οὖνἔδει παθεῖν αὐτὸν κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα τοῦνομικοῦ καθ' ἣν καὶ ὁ ἀμνὸς παρὰ τῶν Ἰουδαίωνἐθύετο, ἔμελλε δὲ γενέσθαι τὸ πάθος παρὰ τῶν θεο-κτόνων Παρασκευῇ ἡμέρᾳ, ὡς αὖθίς φησιν ὁ Ἰωάν-νης· Ἐπεὶ Παρασκευὴ ἦν, ἦν γὰρ μεγάλη ἡμέραἐκείνη τοῦ Σαββάτου ἐν ᾗ τηνικαῦτα καὶ ἡ τεσ-σαρεσκαιδεκάτη τῆς σελήνης, κατὰ τὸν πρῶτον μῆνα,ἐν τῷ πεντακοσιοστῷ τριακοστῷ ἔτει ἐκπεσεῖν ἔτυ-χεν, ἵνα μὴ παραδοθεὶς οὐ φθάσῃ τὸ οἰκεῖον Πάσχατοῖς μαθηταῖς παραδοῦναι, ἐν τῷ δείπνῳ ἀναπεσὼνὀψὲ, καὶ βραδὺ περὶ τὴν νύκτα κατὰ τὴν ὀψίαν, δη-λονότι τῆς εʹ, ἔφαγε μὲν, ἀλλὰ τὸ οἰκεῖον Πάσχα πρὸτῆς ἑορτῆς τῶν Ἀζύμων· καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ ἀνα-πεσεῖν αὐτόν· οὐδὲ γὰρ νενομοθετημένον· ἐπειδὴἱσταμένους καὶ περιεζωσμένους καὶ ὑποδεδεμένουςἐσθίειν τὸ Πάσχα μετὰ σπουδῆς, καὶ ἐπὶ χεῖρας τὴνβακτηρίαν ἔχοντας τοῖς Ἰουδαίοις ὁ νόμος ἐκέλευε·κατέπαυσε μὲν τοῖς χρόνοις τοῦ οἰκείου κηρύγματοςτὸ Πάσχα τὸ νομικὸν, παρέδωκε δὲ τὸ οἰκεῖον διὰ τοῦδείπνου· διὸ μετὰ τὸ δειπνῆσαι. λαβὼν ἄρτον, καὶ κλά-σας, παρέδωκε τοῖς ἀποστόλοις τὸ μυστήριον τῆςΚαινῆς Διαθήκης αὐτοῦ καὶ Λειτουργίας· ἐν τῇ νυκτὶδηλονότι τῆς εʹ, ἐν ᾗ παρεδόθη. Ἰστέον δ' ὅτι καθ' ἣν