Sermo 12 (de ascetica disciplina)

χεσθαι, ἐν παντὶ εὐχαριστεῖν, πρὸς πάντας ταπεινὸν

εἶναι, μισεῖν τὴν ὑπερηφανίαν, νήφειν καὶ τηρεῖν

τὴν καρδίαν ἀπὸ λογισμῶν πονηρῶν, θησαυρίζειν

ἐν οὐρανῷ δι' ἐντολῶν, ἑαυτὸν ἀνακρίνειν περὶ τῶν

λογισμῶν τῶν καθημερινῶν καὶ πράξεων, μὴ ἐμπλέ-

κεσθαι ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις καὶ περιττολ-

ογίαις· μὴ περιεργάζεσθαι τὸν τῶν ῥᾳθύμων

βίον, ἀλλὰ ζηλοῦν τὸν τῶν ἁγίων Πατέρων· συγχαί-

ρειν τοῖς κατορθοῦσιν ἀρετὴν, καὶ μὴ φθονεῖν·

συμπάσχειν τοῖς πάσχουσι, καὶ συνδακρύειν, καὶ

σφόδρα τούτους πενθεῖν, μὴ μέντοι κατακρίνειν·

μὴ ὀνειδίζειν τὸν ἀποστρέφοντα ἀπὸ ἁμαρτίας, μη-

δέποτε δικαιοῦν ἑαυτόν· πρὸ πάντων ἁμαρτωλὸν ἐν-

ώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἑαυτὸν ὁμολογεῖν, νουθε-

τεῖν τοὺς ἀτάκτους· παραμυθεῖσθαι τοὺς ὀλιγοψύ-

χους· ὑπηρετεῖν τοῖς ἀῤῥώστοις, πόδας ἁγίων νίπτειν·

ξενοδοχίας καὶ φιλαδελφίας ἐπιμελεῖσθαι· μετὰ τῶν

οἰκείων τῆς πίστεως εἰρηνεύειν· αἱρετικὸν ἄνθρωπον

ἀποστρέφεσθαι· τὰ ἐνδιάθετα βιβλία ἀναγινώσκειν·

ἀποκρύφοις ὅλως μὴ ἐντυγχάνειν· περὶ Πατρὸς καὶ

Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος μὴ συζητεῖν, ἀλλὰ ἄκτι-

στον καὶ ὁμοούσιον Τριάδα μετὰ παῤῥησίας λέγειν

καὶ φρονεῖν, καὶ τοῖς ἐπερωτῶσι λέγειν, ὅτι

Βαπτίζεσθαι δεῖ, ὡς παρελάβομεν· πιστεύειν δὲ, ὡς

βεβαπτίσμεθα· δοξάζειν δὲ, ὡς πεπιστεύκαμεν.

Ἐν ἔργοις καὶ λόγοις καλοῖς ἀναστρέφεσθαι, μὴ

ὀμνύειν τὸ σύνολον, μὴ διδόναι τὸ ἀργύριον ἐπὶ

τόκῳ, μὴ σῖτον καὶ οἶνον καὶ ἔλαιον ἐπὶ πλεονα-

σμῷ· ἀπὸ κραιπάλης, καὶ μέθης, καὶ μερι-

μνῶν βιωτικῶν ἀπέχεσθαι· μετὰ δόλου μὴ ὁμιλεῖν,

μηδὲ ὅλως φθέγγεσθαι κατά τινος· μὴ καταλαλεῖν,

μηδὲ ὅλως ἡδέως ἀκούειν καταλαλιᾶς· μὴ ταχέως

πιστεύειν κατά τινος· μὴ τυραννεῖσθαι ὑπὸ θυμοῦ,

μὴ κρατεῖσθαι ὑπὸ ἀθυμίας, μὴ εἰκῆ ὀργίζεσθαι τῷ

πλησίον, μὴ κρατεῖν μῆνιν κατά τινος, μὴ κακὸν

ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόναι· μᾶλλον λοιδορεῖσθαι ἢ λοιδο-

ρεῖν, τύπτεσθαι ἢ τύπτειν, ἀδικεῖσθαι ἢ ἀδικεῖν,

ἀποστερεῖσθαι ἢ ἀποστερεῖν.

Καὶ πρό γε πάντων χρὴ μοναχὸν ἐγκρατεύ-

εσθαν ἀπὸ συντυχίας γυναικῶν, καὶ ἀπὸ οἰνοποσίας,

ὅτι οἶνος καὶ γυναῖκες ἀποστήσουσι συνετούς·

καὶ κατορθοῦντα κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς τοῦ Κυρίου

ἐντολὰς, μὴ ἀκηδιᾷν, ἀλλὰ τὸν μισθὸν καὶ τὸν ἔπαι-

νον παρ' αὐτοῦ ἐκδέχεσθαι, καὶ τῆς αἰωνίου ζωῆς

ποθεῖν τὴν ἀπόλαυσιν, τό τε ῥητὸν τοῦ Δαβὶδ πρὸ

ὀφθαλμῶν ἀεὶ ἔχειν, καὶ λέγειν· Προωρώμην τὸν

Κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, ὅτι ἐκ δεξιῶν

μού ἐστιν, ἵνα μὴ σαλευθῶ. Καὶ ὡς μὲν υἱὸς ἐξ

ὅλης καρδίας, καὶ ἰσχύος, καὶ διανοίας, καὶ τῆς δυ-

νάμεως ἀγαπᾷν τὸν Θεόν· ὡς δὲ δοῦλος, εὐλαβεῖσθαι

καὶ φοβεῖσθαι, καὶ ὑπακούειν αὐτῷ, καὶ μετὰ

φόβου καὶ τρόμου τὴν σωτηρίαν ἑαυτοῦ κατεργάζε-

σθαι· τῷ πνεύματι ζέειν, ἐνδεδυμένον εἶναι τὴν παν-

οπλίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ τρέχειν οὐκ ἀδήλως

καὶ πυκτεύειν ὡς οὐκ ἀέρα δέροντα, καὶ καταπα-

λαίειν τοῦ ἐχθροῦ ἐν τῇ ἀσθενείᾳ τῆς σαρκὸς καὶ ἐν

τῇ πτωχείᾳ τῆς ψυχῆς, καὶ πάντα τὰ διατε-

ταγμένα ποιεῖν, καὶ ἀχρεῖον ἑαυτὸν λέγειν· εὐχα-

ριστεῖν τῷ ἁγίῳ καὶ ἐνδόξῳ καὶ φοβερῷ Θεῷ, καὶ

μηδὲν κατ' ἐριθείαν καὶ κενοδοξίαν ποιεῖν, ἀλλὰ διὰ

τὸν Θεὸν, καὶ πρὸς τὴν ἑαυτοῦ ἀρέσκειαν· Ὅτι

ὁ Θεὸς διεσκόρπισεν ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων. Μὴ

καυχᾶσθαι τὸ σύνολον, μηδὲ ἐγκώμια ἑαυτοῦ λέγειν,

μηδὲ ἄλλου ἐγκωμιάζοντος ἡδέως ἀκούειν· ἐν κρυπτῷ

δὲ πάντα δουλεύειν, καὶ μὴ πρὸς ἐπίδειξιν ἀνθρώ-

πων ποιεῖν· ἀλλὰ μόνον τὸν παρὰ τοῦ Θεοῦ ἔπαινον

ζητεῖν, καὶ τὴν φοβερὰν καὶ ἔνδοξον αὐτοῦ παρου-

σίαν ἐννοεῖν· τὴν μετάβασιν τὴν ἐντεῦθεν, τὰ ἀπο-

κείμενα ἀγαθὰ τοῖς δικαίοις, ὁμοίως τὸ ἡτοιμασμέ-

νον πῦρ τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Ἐπὶ

πᾶσι δὲ τούτοις τοῦ ἀποστολικοῦ ῥητοῦ μνημονεύειν·

Ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς

τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς.

Καὶ σὺν τῷ Δαβὶδ προλέγειν· Τοῖς φυλάσσουσι τὰς

ἐντολὰς αὐτοῦ ἀνταπόδοσις πολλὴ, μισθὸς πολὺς,

καὶ στέφανοι δικαιοσύνης, αἰώνιοι σκηναὶ, ζωὴ ἀτε-

λεύτητος, χαρὰ ἀνεκλάλητος, μονὴ ἀκατάλυτος παρὰ

τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι,

τῷ ἐν οὐρανοῖς ἀληθινῷ Θεῷ· ἐμφανισμὸς προσ-

ώπου πρὸς πρόσωπον· μετὰ ἀγγέλων χορεῖαι,

μετὰ Πατέρων, μετὰ πατριαρχῶν, μετὰ προφητῶν,

μετὰ ἀποστόλων, καὶ μαρτύρων, καὶ ὁμολογητῶν,

καὶ τῶν ἀπ' αἰῶνος Θεῷ εὐαρεστησάντων, μεθ' ὧν

εὑρεθῆναι σπουδάσωμεν χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν

Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς

αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.