Commentarii in Ecclesiasten
- Edition reference
- Commentarii in Ecclesiasten (5–6), ed. J. Kramer, Didymos der Blinde. Kommentar zum Ecclesiastes, pt. 3 [Papyrologische Texte und Abhandlungen 13. Bonn: Habelt, 1970]: 2–86.
- CTS identifier
urn:cts:greekLit:tlg2102.tlg005.local001- Rights
- Document TEI P5 local en UTF-8.
- Corpus release
- 2.2.0 · 2026-08-29
- Bibliographic authority
- View bibliographic record ↗
145
καὶ δεσπότην | [ποτ]ὲ? [οὕτω λέγομεν. δυν]α?τ?ὸ?ν? δὲ καὶ οὕτω δημοσιώτερον εἰ-
πεῖν· ὅταν ἴ|[δῃς ψυχὴν ὥσπερ ἀγρὸν εἰργασ]μ?ένην, τεθηλυῖαν, γενήματα καὶ
ξύλα καὶ | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!]δ?[!!]κ?[!!!]κ?[!!
ε?[!!]η?[!!!] |
146
γενημάτων πληθύς. ὁ μὲν γὰρ “ἑκατόν, ὁ δὲ ἑξήκοντα, ὁ δὲ τριάκοντα ἐκαρ?-
ποφόρησεν”. ὅταν | ἴδῃς οὖν ψυχὴν οὕτω γεωργουμένην καὶ “σπείρασαν ἐν
δάκρυσιν” {καὶ} | καὶ ἑτοίμως ἔχουσαν πρὸς τὸ “ἐν ἀγαλλιάσει θερίσαι”,
τούτου τοῦ εἰργας|μένου ἔστιν βασιλεύς, λόγος ἡγούμενος, λόγος κρατῶν καὶ
βασιλεύων.
λημπτέον δὲ καὶ κατὰ ἄλλην ἀναγω[γ]ήν· ἡ ἐκκλησία | τοῦ θεοῦ ἡ κατὰ τὰ
δόγματα τὰ εὐσεβῆ καὶ τὰ ἠθικ[ὰ] ἔργα καὶ οἱ μετ|ίοντες αὐτὰ λέγονται ἀγρός.
ὅτα[ν] ο?ὖν κατὰ καν[όν]α ἐκκλησιαστι|κὸν καὶ θεσμὸν καὶ τὰ φρονήματ[α] ἔ?χ?ῃ
καὶ ὁ πρακτ[ι]κὸς βίος, τούτου τοῦ | ἀγροῦ ἔστιν βασιλεύς· εἰργασμένος γ[ά]ρ?
[ἐ]στιν. ὅταν δ[ὲ ἴ]δῃς ἑτεροδιδας|καλοῦντας καὶ “ἐκκλησίαν πονηρευομένων”,
[ἴ]σ?[θ]ι? [ὅ]τι? μὴ ἀληθῶς | εἴργασται οὗτος ὁ ἀγρός, οὐκ ἔχει βασιλέα? [τοῦ]-
τον τὸν ἐπα?ι?ν?[ο]ύμενον, ἀλλὰ | τύραννόν τινα ἢ λ?ῃ?[στ]ή?ν?. οἱ γὰρ λῃστ[αὶ μὲ]ν?
καὶ οἱ [τύραν]νοι μάλιστα | τὰ ἔρημα μ?ε?ταδιώκουσιν.
καὶ κατ[ὰ δι]αφόρου[ς ἐπι]ν?οίας ἡ ψυχὴ | ὁτὲ μὲ[ν ἀγρός, ὁ]τὲ δὲ [π]ό?λ?ι?ς
λέγ[ε]ται. λέ?γ?[ετα]ι? δ?[ὲ περὶ] αὐτῆς· “[τ]οῦ ποτα|μοῦ τὰ? [ὁ]ρ?μ?[ή]ματα εὐφραί-
νουσιν τὴν π?[όλιν τοῦ θεοῦ”. καὶ] ἔτι· “δ[ε]δοξασμέ|να ἐ?[λαλήθ]η περὶ σοῦ,
ἡ πόλις τοῦ θεοῦ”. ἡ οὕ[τω διακειμένη ψυχὴ κ]α?ὶ? ὁ? κ?α?|νό?ν[α ἔχω]ν? λ?ό?γ?ο?ν? ὀρ?-θ?ὸ?ν? ἑτοίμως δ?έ?χ?[ετ]α?[ι!!!!! !!!!! !!!!! !!!] |
147
φυλάττετα?[ι] γοῦν ἐνίοτε κα[ὶ] ὁ? κόσμος τῆς? λέξεως καὶ ἐκ τῶν κατ' ἀ[να]|-
γωγὴν λ?α?μβανομένων, ἐνίοτε δὲ ἑτέρως ἢ ὡς ἡ ἀκολούθη?σ?[ις] | βούλετα[ι,
τ]ινὰ ἀφορμὴν λάβωμεν ἀποστῆναι τῆς ἱστορίας. ⟦αγα⟧ |
<ἀγαπῶν ἀρ[γ]ύριον οὐ πλησθή?[σ]εται ἀργυρίου.>
ὡς πρὸς τὸ ῥητόν· ὁ ὀρε|κτικὸς τ?[ῶ]ν χρημάτων οὐδέποτε πληροῦται, ἀ?λ?λ?'
εἰ οἷόν τε ἦν αὐτῷ | τὰ πάντ?[α] ὑφ' ἑαυτὸν ἔχ[ει]ν, ἠγάπησεν ἂν τοῦτο·
〈οὐκ〉 ἀνόρεκτος οὖν | ἐστιν το[ύτ]ων.
δύναται λεχθῆναι περὶ ἀργυρ[ί]ου ὧδε οὐκ ἐπαινετοῦ. | ὁ γὰρ ἀγ[απῶ]ν
“τὰ λόγια κ?υ?ρ?ί?ο?υ?” ὄντα “ἀργύριον πεπ〈υ〉ρωμένον” πληρω|θήσετ[αί] π?[ο]-
τε. οὐ γὰρ ἀ?ε?[ὶ] “ἐ?κ μέρους” γιγνώσκει οὐδὲ τ?ῶν? “[ἐ]κ? τοῦ πλη|ρώματος?”
[μετα]λαβὼν [μ]έ?νει ἐν τῷ “ἀ?πὸ το?ῦ? π?ληρ[ώ]ματος?”, ἀλλὰ κατ|αντήσετ[αί π]ο-
τε εἰς τὸ “πρόσωπον πρ[ὸς π]ρό[σ]ωπ[ον]” π?ροσ[βα]λεῖν τῇ | ἀληθείᾳ [κ]α?ὶαὐτὸ τὸ “πλήρωμα?” τ[ῆ]ς γνώμ[ης τοῦ] Χ[ριστοῦ] κ?τ?ᾶ?σθαι. |
περὶ ψεκτ[οῦ τ]οίνυν ἀργυρίου ἐστὶν? ὁ [λ]ό?γ?ος?. δεη?[!!!!] ![!!!!]!στιν |
οὗτος κα! [!!!!! !]!δ?ι?ς πᾶς φαῦλος? λ?[!!!]![!!!!! !!! ο]ὐδέπο|τε πληροῖ?
[!!!!! !!!]! εὑρισκόμενος? [!!!]δ?![!!!!! !!!] ἐ[ὰ]ν γ?[ο]ῦ[ν] | [!!]![!!]
ε[!!!!! !!!κ]α?ταλύεται πᾶν σόφισ?μ?[α αὐ]τ?ο?ῦ? [!!!!! !!!!! !!!] | [!!!!!!!!!! !!!!! !!!!]δ?[!!!!]!!!!κ?αὶ? μ?!!τ?!ς? καὶ [!!!!! !!!!!]!!|
148
ἐν ἑαυτῷ, ὥστε οὕτω?ς? κ?ορέννυται ἀεὶ ἔχω[ν] τὸ θεραπεῦον τ?ὸ? δίψος. “ὁ πί|-
νων”, φησίν, “ἐκ τ[οῦ ὕ]δ?ατος τούτου διψήσ?ει πάλιν”. εἰ με[τ]ὰ τὸ πιεῖν |
διψᾷ, ο?ὐ? κορένν[υ]ται.
ἀλλὰ ἄκουε πάλιν ἑτέρᾳ διαν[οί]ᾳ τοιαῦτα | λεγόμενα ῥήμ?[ατ]α?· ἡ σοφία
φησίν· “ὁ πίνων με πάλ[ι]ν διψάσει | καὶ ὁ τρώγων μ?[ε πά]λιν πεινάσει”.
τοῦτο λέγει ὅτι· ἐπει[δ]ὴ ὁ πίνων | τῆς σοφίας οὐ [τὸ τέλ]ειον αὐτ?ῆ?ς ἄφνω
[π]ίνει, ἀλλὰ καθ' ὁλ[ίγο]ν θεωρήμα|τα προσλαμβάν?[ει] κ?[αὶ] θεραπεύει τὸ πρ[ο]-
λαβὸν δίψος, πάλιν διψήσει | οὐκ αὐτ?ῶν ἐκε?ί?[νω]ν? ὧν ἔπιεν, ἀλλὰ τῶν μετ'
ἐκεῖνα, ἵ?ν?' ᾖ δύναμιν | ἔχον τὸ λεχθὲν [παρ]ά? τινι· “ἃ μεμάθηκας, διατή-
ρει ταῖ[ς] μελέταις, | προσλάμβανε{ι} δ[ὲ ταῖς] ἐπιστήμαις”. εἰ προσλαμβά-
ν[ει], κορεσθεὶς πάλιν | διψᾷ, πάλιν πε[ιν]ᾷ. |
<[κ]αὶ τίς ἠγάπησεν ἐν π[λή]θ?[ει] αὐτοῦ γένημα; καίγε τοῦτο ματα[ιότ]ης.>
ἔστιν | ὅστις ἠγ?[άπ]η?[σ]ε?[ν πλῆ]θ?ο?ς γενήματος. τὸ “τὶς” ὧδε [τὸν
λ]εγόμενον | παρά τισιν ἰ?[δίω]ς? ποιὸν σημαίνει, ὃν ἕτερ[οι ἄτομο]ν καλοῦ-
σιν. | ἔδει δὲ κα?τὰ γ[έν]η?μα τ?[ὸ τῆς] διοικούσης προνοίας? [ἐν πλήθε]ι? [εἶ-
ναι κα]ὶ? | τοῦ γεν[ήματος, ὃ τῷ] ἀ?νθρώπῳ ἡ π?[ρ]όνοια παρέχε[ι, ἐπιθυμῆσαι.
!!!!! !!!] | κεν [!!!!]αρομεν[!!]![!!!!! !!!!! !!!!! !!!!] |
149
[οὐ] | περὶ τὸ πνεῦμα, περὶ δὲ τὴν σάρκα. “ὁ σπείρων” οὖν “εἰς τ?ὴν σάρ-
κα” πολλὰ | σπείρει, τουτέστιν πέρα τοῦ δέοντος. ἔχομεν σάρκα, καὶ δεῖ
αὐτῇ οὕ|τως χρᾶσθαι ὡς σαρκί, ὑπωπιάζειν αὐτήν, δουλαγωγεῖν. ὅταν | δὲ
προσπά?θωμεν τῇ σαρκί, καὶ προαίρεσιν σαρκίνην καὶ διάθεσιν | κτώμεθα. ὁ
εἰς τὴν σάρκα ταύτην σπείρων καρποὺ〈ς〉 φέρει{ν} ἀπωλεία?ς. | κατέ{ι}λεξεν
τὰ ἔργα τῆς σαρκὸς ὁ ἀπόστολος, ὡς ἔρις καὶ φαρμακίαι | καὶ αἱρέσεις καὶἐρισχελίαι καὶ τὰ ἄλλα εἰσίν.
ἐπερ()· ο?ὐ? δὲ ἐννοῆσαι δυ|νάμεθα “πλῆθος δυνάμεως” ἐπαινετῶς;
διὰ τὸ ματαίως τοῦτο | σπουδάζεσθαι. τὸ γὰρ γένημα ἐκεῖνο μένει εἰς
τὸν αἰῶνα—“ἐσκόρ|πισεν, ἔδωκεν τοῖς πένησιν· ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει
εἰς τὸν αἰῶνα”— | εἰ μὴ ἄρα κ[α]ὶ ἐπὶ αἱρετικῶν γνωμῶν λάβωμεν τὸ τοι-
οῦτο, ὅτι ἐκεῖνοι | ἐπαγγέλλονται “σπείρειν εἰς δικαιοσύνην”, οὐ τὴν
ἀληθινήν, ἀλλὰ τὴν | ἐπίπλαστον?, τὴν δοκοῦσαν δικαιοσύνην· τοῦτο⟦υ⟧ τὸ
γ?ένημ?[α οὖν μαται]|ότης ἐστίν, [κἂ]ν πολὺ δοκῇ εἶναι. λαβέ μοι τινὰ κ[ε-
κ]τημένον | πολλὰ [γενήμ]ατα κατὰ τὸ ῥητόν, α[ὐτ]ὸν δὲ ἐκ[εῖ]να [ἔχο]ντα
μόνα | !!![!!] ἐ?π?ι?θ?[υμ]ῆ?[σα]ι [αὐ]τ?ὸν καὶ χορτάσαι κ?[ατ'] ὀλίγον [ἔξεστ]ι?[ν,
ο]ὐκ ἔστιν | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!] μάταιόν ἐστ?[ιν]. οὐδὲ γὰρ ὅ?λ?ο?ν?
[ἀν]αλῶσαι | [ταῦτα δύναται. ——]
150
σκοτίαν, καὶ μ[άτ]αια ἐκείνου ἡ σπουδὴ καὶ ὁ πόθος κενὸς γέγονεν. |
<ἐν πλήθει ἀγαθοσύ[νης] ἐπληθύνθησαν οἱ [ἐσ]θίον-τες αὐτήν.>
καταλλή|λως ἀγαθοσύνην τὴν ἡδονὴν λαμβ?[ά]ν?ομεν· ἐπεὶ γὰρ ἀδιάφορά | ἐστιν
τὰ ἀγαθ[ά]—τ?ὰ μὲν περὶ ψυχήν, τ?ὰ? δὲ περὶ σῶμα, τὰ δὲ περὶ τὰ | ἐκτός.
τὰ περ[ὶ ψ]υχὴν οὐ τοσοῦτον ἡδον[ὴ]ν ἐγείρει, ὅσον πόνον καὶ ἱδρῶ|τα πρὸς
τὰ κα?λ?ά. τὰ γὰρ περὶ σῶμα κ[αὶ] τὰ ἐκτὸς ἡδ[ο]νῆς εἰσιν | πεπληρωμένα καὶ
ποιητικά. ἐάν τι[ς] ο?ὖ?ν ἔχῃ τὰ ἐγεί[ρο]ντα πολλὴν | ἡδονήν, “πλῆθος ἀγαθο-
σύνης” ἔχει, νο[μι]ζομένην ἀγαθοσύνην, | ἐπεὶ καὶ τὰ ἐφ' [οἷς] ἥ?δεται, δο-
κεῖ ἀγαθὰ εἶνα[ι, ο]ὐκ ὄντα ἀληθῶς καὶ | κυρίως ἀγαθ[ά].
οὐδὲν οὖν ἀγαθόν ἐστι?ν?, ὃ μὴ ποιεῖ ἀγαθὸν τὸν | ἔχοντα. οὐδὲν [ἀγα]θὸν
σὺν ἁμαρτίᾳ εἶνα[ι] δ?[ύ]ναται, σὺν ὑγιείᾳ δὲ καὶ ἰσχύ|ι καὶ εὐμορφ[ίᾳ] δ?ύ-
ναται εἶναι ἁμαρτία. οὐδεὶς σὺν [ἀγ]αθῷ ἁμαρτάνει, | σὺν ὑγιείᾳ δὲ [ἁμαρ]-
τάνομεν. οὐκ ἄρα ἀγαθὸν ἡ ὑγιεία. [ὧ]δε καὶ συλλογισμῷ | ἐδείχθη τ?[ὸ] πρ[ό-βλη]μ?α. ἐπερ()· μέμεικται ἡ ἀναγωγὴ τῷ [ῥ]ητῷ;
τό, ὅτι | πολλοὶ [σπ]ου[δ]ά?ζουσιν περὶ παίδευσίν τινα καὶ ἥ?δ?ο?νται πάνυ|
ἐπ' αὐτὴ[ν τ]ὴ?[ν “ψ]ευδώνυμον γνῶσιν”. ἐν τῷ π?[λήθ]ε?[ι] τῆς ἡδονῆς | ταύ-
της πλη?θύνονται. οἱ ἐσθίοντες αὐτὴν δοκο[ῦσιν ἔχ]ε?[ιν τ]ί?[!!]!|!!η?ν?[!!!! κα]τα-λαμβάνε?ι? τὸ πλῆ[θος !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!] |
151n
<[καὶ τί ἀνδρεία τῷ παρ' αὐτῆς> ——]
151
τὰ ἀγαθὰ αἱρετώτερόν ἐστ[ιν] τ?οῦ ἐλαττοῦντος. |
<ὅτι ἀρχὴ τοῦ ὁρᾶν ὀφθαλμο[ῖς α]ὐτοῦ.>
ἐλέγομεν ὅτι ἡ κυρίως? ἀνδρεία | ἕξις ἐστὶν παρασκευαστι?[κὴ] τ?οῦ γενναίως
φέρειν τὰ ἐπίπονα. ἔχει γὰρ | ἀρετὴν σὺν α〈ὐτῇ〉 καὶ τὸ κρ[ίνε]ι?ν. σὺν φρο-νήσει γὰρ ἔστιν.
πολλάκις γὰρ ἐλέ|χθη, ὅτι αἱ ἀρεταὶ ἔχοντα[ι ἀ]λ?λήλων. πάντως ὁ ἔχων ἀν-
δρείαν ἔχει καὶ | λόγον θεωρητικόν· κἂ[ν π]οιὰ ὑπομείνῃ καὶ ποιὰ μή, ἀδοξί-
αν οὐχ ὑπο|μένει. οὐ σ?εμνύνεται δ?[ὲ ἐπὶ] τῷ πάνυ ἀκολασταίνειν ἢ καταπονεῖν|
τοὺς ἀσθενεστέρους· ἐ[πιτ]ά?σεως δέ ἐστιν τοῦτο.
ὑπερβολὴ τῆς ἀν|δρείας πολλάκις ἐλέχθη εἶ[ν]αι ἡ θρασύτης. ἔστιν τις οὖν
ἀνδρεία “τιν[ός]”| ἀνδρεία, ο?ὐ?κ ἀπολελυμ?έ?νως ἀνδρεία. ὧδε οὖν οὐ [π]ερὶ τῆς
κυρίως | ἀνδρείας λέγει, ἀλλὰ ἧς ἔ?χ?[ε]ταί τις, ὅτε νομίζει ἔχειν ἀνδρεία〈ν〉.
μᾶλλο[ν] | θρασύς ἐστιν οὗτος. λαμβάνομεν δὲ πολλάκις καὶ τὴν ἀνδρείαν μ[ε]|-
τά τινος προ?σ?θήκης, ἀνδρεῖος περὶ τὰ ἀγωνίσματα, περὶ τοὺς πολέμ[ους], |
ἀνδρεῖος περ[ὶ] τ?[ὸ] ναυτιλλεύεσθαι· καὶ οὐκ ἔχε?ι ἔπαινον? αὕτη ἡ ἀνδρεία. |
ἀσθένεια ἔστιν· κἂν ἀσθενής τις γένηται τῷ σώματι, τ?[λ]η?τικῶς δὲ | καὶ
μακροθ?[ύμως] φέρῃ τὰ ἐπίπονα—ὑπογραμμὸ?[ς] γέγονεν τούτου | !![!!]![!!] ὁ
Ἰ?ώ?β, [ὃς] ἀ?[σ]θενῶν καὶ λελωβημένος ὅλον τ?ὸ? [σῶμ]α καὶ σχέ|[δον ἐν θανατῷγενόμ]ε[νο]ς? !!!αν τὴν αὐτὴν τῆς ψ[υχ]ῆ[ς ἀν]δ?ρείαν εἶχ?[εν]. |
152
“ἀρχὴ ζωῆς ἄρτος καὶ ὕδωρ καὶ ἱμάτιον καὶ ο?[ἶ]κος περιβάλλων ἀσχημοσύνην”. |
τὰ αἴτια τοῦ ζῆν ταῦτά ἐστιν. καὶ οὕτω ἀρχὴ ζωῆς? εἴρηται τὰ τοιαῦτα τὰ φυ-
λα|κτικά. καὶ? ἐνταῦθα τὴν αἰτίαν σημαίνει τὸ τῆς ἀρχῆς ὄνομα.
τὸ αἴτιον | οὖν τοῦ ὁρᾶν ἡ ὄψις ἐστίν, οἱ ὀφθαλμοί. τοῦτο οὖν λέγει ὅτι—
ἵνα καὶ συν|ημμένως αὐτὸ νοήσω—τοῦτο λέγει ὅτι· φέρε εἰπεῖν, ἀνδρίζεταί
τις χρώμενος | [τα]ῖς συνφύτοις αἰσθήσεσιν· τὴν ἀρχὴν τοῦ αἰσθάνεσθαι ἀπὸ
τῶν αἰς|[θή]σεων ἔχει· οὐκ ἐξ ἰδίας δὲ ἀνδρείας ἔχει ταύτας φυλαττομένας.
πολλοὶ γὰρ | κ?αὶ ἀνδρεῖοι καὶ ἰσχυροὶ ἀπέβαλον τὰς ὄψεις, ἐστερήθησαν ἀκο-
ῆς, τῶν | [ἄλ]λων αἰσθήσεων. ἐπερ()· τὴν ἀναγωγήν· “καὶ 〈τ〉ί ἀνδρεί〈α〉”.
οὐ λέγω πάλιν τὴν | [ἀ]νδρείαν τὴν ἀρετήν “τινος” εἶναι—εἰ δὲ καὶ λέ-
γεταί ποτέ “τινος” σωφροσύνη | [ὡ]ς? τοῦ Ἰωσήφ—ἀλλὰ τὴν περὶ τὰ μάταια
ἀνδρείαν “τινος” λέγω “ἀνδρείαν”, οὐκ ἀπο|[λε]λυμένως.
πρὸς ἀναγωγὴν τὸ “ἀρχὴ{ν} τοῦ ὁρᾶν ὀφθαλμοί”. λέγω ὅτι | ε[ἰ]σὶν πε-
φωτισμένοι τῆς ψυχῆς ὀφθαλμοί, περὶ ὧν γράφει ὁ ἀπόστολος | “[π]εφωτισ-
μένοι τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς καρδίας ὑμῶν”. [π]ερὶ τούτων λέγεται· | “πρὸς
σὲ ἦρα τοὺς ὀφθαλμούς μου τὸν κατοικοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ”. τούτων | τῶνὀφθαλμῶν ἡ ἀρχὴ τοῦ ὁρᾶν ἐστιν. εἴ τις οὐκ ἔ[χει “νοῦ]ν Χριστοῦ”, οὐδὲ
ὀρθῶς | ὁρᾶν δύναται, εἴ τις οὐ πεφώτισται ὑπὸ τοῦ ἀληθινο?[ῦ φ]ω?τ?[ός !!]
![!!]!α? | [!!!!! !!!!]ε?[!!!!!]!π?![!]!! αὐτοῦ ![!!!]ε?[!!!!! !!!!! !!! !!!!!!!!!!!] |
153n
<[γλυκὺς ὕπνος τοῦ δούλου, εἰ ὀλίγον καὶ εἰ πολὺ φάγε-
ται· καὶ τῷ ἐμπλησθέντι τοῦ πλουτῆσαι οὐκ ἔστιν ἀφί-
ων αὐτὸν τοῦ ὑπνῶσαι.> ——]
153
[τὸ μὲν ὑπνῶσαι ἐξ ἑαυτοῦ] λαμβάνει, τὸ δὲ φαγεῖν καὶ π?ι?εῖν παρ' ἄλλου λαμ-
[βά]νει. κἂν ὀ?λίγον οὖν φά|γῃ, κἂν πολύ, παρ' αἰτίαν τ[ο]ῦ δεσπότου τοῦτο
γίνεται. τὸ μέντοι ὑπνῶσαι | ἐξ ἑαυτοῦ ἔχει, ἐκ τῆς φύσεως. καὶ ἐπεὶ σὺν
ἀμεριμνίᾳ κοιμᾶται οὐκ | ἔχων φροντίδα περὶ κτῆσιν καὶ φυλακὴν πλούτου,
γλυκὺν ἔχει τὸν ὕπνον. | ἀλλὰ [ὁ] χρήματα πολλὰ ἔχων οὐδὲ τούτου ἀπολαύει.
ἐπερ()· τὴν ἀναγωγήν· | “γλυκὺς ὁ ὕπνος τοῦ δούλου”.
ἐλέγομεν τοῦτο, ὅτι δοῦλόν ἐστιν τὸ σῶμα | τῆς ψυχῆς. τὸ σῶμα αὐτὸ καθ'
ἑαυτὸ ᾗ σῶμα οὐκ ἔχει φροντίδα, ἢ σὺν ἀ|ναπαύσει ἔχει τὴν κοίμησιν τὴν
κατάλληλον. ἡ δὲ ψυχὴ ὅταν περὶ | κτῆσιν ἔχῃ, πολλὴν “ψευδώνυμον γνῶσιν”
συνάγῃ, τὰ ἀργύρια [ἐκεῖ]|να τὰ “ἀποδεδοκιμασμένα”, ἀπόλλυσιν καὶ τὸν
πλοῦτον καὶ τὸν ὕπνον, | τὴν φυσικὴν ἀνάπαυσιν. ἑκάστου γὰρ ἡ κατὰ φύσιν
ἀνάπαυσις “ὕ[πν]ος”| αὐτοῦ λέγεται καὶ κοίμησις. {ἰδοὺ} λέγει γοῦν ὅτι·
“〈ἰδοὺ〉 ὁ μισθός”, φησίν, ὁ ἀγ[ν]ω?|μονηθεὶς “ἐργ[ά]του”, ἐὰν κοιμηθῇ ἐν
τῇ οἰκίᾳ τοῦ κτήτορος, κατηγορεῖ α[ὐ]τοῦ. | μὴ τὸ ἀργύριον καθεύδει· τὸ
μεῖνα〈ι〉 ἐν τῇ οἰκίᾳ ⟦οἴκοι⟧ “ὕπνον” αὐτοῦ εἴρη|κεν.
τὸ σῶμα οὖν ἔχει τὴν κατὰ φύσιν διανάπαυσιν, οὐ τὴν ἀκόλαστον | λέγω,
[ο]ὐ τὴν ἄπληστον ἐπιθυμίαν περὶ τροφάς, ἀλλὰ τὴν κατάλλη|[λον !!!!! !!!!!] τοῦτο δὲ ἰστέον· τὰ ἠθικῶς λε[γόμ]ε[ν]α ἀγα[θά !!!!] |
154
ἐπεὶ πάλιν οὐδὲ φρο[νο]ῦ?σιν περὶ τῆς ψυχῆς ὡ?ς ὑφεστηκυίας. τινὲς δὲ [τ]ὰς |
ἀλληγορίας, ὧν ἐστιν καὶ ὁ Ἀπολινάριος, ἀναζωγραφήσεις αὐτὰς νομίζουσιν |
εἶναι ἐ?π?ι?πολ{λ}ὺ ἐκ τῶν αἰσθητῶς γινομένων. ἐὰν ἀκούσῃ, ὅτι “ἠγέρθη | νε-
κρός”, αὐτὸ τοῦτο τὴν ψυχὴν ἀποβαλών, ἡ ἀσεβοῦσα εἰς ἔσχατον θά|νατον
καταβέβηκεν. ὁ σωτὴρ οὖν ἐάν τινα τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἀσεβείας | ἀποστή-
σῃ, εἰργάσατο ἀνάστασι〈ν〉. ὁ εἰδὼς τὴν ψυχήν—παράδοξον λέγω ἀν|τικειμέ-
νως φρονοῦντα ἄρτι—ὁ τὸ μέγεθος τῆς ψυχῆς ἐπιστάμενος καὶ | τῆς σω-
τηρίας αὐτῆς, παρ' οὐδὲν τίθεται τὸ σῶμα καὶ τὸ εἰς ὄψιν ἀπο|καταστα-
θῆναι ἄνθρωπον 〈καὶ ἐξ〉 χωλότητος εἰς τὸ ἀνεμποδίστως | περιπατεῖν. δικαιω-
〈θεῖ〉σα 〈γ〉ὰ〈ρ〉 ἡ θυγάτηρ τοῦ ἀρχισυναγώγου “οὐ τέθνηκεν”. πάλιν | οἱ δὲ
κατὰ ψυχὴν ἀναστάντες εἰς ἀεὶ αὐτὴν ἔχουσιν. ἐκεῖνα μάταιά | ἐστιν, ὡς
πρός τινα λόγον, οὐχ ἁπλῶς μάταια, ἀλλὰ? [ὡ]ς? πρὸς ὑπεροχὴν | τῶν μειζό-
νων, ὥσπερ καὶ τὸ “ματαιότης τῶν ματαιοτήτων” ἀποδέδοται, ὅτι | τὰπρόσκαιρα τοῦ θεοῦ δημιουργήματα πολὺ κάλλος ἔχουσ[ι]ν. αὐτῷ γοῦν τῷ |
σώματι κα?ὶ? τ?α?ῖς ἁρμονίαις αὐτοῦ ὄψει, ὅτι ἔργον ἐστὶν οὐδενὸς δυνα|-
μένου ποιῆσ?α?ι? [εἰ μ]ὴ τοῦ θεοῦ. ὡς μέντοι πρὸς τ〈ὰ〉 ἀόρατα καὶ τὰ ἄνω
ματαιό|τ?ης? ἐ[σ]τ?ί?ν?. [οὐ] δ?ὲ? αὐτῇ οὖν ἡ ψυχὴ ὑπετάγη· οὐκ ἔστ[ιν πρόσ-καιρόν] τι |
155
λέγει ὅτι τρό[π]ον τινὰ δοῦλός ἐστιν, ὑπήκοός ἐστιν [καὶ ἰ]δ?ιώτης τῇ γνώσει—
πλου|τεῖ δὲ ὁ πολλὰ θεωρήματα συνάξας—καὶ γλυκύς ἐστιν το[ύ]του τοῦ δο-
κ[ο]ῦντος εἶναι | δούλου καὶ δουλοπρεποῦς ὁ ὕπνος, κἂν ὀλίγα νοήσ[ῃ] κἂνπολλά.
καὶ ἐὰν | ἔχῃ τὴν πρᾶξιν, ἵνα ᾖ{ν} οὗτος δοῦλος τῷ “δουλείας” ἔχειν “πνεῦ-
μα”, οὔπω “[υἱό]ς” ἐστιν. | ὑπόκειται τῷ φόβῳ τῆς κρίσεως καὶ “ἀπέχεται” τοῦ
κακοῦ—εἴ γε ἀπέχε?σθαι αὐτὸν εἰπεῖν | δεῖ—“φόβῳ κολ[ά]σεως”. οὗτος οὖν
δοῦλός ἐστιν φόβῳ ἐπηρμένου νόμου. ἄλλος | δὲ δοκῶν ἐ[ν πο]λλοῖς εἶναι,
ἐσφαλμένος δέ, ἔχει τὸν μὴ ἐπιτρέποντα αὐτὸν | κοιμηθῆ[ναι, τ]ὴν μέριμναντὴν ματαίαν. |
<ἔστιν ἀρρωστία, [ἣν] εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον, πλοῦτον
φυλατ?τόμενον τῷ παρ' αὐτ[ο]ῦ | εἰς κακίαν [αὐτοῦ],καὶ ἀπολεῖται ὁ πλοῦτος ἐκεῖνος ἐν περισπασμῷπονηρ[ῷ].> |
τὰ τοιαῦτα [λέ]γ?[ει]· πρὸς τί ἐστιν ὁ πλοῦτός τινος; ἔστιν δηλονότι κἀκεῖ-
ν?[ος] | τοῦ πλούτου κ?[ύριος. οὗ]τ?ος οὖν ὁ παρά τινι γλυκασμὸς αὐτοῦ ἐστιν,
καὶ αὐτὸς [κύριός] |ἐστιν τοῦ πλ[ούτο]υ?· ὥσπερ αὐτὸς δύναται χρήσασθαι κα-
λῶς τῷ πλούτῳ, | κρατῶν αὐτο[ῦ καὶ μ]ὴ δουλεύων αὐτῷ, τουτέστιν τῷ μαμωνᾷ,
{τ}οὕτω καὶ πλοῦ|τος δύναται [κ]ρ?[ατ]ῆσ?αι τοῦ ἔχοντος· καὶ οὐαὶ ἐκείνῳ· ἔστιν
ὅταν φιλάργυ|ρος γένηται, ὅταν δο?ῦλος μαμωνᾶ. λέγει γοῦν, ὅτι ἐστὶν τοιοῦτος
“πλοῦτος | φυλατ?τ?[ό]με[ν]ος [τ]ῷ παρ' αὐτοῦ”. οὐχ ἁπλῶς αὐτὸ?ν? πλοῦτον εἴ-
ρηκεν, ἀλλὰ | “[φυλαττόμενον αὐτῷ”. οὗτ]ός ἐστιν ὁ πλοῦτος? τ[οῦ] ἔχον?-[τ]ο?ς. ο[ὕ]τω κ[α]ὶ [!]![!]!!!!! [ |
156
ὡς πάντα τὰ ἐπίπ[ον]α ὑπὲρ κτήσεως αὐτοῦ ἀναδέχεσθαι. καὶ τό γε δεινὸν |
τῆς ἀρρωστίας ἔνι[δ]ε· οὐδὲ αὐτὸς αὐτοῦ ἀπολαύει οὐδέ τις τῶν? διαδόχων |
αὐτοῦ. ἐπερ()· οὐχ “ὁ πλοῦτος ἐκεῖνος ἀπολεῖται ἐν περισπασμῷ πονηρ[ῷ]”;
ἔστιν | πλοῦτο?<ς ἀ>πολλύμενος ἄφνω ἢ ἁρπαγῆς γενομένης ὑπὸ πολε?[μί]-
ων | ἢ λῃστῶν ἰσχυσάντων λαθεῖν καὶ λαβεῖν αὐτόν. οὐκ [ἔστ]ι[ν] ο?ὗτος
λαμ|βανόμενος ἐν περισπασμῷ. ὅταν δέ τις κινητὸν πλοῦτον ἕνεκα | κερδῶν
πολλῶν ναυκληρῇ 〈ἢ〉 τὰ ἄλλα ποίῃ, πολλάκις ἀπόλλυται ἐν τῷ | περισπασμῷ.
λέγομεν δὲ τὸ περισπᾶσθαι τὸ ἔχειν περὶ ἐκεῖνα?. ἔστιν ὅτε | εἴχομενἐν χερσίν· “περισπασμὸν πονηρὸν ἔδωκεν ὁ θεὸς τοῖς υἱοῖς τοῦ ἀνθρώ-
που”. | ἀγοράζει πολλάκις παῖδας καὶ ἀποθνῄσκουσιν, πλοῖα ποιεῖ καὶ
ναυαγοῦσιν, | σπείρει καὶ ἀπόλλυσιν καὶ τὸ σπέρμα. ἐν περισπασμῷ οὖν
ἀπολεῖται, | οὐκ ἐν ἀσωτίᾳ, οὐκ ἐν ἀργίᾳ χειρῶν. |
<καὶ ἐγέννησεν υἱόν, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν χειρὶ αὐ-τοῦ οὐδέν. κα[θ]ὼς ἐξῆλθεν ἀπὸ γας|τρὸς μητρὸς
αὐτοῦ γυμνός, ἐπιστρέψει τοῦ πορευθῆναι ὡςἥκει.>
προ|φασίζονται οἱ ἄνθρωποι, ὅτε πλοῦτον συνάγουσιν, τέκνα. καὶ ἀδι-
κοῦσιν γοῦν | ἐνίοτε καὶ ἁρπάζουσιν καὶ τὰ ἄλλα ποιοῦσιν καὶ λέγου-
σ[ι]ν, ὅτι “τῶν παιδίων | ἕ[ν]εκα [το]ῦτο ποιῶ”. ὥσπερ δὲ τ?ὰ? ἄλλα ἡδέα
πολλ?ά?κ?[ις !!!!! !!!!! !!]![!]!!!! | [!!!!! !!!!! !!]!α?υ?σ?α?[!!!!!] πολλὰπα[ι]δ?[ία !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!] |
157
εἰς οὐρα?νὸν ὥ?στε ἐπὶ γῆς περιπατοῦντα ἔχειν τὸ π[ολ]ίτευμα ἐν οὐρανῷ. | εἶ-
δον οὖν σπ?ο?υ?δάζοντα περὶ πλοῦτον, καὶ οὐδὲν ὤνησεν αὐτὸν ὁ πλοῦτος. | οὐδὲ
γὰρ ἀ?[πέλα]υ?σεν αὐτοῦ οὐδὲ ὃν ἔσχεν υἱὸν ἐνκρατὴς τούτου γέγ[ο]ν?εν, | ἀλλὰ
πάντ[ῃ π]ένης ἐστὶν καὶ οἷός ἐστιν γεννηθείς. ἐγεννήθη δ[ὲ οὐ] μετὰ | χρη-μάτων, οὐ μετὰ ἀμφίων. ἐπερ()· “ἐν χειρὶ τοῦ υἱοῦ”;
ἀντὶ τοῦ “ἐν τῇ ἐξουσίᾳ | τοῦ υἱοῦ οὐδέν ἐστιν”. εἰώθαμεν γοῦν λέγειν, ὅτι
ὑπὸ χεῖρα ἔχει τὸν πλοῦτον. | ὅταν οὖν ᾖ ἡ?μέρα τοῦ θανατοῦ, πάλιν ἐπιστρέ-
φει οὐ μετὰ ἀξιώμα|τος, οὐ μετὰ ἀρχῆς, μηδὲν αἴρων τῶν ἐκ τοῦ βίου· μόνα
τις ἀγαθὰ τὰ τῆς? | ψυχῆς ἆραι δ[ύ]ναται.
περὶ δὲ τῶν αἰσθητῶν καὶ ἀνθρωπίνων λέγετα[ι]· | “μὴ φοβοῦ, ὅταν πλουτή-
σῃ ἄνθρωπος καὶ ὅταν πληθυνθῇ ἡ δόξα τοῦ οἴκου αὐ[το]ῦ, | ὅτι οὐκ ἐν τῷ [ἀ]-
ποθνῄσκειν αὐτὸν λήμψεται τὰ πάντα”. ὧδε ἡ πρόφα?|σις ἡ λέγο[υ]σα “ο[ὐ] λήμ-
ψεται τὰ πάντα” οὐκ ἔστιν μερικὴ ἀπόφασις, ἀλλὰ | καθόλου ἀντὶ [τ]οῦ “οὐ-
δέν”. ἐὰν δὲ θελήσῃς καὶ κυριο?λεκτῆσαι καὶ στερη|τικὴν με[ρ]ικὴν [α]ὐτὴν
λαβεῖν, τοῦτο λέγει, ὅ?τι ἔστιν, ἃ λαμβάνει τις· ἐὰν εὐ|εργητήσῃ χρήματα
ἔχων, ἐὰν δόξαν ἔχων καὶ ἀξίωμα ὀρέξῃ ἀδυνάτοις | [π]ει?ρ?[αθῇ βοηθε]ῖ[ν,
ἀ]πὸ τῶν σπουδασμάτων, αἴρει μεθ' ἑα?υ?[το]ῦ? τ?α?ῦ?τ?α?, τὴν εὐποιί|[αν !!!!!!!!!! !!!!]ε?!![!!!] ο?ὐ?δ?έ?ν?α? τ?ό?τ?ε? δ?ε?[!!]ε[!!!]ι[!!!!! !!!!! !!!!!] |
158
οἷος ἐγεννήθη μ[έ]χ?ρι θανάτου. εἰ οὖν “περισσείᾳ αὐτοῦ ε?ἰ?[ς] ἄνεμον μο?χθεῖ”,
οὐ | μένει, ἃ συνάγε?[ι]. |
<καί γε πᾶσαι αἱ ἡμέραι αὐτοῦ ἐν σκότει καὶ ἐν πέν-
θει καὶ θυμῷ πολλῷ καὶ ἀρρωστίᾳ | κα[ὶ χ]όλῳ.> δύναται περὶ τοῦ υἱοῦ ταῦτα λέγεσθαι ἢ κα[ὶ περὶ ἀ]μφοτέρων. |
ἐπερ()· “καὶ ἐγέννησεν τὸν υἱόν, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν χειρὶ αὐτοῦ 〈οὐδέν〉.
καθ?ὼς ἐξῆλθεν ἀπὸ | γαστρὸ?ς μητρὸς 〈αὐτοῦ γυμνός, ἐπιστρέψει τοῦ πορευθῆναιὡς ἥκει〉”.
πολλοὶ κεκτημένοι τὰ τῆς “ψευδωνύμου γνώσεως”| ἢ τῆς Ἑλληνικῆς φιλοσο-
φίας οὐκ ἔσχον τοὺς υἱοὺς τούτων ἐραστάς, | ἀλλὰ οἱ υἱοὶ αὐτῶν συναπέρχονται
αὐτοῖς, οὕτω μηδὲν κεκτημένοι. | πολλοὶ γοῦν ἰδιῶται σοφῶν γεγόνασιν υἱοί.
οὗτος οὖν ὁ υἱ[ὸς] ὡς ἦλθεν | οὕτω ἀπέρχεται. ἄνευ παιδεύσεως τοιαύτης ἦλθεν,
καὶ χωρὶς αὐτῆς ἀπέρ|χεται. δυνατὸν δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι γεννᾷ τις αὐτὸ〈ν〉 οὕ-
τω νομιζόμενος σοφός, | γεννᾷ τινα κατὰ κακίαν, κατὰ ἀκολασίαν, τὰ ἄλλα ε?[ἴ]-
δη τ[ῆ]ς κακίας, καὶ | ἐξέρχεται γυμνὸς ἀφ' ὧν ὁ πατὴρ ἐσπούδασεν. ἐσ[πο]ύ?-
δα?[σ]εν δὲ ὁ πατὴρ | οὐ πάν[τ]ω[ς π]ε?ρ?ὶ? τ?ὰ ε?ἴ?δη τῆς κακίας, ἀλλὰ περὶ [τὴν]
δ?ό?[ξαν] κ[αὶ] “ψευδώνυ|μον γνῶσιν”. δοκεῖ δὲ ἐκεῖνός πως, κἂν αιρει τῇ
[!!]ει[!!]λ?ε?[!!!!! !!]τα ὅπως | ποτὲ ἐνταῦ[θ]α μ?έ?ν?ῃ ταῦτα. ἐπερ()· τοῦ πα[τ]ρό[ς];
[οὐ] ψ[εκτῶς] κεκλη|μένον, ἀ?λ?λ?ὰ? γ?ο?ῦν ἀντὶ τ?[ο]ῦ ἐπαι[ν]ε[τοῦ] λ?έγ?ε?ι? [!!!!!
!!!!!!!!]!!!!|[!!!!! !σπου]δ?ά?σ?ει[!]ε?!![!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!] |
159
λέγω δέ, ὅτι ἡ σ[ο]φία μήτηρ ἐστὶν τοῦ σοφοῦ. “ἐδικαιώθη γὰρ [ἡ σοφί]α? ἀπὸ
τῶν τέ|κνων αὐτῆς”. τέκνα δὲ σοφίας οἱ σοφοί. “καὶ ὁδηγήσει σε ἡ μ[ήτηρ]
σου”, ἡ σοφία. | καὶ πάλιν αἱ ἕξεις καὶ αἱ χειρίσται καὶ αἱ κρείττους λέ-
γοντα?[ι μ]ητέρες τῶν | πεποιωμένων κατ' αὐτάς. οὕτω γοῦν καὶ “υἱὸς ἀπωλεί-
ας” τις λέγεται κ[α]ὶ “υἱὸς | ἐχιδνῶν” καὶ “θανάτου”, καὶ “υἱὸς φωτὸς”
καὶ ἄλλος “υἱὸς εἰρήνης”. ἐνταῦ|θα μητέρα τὴν ψεκτὴν λαμβάνομεν, ἐπεὶ οὐκ
ἔστιν πρόσωπον σπου|δα〈ῖ〉ον τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος.
κατὰ τὴν ἀναγωγὴν ψεκτὴν ἔχει μητέρα· καθ?ὼς | ἀπετέλεσεν οὖν ἡ μήτηρ αὐ-
τοῦ, ἡ κακία, οὕτως εἰσέρχεται οὐδὲν ὧδε? {κε} | κεκτημένος ἐναντία οἷς πάρ-
εσχεν ὁ πατὴρ αὐτοῦ ὁ συναγαγῶν πλοῦ|τον μοχθηρὸν καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ, ἡ τε-κοῦσα αὐτὸν ἕξις.
<ἐπιστρέψει τοῦ | πορευθῆναι ὡς ἥκει, καὶ οὐδὲνλήμψεται ἐν μοχθῷ αὐτοῦ.>
τὸ τῆς ἱστορίας φανερόν· οὐδὲν λαμβάνει ὧν ἐμόχθησεν. ἀφίησιν αὐτὰ καὶ
οὐκ οἶδεν | ἐνίοτε, εἰ καὶ ἐπ?' ἐχθροὺς αὐτοῦ ἔρχεται. “θησαυρίζει”, φησίν,
“καὶ οὐ γιγνώσκει, τίνι | συνάγει αὐτά”.
τὸ δ?ὲ τῆς ἀναγωγῆς ἐλέχθη ἤδη, ὅτι οὐδὲν ὧν πλουτεῖ ὁ κατὰ | κακίαν πα-
τὴρ αὐτοῦ καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ ἀποφέρει. λοιπὸν δύναται καὶ ἐπαι|νετὴ μήτηρ
λ?η?[μ]φ?θῆναι· ὧδε προσελήλυθεν τῇ θεοσεβ[είᾳ], ἵ?ν?α κτήσηται | !!!![!!!!! !!!!!]!π?[!!]κ?[!!] μ?ὴ? σ?[!!!!!]ς ἀπολα?ύ?ε?ι?ν? τ?ο? [!!!!! !]ον κ[α]ὶ [!!] |
160n
<[καί γε τοῦτο πονηρὰ ἀρρωστία· ὥσπερ γὰρ παρεγένε-
το, οὕτω καὶ ἀπελεύσεται.> ——]
160
οὕτω δεῖ [λαμ]βάνειν· ἐὰν τὸ εἰσελθεῖν εἰς τόπον τοπικὴν εἴσοδον σημαίνει, |
καὶ τὸ ἐξ[ελθ]εῖν. οὐ γὰρ λέγω, ὅτι ὁ εἰσελθὼν εἰς τὴν πόλιν ταύτην ἐξῆλθεν |
ἀπὸ κακίας, ἀλλὰ ἀπὸ ἄλλης χώρας ἢ πόλεως ε[ἰ]σ?ῆλθεν ὧδε.
<καὶ | τίς ἡ περισσεία αὐτοῦ, ᾗ μοχθεῖ εἰς ἄνεμον.>
ὁ μόχθος αὐτοῦ εἰς ἄνεμον | γίνεται, τουτέστιν διὰ φύσημον ἀνατρεπόμενός
ἐστιν ὁ πλοῦτος | αὐτοῦ· οὐ γιν[ό]μενος αὐτ〈οῦ〉 ἐνκρατής, οὐ κατέχων, ὥστε
καὶ εἰς υἱὸν | παραπέμψαι.<καί γε πᾶσαι αἱ ἡμέραι αὐτοῦ ἐν σκότει καὶ ἐν πέν-θει.> |
σκότος ὧδε τὴν ἄγνοιαν λέγει καὶ τὴν ἀσάφειαν τῶν πραγμάτων. | πενθεῖ δὲ
ἀποτυγχάνων ὧν ποθεῖ, ἐξ ὧν νομίζει καὶ ἱλαρὰν ζωὴν | ἔχειν. καὶ ὑ?φ[ί]σταταί
τινα. πένθος γὰρ ἐπὶ θανάτῳ ἐγείρεται. τρόπον | τινὰ οὖν καὶ ζ?ῶν? τέθνηκεν,
“καὶ αἱ ἡμέραι αὐτοῦ πᾶσαι ἐν σκότει καὶ | πένθει” 〈εἰσίν〉. “ἡ δὲ σπαταλῶ-
σα”, φησίν, “ζῶσα τέθνηκεν”. εἰ τέθνηκεν, | οὐκ ἔστιν ἀξία τοῦ πενθεῖσθαι,
οὐ πένθος ἐπ' αὐτὴν ἐ?γ?είρειν δεῖ. ζῇ μὲν | γὰρ τὸ κενὸν ζῆν, τέθνηκεν δὲ ἀπο-
βαλοῦσα τὸ σωτήριον ζῆν, τὴν | μακαρί[α]ν? ζ?ωήν, ὡσεὶ μὴ ἐσπατάλα ζῶσα κατ?ὰ
τ?ὴν ἀνθρωπίνην | [ζω]ὴ?[ν αὐτῆ]ς?. ε?ἰ? καὶ ταύτην? [!!!!! !!]!!![!!]![!!!!! !!!!!!!]!!!!|
161
καὶ πίνοντος. ἐξ ὧν ἐμ[ό]χθη[σ]εν, κ[!!]ο[!]η ἐστιν.
ἐπερ()· τὴν ἀναγωγήν· “ἰδοὺ εἶδον | ἐγ?ὼ? [ἀ]γαθόν, ἔστιν καλ[όν]”.
[τοῦ]τ?ο τὸ ἀγαθὸν ὠφέλιμ[ον ἅ]μα καὶ ἐπαινετὸν | ὄν· ἅμα γὰρ καὶ ἀγαθὸν καὶ
[καλὸν] αὐτ[ὸ] ἔ?[λε]γεν. ἔστιν δὲ? τὸ? μὲν ἐπαινετὸν | κ[αλό]ν, τὸ δὲ ὠφελητι-
[κὸν] καὶ α[ἱρε]τ?ὸν ἀγαθόν. ἐά?[ν] τ?ις φάγῃ τὸν ἄρτον | τ?ῆ?ς? ζ?[ωῆς] τοῦ καρπ[οῦ]
τοῦ “[ξύλο]υ τῆς? [ζ]ω?ῆς” καὶ τὰς σ[άρκ]ας Ἰησοῦ, δείκνυσιν | τῇ ψυχῇ αὐτοῦ
ἀγαθὸν κ[αὶ κα]λ?όν, λ?έ?γ?ω δὲ μετερχομ[έν]ῳ ἀγαθόν. αὐτὸ δὲ | τὸ σπ[ουδα]ζ[ό]-
μενον ἔ?χ?ε?ι?ν? [ἀγαθό]ν ἐστιν. μὴ γὰρ πᾶς ὁ ὠ?φ?ε?λούμενος ἐπ[α]ι|νεῖτα[ι] παρὰ τῶν
ἀνθρώπων. π?ο?[λ]λ?οὶ γοῦ[ν τῶ]ν φιλοσ[ά]ρ?[κω]ν οὐκ ἐπαι|νοῦσ?[ιν] οὐδὲ ἀποδέχον?-
[ται] τὸ τέμνεσθαι ἰατρικ[ῶς κα]ὶ καίεσθαι. ἀγα|θόν ἐστιν, οὐ? κ[αλόν] τῷ
ὑφ[ιστα]μέν[ῳ] ὠφελείας [ἐκ τούτων φ]έρειν γίνεται. | μὴ [γὰρ] πᾶ?ν [ἀγαθὸ]ν κα-
λὸν κ[αὶ αἱρε]τ?όν ἐστιν. λέγεται ε?ἰ?ς? τ?ὸ δ?[!!!!! !]ν καλὸν λέγου|[σιν!! !!!!!
!!!!! !!]!!ι?[!!] τ?ὸ? [ἐ]π?αινεῖσ?θ?αι, οὐ μὴν ἀγ?αθ?[όν] ἐ[σ]τ[ιν]. οὐ γὰρ οἷόν | [τεβελτιοῦν]. [ἐπερ()·] ἡ ἀν[αγωγή]· “ἐν μόχ[θῳ] αὐ?τοῦ, ᾧ [μ]οχ?[θ]εῖ ὑ?π?[ὸ] τὸν ἥλιον”. |
[μοχθεῖ πονῶν καὶ κ]άμνω[ν ὑπ]ὲρ κτή[σ]εως ἀρ?ε[τῆς] κ?[αὶ] ἐ?π?ι?σ?[τ]ή?μης θεί|-
[ας. καὶ διὰ τὸ ἁμαρ]τ?ά?[νει]ν? ἀπολείπεταί τίς? [ποτε σ]ο?φ?ί?α?ς? !!τι τῷ | [!!!!!
!!!!! !!!!!]![!!]![!] ἁπλῶς καὶ [οὐ]δὲν !!!οντος? !!!!! | θ[!!]εται αὐτ[όν].
ἐ?[ὰν οὖν] τοιοῦτόν [τι] ἐσθίῃ κ[αὶ] π?ί?[νῃ, μοχθεῖ. καὶ] κ?α?τ?[ὰ τ]ὴ?ν? | ἀναγωγὴν
τὸ αὐτ[ὸ γίν]ε?[τα]ι δ?ι?ὰ? τὸ ἐν[δεῆ] τροφῆ?ς? ε?ἶ?ν?α?ι? καὶ π?[οτοῦ]—ἐ?[ὰ]ν? |γοῦν οὕτω φά-
γῃ καὶ διψῇ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ἀγαθ[ο]σύνην. ὅσοι γὰρ εὖ [με]τα|χειρίζονται ἀρε-
τὴν καὶ θέλουσ?ιν δῆθεν εἶναι φρόνιμοι οὐ δ[ι' αὐ]τ?ὸ | τὸ καλόν, [ἀλ]λ' ἕνεκα
τοῦ νομίζεσθαι εἶναί τ?ι?, ἐσθίουσιν μὲν [καὶ] | πίνουσιν, ἀναγιγνώσκουσιν καὶ
ἐπιστά[νου]σιν τοῖς ἀναγνώς|μασιν, οὐ δεικνύουσιν δὲ τῇ ψυχῇ αὐτῶν ἀγ[α]θ[όν].
οὐ γάρ, ὅτι ἀγ[α]θ[όν] | ἐστιν, μεταχειρίζονται αὐτό, ἀλλ' [ὅτι] φέρει αὐτοῖς
ἔπα[ι]νον· οὐκ ἀγαθ[όν], | ἐὰν μὴ οὕτως ἔχ〈ω〉σιν τὴν ἀρετή[ν], ὡς δεῖ αὐτὴν
ἔχειν. ἐσθίουσιν | μὲν καὶ πίνουσιν τοῦ περισπᾶσθα[ι]. |
<ἀρ[ι]θμὸν ἡμερῶν ζωῆς αὐτοῦ, ὧν ἔδ?[ω]κεν αὐτῷ ὁθεός, ὅτι αὐτὸ μερὶς αὐτοῦ.> |
162
τοῦτο λέγει πρὸς τὸ ῥητόν· ἐ[κ] π?ρ?ο?νοίας ἐπεμετρήθη, ὁ χρόνος τοῖς | ἀνθρώ-
ποις τῆς ζωῆς· καὶ οἱ μ[ὲ]ν? πολλὰ ἔτη ζῶσιν, οἱ δὲ ὀλίγα. | μακάριον γάρ
ἐστιν τὸν ἐ?[σχη]κότα πλοῦτον—πρὸς ἐκείνους | λέγω—ἀπολαῦσαι αὐτοῦ ἐν?
[τ]οῖ[ς π]λ?είστοις ἔτεσιν?, οἷς ζῇ ἐν τῷ βίῳ τού|τῳ· τουτέστιν ἡδὺ αὐτῷ ἐστ[ιν
τυ]χόντα ἐξ ὧν δύ?ναται “φαγεῖν καὶ πιεῖν”, | ἀπολαύειν αὐτοῦ τὸν “ἀριθ-
μ?[ὸ]ν τῶν ἡμερῶν τῆς ζωῆς αὐτοῦ”. οὐχ ἑ|αυτῷ πολυετὴς ἢ ὀλιγοέτη[ς ἦ]ν, κρί-
σει θεοῦ ἐπεμετρή[θ]η ἑκάστῳ ἔτη? | τοσάδε. τοῦτο οὖν “μερὶς αὐτοῦ?” [ἐστι]ν
τὸ διὰ βίου ἀπολαύε?ι?[ν] τ?ῶν ἡδέων, | περὶ ὧν πονε?[ῖ] καὶ κάμνει. [ἐπὶ] τῆςἱστορίας τοῦτο.
ἐὰν κατὰ ἀναγω|γήν, τοῦτο λέγει, ὅτι ἐὰν πο?ν?[ήσ]ῃ τις ὑπὲρ κτήσεως τῶν
ἀ?ληθῶς? ἀγα|θῶν καὶ ἔχῃ αὐτὰ παρα[μέν]ο?ντα πάντα τὸν τῆς ζωῆς ἑαυτοῦ? β[ί-
ο]ν, | πρὸς καλοῦ αὐτῷ ἔσται. [μ]ε?τ?[α]τεθήσεται γὰρ ἀπὸ ἀρετῆ[ς] ε?ἰ?ς? ἕτερον
τ?[όπο]ν?, | ε?ἰ?ς? ἕτερον χω[ρί]ο?ν.
ὅ[τ]ε? ἐ?ν? τ?ῇ γραφῇ κεῖται πολ[υ]χρονιωτέροις? [ἐπ]α?ι?|νουμένη ἢ ψε[γομέν]η? ζ?[ωὴ
κεῖτ]αι ὀλιγοχρονι?ω?τέροι[ς], οὐ [κ]ατὰ τὸν [χρόν]ον | τοῦτον τὸν πρόχειρον
[τὸν μ]ετρούμενον ὑπὸ ἡ?λί?[ο]υ? λαμβάν[ωμε]ν? | τ?α?[ῦτα, ἀλ]λὰ? “δίκαιοι”, φη?[σί]ν,
“[ποιή]σουσιν ἐν? πλούτῳ [ἔτη πολλά]”. κ[αὶ ἔ]τ?ι?· “[ἔτη] | ἀ[σεβ]ῶ?ν ὀλιγωθή-σ?ε?[ται”. οὐ] φαίνεται τ?[οῦτο κατὰ τ]ὴ?ν? ἱστορίαν.
οὕτω | γοῦν λαμβάνομεν α[ὐτ]ά· [εἰ] “δίκαιοι” πλουτοῦσιν “ἐν πλούτῳ ἔτη
πολλά”, | ὁ πλοῦτος αὐτῶν οὗτος φωτισμός ἐστιν. ὁ δὲ φωτισμὸ[ς ἐ]π?ι?μετρεῖ
αὐ|[τ]οῖς “ἔτη”, ἔτη οὐ ταῦτα [τ]ὰ ἐξ ἡλίου τοῦ αἰσθητοῦ μετρού[μεν]α?, ἀλλὰ |
[ὑ]πὸ τοῦ “ἡλίου τῆ[ς δι]καιοσύνης”. οὕτω γοῦν τὸν “τιμήσ[αν]τ?[α τ]ὸν πατέ-
ρα | καὶ τὴν μητέρα” λέγει εὖ ἔχειν ὅτι {ὅτι} “μακροχρόνιο[ς” ἢ κα]ὶ? π?ολυ-
ήμε|ρός ἐστιν. κ?[αὶ ο]ὐκ εὑρίσκεται τοῦτο ἀδιάπτωτον ἐ[πὶ τῆς ἱσ]τ?ορίας. |
πολλοὶ γοῦν [τι]μ?ῶντες γονέας ὠκύμοροι ἐξῆλθ?ο?[ν ἐκ] τ?[οῦ] βίου. | οἱ κατὰ τὸ
εὐαγγέλιον “δίκαιοι” τυγχάνοντες “ἐν πλούτῳ π?[ο]ι?ο?ῦ?[σιν] ἔτη πολλά”, | τῶν
163
δὲ ἀσεβῶν τὰ “ἔτη”, κἂν πολυχρόνιον ζ〈ω〉ὴν ἔ?[χωσιν ἐν]ταῦθα, | “ὀλιγοῦται”.
λέγω· ἔχει τις πλοῦτον ἐν [ψ]ε?υδέσιν νοήμασιν· οὐ παραμενεῖ | αὐτῷ φωτί-
ζο?ν?τα? μετὰ ταῦτα· ὠλιγώ[θη] ἄρα τὰ ἔτη τοῦ οὕτω φωτιζομένου· | μέχρι γὰρ
τῆς παρούσης ζωῆς ἀπο[λαύ]ει τοῦ δοκοῦντος φωτισμοῦ· | οἱ δὲ “δίκαιοι” καὶ
μετὰ τ?αῦτα ἔχ〈ου〉σιν τὸν [φ]ωτισμόν. “ἐκλάμψ〈ου〉σιν” γὰρ “οἱ δίκαιοι | ὡςὁ ἥλιος”. “ἥλιον” τὸν “τῆς δικαιοσύνης” λέγει. |
<καί γε πᾶς ἄνθρωπο?ς?, ᾧ ἔδωκεν αὐτῷ ὁ θεὸς π[λοῦ-
το]ν καὶ ὑπάρχοντα καὶ ἐξουσίαν ἐν | αὐτῷ τοῦ φ[α]-γεῖν ἀπ' αὐτοῦ καὶ λαβε[ῖν τ]ὸ? μέρος αὐτοῦ καὶ
τοῦ εὐφρανθῆ|ναι ἐν μόχθ?ῳ αὐτοῦ—τοῦτο δόμα θεοῦ?[ἐ]στιν.>
ἀνθρώπῳ ἐδόθη πλοῦτος, | ἵνα φάγ?ῃ [κα]ὶ εὐφρανθῇ ἐξ αὐτοῦ, καὶ [το]ῦ?το τὸ δό-
μα ἐκ? θ?εοῦ ἔσχεν. καὶ πολλά|κις χρᾶται [τῷ] δ?ό?ματι καὶ ἀπολαύε[ι τῶ]ν ἐνόν-
των, ἐνίοτε δὲ ἀπο|τυγχ[ά]ν?ε?ι? τ?[ούτ]ων, πῇ μὲν αὐτὸς διὰ πολ?[λὴ]ν φειδωλίαν
μηδὲν πρὸς τὸ | εὐ?φ[ρα]ν?θ?[ῆ]ν?α?ι? ἀναλίσκων, πῇ δὲ ὑ?[πὸ] ν?όσου κωλυόμενος ἢ
ὑ|πὸ [ἄ]λ?[λ]η?ς τι[ν]ὸς περιστάσεως.
τὸ ῥητὸ[ν το]ῦ?[τ]ό ἐστιν· εἰ ἔ?λαβέν τις χρήματα, | ἵν[α] ὠ?φ[ελῇ], καὶ τοῦτο ἔδ[ο]-
ξεν εἶναι δό[μα θ]εοῦ. δί[δωσ]ιν δὲ [!!π]ρὸς τὰς | π?[!!]αι[!!!!]ς? τῶν αἰτουμένων.
ἐπερ()· [τί ἐσ]τ?ι?ν τὸ “ἐν μόχθῳ”; —ἔ?καμε?〈ν〉 | [ἐ]κ? [μόχθ]ο?υ. ἐπερ()· εἰ δ[όμ]α θεοῦ ἦ?ν;
ἔλεγο[ν ὃ] κ?[αὶ ὁ ἀπό]σ?τολος λέγει· “[ὅτι π]ρ?ο?ε?|θέμην πολλάκις ἐ[λθ]ε[ῖν
π]ρ[ὸ]ς? ὑμᾶς”. δ?[ιὰ τί οὖν; “ἵν]α? τι μετα[δῶ ὑμῖ]ν? | χάρισμα [π]νευματικόν”.
κα[ὶ] ἔλεγον [ὅτ]ι ο[ὐ πά]ντ?α τ?ὰ? δ?[ιδόμενα] | πνευμα[τικὰ] ὑπὸ θεοῦ χαρίσματά
εἰσιν. ὅτ?α?ν? τις λαμβάνῃ “λόγον σο|φίας”, “λ[όγον] γ?νώσεως” καὶ ἄλλην τινὰ
ἀρετήν, πνευματικὴν | χάριν ἔ[λαβε]ν· οὐ μέντοι, ἐὰν πλοῦτόν τι[ς ἢ ὑ]γίειαν
ἤ τι τῶν τ[οι]ού|των λ?[άβῃ· δ]ό?μα μὲν θεοῦ καὶ χ?[άρ]ισμα ἔλαβεν, οὐ πνευματι-κὸν δέ. |
κύριος “θ[ανατοῖ κ]αὶ ζῳοποιεῖ”. ἐὰν “ζῳοποιῇ”, σῖτον, οἶνον, τοῦτ[ο τὸ]
ζ?ῇν | παρέσχ[ηκεν, οὐ δόμ]α τι πνευματ?[ι]κ?ὸν δέ. κύριος “καθιστᾷ βασιλεῖς
καὶ | μεθι[στᾷ”. αἱ ἀρ]χαὶ αἱ διδόμεναι τ[οῖ]ς ἡγεμονεύουσιν, οὐ μὴν “χ[αρ]ίς|-
ματ[α πνευματικά” εἰσι]ν?. καὶ τὸ ὧδ[ε ὂ]ν χάρισμα, ⟦η⟧ τὸ δόμα, οὐκ ἔστ[ι]ν |
164
πνευματικόν, τὸ{ν} αἰσθητὸν καὶ ἀ[ν]θ?ρώπινον.
ἐπερ()· ἡ ἀναγωγή· “καί γε πᾶς ἄνθρωπος | ᾧ ἔδωκεν ὁ θεός”.
ἔτι τέως το[ῦ ῥ]ητοῦ ἔχομαι. ἐὰν ἔχῃ χρήματα πολλά, | ἐὰν ἔχῃ μυριάδας σίτου
καὶ οἴνους π?[ολ]λούς, οὐχ ὅλα δύναται φαγεῖν [ἢ] πιεῖν, ἀλλ' ἔ|χει τι δόμα· ὃ
δύναται δέξασθαι, τὴν [α]ὐτάρκη τροφήν, τὴν μέχρι τ[ο]ῦ κορέσαι, | καὶ τὸ πο-τὸν ὡσαύτως, “τοῦτο” μὲν “δ[όμ]α θεοῦ ἐστιν”. ἐάν τις οὖν πέρ[α] τοῦ δέοντος |
ἐσθίῃ ἢ πίνῃ, οὐχ ὡς δόμα θεοῦ αὐτ[ὰ] ἔχει, ἀλλ' ὡς δόματα ἡδονῆς.
πρὸς δὲ τὴν | ἀναγωγὴν οὕτως· δίδωσιν ὁ θεὸς σοφ[ί]αν καὶ τὸν ἐν σοφίᾳ “πλοῦ-
τον?”. κ?α?ὶ? τὰ “ὑπάρ|χοντα”, τὰ θεωρήματα τῆς σοφίας, ἵνα φάγῃ καὶ πίῃ ὁ ἄνθρω-
πος ἀφ' ὧν ἔλαβεν, | τὸν ἄρτον τῆς σοφίας, ἵν' ᾖ τὸ “ὕδωρ” αὐτῆς, “ὃν ἐκέρασεν”
εἰς κρατῆρα “οἶνον”. | καὶ “τοῦτό” γε “δόμα θεοῦ ἐστιν”. ἐὰ[ν] ὡς δεῖ λάβῃ τὸ
πνευματικόν, ἔστιν λοιπὸν | τὸ χάρισμα τοῦτο “μερὶς αὐτοῦ”.
[ο]ἶ?δας, ὅτι τὰ μέρη κυρίως κατὰ ἀναλογίαν | δίδονται. οὐ πᾶς ὁ ἔχων
ταύτη[ν], ἣν εἶπον, κτῆσιν καὶ τὰ “ὑπάρχοντα” τὰ | ἀλληγορούμενα καὶ
[τ]ὸν “πλοῦτο[ν]”, οὕτως ἔχει ὡς ἄλλος, ἀλλ' ἑκάστῳ κατὰ τὴν | δύνα-μιν ἐπιμερ?ί?ζ?ε?ται.
ἐὰν οὖν ἀθλοθέτης [π]αρέχῃ τρο?φὰς ἀθληταῖς | καὶ τοῖς περ[ὶ] ἆ?[θ]λ?ον—
[ἔ]χ?ει γὰρ καὶ ἄλλο[υς] ὡσανεὶ δορυφόρους—ἑκάστῳ κατ[ὰ ἀν]αλο|γίανδίδω[σ]ι?[ν], ἄ?λ?λ?ῳ [μὲν] ἀθλητ[ῇ] ⟦λι⟧ κρέως λίτρας ἑπτά—καὶ τοῦτό
ἐστιν τ[ὸ δό]μ?α | αὐτοῦ—ἄλλῳ τέτταρα· καὶ τῷ μὴ ἀθλοῦντ?ι? δ?ί?δωσιν
δύο. δ?ό?μ?[α οὖ]ν? ἑκάστῳ δίδοται | πρ?ὸ?ς τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἕξ[ιν] α?ὐ-τοῦ.
οὕτω καὶ ἡ παραβολὴ τῶν ταλάντων | ἐν τῷ εὐαγγελίῳ γέγονεν. δέ[δω]-
κεν ἑκάστῳ τῶν δούλων αὐτοῦ τὰ [θη]τ?ικὰ αὐτοῦ | ἀργύρια, “ἑκάστῳ κα-τὰ [τ]ὴ?ν ἰδίαν δύναμιν, τῷ μὲν πέντε, τῷ δὲ δύο, τῷ δὲ ἕν”. |
ἐπειδὴ δὲ πώς ποτε χρᾶτα[ι λ]έ?ξει ἀνθρωπικωτέρᾳ, οἶδας ὅτι ε[ἰσὶν
εἰς] ε?ὐ?ωχίας | αἰ[σ]θητὰς καλούμενοι οὐκ ἐπὶ τῷ μόνον φαγεῖν, ἀλλὰ
κ[αὶ τῷ λύπ]ας ἆραι· | καὶ [τ]αῦτα οὖν τ[ὰ π]νευματικὰ τροφεῖα. καὶ
λαμβάνει τις ε?[ὐφραν]θῆναι | καὶ “μέρος” λαμβάν[ει, ἵ]ν?α παραμένῃ αὐ-
τῷ. οὐ μόνον ἐκ τῆς ἐ?[π' ὀλίγον πρ]ο?σβολῆς | μόνης εὐφραίνεται καὶ
τρέφεται καὶ πίνει, ἀλλὰ καὶ παραμο[νίμως. διατ]ελεῖ γοῦν | πίνων ἐκτῆς πηγῆς καὶ τοῦ ὕδατος, οὗ Ἰησοῦς δίδωσιν, καὶ μ[ένει αὐτῷ. ἔχ]ε?[ι]
γ?ὰ?ρ | ἐν ἑαυτῷ γενομένην εἰς ζωὴν αἰώνιον πηγήν.
165
καὶ πάλιν· “δ[ιάνοιξον τ]ο?ὺς | ὀφθαλμούς σου καὶ ἐνπλήσθητι ἄρτων”.
ὁ διοίγων τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ “ἔσω | ἀνθρώπου” “πλ[η]σ?θήσεται ἄρτων”. καὶ
οἱ ἄρτοι οὖν οὕτω μένουσιν ὡς “ἡ πηγὴ ἡ ἀλλομέ|νη εἰς ζωὴ?[ν] α?ἰ?ώνιον”.
γέγονεν δὲ καὶ? [ἐ]φ?' ἱστορίᾳ χρησίμως τοῦτο, ὅτε ὀλίγην | δραχμὴν [ἔ]χου-
σα ἀλεύρου ἡ χήρα ἡ ἐν Σάραπτε τῆς Σ〈ιδω〉νίας θρέψασα καὶ τὸν | Ἠλίου⟦ν⟧ἔ?σ?χ?εν ἐκείνην ἀνέκλειπτ[ο]ν, ἕως οὗ εὐθηνία ἐξ 〈ὑετοῦ〉 γεγένηται. |
<ὅτι οὐ πολλὰ? μ?νησθήσεται τὰς ἡμέρας τῆς [ζ]ωῆς
αὐτοῦ, ὅτι ὁ θεὸς περισπᾷ αὐτὸν ἐν | εὐφροσύνῃκαρδίας αὐτοῦ.>
ἔδ?ει ἐν τῇ ἡμέ?〈ρ〉ᾳ τῆς ζωῆς πολλὰ μνημονεύειν | τὰ μετὰ τα?ῦτα, τὰ διαδε?ξ?ό?-
μ?ε?ν?α?, ὅτι τοῖς ἐνταῦθα σπουδαζομένοις ἐπιγίνεταί | τ?ινα μείζονα. οὐ πολ-
λὰ οὖν μνημονεύει, ἀλλὰ μέχρι τοῦ π?άροντος ἔχει τὴν | ἐλπίδα λέγων·“φάγωμεν καὶ πίωμ?ε?ν, αὔριον γὰρ ἀπο[θ]νῄσκομεν”. |
ἐπερ()· τοῦτο οὖν “ὅτι ὁ θεὸς περισπᾷ αὐτόν”;
περισπᾷ ἐν τούτοις, ἐπεὶ τὰ προηγούμενα οὐ θέλει | κτήσασθαι, οὐδὲ πονεῖ περὶ
ἀναλήμψεως αὐτῶν. ὅπως μὴ ἀκίνητος | ἡ ψυχὴ γένηται, δίδοται αὐτῇ ἄλλα. εἶπον δὲ
τ?οῦτ?ο? ἐν ἀρχῇ [τ]οῦ βιβλίου, ὅτε εἰχόμη?ν?· | “περισπασμὸν πονηρὸν ἔδωκεν ὁ θεός”.
ἐ?π?ε?ρ?()· τὴν ἀναγ[ωγήν]· “ὅτι οὐ πολλὰ | μνημονεύει τ?[ὰ]ς? ἡμέρας? τ?ῆς ζωῆς
αὐτοῦ, ὅτι ὁ θεὸς περ?[ισ]π?[ᾷ αὐτὸν] ἐν εὐφρο|σύνῃ κ[α]ρ?δί?ας α?ὐ?τοῦ?”.
ἡ κ[υ]ρ?ίως καὶ ἀληθῶς ζωὴ? τ?ο?ῦ?τ?ο? τ?ὸ κ?[α]τ?ὰ? φιλοσο|φίαν καὶ ἀρετήν ἐ?σ?τ?ιν
ζῆν. οὐ πολλὰ δὲ μνημο?ν?ε?ύ?ο?υσιν ο?ἱ ἄνθρωποι, οὐ περὶ | πολλοῦ τ[ο]ῦ?το
ποιοῦσιν· τοῖς περισπ?ῶσιν καὶ τὰ ἥδ?ε?α? φέρουσιν ἐπιστάνουσιν | μόνοις
[κ]α?ὶ ἃ συνάγουσιν, μόνα περὶ ταῦτα σπ?[ου]δ?άζουσιν. ἔδει δὲ πολλὰ μνης|θῆ-ναι π![!!!] τῶν ἐνόντων τὰ ἐσόμενα τῇ [ζωῇ] ἑαυτοῦ τῇ ἀληθῶς.
καὶ ὧδε | οὖν κοι?[νή ἐστ]ιν ἡ ζωὴ ἡ καθ' ἣν αἰσθανόμεθα, καθ' ἣν συνε-
ζευγμένην ἔχο|μεν τὴ[ν ψυ]χ?ὴν τῷ σώματι καὶ καθ' ἣν κινεῖται καὶ αἰσθ?ητι-
κῶς τὰ ἄλογα | ζῷα. [ἰδία δ]ὲ? [τ]ο?ῦ? ἀνθρώπου ἐστὶν ἡ κατὰ λόγον καὶ θεωρίανθεϊκήν.
ἐπερ()· | ταύτη[ς οὐ μέ]μ?νηται;
οὐ μέμνηται τῶν συντελούντων εἰς ταύτην τὴν | ζωή[ν, ἐὰν μάταιό]ν? τιἔχῃ.
πάλιν ὧδε “καρδία” ἡμῖν ἐστιν ὁ ἀληθῶς νοῦς | ὁ? ὁρῶ[ν τὸν θεόν. ἀ]μέλει
γοῦν ὁ ἅγιος “ἐν παρρησίᾳ” πρὸς τὸν θεὸν λέγει· “οὐκ ἐκολ|λήθη [μοι καρ-
166
δία] σκανβή”. πάλιν ἄλλοι ἔχουσιν “[κ]αρδίας σαρκίνας, | ἐν αἷς γράφει τὸ
πνεῦμα τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντ[ο]ς”. σαρκίνας δὲ λέγει τὰς εὐείκτους, τὰς | τα-χέως δεχομένας τὴν γραφὴν τ[ο]ῦ? πνεύματος.
δύναται δὲ καὶ †ἐαν ὑπὸ τῶν†| κατὰ τὸ ῥητόν, ὥστε τὴν αὑτοῦ καρδ[ία]ν
εὐφραί?νει. εἵλατο γὰρ καρ[δ]ίαν ἔχειν | θηρεύουσαν ἡδονάς.
δεῖ τοὺς λόγους? π?ρὸς τοὺς λέγοντας ἐκλαμβάνειν. | εἰ σοφός ἐστιν ὁ λέ-
γων, σοφῶς αὐτῶν ἀκούειν δεῖ. εἰ σοφὸς ὢν προσω|ποποιεῖται καὶ ἕτερον
πρόσωπον καὶ κατάλληλον φέρει τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ, | ὁμιλίαν δεῖ πάλιν ἐκεί-
νου ἀκοῦσαι. ἐπεὶ αὐτὸς ὁ ἀπόστολος λέγ?ε?[ι]· “κἂν φά|γωμεν, κἂν πίωμεν,
οὔτε ὑστερούμεθα οὔτε π?ε?ρ?ι?σσεύομεν”, ᾗ Χριστιανοί | ἐσμεν ἢ σοφ[οὶ] ἢ
“δοῦλοι Χριστοῦ”, οὐκ ἔχομεν προσθήκην ἢ ἀφαίρεσιν | ἐκ τοῦ φαγεῖν ἔ[τι]
τ?ι. ὅταν δὲ λέγῃ· “φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀπο|θνῄσκομεν”, ὁ?
αὐτός ἐστιν ὁ γράφων, ὁ αὐτός ἐστιν ὁ λέγων, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ ἰδίου | π?ροσώ-
που, οὐχ ὡς ἀπόστολος λέγει, ἀλλὰ 〈πρόσωπον〉 ἐδέξατο τῶν λεγόντων, | ὅτιπέρα τοῦ 〈πάρ〉ο?ν?τος βίου τούτου οὐκ ἔστιν 〈ἡ〉 μετὰ ταῦτα {ἡ} ζωή. |
<ἔστ?ι?ν? πονηρία, ἣν εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον, καὶ πο?λ?λ?ή?
ἐστιν παρὰ τὸν ἄνθρωπον· | ἀνήρ, ᾧ δώσει αὐτῷ ὁθεὸς πλοῦτον καὶ ὑπάρχοντ?α καὶ δόξαν.> |
ταύται[ς] κ?[α]τ?έ|χεται πονηρίαις· καὶ ταύτην “εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον?” κ?α?[ὶ]
μάλιστα [ἐν] τ[οῖς] ἀ?ν?θρώποις | π?ε?ρ?[ισσ]ε?ύει. καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις
ἔστιν διαφορὰν εὑρεῖν· οὐ πάντ〈ε〉ς οἱ ἵπποι | οὕτω φιλοκαλοῦνται ὡς ο?[ἱ]
εἰς ἀγῶνας ἢ εἰς πολέμους παρ[ιστ]ά?μενοι. | καὶ ἐπὶ τῶν ὄνων καὶ κυνῶν
〈ὁμοίως〉. πολλὴ δέ ἐστιν ἡ διαφορὰ [π]ερὶ τὸν | ἄνθρωπον. ἐκεῖνα μὲν γὰρ
ἀλλο[ίως ἔ]χουσιν. τὸ οὕτως ἀναπαύεσθαι [!!!!!]εια ἐστιν | ἡ ἐκκα[!]ο?υ?μένη.
ὧδε δὲ προαίρεσίς ἐστιν προαίρεσις πε[ρισπ]ω?μένη, | προαίρεσις οὐ δυνα-
μένη κρῖναι τὰ ὠφελοῦντα καὶ μὴ ὠφ[ελοῦντα]· γνῶσίς | ἐστιν ἐσφαλμένη τὸ
νομίζειν, ὅτι ἐν πλούτῳ καὶ δόξῃ δύνα[ταί τι παρ]ά?γειν | παρὰ τοὺς ἀνθρώ-
πους, ὅτι ἐκ τῶν ἐναντίων καταδύεται, ἐξ ἀδοξ?[ίας καὶ πε]νίας. | μεγάλη οὖν
ἐστιν, ἐπε?ὶ? [τῇ] π?ροαιρέσει λαμβάνεται. δοκεῖ δὲ λα[μβάνειν τὸ] οὐδ' | εὐποιοῦνοὐδὲ κακοῦν· [κ]άκωσιν δὲ ταύτην, ἣν δύναταί τις [λαβεῖν, οὐ] φέρει. |
167
ἐὰν ἔχῃ λογισμὸν ὀρθόν, δ?ο?κεῖ παρὰ τὸ πάντων ἀνθρώπων γένος ἔχειν τι προὔ|-
χον ὁ “ἀνήρ”. [ο]ὐχ οὕτω ἐστὶν ἡ? γυνὴ ὡς ὁ ἀνήρ, οὐχ οὕτως ὁ παῖς ὡς ὁ εἰς
ἄνδρα | ἐληλυθώ?ς. εἰ τοίνυν “ἀνὴρ” ταῦτα καλῶς φέρει, πολλῷ πλέον οἱ ὑπο-
δεέστερ[ο]ι | τοῦ ἀνδρός. “ἔστιν”, φησίν, “αὐτῷ πλοῦτος καὶ δόξα”, καὶ οὐδὲν ἐκ τούτων πλέον
ἔχει. | ἐνῆν ἔχειν πλέον ἐξ αὐτῶν. ὁ σοφός, ἐὰν ἔχῃ “πλοῦτον”, ἑτέρως
χρᾶται τῷ πλούτῳ | ἢ ὁ πολὺς ἄνθρωπος· ὁ “δόξαν” ἔχων, οὐ μέγα φρον〈εῖ〉
ἐπὶ τῇ δόξῃ, ἀλλὰ καὶ συνεπι|κοσμεῖ αὐτή?ν. ἔσχεν ποτὲ δόξαν ὁ Ἰωσήφ, καὶ
συνεπεκόσμησεν αὐτὴν ἡ ἰδία | ἀρετή. καὶ οἱ ἄλλοι σοφο?ὶ? κ?α?θ' ἡμᾶς τοῦτ?οἐποίησαν.
ὁ μέντοι κεχηνὼς | περὶ τὰ τείχη καὶ ἄλλως τῶν προσκαίρων κ?ἂ?ν? καὶ ὀλίγα
φρ[ον]τ?ίσας, ἐκεῖνος ἐν τούτοις | ναυαγεῖ· καὶ ἐν τοῖς ναυαγίοις οὐδὲ
πενί?αν καλῶς φ[έρει ο]ὐδὲ πλοῦτον | ο?ὐδὲ δόξαν· ἐξ οὗ παρίσταται ταῦτα
τῷ ἰ?δ?ίῳ λόγῳ ὄντα ἀ[δι]ά?φορα. εἰ γὰρ δύνα?|ταί τις αὐτο[ῖ]ς εὖ χρή?σασθαι
καὶ χειρόνως, τῷ ἰδίῳ λόγῳ οὔ[τ]ε? ἀγαθὰ οὔτε κακά | ε?ἰσιν. δύνα?νται μέν-
τοι? χρῆσιν ἔχειν ἀγαθὴν καὶ χρῆσιν ἐπίλημπτον, λημ?π?|τὴν καὶ ψεγομένην.
καὶ οὐ θαυμαστόν, εἰ ἡμεῖς τοῦτο λέγομεν. καὶ ὁ Αἰγύπτι[ο]ς | ἐκεῖν?ο?[ςὃν] λέγουσ[ι]ν, Τρισμέγιστος λέγει, ὅτι {οὐ} λύει τὴν εἱμαρμένην ὁ σο-
φός· | ο?ὐ?κ? ἔ?[στιν ὑ]π?ὸ? τ?ὴ?ν? ἀ?ν?άγκην, οὐδὲ ὑπὸ τὸν κόσμον ἔστιν, ἀλλὰ ἄνω
γέγο?[ν]εν | τοῦ οὐρανοῦ, ἄνω γέγ?[ο]ν?[εν] ἡ δι?ά?νοια τῶν φαινομένων. τοὺς
[ἀ]γελαίους οὖν | ἀνθρώπους λέγουσιν ὑπ' αὐτὴν εἶναι. ὁ οὖν ὑπ[ε]ρ[ανα]βε-
βηκὼς τὸν ἀνθρώπ[ι]|νον βίον [κ]α?ὶ δυνάμενος εἰπεῖν· “σκοπῶ ο[ὐ τὰ] φαι-
νόμενα, ἀλλὰ τὰ μὴ βλε|πόμενα” τ[ῷ] τὰ φαινόμενα πρόσκαιρα εἶναι, [αἰώ-
ν]ια δὲ τὰ μὴ φαινόμενα, οὐκ | ἀρρωστεῖ [ἐν α]ὐτοῖς, οὐδὲ πλοῦτος αὐτὸν
[ἐ]πα[ίρει ο]ὐ?δὲ πενία καταδύει, οὐκ ἐξ | ἀδ[ο]ξίας δ[οκεῖ μέγ]α κακὸν κε-
κτῆσθαι. ἐκ δὲ τιμῆς καὶ εὐκλείας τῆς παρὰ τοῖς | π[ο]λλοῖς [οὐδ]ὲ?ν? νομί-ζει ἔχειν. 〈ἐπερ()·〉 τὴν ἀναγωγήν;
εἰσὶν πλουτοῦντες καὶ δοξα|ζομέν[οι ἐν τῇ] “σοφίᾳ τοῦ αἰῶνος τούτου καὶ
τῶν ἀρχόντων τῶν καταρ|[γ]ουμένω[ν”. οὗτο]ι οὐ δεόντως χρῶνται οὐδὲ τῇ
δόξῃ οὐδὲ τῇ φρονήσει. καὶ | [διὰ] τ?οῦτ[ο ἐν ἁμαρ]τίᾳ μεγάλῃ ἐξετάζονται.
ὁ γὰρ σοφός, κἂν λείπηταί τινος | [τού]τ?ων, [μεγαλο]ψύχως φέρων, οὐκ
168
ἔστιν ὑπὸ πονηρίαν· ὅλως οὐ νοσεῖ | καὶ ὑγιαίνων ἐστίν, κατὰ…
“πλοῦ…
The complete text is available when the reading interface loads.