The Greek Library Catalogue

Anonymous

Commentarii in Psalmos 40.4

Edition reference
Commentarii in Psalmos 40–44.4, ed. M. Gronewald, Didymos der Blinde. Psalmenkommentar, pt. 5 [Papyrologische Texte und Abhandlungen 12. Bonn: Habelt, 1970]: 2–244.
CTS identifier
urn:cts:greekLit:tlg2102.tlg020.local001
Rights
Document TEI P5 local en UTF-8.
Corpus release
2.2.0 · 2026-08-29
Bibliographic authority
View bibliographic record ↗

291

ἐνιαυτοὺς βεβλη?[μένος κ]λινήρης ὥστε μ[η]|δὲ σαλευθῆναιδύνασθαι μηδὲ διαναστῆναι. καὶ ἄλλοι δὲ τοιοῦτοι ἀνεγρ[άφ]θ?η-

σαν ἐν τοῖς εὐαγγελίο[ις π]α?ραλυτικοί{ς}. οὐ πᾶς δ[ὲ] | ὁἐπὶ κλίνης ὀδύνην καὶ ἀρρωστίαν ἔχων ῥύεται. Ὀχοδίας οὖνἀπὸ τῆς [κοί]της ἔπεσεν ἐκ τοῦ ὑπερῴου καὶ ἀπέθανεν. |

εἰ δὲ πρὸς ἀναγωγήν, τὸ σῶμα πολλάκις κλίνη ὀνομάζεται

τῆς [ψυχῆ]ς. καὶ πολλαί εἰσιν γραφαὶ συναγορεύουσαι | τῇτοιαύτῃ θεωρίᾳ. ὅταν τις οὖν ἐν τῷ φθαρτῷ σώματι ᾖ{ν} κ[αὶ

τῷ] γ?ηΐνῳ σκήνει ὃ “βρίθει νοῦν πολυφρόν|τιδα, ”ἐπὶ κλίνηςὀδύνης“ ἐστίν· ἀλλ' ὅταν βοηθήσῃ αὐτῷ θεός, ποιεῖ? [αὐτὸν ὑ]π-

ωπιάζειν τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγεῖν, καὶ οὐ|κέτι ἐπὶ τοῦ σώμα-τος βέβληται, ἀλλ' αὐτὸς λοιπὸν αἴρει τὸν κράβακτ[ο]ν? καὶπεριπατεῖ.

τὸ σῶμα οὖν κλίνη ἐστίν. ὁ φι|λήδονος, ὁ φιλοπαθής, ὁτὰ τοῦ σώματος ἀποδεχόμενος καὶ πράτ[τ]ω?ν ὀδυνᾶται ἐπὶ κλί-

νης, ἀλλὰ βοηθεῖ αὐτῷ ὁ θεὸς | καὶ ποιεῖ αὐτὸν ὑγιῆ{ν}, ἵν'ὑγιὴς γενόμενος μηκέτι αὐτὸς ᾖ{ν} βεβλημ?έ?[νος] ἐ?[πὶ τ]ῆ?[ς]

κ?[λίν]η?ς, ἀλλὰ αὐ[τὸ]ς αὐτὴν βαστάζῃ, | καὶ ὡς λέγουσιν οὕ-τως, ὅτι ὅταν ἄρχῃ ἡ ψυχὴ τοῦ σώματος. 〈ἐπερ( )·〉 ποῖοί εἰ?[σιν] ο?ἱ? ἑ?ξ?[ήκοντα δυ]ν?ατοί, οἵ ε[ἰ-

σιν] ἐν εὐλογίᾳ | παραλαμβανόμενοι, οἱ κύκλῳ τῆς στρωμνῆς; -ἀπὸ τοῦ Ἀβραὰμ ἕως 〈 〉 ἐννεακαίδεκα καὶ ἀπ[ὸ] 〈 〉.

οὗτοι [οὖν εἰσ]ιν οἱ ἑξήκοντα δυ|νατοὶ οἱ περὶ τὸ σῶμα τοῦσωτῆρος διακονήσαντες αὐτοῦ τῇ γενέσει.

λεκτέον δὲ? [καὶ ο]ὕ?τως· ἐ?[ν ἓξ ἡμέραις ὁ κόσμος] | γέγο-νεν, καὶ τέλειος ἀριθμός ἐστιν, ὡς πολλάκις ἀποδέδοται· ἐνδεκάσιν γὰρ ὁ ἑξήκον[τ]α? ἕξ ἐστιν. ὁ ὑπ?[ε]ρ?[βὰς οὖ]ν τὸν

[κός]|μον καὶ ἄνω γενόμενος δυνατός ἐστιν ”δεδιδα[γ]μένοςπόλεμον ἀνὴρ“ ὤν, ἔχων ῥ[ο]μ?φαίαν ”ἐπὶ μηρὸν αὐτοῦ“. περὶ

τ[ὴν] | κλίνην οὖν τοῦ Σολομῶντος οὗτοι οἱ ἑξήκοντα δυνατοίεἰσιν, περὶ τ[ὸ σ]ῶ?μα τὸ κυριακόν, [κυκ]λ?οῦντες αὐτό, σκο-

ποῦντες, διὰ | ποίαν αἰτίαν ἐσωματώθη ὁ σωτήρ. ”ἑξήκοντα“οὖν ”δυνατοὶ κ[ύκλῳ] αὐτῆς, πάντες [ῥο]μφαίαν κατέχοντες“.

ξιφή|ρεις εἰσίν. εἰσὶν δὲ ξίφη ἃ κατέχουσιν οἱ σοφο[ί]·”καυχήσονται ὅ[σιο]ι ἐν δόξῃ καὶ ἀγ[αλλ]ιάσονται ἐν τῷ

λάρυγγι αὐτῶν“, | ”καὶ ῥομφαίαν δίστομον ἐν ταῖς χερσὶν αὐ-τῶν“. [ῥ]ομφαίας διστ[όμου]ς? ἔχουσιν ἐν τα?[ῖς χερ]σίν. ἔχου-

σιν δὲ καὶ ”ἐπὶ μηρόν“. | καὶ ἐπεὶ ἐπιθαλάμιόν ἐστιν τὸ δρᾶ-μα περὶ νύ?μφης καὶ νυμ[φίου γάμ]ων τοὺς? [περὶ τὸν ν]υμφίον

292

σώφρονας ⟦λέγει⟧ | θέλει δεῖξαι καὶ λέγει, ὅτι ἐπὶ τὸν μη-ρὸν ἔχουσιν ῥομφαίαν περιτέμνοντες τὰς αἰσχρὰς ὀρέξεις.

4 ὅλην | τὴν κοίτην αὐτοῦ ἔστρεψας ἐν τῇ ἀρρωστίᾳ αὐτοῦ. τοῦτο λέγει· οὐ βραχεῖαν τῷ μεγάλα νοσήσαντι ἴασιν δέδω|-

κεν, ἀλλ' ”ὅλην τὴν κοίτην αὐτοῦ“ ἔστρεψεν ἀπὸ τῆς ἀρρωστί-

ας, ἵνα μηκέτι ἀρρωστῇ, ἀλλ' ὑγιαίνῃ, ὡς εἶπον περὶ | τοῦ[παρ]αλυτικοῦ. ἐρεῖς δὲ καὶ περὶ τοῦ Λαζάρου τοῦ εἱλκωμένον

ἔχοντος σῶμα ὅτι, ὅτε μετηνέχθη ἐντεῦθεν ὑπὸ τῶν | ἀγ[γέλ]ω?ν,[ὅλ]η ἡ κοίτη αὐτοῦ ἐστράφη, ὅλη ἡ ἀρρωστία αὐτοῦ. οὐκέτι ἀρ-

ρώστως ἐβέβλητο. εἰς κόλπους | γο[ῦν τοῦ] Ἀβραὰμ λοιπὸν δι-έτριβεν. 5 ἐγὼ εἶπα Κύριε, ἐλέησόν με.

λοιπὸν λέγει ὅτι· συνήργησεν τὸ ἐφ' ἡ|[μῖν τ]ῷ ῥυσθῆναιἀπὸ τῆς κοίτης τῆ[ς] ἀ?ρρωστίας καὶ βοηθηθῆναι ἀπὸ τῆς κλίνης

τῆς ὀδύνης· ἐγὼ γὰρ τοῦτο | [ἐποίη]σα, ”ἐγὼ εἶπα Κύριε, ἐ-λέησόν με· ἴασαι τὴν ψυχήν μου, ὅτι ἥμαρτόν σοι“. ὁρᾷς ὅτι,

ὅτε ἡμάρτησεν, τότε | ἐ?ν?[ό]σ?ει καὶ τότε ἐβέβλητο ἐπὶ κοίτης?καὶ κλίνης. ὅταν τις οὖν γνῷ τὸν δυνάμενον ῥυσθῆναι, τεύξε-

ται | τοῦ σπουδαζομένου, παραπλησίως τῷ· ”θέλω, καθαρίσθητι“,”ἔγειρε, ἆρον τὸν κράβακτόν σου καὶ περιπάτει“.

”ἐγὼ“ | οὖν τοῦτο ”εἶπ[α Κ](ύρι)[ε, ἐλ]έ?ησον“. διὰ τοῦεἰπεῖν· ”κύριε, ἐλέησόν με“, ἔδειξα ὅτι ἐμαυτῷ οὐκ ἠδυνάμηνἐλεηθῆναι. |

5 ἴασαι τὴν ψ[υχήν μου, ὅτι ἥ]μαρτόν σοι. σοὶ ἥμαρτον. οὕτω πλησίον σχεδὸν πάντες ἁμαρτάνομεν εἰς

〈θεὸν〉 | πολλὰ ἀγνοο?[ῦντες τῶν] περὶ αὐτοῦ, π[ολ]λὰ παρο-ρῶντες τῶν κατὰ τοὺς νόμους αὐτοῦ δεῖ ποιεῖν. ”ἥμαρτον“ |

οὖν ”σοι“, ἀλλὰ ε?[ἰπὼν ”Κ(ύρι)ε], ἐλέησόν με“, ἔσ?χ?ο?ν τὸ τῆςαἰτήσεως. |

6 οἱ ἐχθ[ροί μου] εἶπον κακά μοι [Π]ότε ἀποθανεῖται, καὶἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ;

ἔλεγον τὸν ψαλμὸν | τοῦτον ἐκ προσώπου τοῦ σωτῆρος κα[τὰτὸ]ν ἄνθρωπον λέγεσθαι. καὶ ἐπεὶ ἐχθροὶ αὐτοῦ γεγόνασιν οἱ

Ἰουδαῖοι οἷον | προδόται τῆς ἀληθείας, οἱ μὴ νοήσαντε?[ς τὸ]νἐπιδημήσαντα, γέγονεν δὲ καὶ ὁ Ἰούδας εἷς τῶν μαθητῶν ὑπάρ-

χων, | περὶ τῶν ἐχθρῶν λέγει τῶν κατ' αὐτ[οῦ ἐπ]εληλυθότων

ὁτὲ μὲν ἑνικῶς εἰς τὸν Ἰούδα ἀνάγων τὸν λόγον | τὸν ἔξαρ-χον τῆς προδοσίας, ὁτὲ δὲ π[ληθυ]ν?τικῶς διὰ τοὺς ἀκολουθοῦν-τας αὐτῷ καὶ ἀναιρήσαντας τὸν Ἰησοῦν. |

οὐκ ἐνταῦθα δὲ μόνον τοῦτο γίνεται, [ἀλλὰ] κ?αὶ ἐν τῷ ἑκα-τοστῷ ὀγδόῳ ψαλμῷ λέγεται· ”ἐλάλησαν κατ' ἐμοῦ γλώσσῃ δολίᾳ |

καὶ λόγοις μίσους ἐκύκλωσάν με. [ἀντ]ὶ τοῦ ἀγαπᾶν με ἐνδι-

έβαλλόν με, ἐγὼ δὲ προσηυχόμην· καὶ ἔθεντο | κατ' ἐμοῦ κα-κ[ὰ] ἀντὶ ἀγαθ[ῶν] καὶ μῖσος ἀν[τὶ] τῆς ἀγαπήσεώς μου. κατά-

στησον ἐπ' αὐτὸν ἁμαρτωλόν, καὶ διάβολος | στήτω ἐκ [δ]ε[ξι]-ῶν αὐτοῦ“—[τοῦτο ἑνικῶς π]ερὶ Ἰούδα λέγει—· ”ἐν τῷ κρί-

νεσθαι αὐτὸν ἐξέλθοι καταδεδικασμένος, | καὶ τὴν ἐ[πισκ]οπὴναὐτο[ῦ λαβέ]τω ἕτερος“. ὁτὲ 〈μὲν〉 οὖν περὶ τοῦ Ἰούδα, ὁτὲ

δὲ περὶ τῶν ὁμοφρονησάντων | [αὐτῷ λ]έ?[γει], κ?αὶ διὰ το?[ῦτο]ἐν τοῖς αὐτοῖς στίχοις ὅπου μὲν ἑνικῶς, ὅπου δὲ πληθυντικῶς.

καὶ ὧδε οὖν | [λέγει· ”οἱ ἐχθροί μ]ου εἶπον“. [τ]οῦτο εἴ-ρηκαν· τ?ὰ κακά, ἃ νομίζουσιν κακά, κατ' ἐμοῦ εἶπον· ”πότε ἀ-

ποθανεῖται, | καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα [α]ὐτοῦ“; ἐνόμισαν γάρ,ὅτι ἀποθανόντος τοῦ Ἰησοῦ σβέννυται αὐτοῦ ἡ διδασκαλία |

καὶ ἡ περὶ αὐτοῦ φήμη, κα?[ὶ] ἔ?λεγον· ”πότε ἀπ[ο]θανεῖται“;

τοὐναντίον δὲ ἀπέβη ᾧ ἐνόμισαν. οὐχ οὕτως τὸ | ὄνομα αὐτοῦδιέλαμψεν [ὅ]τε ἔζη καὶ ἐν βί[ῳ ἦν] ὡς ὅτε ἐσταυρώθη καὶἀνελήμφθη.

πρὸς δὲ ἀναγωγὴν | περὶ {ετερ} 〈τ〉ῶν ἑτεροδόξω[ν] τοῦ-το λημπτέ[ον]· ὅσοι γὰρ οὐκ [ὀ]ρθῶς φρονοῦσιν, ἀλλὰ ἀπατώ-

μενα καὶ ἀ|σεβῆ λέγουσιν περὶ τοῦ σω[τῆρ]ο?ς, ἐκεῖνοι εἶπ[ον]

κατ' αὐτοῦ κακά. καὶ ἐπειδὴ ἔστιν τις ἔξαρχος τῶν αἱρέ|σε-ων, ὁ ψευδο{σ}λόγος [ἢ καὶ] ὁ ὑποβολε?[ὺς αὐτ]ο?ῦ διάβολος,δ[ι]ὰ τοῦτο καὶ ἑνικῶς λέγει περὶ τοῦ τοιούτου.

ἐπερ( )· | ἡ τοῦ σωτῆρος οὖν ψυχ[ὴ ἥμαρτ]ε?ν?; —ψυχ?[ὴ αὐ-

293

τοῦ] ἐστιν πᾶσ?α? ἡ σπουδαία, οὐχ ὅταν ἁμαρτάνῃ. | ὡς λέγομενθεοῦ ἄνθρωπον, οὕτω καὶ ψυχὴν Ἰησοῦ. ὁτὲ μὲν λέγομεν ψυχὴν

Ἰησοῦ αὐτὴν ἣν ἀνείληφεν, ὁτὲ δὲ ψυχὴν Ἰησοῦ | οὕτως τὴνοἰκειωθεῖσαν αὐτῷ, καθ' ὃ σημαινόμενον λέγεται· ”αἱ ψυχαὶ

πᾶσαι ἐμαί εἰσιν“. εἰ δὲ πᾶσαι τοῦ σωτῆρός | εἰσιν, καὶ ἑ-κάστη. ἐπερ( )· ἡ τῶν ἁγίων οὖν ψυχὴ ἁμαρτάνει; —ἡ τῶν ἁγίων

{οὖν} ψυχὴ ἁμαρτά[νει]ν? λέγεται οὕτω, | ὅταν γένηται ἐν προ-παθείᾳ. καὶ πολλάκις ἐκείνῳ τῷ παραδείγματι κεχρήμεθα ὅτι·

τὸ ῥυπωθὲν ἱμάτι?[ον] ἐὰν λάβῃ | τινὰ μολυσμὸν ἀπὸ θίξεως,οὐδὲ φαίνεται ὅλως. ἐὰν δέ μοι λάβῃς ὁλοκάθαρον ἱμάτιον εὐ?-

θ?έω[ς ἐκ γ]ναφείου | ἐλθόν, κἂν ψαύσῃς αὐτοῦ, λέγεται με-μολύνθαι. ἐπερ( )· τὸ σῶμα οὐ γίνεται ἐ[ν] ἁμαρτίᾳ; —ἡ ψυχή μου

γ?ίνετ[αι ἐν] π?ροπα?θείᾳ· | ”ἤρξατο“ γοῦν ”θαμβεῖσθαι καὶ ἀ-δημονεῖν“. ἐντεῦθεν ἐλέγχονται οἱ [ὀρ]εκτικὴν δύναμιν τὴν

λεγ?[ομ]έ?[νη]ν? | ἄλογον προσάπτοντες τῷ Ἰησοῦ. τὸ ἄλογονζῷον δύναται μὲν ἄρξασθαι [τοῦ] θ?αμβεῖσθαι, οὐ μὴν ἀδημο-

νεῖν?· [ξένον] | γάρ ἐστιν ζῴου τὸ ἀδημονεῖν. ἀπὸ τοῦ ἀδη-μονεῖν καὶ τοῦ θαμβεῖσ[θαι] τὴν ἀρχὴν αὐτῷ προσῆψαν. οὔκ

ἐσ[τι]ν? | δὲ ἀρχὴ ἡ μετὰ τὴν προπάθειαν· οἷον τὸ πάθος οὔκἐστιν ἀρχή, ἀλλ' [ἡ π]ρ?οπάθεια αὐτή. καὶ ἐν [ἄλ]λῳ γοῦν ψαλ-

μῷ | λέγεται· ”ἀντιλήμπτωρ μου· οὐ μὴ σαλευθῶ ἐπὶ πλεῖον“. ἐπερ( )· τὸ [ἀδη]μονεῖν τί ἐστιν?; —[λύπη ἐ]στὶν λογικοῦ

μετὰ | τοῦ ἀναπολεῖν τὰ αἴτια τῆς λύπης. 7 καὶ εἰσεπορεύετο [τοῦ ἰ]δεῖν, μάτη[ν ἐλάλει].

περὶ τοῦ Ἰούδα λ[οιπ]ὸ?ν | λέγει· εἴ ποτε ”εἰσεπορεύετοτοῦ ἰδεῖν, μάτην ἐλάλει“· ὡς ἔλεγον ἀ[ρτίω]ς, ὅτι ὁ ἔχω[ν

τι πλέον] περὶ ἄλλους λόγ[ους] | ἔχει τι πλέον τῶν ἄλλωνἀνθρώπων, οὕτω καὶ ὁ Ἰούδας εἶχέ τι πλέον [τῶ]ν ἄλλων προ-

[δοτῶν]· ὠφέλητο γὰρ πολ[λῷ] | χρόνῳ καὶ εἶχεν ἐνκατάλειμμακαὶ ζώπυρον τῆς παιδεύσε?[ως].

εἰσήρχετο οὖν πολλάκις πρὸς τὸν Ἰησοῦν, | ὡς καὶ ἐν τῷσυνσιτίῳ εὑρεθῆναι τοῦ πάσχα, ἀλλὰ ”μάτην ἐλ[άλει]“ ὅτε ἔ-

λεγ〈ε〉ν ὅτι· ”ῥαββί“, καὶ ἐφίλησεν αὐτ?[ό]ν?. | λέγει· ”ὃ ποι-εῖς, ποίησον ἐν τάχει“. ῥήματα τιμῆς ἐνέφαινε[ν πρὸ]ς τὸν Ἰη-

σοῦν. μάτην δὲ ἐλάλει αὐτά· ἵνα δείξῃ γὰρ αὐ|τὸν τοῖς ἐληλυθόσινἐπὶ συνλήμψει αὐτοῦ, εἴρηκεν αὐτ[ά, οὐχ] ἵνα τῷ ὄντι τὸ σέ-

βας ἐνφανίσῃ τὸ? πρὸς τὸν | διδάσκαλον ὡς πρότερον ἐποίει.πάντα οὖν τὰ μὴ κατὰ λόγ[ον ἀλη]θ?ῶς γινόμενα μάτην ἀπαγγέλ-λεται. |

7 ἡ καρδία αὐτοῦ συνήγαγεν ἀνομίαν ἑαυτῷ. εἰ καὶ συνή[γαγ]ε?ν? ἀνομίαν ἡ καρδία αὐτοῦ, ἀλλ' οὐκ ἄλ-

λῳ 〈ἢ〉 ἑαυτῷ. | ”τί μοι θέλετε δοῦναι, κἀγὼ παραδίδωμι ὑ-μῖν αὐτόν“. συνήγαγε[ν ἀν]ομίαν ἡ κα[ρδία αὐτοῦ ποι]ε?[ῖ]ν

ὅτε ἔδωκεν | τὴν καρδίαν τῷ διαβόλῳ· ”καὶ εἰσῆλθεν μετὰ τὸψωμίον ὁ δι[άβολ]ος εἰς αὐτό[ν“. ἀνομίαν οὖν π]εποίηκεν |

ὁ Ἰούδας. ἄνομον ἦν τὸ προδοῦναι τὸν Ἰησοῦν, τὸ ἐχθρὸντοῦ διδασκάλ[ου τοῦ] τοσαῦτα ὠφ?[ελήσαντος αὐτὸν εὑρε]θῆναι.

ταύτην | οὖν τὴν ἀνομίαν, ἣν συνῆγεν νομίζων ὅτι περι-βαλεῖ θαν[άτ]ῳ τὸν διδά[σκαλον αὐτοῦ, ἑαυτῷ συνη]γ?ίοχεν· |

οὐχ ἥψατο γὰρ ἐκείνου. ἀνέστη οὖν ἐκ νεκρῶν, καὶ πάντα τὰ

ἐκείνων σπ?[ουδάσματα !!!!! !!!!! !!!!! !!] | μεγαλειότηςἀνεδείχθη. 7 ἐξεπορεύετο ἔξω καὶ ἐλάλει.

τοῦτο ἐγίνετο [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !] | καὶ με-τά τινος τιμῆς προσήρχετο εἴτ' ”ἐξήρχετο ἔξω“—ἡ καρδία αὐ-

τοῦ περὶ τ[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !] | ἐλθοῦσιν ἐπὶσυνλήμψει τοῦ Ἰησοῦ ὅτι· ”οὗτός ἐστιν, κρατήσατε αὐτ[ό]ν“.

”ἐξεπορεύετο [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !] | καὶ ἐξε-πορεύετο. εἰώθασιν γοῦν τινες λέγειν ὅτι οὐδὲ ἔξω οὐδὲ? ἔ?[σω]ἐ?στίν.

τέλος [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !] | ὅτι προδέδω-κεν τὸν Ἰησοῦν. “εἰδὼς” δέ, φησίν, “ὅτι κατεκρίθ?[η, ἀ]π-

ελθὼν ἀπήγ[ξατο”. !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!]|το· “εἰδὼςὅτι κατεκρίθη” Ἰησοῦς ὑπὸ τοῦ Πιλάτου, μετεμελήθη [πά]νυ,

“καὶ ἀπελθ[ὼν ἀπήγξατο”. !!!!! !!!!! !!!! “ἑω]|ρακὼς ὅτι κατ-εκρίθη” αὐτὸς προδοθέντος τοῦ τηλικούτο?[υ διδασ]κάλο?υ,

294

[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!] | προδέδωκεν, καὶἀπελ[θ]ὼν τὸ ζῆν ἀνχόνῃ προσαπέρηξεν. 8 κατ' ἐμοῦ ἐψιθύριζον πάντες οἱ ἐχθροί μου. |

οὐδεὶς αὐτῶν μετὰ παρρησίας κατ' ἐμοῦ ἐλά〈λ〉ει. καὶ τοὺς

Ἰουδαίους οὖν εὑρίσκεις ζητοῦντας, πῶς λάθρα αὐτὸν | λάβων-ται, καὶ ἐψιθύριζον πρὸς τὸν Ἰούδα, καὶ αὐτὸς πρὸς αὐτούς·

μὴ γὰρ ἐν συναγωγῇ εἰσελθὼν ἀνεβόησεν | [τοῦτ]ο?· “τί μοιθέλετε δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν αὐτὸν παραδώσω”. αὐτοὶ γοῦν ἐκεῖ-

νοι οὐχ ἡμέρας ἦλθον συνλαβεῖν αὐτόν. | [τοῦτο ο]ὖν αὐτὸςλέγει ὁ Ἰησοῦς· “καθ' ἡμέραν διδάσκω” ἐν τῇ συναγωγῇ, καὶνῦν “ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἤλθατε”.

9 λόγον παρά|[νομον] κατ[έ]θεντο κατ' ἐμοῦ. τὰς γραφὰς ἀνεγίγνωσκον “κατὰ πᾶν σάββατον”, ἵνα μάθω-

σιν τὰ | [τοῦ νό]μου. καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου δ[έο]ν? σ?ὺν νόμῳ

αὐτοὺς ἀναγιγνώσκοντας γνῶναι, τίς ἐστιν ὁ προφη|[τευό]με-νος καὶ ὁ μαρτυρούμενο?ς? [ὑ]πὸ τῶν γραφῶν, “παράνομον λό-

γον ἔθεντο κατ' ἐμοῦ” λέγοντες | [ὅτι· “ο]ὗτος οὐκ ἐκβάλλειτὰ δαιμόν[ια] εἰ μὴ ἐν τῷ Βεεζεβούλ”. “εἰ ἦν οὗτος ὁ ἄνθρω-

πος παρὰ θεοῦ, οὐκ ἔλυεν τὸ σάββατ[ο]ν?”. | “[ο]ὐ καλῶς ἐ-λ?έγομεν ἡμεῖς ὅτι Σαμ[αρίτ]ης εἶ σὺ καὶ δαιμόνιον ἔχεις”;

οὗτός ἐστιν ὃν κατέθεντο κατ' αὐτοῦ λό|[γ]ον παράν[ομον]. δ?[υ]νατὸν δέ, ἐπεὶ [καὶ] ἐ?πὶ ὑπομνημάτων δικαστοῦ ‘κατ-

έθετο’ πολλάκις λαμβάνεται· φωνὰς | κατέθεντ[ο ἐπὶ τοῦ Πιλ]ά?-του κατ' αὐτ[οῦ]. 9 μὴ ὁ κοιμώμενος οὐχὶ προσθήσει τοῦ ἀναστῆναι;

λοιπὸν | αὐτὸς λέγει· [ἐπεὶ περιέβα]λ?όν με θαν[άτῳ], ἐ-κοιμήθην· ἐν ταῖς γραφαῖς γὰρ τὸ ὄνομα τῆς κοιμήσεως σημαί-

νει | ποτὲ τὸν θάν[ατον. λέγ]εται καὶ ὁ ὕ?[πνος] κοίμησις,

λέγεται καὶ ἡ σύνοδος ἀνδρὸς πρὸς γυναῖκα κοίμησις. | λέγε-ται δὲ καὶ [ὁ θάνατο]ς κατὰ τὴν γ?[ραφ]ὴ?ν κοίμησις διὰ τὴν

προσδοκίαν τῆς ἀναστάσεως· ὅνπερ γὰρ | τρόπον ὁ κοιμώμενος,εἰ μηδὲν? [παρ]ὰ? φύσιν πάθῃ, ἐγερθείη, οὕτως ὁ ἀποθνῄσκων

ἀναστήσεται. οὕ|τω γοῦν “πάντες κοιμηθησόμεθα” εἴρ[ηται],

καί· “οὐ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν περὶ τῶν κεκοιμημένων”, του|τ-έστιν περὶ θνητῶν. Ἕλληνες γοῦν [λέγου]σιν τοῦτο. 10 καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης μου, ἐφ' ὃν ἤλπισα. |

[τὸ] ‘ἤλπισα’ ὧδε τὸ ‘ἐθάρρησα’ περὶ τοῦ [ἀν(θρώπ)ου]·τοῦτο γὰρ καὶ τὸ εὐαγγέλιον ἐμνημόνευσεν, ὅτι οὗτος “ὁ ἄν-

θρωπος | τ?ῆ?ς εἰρήνης μου ᾖρεν πτερνισμ[όν”· ἔλ]εγον γὰρ〈ὅτι〉 καὶ ἐν πεντηκοστῷ τετάρτῳ ψαλμῷ περὶ αὐτοῦ λέγει·

“σὺ δέ, | ἄνθρωπε ἰσόψυχέ μου”. “ε[ἰ ὁ] ἐχθρός μου [ὠνεί]-δισέν με, ὑπήνεγκα ἄν, καὶ εἰ ὁ μισῶν ἐπ' ἐμὲ ἐμεγαλορημόνη|-

σεν, ἐκρ[ύβην ἂν ἀπ' αὐτο]ῦ. σὺ δέ, ἄ[ν(θρωπ)ε] ἰσόψυχέ μου”

—ἐπὶ τοῦ ὁμονοοῦντος λαμβάνομεν, καὶ πάλιν | “ἡ γυνὴ? [ἡἐν τῷ κόλπῳ σο]υ” ἰσόψυχ[ός σο]ύ ἐστιν—, “ἡγεμών μου καὶ

σωτήρ μου”. ἡγεμόνα σε εἶχον, οὐκ ἄρχον|τά μο?[υ, ἀλλὰ ἡγε-μόνα μ]ο?υ?, προτρ[έχο]ντά μου. καὶ ἐνταῦθα· “ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης μου, ἐφ' ὃν ἤλπι-

σα”. | [θαυμαστὸν οὐδέν, εἰ ἐψιθυρ]ίσασθε κατ' [ἐ]μοῦ καὶ

λόγον παράνομον κατ' ἐμοῦ ἔθεσθε, εἰ γὰρ “ὁ τῆς εἰ|[ρήνηςμου ἄν(θρωπ)ος” ἔξαρχ]ος ὑμῶν τῆς κακίας ταύτης γέγονεν.

“ἐπῇρεν” οὖν “τὴν πτέρναν”, οὐ τὴν | [κεφαλὴν “ἐπ' ἐμέ”.] 10 [ὁ ἐσθί]ων ἄρτους μ[ο]υ, ἐμεγάλυνεν ἐπ' ἐμὲ πτερνισ-μόν.

“ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης | [μου, ἐφ' ὃν ἤλπισα”, “ἐπῆρ]ε?ν?ἐπ' ἐμὲ τὴν [πτ]έρναν αὐτοῦ”, πτερνίσαι με ἠθέλησεν. πάλαισμα

δέ ἐστιν | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!] καὶ ὁ Ἰακὼβ [πτερ]νιστὴς

λέγεται· ἐπτέρνισεν γὰρ τὸν Ἰσαῦ, ὅτε τὴν εὐλογίαν | [!!!!!!!!!! !!! πρεσβύ]τερον. τὸ σὺν? [δό]λ?ῳ ἐπιθέσθαι τινὶ πτερνισ-

μὸς λέγεται. ἐστίν τις | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!]αγ?εσιν, ἵνα[λάβ]ῃ αὐτοῦ τὸ ἱμάτιον. ὁ δὲ ἐπὶ θάνατόν τινος δολιευόμε-

νος | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!] 11 [σὺ δέ, κ(ύρι)ε,] ἐλέησόν με καὶ ἀνάστησόν με, καὶἀνταποδώσω αὐτοῖς. |

295

ἔξω με ποίησον τῶν κακῶν καὶ τοῦ πτερνισμοῦ τοῦ φαύλου

λόγου οὗ κατ' ἐ?μοῦ ἔθεντο. ταῦτα πάλιν ἀνθρω|πικώτερον λέγε-ται περὶ τοῦ κατὰ τὸν ἄνθρωπον Ἰησοῦν. “σὺ δέ, κύριε, ἐλέησον, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς”. κριτὴς

αὐτῶ[ν ἔσ]ομαι. | ὁ ἀναστὰς τοῦ ἀνταποδοῦναι καὶ κρῖναι,ὡς εὑρίσκει τὰς διαθέσεις, ἀποδίδωσιν. πολλοὶ πεῖραν λ?α?β?[όν-

τες] κ?α|κώσεως ἢ θεωροῦντες ὅτι ὅν ποτε κατεδίκασαν, αὐτὸς

μέλλει αὐτοὺς κρίνειν, κατὰ τό· “ὄψ[ονται εἰς ὃ]ν | ἐξεκέν-τησαν”, ἐν καταγνώσει γίνονται καὶ οἶδ〈α〉ν, πῶς ἐπ[ιμ]ένειαὐτοὺς τὰ ἀντάξ[ι]α?.

12 [ἐν τούτῳ] | ἔγνων ὅτι τεθέληκάς με. γνῶσίς ἐστιν καὶ ἀπόδειξις αὕτη τ[ὸ θ]ελητόν σοι εἶναι

ἐμέ· ἐν τ[ούτῳ γάρ] | με γνώσονται ἐκεῖνοι. τὸ “ἐν τούτῳἔγνων” οὐ τῇ ἑαυτοῦ γνώσει τοσ[οῦτον] ἀναφέρει, μᾶλλον οἱ

ἐμοῦ ἐν [τούτῳ γνώ]|σονται. ἐπερ( )· καταδικασθέντες αὐτὸν γνώσονται; —πάντες οἱ

αἴσθησ[ιν λ]αβόντες τῆς μεγαλειότητος αὐ[τοῦ εἴτε] | ἐχθροὶπρότερον ἦσαν ἢ γνώριμοι. 12 ὅτι οὐ μὴ ἐπιχαρῇ ὁ ἐχθ[ρός] μου ἐπ' ἐμέ.

ὅταν θε?λητός σοι ἀπ[οδει]χθῶ, | ὅταν ἀναστῶ καὶ γνωσθῶ,ὅτι κατὰ τὸ θέλημά σου. δύναται [καὶ αὐ]τ?ὸν τὸν Ἰούδ[α καὶ τὸ]ν ἐνεργήσ[αν]τ?α |

αὐτὸν διάβολον. ἵνα χαρῶσιν, περιέβαλον αὐτὸν θανάτῳ· ἀν[α-

στά]ν?τος αὐτοῦ [οὐκ ἐπιχαίρο]υ?σιν, ἀλλὰ μ?[ᾶλλ]ο?ν | αἰσχύνηνὀφλισκάνουσιν καὶ φόβον ὑφίστανται θεωρήσα[ντες ὃν] ἐξεκέν-[τησαν].

13 [ἐ]μοῦ δὲ διὰ τὴν [ἀκα]|κίαν ἀντελάβου. οὐκ ἔγνων γὰρ ἁμαρτίαν, εἰ καὶ γέγονα ἁ[μαρτί]α?· εἰ καὶ

γέ[γονα κατάρ]α, οὐ διὰ προλαβ[οῦσαν] | ἁμαρτίαν ἀπεδείχθηνκατάρα, ἀλλ' ἵνα λύσω τὴν κατάραν κ[αὶ εὐλογ]ίαν παράσχω?.

[καὶ] ὥσπερ γέγονεν ἁμαρ?|τία, ἵνα δικαιοσύνην θεοῦ ποιήσῃτοὺς ὑπὲρ ὧν ἁμαρτία γέγονεν, [οὕτω] κατάρα γέγονεν, οὐχ ἵνα

κρατηθῇ ὑπὸ τῆ[ς] | κατάρας. αὐτὸ 〈το〉ῦτο οὖν κατάρα ἐπὶεὐλογίᾳ γέγονεν, ἁμαρτία ἐ?[πὶ δικαι]οσύνῃ, θάνατον ἀνεδέξα-το διὰ ζωήν. |

ἡ ἀκακία οὖν πολλάκις τὴν ἀφέλειαν σημαίνει, ἔστιν [δὲ

ὅτ]ε? τὴν παντελῆ καθαρότητα ἀπὸ ἁμ[αρ]τ?ίας. | ὅταν δὲ λέγῃ·

“ἄκακος πιστεύει παντὶ λόγῳ”, καὶ τό· “φθείρουσι[ν ἤθη] χρηστὰὁμιλίαι κακαί”, τὰ ἐπιπόλ[αια χ]ρηστὰ | ἤθη λέγει. λέγεται δὲκαὶ ἀκακία ἡ παντελὴς ἀρετή, π[ερὶ ἧς λ]έγει· “ἄκακοι καὶ εὐ-θεῖς ἐκολλῶντό μοι”. |

13 καὶ ἐβεβαίωσάς με ἐνώπιόν σου εἰς τὸν αἰῶνα.

ο?[ὐ πρ]ὸς ὀλίγον [οὖν οὐ]κ? ἐ?σ?φ?[άλ]ην, ἄκακος | ἤμην, πρὸτοῦ περιπεσεῖν ἐχθροῖς, ἀλλ' ἔμεινα ἄκακος· “ἐβε[βαίωσ]άς

με” γὰ?[ρ “εἰ]ς αἰῶνα”. [οὐ]χ? ἁπλῶς οὖν, | ἀλλ' “ἐνώπιόν σου”.οὐ πᾶς δὲ ὁ βεβαιούμενος ἐπίπροσθεν [θ(εο)ῦ βεβαιοῦται, ἀλλ'

ὁ] τελείαν [βεβα]ί?[ω]σιν ἔχων. | “ὁ δὲ βεβαιῶν ὑμᾶς σὺν ἡμῖνεἰς Χριστόν”. σοῦ οὖν μαρτυροῦντος τῇ ἀ?[κ]ακίᾳ μου.

14 Εὐλογη[τὸς κ(ύριο)ς ὁ θ(εὸ)ς] Ἰσραὴλ | ἀπὸ τοῦ αἰῶνοςκαὶ εἰς τὸν αἰῶνα. γένοιτο γένοιτο. ὁ τοῦ Ἰσραὴλ νοῦν ἔχο{υ}ν[τος ὁ]ρῶντα? [θ(εὸ)ν θ(εὸ)ς

εὐλογητός] | ἐστιν. αὐτῷ τὴν χάριν καὶ τὴν νίκην ἐπιγράφω,οὐχ ἡμετέρᾳ δυνάμει· [εἰ γ]ὰρ καὶ ἄκακός εἰμι, ἀλλ' ο?[ὐ τῇ] |

ἀκακίᾳ μου τὸ ὅλον δίδωμι, ἀλλὰ τῇ συνεργίᾳ τοῦ θεοῦ. τὸ ‘γέ[νο]ιτο γένοιτο’ [ὡς τ]ὸ ‘ἀμὴν’ λέγουσιν οἱ ἄλλοι

[ἑ]ρ?μη?|νευταί. τὸ δὲ ‘ἀμὴν’ ὁτὲ δὲ ἀντὶ ὅρκου λαμβάνεται·ὅταν γὰ[ρ λέγ]ῃ· “ἀληθῶς λ[έγω] ὑμῖν”, τὴν αὐτὴν λέξιν |

γράφει Μαθθαῖος καὶ Λουκᾶς, καὶ ὁ μὲν Μαθθαῖος λέγει· “ἀμ[ὴν

ἀ]μ?ὴν λέγω ὑμ[ῖν]”, ὁ δὲ Λουκᾶς· “ἀληθῶς λέγω | ὑμῖν”. ἀμέ-λει γοῦν καὶ ἐν ταῖς γραφαῖς λέγεται· “ἰδοὺ” γοῦν “ἡ δο[ύλη]

κυρίου· γέν[οιτό μο]ι κατὰ τὸ ῥῆμά σου”. λέγεται | δὲ καὶπαρὰ τῶν ἑρμηνευόντων τὰς Ἑβραϊκὰς φωνὰς ὅτ?ι? [τὸ π]ε?π?ιστευ-μέν[ον σημαί]νει.

296

1 Εἰς τὸ τέλος· εἰς σύνεσιν τοῖς υἱοῖς Κόρε ψαλμός.

υἱοὶ τοῦ Κόρε τρεῖς ἱεροψάλται ἐγένοντο. | κ[αὶ τὰ ὀνό]-ματα αὐτῶν φέρεται ἐν τῇ Ἐξόδῳ καὶ ἐν ταῖς Παραλειπομέναις.

οὗτοι, ὥσπερ τινὲς ἀπὸ πίστεως μίαν | ψ[υχὴν κα]ὶ? μίαν καρδί-αν λαμβάνουσιν, οὕτω καὶ οὗτοι ἀπὸ τοῦ συνόντος πνεύματος

τοῦ τὸ ψάλλειν χαριζομένου | [λαβόντες ψυ]χὴ?[ν μί]αν, διὰ τοῦ-το ἑνικῶς ἐκφέρουσιν τοὺς στίχους τοῦ ψαλμοῦ.

ἐστὶν δὲ ὁ ψαλμὸς οὗτος οὐχ ὁ τυχὼν | [μυστηρίω]ν πεπλη-ρωμένος. διὰ τοῦτ[ο] “εἰς σύνεσιν” ἐπιγέγραπται. οὕτω γοῦν

καὶ ἐν τῷ τριακοστῷ πρώτῳ ἐλέγομεν, ὅτι | ἐ?[στὶν τῆς] “σ?υν-έσεως τῷ Δαυίδ”, ὅτι μυστ?[ήρι]α περιεῖχεν καὶ αἰνίγματα. καὶ

ὧδε οὖν πολλὰ αἰνίγματα κεῖται. | [συνέσεω]ς? οὖν χρεία τῷἐντυγχάνοντι [τοῖς τ]οιούτοις ψαλμοῖς τοῖς οὕτως ἐπιγεγραμ-

μένοις. καὶ ὥσπερ “προς|έ?χ?[ειν]” δ?εῖ “τῇ ἀναγνώσει” “τῆς θεο-πνεύστ[ου γρ]αφῆς”, οὐ μόνης τῆς τῶν ☩γραφῶν☩, ἀλλὰ καὶ “πά-

σης”, οὕτω καὶ οὗτοι | μ[ετ]ὰ? συνέσεω[ς] καὶ λέγεσθαι ὀφεί-λ?[ουσι]ν καὶ ἀκούεσθαι.

ἐπειδὴ δὲ τὸ τῆς συνέσεως ὄνομα πρὸς τῷ προ|χ?[εί]ρωςδηλου[μένῳ κ]αὶ ἄλλο δηλ[οῖ ἐν] τῷ· “σύνεσις δὲ ἀγαθὴ πᾶ-

σιν τοῖς ποιοῦσιν αὐτήν”. ὧδε ἡ γινομένη | [κα]ὶ πραττο-μέ?[νη σύνεσις] ἡ? ἠθική ἐσ?[τιν ἀ]ρ?ετή· μάλιστα γὰρ αὕτη

ῥυθμίζει τὸ ἦθος τῶν ἀνθρώπων. λέγει τοίνυν, ὅτι ὁ | [ψ]αλ-

μὸς οὗτος ο[ὐ φωνῇ μό]νῃ λέγε[σθαι ὀφ]είλει, ἀλλὰ καὶ νο-εῖσθαι καὶ πράττειν τὰ κατάλληλα αὐτῷ ἔργα κατὰ | τὸ ἕτε-ρον τῆς συν[έσεως ση]μ?αινόμεν[ον, π]ερὶ οὗ καὶ Παῦλος λέ-

γει. περὶ τῆς διακονίας γράφων καὶ τῆς | λειτουργίας τῆςεἰς τ[οὺς ἁγίου]ς λέγει· “δῴ?[η σοι ὁ] θεὸς σύνεσιν ἐν πᾶ-

σιν”· μὴ γὰρ σύνεσιν λέγει τὴν ἐπιστήμην συν|βλητῶν καὶ ἀ-συνβλήτων, ἀλλὰ τὴν π[ρακτι]κὴν ἀρετήν· τίς γὰρ οὕτω συνε-

τός ἐστιν ἢ ὡς ὁ κατορθώσας ἑαυτοῦ | τὸ ἦθος καὶ ῥυθμίσας; ἐπερ( )· καὶ αὐτοῖ?[ς τοῖς] λ?έγουσιν καὶ τοῖς ἀκούουσιν;

—ὁ σωφρόνως διδάσκων περὶ σωφρο|σ[ύνη]ς καὶ αὐτὸς σωφροσύ-νης ἔχει τὴ[ν ἀρετ]ὴ?ν ἣν καὶ οἱ παιδευόμενοι πρὸς αὐτοῦ· διὰ

τοῦτο γὰρ παιδεύει ὁ ὀρ|θὸ?[ς ⟦λό]γος⟧ διδάσκαλος καὶ μά-λιστα ὁ τ[ῶν ἠθ]ικῶν, ἵνα τοιοῦτοι γένωνται οἱ ἀκούοντες

οἷός ἐστιν ὁ λέ|γων. 2 ὃν τρόπον ἐπιποθεῖ ἔλ[αφος] ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων,οὕτως ἐπιποθεῖ ἡ ψυχή μου πρὸς σέ, ὁ θεός. |

λέγεται τὸ [ζῷον] τ?[οῦτο] ἡ? [ἔλα]φος ἀνα[ιρετικ]ὴ εἶναιτῶν ὄφεων. καὶ ὅταν ἀνέλῃ τοὺς ὄφεις, ὑπὸ τοῦ ἰοῦ αὐτῶν |

ἔκδιψος γί[νετ]αι καὶ σπ?[εύδει] εὑρεῖν πη[γὴ]ν? ὕδατος, ἵνα

κ?αὶ τὸ δίψος ἀκέσηται καὶ καθοπτρισθῇ· λέγεται | γάρ, ὅτιο[ἱ ὄφεις σ]παραττόμ[ενοι ὑπὸ τοῦ ζῴο]υ τούτου κινούμενοι

τὸ πρόσωπον τῆς ἐλάφου ὥσπερ αἱμάτων | καὶ τῶν? [ἄλλων πλ]η-ροῦσιν, [κα]ὶ? [ἀ]πέ?ρχε?τ[αι ἐ]σοπτρίσασθαι, ἵνα ἀποπλύνηται

τὴν προσγεναμένην ἀκα|[θαρσίαν ἐκ τῆς] ἀναιρέ?[σεω]ς τῶν ὄφ[ε]-ων. λέγεται δὲ καὶ ἄλλο περὶ αὐτοῦ τοῦ ζῴου· ὅταν, φησίν,

παλαιω|[θῇ] καὶ ἀπο?βάλῃ τὰς τρί?χ?[ας], ἐσθίει ὄφιν καὶ ἀνα-

νεοῦται. ἡ βρῶσι〈ς〉 τῶν ὄφεων νέαν αὐτὴν αὖθις | [ποι]εῖ. ἐπερ( )· τῶν τοιῶνδ?[ε ὄ]φεων; —τῶν ἰοβόλων πάντων τοῦεἴδους ὅλου τῶν ὄφεων ἢ καὶ τοῦ γένους. |

καὶ τοῦτο δέ, ὅταν ἀπὸ γήρ?[ω]ς ἀποβάλῃ τ[ὰ] κ?έρατα, φω-

λεύει που, ἕως ἀνατείλῃ κέρατα αὐτὴ καὶ ἰσχυρὰ γέ|νηται·εὐεπιβούλευτος [γάρ ἐσ]τ?ιν κέρατα [οὐκ] ἔ?[χο]υσα· ὅπλα γὰρ

αὐτῆς ἐστιν καὶ ἀμυντήρια. ἐν τοῖς δρυμοῖς | οὖν ὅταν δια-βαίνωσι[ν, ὑ]π?ολαμβάνο?[ντα]ι τὰ κέρατα αὐτῶν καὶ οὕτως ἀπο-

σπῶνται· διὸ καὶ παροιμία | τοιαύτη φαίνεται· “ο?[ὐαὶ ἐλ]ά-φοις κέρα[τα ο]ὐκ ἐχούσαις”. ἡ παροιμία δὲ αὕτη αἰνίττεται

ὅτι· οὐαὶ ἀνθρώπῳ τῷ | ἀβοηθήτῳ τῷ μὴ ἔχ[οντι ἅλ]ι?ς? δύν[α-μιν βοη]θεῖν ἑαυτῷ.

297

τὸ ἕτερον οὖν τῶν σημαινομένων ἐνταῦθα | ⟦λέγεται⟧δείκνυται. διὰ τοῦ φάναι· “ὃν τρόπον ἐπιποθεῖ ἔλαφος [ἐ]-

πὶ τ[ὰ]ς? [π]ηγὰς τῶν ὑδάτων, οὕτως | ἐπιποθεῖ ἡ ψυχή μουπρὸς σέ, ὁ θεός ⟦μου⟧”, ὡμοίωσεν τὸν πρὸς θεὸν πόθον τῷ

πόθῳ τῆς ἐλάφου τ〈ῷ〉 | ἐπὶ τὰς πηγάς· πηγὴ γάρ ἐστιν καὶὁ θεός, καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ πηγή ἐστιν· “ἐνκατελείψατε τὴν

πηγὴν τῆς σοφ[ία]ς”. | “ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς”. καὶ πάλιν·“ἐμὲ ἐνκατέλιπον, πηγὴν ὕδατος ζῶντος”, ὁ θεὸς λέγει. καὶ

[τὸ] ἅγι[ον] | πνεῦμα πηγή ἐστιν, εἴ γε τὰ χαρίσματα πάν-τα ἀπ' αὐτοῦ ῥεῖ καὶ ἀπ' αὐτοῦ ἔχει τὴν ἀρχήν.

ὃν τρόπον ο?[ὖν ἐπι]|ποθεῖ ἡ αἰσθητὴ ἔλαφος ἐπὶ τὰς πη-γὰς τῶν ὑδάτων, οὕτως ἡ ἡ?μετέρα ψυχὴ ἔλαφος γινο[μένη] |

καὶ ἀναιρετικὴ τῶν βλαπτόντων πρὸς σὲ ἐπιποθεῖ, ὦ θεέ.

[οἱ] “ἑτοίμως ἔχοντες ἐκ[δικῆσαι πᾶσαν] | παρακοήν”, οὗτοιἔλαφοί εἰσιν ἀναιροῦντες τοὺς ὄφεις τῆς [ἀδι]κ?ίας. καὶ οἱ

λαβόντες “ἐξουσία[ν πατεῖν] | ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων”,ἔλαφοί εἰσιν. αὗται δὲ αἱ ἔλαφ[οι κ]α?ὶ τὰ ὑψηλὰ μεταδιώκουσιν. [ὥσπερ] |

καὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων, οὕτω καὶ τὰ ὑψηλά· “ὄρη” γὰρ “τὰ

ὑ[ψηλὰ] τ〈α〉ῖς ἐλάφοις”. καὶ πάλιν ὁ α?[ὐτός· “ὁ] | καταρτι-ζόμενο〈ς〉 τοὺς πόδας μου ὡς ἐλάφου”, ἵνα καταρτισθ[έντε]ς?[τὰ] νοητὰ μεταδι[ώ]κουσιν.

κ[αὶ] | ἐπειδὴ πολλάκις εἶπον, ὅτι τὰ νοητὰ κατὰ ἄλλην

καὶ ἄλλην ἐπ?ί[νοια]ν ἕτερα καὶ [ἕτερα] δ?[ο]κ?οῦσιν εἶν[αι{ο]ὐ}|τῇ ὑποστάσει ὄντα τὰ αὐτά, αἱ πηγαὶ τῶν ὑδάτων ἃςζητεῖ ἡ πν[ευματι]κὴ ἔλα[φος, καὶ ὑψηλ]ὰ ὄρη εἰσίν. [ᾗ] |

ἀναγομένως καὶ ὑψόθεν δέδονται, ὑψηλά εἰσιν, ᾗ δὲ ποτίζ[ου-

σιν κ]αὶ ποταμ?[οὺς γενν]ῶ?σιν ἐν τοῖ[ς] | πιοῦσιν, πηγαὶ λέ-γονται. λοιπὸν ῥητέον καὶ ἠθικῶς [τοὺς ὄ]φ?εις ἡδον[άς· ποικί]λ?η

γάρ ἐστιν ἡ ἡδ?[ο]|νή. “ἀγόμεναι” δὲ “ἡδοναῖς ποικίλαις καὶἐπιθυμίαις”. περὶ τῶ[ν φαύ]λων λέγει γυν[α]ι?[κῶν] ὧν αἰχ-

μαλωτίζο?[υ]|σιν οἱ ἑτερόδοξοι. αὗται οὖν αἱ ποικίλ〈α〉ι ἔλαφοι οὐκ ἐπιποθοῦ[σιν εὑρε]ῖν

θεόν, οὐ μίαν ζητοῦσιν ἐπιθυμίαν. | μία δὲ ἐπιθυμία ἐστὶναὐτὸς ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν. ὡς δὲ [λέγεται] σοφία καὶ

ἀλήθεια καὶ φῶς καὶ δικαιοσύνη, | οὕτω καὶ ἐπιθυμία. αὐτί-κα γοῦν ἡ νύμφη ἐν τῷ ᾄσμα[τι τῶν] ᾀσμάτων πυθομένη περὶ

τοῦ νυμ?[φ]ί?ου, | ποῦ εὑρεῖν αὐτὸν δύναται, οἱ δορυφόροιὧν ἐπυνθάνετο?, [λέγουσ]ιν ὅτι· “τί ἀδελφιδὸς ὁ ἀδελφ[ιδός]

σου, | ἡ καλὴ ἐν γυναιξίν”; εἰπὲ τὸν σὸν τὸν ἄλλον παρὰτοὺς πολ?[λοὺς] ἀδελφούς. καὶ λέγει· “ἀδελφιδοῦς μ[ου] λευ-

κὸς | καὶ 〈πυρρός〉”, οὐχ εἷς ἐστιν, ἄνθρωπος καὶ θεός ἐστιν.εἶτα διεξερχομένη τ[ὰ ἐγ]κ?[ώ]μια αὐτοῦ λέ?[γει] ἐ?π?ὶ τέλει·

“λάρ[υγξ] αὐτοῦ γλυκ[α]σμός, | ὅλος ἐπιθυμία”. ὁ λόγος αὐ-τοῦ γλυκύς ἐστιν. οἶδας, ὅτι εἰσί[ν τιν]α? ἐπιθυμ?[ητ]ὰ οὐχ

ὅλ[α, ἀλλ'] ἔχουσιν ἀηδῆ | τινα παραμεμιγμένα· οἷον τοῦγλυκέως οἴνου ἡ πό[σις ἔ]χει ἐπιθ?[υμη]τόν τι. ὅ[ταν] δ?ὲ

εἰς κόρον | ληφθῇ, μέθην ἐργάζεται καὶ οὔκ ἐστιν ὅλον ἐπι-

θυμ[ία]. π?άλιν ὁ ἥ[λιος ὁ]ρώμεν[ος γ]λυκύς ἐστιν. | ὅτανδὲ καθάψηται αὐτοῦ ἡ φλόξ, ἀηδὲς ἔχει τι. οὐδὲ?ν [ο]ὖν περὶ τὸν [κατὰ] τὸν ν[υμφίον λόγ]ο?ν ἀηδ[ὲς] |

ἔχει, ὅλος ἐπιθυμία ἐστίν, ὅλος ἔρως ἐστίν, κατὰ τὸν εἰ-

πόντα· “ὁ ἐμ?[ὸς ἔρως ἐσταύρωται”. ἄλλων δὲ] | οἱ ἔρωτεςἔχουσίν τι παραμεμιγμένον ἐπίπονον.

ὥσπερ οὖν “ὅλος [ἐπιθυμία” ἐστίν, οὕτω καὶ ὅλος] | ἔρωςἐστίν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιποθεῖ ἡ ψ[υχ]ή μου ἡ κατὰ τ?[ὴν ἔ]-

λαφον ἀν[αιρετικὴ ὄφεων πρὸς θ(εό)ν. ὅταν] | ἴδῃς οὖν ψυ-χὴν περιγινομένην ἡδονῶν ποικίλ[ων, πο]λλῶν λογισμ[ῶν !!!!!

!!!!! !!!!! !!!!! !] | ἀποξύεται τὸ γῆρας τῆς κακίας, τὸνπαλαιὸν ἄνθρωπον, [καὶ τὸ]ν νέον ἐνδι?δ?[ύσκεται ἀντ' αὐτοῦ,

κἂν παροι]|μιωδῶς κἂν ἐπὶ ῥητοῦ αὐτὸ θέλῃς λαβεῖν. “ἔλαφος θή[λεια] καὶ πῶλος σ[ῶν χαρίτων ὁμιλείτω σοι”.] |

298

ἔστω περὶ γυναικὸς ὁ λόγο[ς. ἡ γυνὴ ἔλαφ]ος θήλει〈ά〉 ἐστιν

ὡς π?ρ?ὸς τὸν ἄνδρα, ἐὰν ἀναιρῇ τὰς ὑποβαλλο〈μέν〉ας | [ἡ]δονὰςὑπὸ τῶν θηρευτῶν. [ἔτι] δ?ὲ καὶ πῶλος χαρίτων ἐστίν· νέα γὰρ

ὀφείλει εἶναι κατὰ τὸ σωφρονεῖν | κ[αὶ χ]αρίτων, τῶν ἀρετῶν,πῶλος εἶναι, ἵν' ἐπιβαίνουσιν αὐτῷ αἱ χάριτες· καὶ γὰρ πολ-

λάκις αὐταὶ αἱ | [ἀρεταὶ] οὕτω καλοῦνται κατὰ τὸ γεγραμμέ-νον· “στεφάνῳ δὲ χαρίτων”, στεφάνῳ τῶν ἀρετῶν. κατὰ τὰς |

[τῶν ἀγ]ώ?ν[ω]ν αὐτοῦ ἐπινοίας [ὢν] φ[ῶ]ς καὶ ἀλήθειακαὶ δικαιοσύνη, πλῆθος χαρίτων ἐστίν. οὐ τῇ ὑποστάσει ἔχει

τὸ | [πλῆθος, ἀλλ]ὰ ταῖς ἐνεργείαις καὶ ταῖ[ς ἐπι]θυμίαις. 3 ἐδίψησεν ἡ ψυχή μου πρὸς τὸν θεὸν τὸν ἰσχυρὸν καὶ ζῶν-τα. |

[τὸ δι]ψ?ῆσαι πολλάκις τὸ ἔρωτα λ[αβεῖν ἐ]στιν. οὕτω γοῦνκαὶ ἐν ἄλλῳ ψαλμῷ λέγει· “ὁ θεὸς ὁ θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρί-

ζω· | [ἐδίψη]σέν σε ἡ ψυχή μου”· ὁ γὰρ πο[θῶν τι] καὶ αἰ-τούμενος ἵνα λάβῃ αὐτό, διψᾷ αὐτό.

“πρὸς τὸν θεὸν” οὖν “τὸν ζῶντα”. | [ὥσ]π?ερ οἱ θεῖοι ἄν-δρες οἱ πάνυ γε [πεπνε]υ?ματισμένοι καὶ πρὸς θεολογίαν ἀνηγμέ-

νοι ἀεὶ λέγουσιν· “ζῇ κύριος”, | [οὕτ]ως ἔλεγε[ν] ὁ Ἐλισαῖε·“ζῇ κύριος καὶ ζ[ῇ ἡ ψ]υχή 〈σ〉ου”. οὕτως ζῇ ἡ ψυχή 〈σ〉ου

καθὼς ζῇ ὁ οὗ μετέσχες· ἀλλὰ σὺ μὲν ὡς | [μ]ετασχὼν α?[ὐτοῦζῇς ο]ὕτως. εἴς τ[ι ῥητ]ό?ν, ὃ κακῶς οἱ Ἀρειανοὶ ἑρμηνεύουσιν, καλὸν

θεωρῆσαι· “〈ὡ〉ς ἀπέ|[στ]ειλέν με ὁ ζ[ῶν π(ατ)ὴρ κἀγὼ] ζῶδιὰ τὸ[ν π(ατέ)ρα]”. καὶ ἔλαβον παράδειγμα ὅτι· ὡς εἴ τις λέ-

γοι ὅτι· ‘ὡς ὁ λογικός μου πατὴρ | [κ]ἀγὼ λογικός εἰ[μι, καὶὡς ὁ] πατήρ μο[υ ζῷόν] ἐστιν κἀγὼ ζῷόν εἰμι’. ἐπεὶ τοίνυν

ζῶ〈ο〉ν ἐστιν ὁ πατήρ μου κἀγὼ ζῶ | [δι'] αὐτὸν διὰ τὸ ζῶ[ν-τος εἶνα]ι υἱός. ὡς κ[αὶ ὁ ἄν](θρωπ)[ο]ς λέγεται ζῷον εἶναιδιὰ τὸν πατέρα, ἐπεὶ ζῴου υἱός ἐστιν. |

3 πότε ἥξω καὶ ὀφθή[σο]μαι τῷ προσώπ[ῳ τοῦ θ](εο)[ῦ]; οἱ ἔτι ἐν βίῳ τυγχάνοντες ἄνθρωποι διψῶσιν πρὸς τὸν θε-

ὸν ὡς ἡ | ἔλαφος ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων. [οὐ μ]έχρι τού-

του δὲ ἵστασθαι λέγουσιν ἑαυτῶν τὸν πόθον· μακρὰν | γὰρ ἔ-τ?ι εἰσὶν τοῦ θεοῦ τρόπον τινὰ σχέσει καὶ δ[ιαθέσει], 〈οὐ〉τόπῳ· οὐδὲν δὲ τοπικῶς μακράν ἐστιν τοῦ θεοῦ· “πληροῖ” γὰρ

“τὸν | ο[ὐρα]νὸν καὶ τὴν γῆν”. διὸ ὁ? προσχὼν αὐτ[ῷ λέγ]ει·“ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός σου καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου

σου ποῦ | φ[ύγω]; ἐὰν ἀναβῶ εἰς τὸν οὐρανόν, σὺ εἶ [ἐκεῖ·ἐὰν] καταβῶ εἰς τὸν ᾅδην, πάρει”.

οἱ ἐν τῷ βίῳ οὖν τούτῳ θέαν λαβόντες | τοῦ [μ]έλλοντοςαἰῶνος διψῶσιν γεν[ναίως] π?ρὸς τὸν θεόν, ὥσπερ μακρὰν ἑαυ-

τοὺς ὁρῶσιν ἅτε δὴ ἔτι ἐπη|χθισμένο?[ι τὴ]ν τοῦ κό[σμου]κακίαν [καὶ τὸ] τοῦ κόσμου βάρος καὶ τὸ φθαρτόν.

καὶ τοῦτο δέ, ἐπεὶ ἐν ταῖς | ἑορταῖς τ[ῶν] Ἑβραίω[ν] ἔ?-θ?ος πᾶ?[σιν ἦν] ὀφθῆναι τρεῖς καιροὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ· “τρεῖς”

γὰρ “καιροὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ | ὀφθήσεται [πᾶν] ἀρσενικ?[όν σου]ἐνώπ[ιόν] μ?ου”. καί· “οὐκ ὀφθήσεται ἐνώπιόν 〈μου〉 κενός”.

οὐδεὶς κενὸς | ὀφθήσε?[τα]ι? [αὐτῷ]. ἐ?π?εὶ τοίν[υν καὶ] ο?ὗτοςπο[θε]ῖ ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων, εὔχεται πληρωθῆναι, ἵνα |

[ἥξῃ καὶ ὀφθήσεται] τῷ [προσ]ώπῳ τοῦ θεοῦ οὐκέτι κενὸς ὑπ-άρχων.

ἐπερ(!)· ἐρωτᾷ οὖν; —ἐνίοτε οὐκ ἄλλου | [!!!!! !!!!!!!!!! !!!!! !!!] δ?ιαλέγεται ὅτι· ‘πότε ἄρα τεύξομαι τοῦ

τελείου ἀγαθοῦ, ἵν' ὀφθεὶς τῷ προσώπῳ | [!!!!! !!!!! !!!!!!!!!! !! τ]ῶν πρὸς αὐτοῦ διδομένων χαρίτων’;

4 ἐγενήθη τὰ δάκρυά μου | [ἐμοὶ ἄρτος ἡμέρας καὶ νυκτός]. τοῦτο λ[έγει]· ἐπεὶ ἔγνων ἐμαυτὸν ἔτι ἀπολειπόμενον τοῦ

προσώπου τοῦ θεοῦ | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!]σα κλαυθ-μὸν τ?[ὸν συντ]ελοῦντα πρὸς ἀνάλημψιν ἀρετῆς, τὸν ἀπὸ πόνου

καὶ|[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!]α. κατὰ τοῦτο [γοῦν] τὸ

σημαινόμενον λέγεται· “οἱ σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν | [ἀ-γαλλιάσει θεριοῦσιν. πορευόμενοι] ἐπορεύοντ[ο] κ[αὶ 〈ἔκλαι〉]-

ον αἴροντες τὰ σπέρματα αὐτῶν. ἐρχόμενοι ἥξουσιν ἐν ἀγαλ|[λι-άσει αἴροντες τὰ δράγματα αὐτῶν”. σ]π?ε?ί?ρ?ο?[υσιν ἐν] δάκρυσιν

299

σὺν ἱδρῶτι τὰ τῆς ἀρετῆς σπέρματα, τὰ τοῦ πνεύματος, | κατα-βαλλόμενοι. ὅταν οὖν θερίσουσιν, οὐκέτ[ι] πονοῦσιν· τετυχή-

κασι[ν γὰρ τοῦ] τέλους τοῦ σπουδαζο[μένου. ὅτε δ]ὲ? | “πορευ-όμενοι ἐπορευόμεθα”, “ἐκλαίομεν αἴροντες τὰ 〈σπέρματα〉 α[ὐ-

τῶ]ν”. ὅτε προεκόπτομεν [ἔτι, τὸν σ]π?ό|ρον καταβεβλημένοιἐξεδεχόμεθα τὴν τοῦ καρποῦ τελείωσιν. ὅτε δὲ? ἠ?[ρχ]όμε?θα

ἐν ἀγαλλιάσει, τὰ δρ?[άγματα ᾔρ]ο|μεν, οὐκέτι τὰ σπέρματα. ταῦτα οὖν τὰ δάκρυα τροφὴ γίνεται τοῦ ποθ[οῦ]ντος θ(εὸ)[ν]

ἰδεῖν καὶ ἐφορᾶ[σθαι ὑπ' αὐτο]ῦ. | διὸ λέγει· “τὰ δάκρυάμου ἐγενήθη μοι ἄρτος ἡμέρας καὶ νυκτός”. [οὐκ] ἐ?πιπολαίως

κλαίω οὐδ' ἐ[ν τοῖς ἡδέσι]ν? | ὥστε ὁτὲ μὲν τρυφῇ σχολάζεινὁτὲ δὲ κλαυθμῷ μετανοίας, ἀλλὰ κ?[αὶ ἐν το]ῖς σκυθρωποῖς·

κ[αλ]εῖται [γὰρ τὰ σκυ]|θρωπὰ νύξ. ἔχεις γοῦν καὶ ἐν ἄλλῳψαλμῷ φωνὴν τοιαύτην λέγουσ?[αν· “ψ]ωμιεῖς ἡμᾶς ἄρτον δακρ[ύ-

ων καὶ] | ποτιεῖς με ἐν δάκρυσιν ἐν μέτρῳ”. μεμετρημένως

δεῖ καὶ [τὰ τῆς μ]ετανοίας προφέρειν δά[κρυα, ὅπω]ς? | ἄρ-τος καὶ ποτὸν γένωνται. καὶ λοιπὸν ἄλλα τινὰ ὑπάρξει τὰ

δ?[ιαδεχό]μενα τὸν πόνον, τὰ ἐκ τ[ῶν δακρύω]ν | ἐπιγενόμεναγενήματα. 4 ἐν τῷ λέγεσθαί μοι καθ' ἑκάστην ἡ[μέραν] Ποῦ ἐστιν ὁθεός σου;

διὰ τοῦτο κ[αὶ τὰ] | τοσαῦτα προέφερον δάκρυα ὡς τροφήνμοι γενέσθαι, ὅτι ἤκουσ?[ά μοι αὐ]τ?ῶν λεγόντων· “π[οῦ] ἐστιν

ὁ θεός σ[ο]υ?”; | τοῦτο καὶ ὁ Σενναχερὶ καὶ ὁ Ῥαψάκης εἴρη-καν· ‘“ποῦ ὁ θεός” σου; καὶ σ?[ὺ οὖν, Ἰσρ]αηλῖτα, “ποῦ? [ὁθ(εό)ς” σου, ἵνα ῥ]ύσηταί σε’;

τ[ρο]φ?ή | μοι οὖν ἐγένετο τὰ δάκρυα, ἀλλὰ “ἐν μέτρῳ”καὶ ἔπινον αὐτὰ καὶ ἤ?[σθιον]· ᾔδειν γάρ?, [ὅτι διαδέχεταί]

τι χαρᾶς π?[οιητ]ι?|κὸν τὰ δάκρυα καὶ τὸν πόνον τούτων. 5 ταῦτα ἐμνήσθην [καὶ ἐξέχ]εον ἐπ' [ἐμὲ τὴν ψυχή]ν μου.

ὅ[τε ἐν] | ἀναπολήσει καὶ μνήμῃ ἐγενόμην τούτων τῶν λε-γό[ντων τοὺς] ὀνειδισμ?[ούς, τούτων] τῶν ἐχθρῶν [μου], |

οὐκ ἔξω ἐχώρησα, οὐκ ἐξέχεα τὴν ψυχήν μου ἔξω, ἀλλ' ἐπ'ἐ?[μὲ ἐξέχε]ον. ἐστὶν τ[οιοῦτο· “ἐ]ταράχθην καὶ οὐκ [ἐ]|-

λάλησα”, καὶ ὃ λέγει Παῦλος· “ἀλλ' αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς τὸ ἀ-

πόκριμ[α τοῦ θα]νάτου ἐσχήκαμεν, ἵνα μὴ πεποιθότες | ὦμενἐφ' ἑαυτοῖς”. τοῦτό τοι καὶ περὶ τοῦ Ἰὼβ εἴρηται· πρότ[ε-

ρον λέγ]ει ὅτι· “οὐδὲν ἥμαρτεν Ἰώβ”, δεύτερον δέ· | “τοῖς

χείλεσιν”.

299

ὧδε τὴν ψυχὴν τὴν διάνοιαν λέγει. ὅταν [δὲ λέγῃ· “κο]-

μιζόμενοι τὸ τέλος τοῖς πιστεύου[σι]ν | σωτηρίαν ψυχῶν”,αὐτὰς τὰς οὐσίας τὰς ψυχούσας τὰ σώμ[ατα οὕτ]ως ὠνόμασεν.

ὅταν δὲ λέγῃ· “τὰς ψ[υχὰς] | ἡμῶν ἡγ〈ν〉ικότες ἐν τῇ ὑπακοῇτῆς ἀληθείας”, τὰς διανοί?[ας λέγ]ει. οὕτω γοῦν εἰώθασιν

λέγειν καὶ κ?[αλοψύ]|χους ἀνθρώπους. καί· “σὺ δέ, ἄνθρωπεἰσόψυχέ μου”· τὴν ἴσην διάν?[οιαν καὶ] διάθεσιν? [λ]έγει. |

5 ὅτι διελεύσομαι ἐν τόπῳ σκηνῆς θαυ[μαστ]ῆς ἕως [τοῦοἴκου τοῦ θ(εο)ῦ].

εἴπο[μεν] | πολλάκις, ὅτι ἡ τελείωσις τῶν ἀρετῶν οἶκος

θεοῦ ἐστιν, [σκ]η?νὴ δὲ ἡ? [προκοπή· προκοπτόντων γὰρ] | καὶμεταβαινόντων ἐκ τόπου εἰς τόπον οἰκία ἐστὶν ἡ σκ[η]νή.

ὅτε γο?[ῦν !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !] | θεόν, ἐν σκηνῇ αὐ-τὸν ἐθεράπευον μαρτυρουμένῃ· “σκηνὴ” γὰρ “μαρτυρίου” [!!!!!

!!!!! !!!!! !!!!! !!!] | ἐπαινετόν ἐστιν. καὶ τοὺς λόγουςτοῦ θεοῦ γοῦν ‘μαρτύριον’ πολλάκις λέγ[ομεν !!!!! !!!!!

!!!!! !!!!] | καὶ ἀποδεδειγμένα. διοδεύοντες οὖν ἐν τῇ ἐρήμῳ το[!!!!!] σκηνη μ[!!!!! !!!!!

!!!!! !!!! θερα]|πεύωσιν θεὸν ἐκεῖ, τὰς εὐχὰς ἀναπέμπωσιν,τὰς ἱερουργί[ας] ἐ?κτελῶσιν [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!] |

ἐκεῖθεν ἔχωσιν ἐπινεύοντα θεόν. ὅτε δὲ ἔφθασαν [εἰς τὴ]ν?

ἁγίαν γῆν [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!] | γενέσθαι καὶαὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι οὐκέτι σκηνάς, ἀλλὰ ο[ἴκους] εἶχον τελει-

ο[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! ἡ θε]|ραπεία τοῦ θεοῦ οὐκέτι ἐνσκηνῇ, ἀλλ' ἐν οἴκῳ ἐγένετ[ο. τέλος] τοῦ φθα[ρτοῦ σώματος

λαβόντος οὐκέτι] | χρεία σκηνωμάτων ἐστίν. ὅταν “ὁ θεὸςπάν[τα ἐν πᾶ]σ?[ιν” γένηται !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!] |

300

[!!!!! ! ἵ]ν?α μὴ καὶ ἐν ἀλόγ[ο]ις [ἄ]λ[ογο]ν γένηται, οὔκ

εἰσιν φθ?αρτὰ σώματα, ἵνα μὴ ἐν φθαρτοῖς φθαρτὸς | [γένηται],ἀλλὰ γίνεται “πάντα ἐν [πᾶ]σιν”. γίνεται δὲ ἐν πᾶσιν οὐ

τοπικῶς, ἀλλὰ μετεχόμενος, οὐδὲ σῶ|[μα αὐτοῦ μ]ετέχει οὐ-δὲ ἄλογον ζῷο[ν οὐδ]ὲ ἄψυχον πολλῷ πλέον.

εὖ δὲ καὶ τὸ ‘θαυμαστῆς’ εἰπεῖν· ἐπεὶ θεία ἐστὶν | [{ἐ-πεὶ θεία ἐ]στὶ[ν]} α?ὕτη ἡ σκηνή, θαύ[ματο]ς ἀξία ἐστίν. αἱ

προκοπαὶ αἱ τῶν μεγάλων τελῶν ἄλλαις προκοπαῖς | [τέλη γι-νό]μεναι ὑπὲρ τέλη εἰσὶν? [καὶ θ]αυμαστόν τι ἔχουσιν, ὡς τὴν

αὐτὴν καὶ σκηνὴν εἶναι καὶ οἶκον, | [προκοπ]ὴν καὶ τέλος. 5 ἐν φων[ῇ ἀγαλ]λ[ι]άσεως καὶ ἐξομολογήσεως ἤχους ἑορ-ταζόντων.

λοιπὸν λέγει· οὐχ ὡς [ἔτυχεν ο]ὐδὲ μετὰ τῆς τυχούσηςκα?[ταστάσ]εως ἡ διάβασίς μοι γίνεται, ἀλλ' “ἐν φωνῇ ἀγαλλι-

άσεως καὶ ἐξο|[μολο]γήσεως”. οὐκ ἔνι θρῆνος, ὅτε? [ἡ δι]ά?-βασις καὶ σπουδὴ ἐπὶ τὸν οἶκον γίνεται τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ ἀγαλ-

λίασις. | ὁ “[Ἀ]βραὰμ” γοῦν? [οὕ]τ?ω?ς? “ἠγαλλιάσατο [ἵνα ἴ]-δῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμήν, καὶ ἰδὼν ἐχάρη”. εἶδεν δὲ τὴν ἡ-

μέραν | τ?[οῦ] κ?(υρίο)υ εἰς τὸν [οἶκον αὐτοῦ] φ?θ?άσας, εἰ[ςτὴν] π?ίστιν τὴν τελείαν.

τὸ τῆς ἐξομολογήσεως ὄνομα ἐν ταῖς | [γρ]αφαῖς δύο? [ση-μαίνει, ἵν]α μὴ εἴ[πω καὶ τ]ρίτον σημαινόμενον. τὴν ἐξα-

γόρευσιν τὴν ἐπὶ ἁμαρτίαις | [κα]λεῖ ἐξομολό[γησιν, ὡς]ἐ?ὰν λέγῃ· “[συναγα]γὼν ἐξομολόγησαι ἐπὶ ἁμαρτίαις σου”.

τοῦτο οὖν ἐν τῷ Βαρναβᾷ | [κε]ῖται, ἐν τῇ κατ' αὐτ[ὸν ἐ-πιστ]ολῇ· “συν[αγαγὼν] ἐξομολόγησαι ἐπὶ ἁμαρτίαις σου”.

καὶ πάλιν· “ἐξομολογεῖσθε ἀλλή|λοις τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν”.“τὴν ἁμ[αρτίαν] μου ἐγνώρισά σοι καὶ τὴν ἀνομίαν μου οὐκ

ἐκάλυψα· εἶπα | Ἐξαγορεύσω κατ' ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν [μου τῷ]

κυρίῳ”. ἐξομολογεῖται ἀποκλαιόμενος καὶ ἀποδυρόμενος | [τὰπρ]ότερα ἑαυτοῦ ἁμαρτήματα. δη[λοῖ δὲ] καὶ τὴν εὐχαριστίαν, ὡς ἐὰν λέγῃ ὁ σωτήρ·

“ἐξομολογήσομαί σοι, | [πάτερ], κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆςγῆς, ὅτ[ι ἔκρυψ]ας τὰ θεῖα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπε-

κάλυψας αὐτὰ | [νηπίο]ις”. οὐκ ἐπὶ τούτῳ εὐχαριστεῖ ἐ?[πὶτῷ] κεκρύφθαι “τὰ θεῖα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν”, ἀλλὰ ἐπὶ τῷ |

[οἰηθ]έντ?ων [ἰ]δ?[εῖ]ν ἐκείν[ων] ἀποκε[καλύ]φθαι αὐτὰ τοῖς

νηπίοις. οὗτοι δέ εἰσιν οἱ ἀπὸ τῶν ἐθνῶν | [πιστ]ε?ύσαν[τε]ς,οἱ δὲ? [σοφ]οὶ καὶ ο[ἱ συ]νετοί, ἀφ' ὧν κέκρυπται τὰ θεῖα,

οἱ ἐκ περιτομῆς εἰσιν | [!!!!! !]!!![!!!!! !!!!! !!!!] ἐ-φώ[νησεν] τ?οῦτο· “πῶς ἐρεῖτε ὅτι Σοφοί ἐσμεν ἡμεῖς, καὶ νό-

μος | [κ(υρίο)υ ἐστὶν μεθ' ἡμῶν; εἰς μάτην ἐγ]ενήθη πλο![!!!!] καὶ ⟦π![!!]ε?ν?ων γραμματεύς⟦α⟧. ᾐσχύνθησαν σοφοὶ καὶ

ἐνεκάλεσαν, ἐπεὶ | [τὸν λόγον κ(υρίο)υ ἀπεδοκίμ]ασαν”. ἐ-πεὶ αὐτοὶ ἀπεδοκίμασαν, ἡ γραφὴ αὐτοῖς ματαία γέγονεν. διὰ

γὰρ τῆς | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!]η γέγονεν. λέγεται δὲ

ὅτι, ὅτε τὰ γράμματα ἀρχὴν ἐλάμβανεν, ἐν σχοιναρί|[οις !!!!!!!!!! !!!!! ! εὑρ]ί?σκοντο, πάλιν? [αὐτ]ὸ μετὰ 〈γ〉ραφίδων ἐ-

ποίουν. καὶ ἐπειδὴ τὰ ἐν δέλτοις γραφό|[μενα !!!!! !!!!!!!!!! ἐπε]ν?όησαν, ὅ〈π〉ω[ς τὰ δι]άφορα ἐργαλεῖα ἔχωσιν κατα-γράφοντα ταῦτα.

“ᾐσχύνθη|[σαν” οὖν “σοφοὶ καὶ ἐπτοήθησα]ν, ὅτι τ〈ὸν〉 λό-γ[ον κ(υρίο)υ] ἀπεδοκίμασαν· σοφία τίς ἐστιν ἐν αὐτοῖς”;

πῶς γὰρ | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! ! τ]οὺς ἀποδοκι[μάσα]ν-τας τὸν λόγον τοῦ κυρίου;

ἡ εὐχαριστία οὖν δηλοῦται διὰ | [ τῆς ἐξομολογήσεως. καί·“ἐξο]μολογησ?ώ?[μ]εθά σοι, ὁ θεός, ἐξομολογησώμεθά σοι λαοὶ

πάντες. διηγή|[σομαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου, ὅταν λάβω και-

301

ρό]ν”. ὁ ἐπὶ διηγήσει τῶν θαυμασίων ἐξομολογούμενος | ἀνθ-ομολογεῖται οὐκ ἐπὶ ἁμαρτίαις ἑαυτοῦ. καὶ πάλιν· “ἐξομολο-

γή[σομαί σοι, κ(ύρι)ε, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, διηγήσομαι] | πάν-τα τὰ θαυμάσιά σου· εὐφρανθήσομαι καὶ ἀγαλλιάσομαι ἐν σοί”.

καὶ [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!] | καὶ τρίτοντοῦτο λέγεται· πολλάκις ἡ συμφωνία καὶ ἡ ἡρμοσμένη [!!!!!

!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!] | “ἐξομολόγησιν καὶμεγαλοπρέπειαν ἐνεδύσω”. οὐδέν ἐστιν ἐν σο[ὶ !!!!! !!!!!

!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!] | τὸ τῆς ἀρετῆς τὸ φθάνον εἰςτὴ[ν] μεγαλοπρέπειάν σου. καὶ π[άλιν !!!!! !!!!! !!!!! !!!!

“ἐξομολόγησις] | καὶ ὡραιότης ἐνώπιον αὐτοῦ”. πάλιν ὧδε τὴν

συμφωνία?[ν !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!! ἐξομο]|λογή-σεως οὐ λαμβάνεις ὧδε τὴν ἐξαγόρευσιν τῶν ἁμα?ρ?[τιῶν !!!!!

!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !]|μένην συμφωνίᾳ. ἡ φωνὴ τῶν ἑορταζόντων τοῦτό ἐστιν· τ?[!!!!! !!!!! !!!!!

!!!!! !!!!! !!!!! !!!!!] | γεγωνῷ τῇ φωνῇ, ἀλλ' ἡ κραυγὴαὐτῶν αὕτη ἐστὶν τὸ ἐξομολ[ογεῖσθαι !!!!! !!!!! !!! “φωνὴ

ἀγαλλιάσεως] | καὶ ἐξομολογήσεως αἱ σκηναὶ δικαίων”· ἐντοῖς προκόπτουσι[ν “φωνὴ ἀγαλλιάσεως καὶ ἐξομολογήσεώς”

ἐστιν]· | ἀπηλλάγησαν γὰρ τῆς κακίας.…

ὅ…

The complete text is available when the reading interface loads.