Commentarii in Ecclesiasten
- Edition reference
- Commentarii in Ecclesiasten (9.8–10.20), ed. M. Gronewald, Didymos der Blinde. Kommentar zum Ecclesiastes, pt. 5 [Papyrologische Texte und Abhandlungen 24. Bonn: Habelt, 1979]: 2–164.
- CTS identifier
urn:cts:greekLit:tlg2102.tlg048.local001- Rights
- Document TEI P5 local en UTF-8.
- Corpus release
- 2.2.0 · 2026-08-29
- Bibliographic authority
- View bibliographic record ↗
275
“συν|ευφραίνου” οὖν “μετὰ γυναικὸς τῆ[ς] ἐκ νεότητός
σου”. καὶ θ?έ?λω κ[!!!!! εἰ]|πεῖν τὸ “ἐκ νεότητος”, οὐκαινοτέ[ρ]ως, λέγω τὸ μὴ κείμενον ἐ?ν? γ?ρ?α?φ?[ῇ] τ?[ινι], |
τὸ μὴ πολλοῖς θηρώμενον. “ἐκ νεότητος γυνή” ἐστιν ἡ
ἀληθῶ?ς? ![!]![!]!!!, | ἡ ἀληθινὴ ἠθικὴ ἀρετή· πάντως
[γ]ὰρ συνεφύη αὕτη τῇ ψαλμ?[ῳ]δ?ί?[ᾳ !!!!]!!! | διδασκα-
λίαι καὶ ἐπίπλαστοι ἀρεταὶ καὶ μετ' ἐκείνας εἰσὶν
276
κ?[!!!!]!!!! | [!!!]!!!!! !!ι νομιζ!!!!! !!σ?π?ε?[!!]!!!!! !ο?ν? λέγων· ἐὰ?ν? ᾖ{ν} ὁ υ(ἱὸ)ς θέσει υ(ἱό)ς, |
[ὡς ο]ἴοντ?[αι] ο?ἱ [Ἀ]ρείου καὶ Ε?ὐ?νομίου, [ἀδύ]ν?α?-
τ?όν ἐσ?τ?ιν μὴ εἶναι ἄλλον πρὸ αὐτοῦ. | [!!!]!!!!! !ἔννοια[ν τοῦ] θέσθαι [τέκνα] οἱ ἄν(θρωπ)οι, εἰ μὴ
ᾔδεσαν κατὰ φύσιν τινά | [!!!!]μη![!!!!! !!!!! !!]!!!ανο![!!!!]ο?ντο εἰς ἔννοιαν τοὺς εἰσποιητοὺς υἱούς |
[!!!!]αι κ![!!!!! !!]!! λαβεῖν τὴν νόησιν ταύτην· σκό-
πει· ἐνίοτε οὐ θέλουσιν | [!!!!! !!!!! !!!!!]ους νομί-
ζεσθαι, ἀλλὰ κατὰ ἀλήθειαν, εἰδότες ὅτι προηγού|[με-νός ἐστιν ὁ κατὰ ἀ]λήθειαν υἱός. οὐδ' ἂν ἐληλύθεσαν
οἱ ἄν(θρωπ)οι εἰς τὸ θεοποιῆσαι | [!!!!! !!!!!, εἰμὴ ᾔ]δεσαν ἀληθῶς εἶναι θ(εό)ν. καὶ ἐπὶ πάντων τοῦτο
εὑρήσεις· | [!!!!! !!!!! ! συντρ]αφεῖσα τῇ ἀν(θρώπ)ου
ὑπάρξει φιλοσοφία· τὸ γὰρ “ἐκ μεγέθους | [κτισμάτωνἀναλόγ]ως τὸν γενεσιουργὸν αὐτὸν θεωρεῖσθαι” αὐτοδί-
δακτον | [!!!!! !!!!! !!!!! !]ιστάμενον. καὶ ἡ ἀρετὴ
πάλιν· ὁ προσποιούμενος | [!!!!! !!!!! !!!!! !]ι τοῦ-το, ὅτι ἀληθῶς σώφρων ἔστιν.
“ἐκ νεότητος” οὖν “γυνὴ?” | [!!!!! !!!!! !!!!! !]ἡ κατὰ τὴν κοινὴν ἔννοιαν, ἡ κατὰ τὴν θεόπεμπτον |
[!!!!! !!!!! !!!!! !] ὁ ταύτῃ “συνπεριφερόμενος πολ-
λοστός” ἐστιν· πολλὰ δὲ | [τέκνα τίκτει αὐτῷ] καὶ θεω-ρητικὰ καὶ λογικά. δεῖ δὲ καὶ “πρὸς ἀλλοτρίαν” ὀλί-
γως | [ἰέναι, τουτέστιν] πρὸς τὴν ἔξωθεν σοφίαν, πρὸς
τὸ εἰδέναι ὅτι ἱκανόν | !![!!!!!]!![!!!!! !] ἔχει τὸεἶναι, τὰ δὲ καθ' ἑαυτά. καὶ ἵνα ἀπὸ τῶν παχυτέρων |
ἄ?ρ?[ξ]ω?μαι? δ?[!]ε?[!!!!]![!!]!!!!! !ν[!!]ιν καὶ γνῶσιν
στοιχει[!!!!! !!!]|β![!!]· οὕτω γὰρ καὶ τοῖ[ς θ]είοιςἐντεύξεται.
καὶ κατὰ τοῦτο ὁ Φίλων ἐξέλαβεν | τὴ[ν] !!αν προτί-κτει[ν] τῆς ἀρετῆς τῆς τελείας· εἰ μὴ γάρ τις τέκῃ ἐκ
τούτων | τῶ[ν μ]ικρῶν, οὐ δ[ύ]ν[ατ]αι π(ατ)ὴρ τῶν ἔρ-
γων τῶν ἀμιάντων καὶ τῶν θεω|ρημάτων τῆς σοφίας γενέ-σθαι. τὸ δὲ αὐτὸ τοῦτο ὁ ἀπόστολος ‘γράμμα’ καὶ ‘πν(εῦ-
μ)α’ | λέγ[ει· κ]αὶ ἀδύνατόν ἐστιν τὰ τῆς ἀναγωγῆς νο-
ῆσαι μὴ ἀκριβώσαντα τὰ τῆς | ἱσ?τ?[ορία]ς. καὶ πρὸς ῥητὸν δὲ ἔχει καὶ τὸ τῶν Παροιμιῶν, εἰ καὶ
παροιμιῶδές ἐστιν. | [τοῦτο] ο?ὖ?ν λέγει ὅ?τ?ι· οὕτως ἔστωσου ἡ γυνὴ ὡς “ἔλαφος φιλία〈ς〉”. ἀναιρετικὸν δὲ τὸ |
ζ?[ῷον !!!]ν!!!!!ντων ἑρπετῶν. τοῦτο λέγει· ἡ φιλία ἡ
πρὸς τὴν γυναῖκα | πᾶσ?[αν ἡδο]ν?ὴ?ν? θηριώδη καὶ ἰώδη{ν}
ἀναιρείτω, καὶ “πῶλος τῶν σῶν | χαρ[ίτων” ἔ]σ?τω, μὴδεδαμασμένη ὑπ' ἄλλου. |
277
<πάσας τὰς ἡμέρας ζωῆς ματαιότητόςσου τὰς δοθείσας σοι ὑπὸ τὸν ἥλιον,
πάσας τὰ[ς ἡμέ]|ρας ματαιότητός σου.> ἐλέχθη ὅτι ἔσ?[τ]ιν τις “γ?υ?ν?ὴ? ἐ?κ? νεότητος” [στ]ερ-
γομέ?[νη καὶ] | ἀγαπωμένη ἡ κα[τ]ὰ φύσιν σοφί?α? !![!!]
τίκτει φρ?[όνησ]ι?ν? ὁ σοφός· “ἡ σοφ[ία” γὰρ] | “τίκτειἀνδρὶ φρόνησιν”. καὶ περὶ αὐτῆς λέγει ὅτι· “ἐραστὴς
ἐγενόμην τοῦ [κάλλους] | αὐτῆς” καὶ “ἤγαγον αὐτὴν πρὸςσυμβίωσιν” ἐμαυτῷ. αὕτη !![!!]!!!!νετ?η [!!!!! !!!] |
καὶ ἡ ἀγαπωμένη γυνή, ἡ ἀξία τοῦ ἀγαπᾶσθαι.
“ἐδόθησάν σοι? ὑ?π?ὸ τὸν ἥλιον [πᾶσαι αἱ] | ἡμέραι”·πάντως γὰρ πέρας ἔχει καὶ ἀριθμὸν ὁ χρόνος τῶν ἡμε-
ρῶν· [λέγει] | καὶ ὁ ὑμνῳδός που· “γνώρισόν μοι, κ(ύ-
ρι)ε, τὸ πέρας μου καὶ τὸν ἀρ[ιθμὸν τῶν ἡ]|μερῶν μου,τίς ἐστιν, ἵνα γνῶ, τί ὑστερῶ ἐγώ”. ταύτας [!!!]!![!!!!!
!!!!! ἡ]|μέρας, ἃς βούλεταί σε ὁ θ(εὸ)ς ὑπὸ τὸ ζῆν
εἶναι καὶ τὸν ἥλιον ε![!!!]ουμ[!!!!! !!!]|ματα τῷθεῷ μου τὰ ποιήματα ὡς ἀποδοχῆς ἄξια εἶναι. ἐὰν ο?ὖ?[ν
περὶ τῆς] | ἀνηγμένης γυναικὸς καὶ τῶν καταλλήλων ἔρ-
γω[ν] λ?έγηται, [ἐκ μέρους] | γιγνώσκειν καὶ προφητεύ-
ειν ἔστιν ὑπὸ τὸν ἥλιον. ἡμέρ!!!!![!!!!! !!!] | σεμνῶς
καὶ σπουδαίως ἄγειν [!!!!! !!!!! !!!!! !!!]|μενον τέ-λος ἔλθῃ, ἵνα ὡς ἐνδέχεται ὧδε γιγνώσκ〈ω〉μεν !ω?σ?!θ!
[!!!!! !!!!! !!]|νωμεν. “πάσας τὰς ἡμέρας ματαιότητός σου”. αἱ τῆς ζ?ω?ῆ?[ς]
ἡ?[μέραι αἱ δοθεῖ]|[σαι ὑπὸ] τὸν ἥλιον “ματαιότητός”
εἰσ?ι?ν? [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !! ζωὴ]| πρὸς{τ}ἣν ἔχομεν νῦν, ἀγαθὴ καὶ φωτεινὴ ἔχ[ε]ι? !![!]α?, ἀλλ'
οὐχ οὕτω?[ς !!!!! !! μέ]|νουσιν· διαδεχθήσονται γὰρ ὑπὸ
μειζόνων ἡδονῶν, ὑφ' ὧν αὐτὸς ὁ [θ(εὸ)ς λέγει·] | “μα-κρότητι ἡμερῶν ἐνπλήσω αὐτόν”, καί· “ὁ τιμήσας”, φησίν,
“τὸν π(ατέ)ρα [καὶ τὴν] | μητέρα αὐτοῦ ἔσται πολυχρό-νιος καὶ μακροήμερος”. οὐ φαίνεται δὲ ἡ ἱστορί[α οὕ-
τως] | ἔχουσα. ἔτι δὲ μᾶλλον Μωϋσῆς ἔδειξεν, τίς
ἐστιν ἡ “μακρότης τῶν ἡμερῶ[ν τῆς] | ζωῆς”· “αὕτηδὲ ἡ ζωή σου καὶ αὕτη ἡ μακρότης τῶν ἡμερῶν σου ἀγα-
πᾶν [κ(ύριο)ν τὸν] | θ(εό)ν σου ἐξ ὅλης ψυχῆς σου καὶἐξ ὅλης καρδίας σου”. ἡ ἀγάπη ἡ [ἐκ καρδίας καὶ] |
ψυχῆς γινομένη καὶ συντόνως ἐπιμελουμένη φω[τι]σ?μὸν
!![!!!!! !!] | παρέχει· ἀεὶ ἐν ἡμέραις ἐστίν. καὶ ἐ-
πεὶ ἐκ νοημάτων ε?ἰ?ς? νο?[ήματα μείζο]|να μεταβαίνει, οὐμία ἡμέρα ἐστίν. μετὰ πάσας μέντοι [ταύτας ἡμέρας] |
278
[τὰς] κατὰ προκοπὰς λέγει ‘μία ἡμέ?ρ?α’, ἧς ἔρωτα λα-
βὼν ὁ Ἀβραὰμ ἐχάρη θεασά|[με]νος αὐτὴν νῷ, ὡς ἐνε-δέχετο· καί· “αὕτη ἡ ἡμέρα, ἣν ἐποίησεν ὁ κ(ύριο)ς”.
μία λοιπὸν | [ἀντὶ] πολλῶν. |
<[ὅτι αὐτὸ] μερὶς ἐν τῇ ζωῇ σου καὶἐν τῷ μόχθῳ σου, ᾧ σὺ μοχθεῖς ὑπὸ
τὸν ἥλιον. πάν|[τα], ὅσα ἂν εὕρῃ ἡ χείρσου τοῦ ποιῆσαι, ὡς ἡ δύναμις σπούδα-σον>.
τοῦτο | [λέ]γ?ε?ι?· ἡ? κο?ι?νὴ? ζωὴ μερίς 〈σ〉ού ἐστιν. ἐὰν δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ῥητοῦ, τοῦτο λέγει· “μερίς |
[σου] τ?ο?ῦ?τ?ό? ἐστιν τὸ φέρειν τὰς τῆς ”ματαιότητος ἡ-
μέρας“ ὡς δεῖ καὶ ἐπαινετῶς | [!!!!! !!!]!ο?δέδοταικαὶ ὧδε, οὐχ ἵνα ἁμαρτήσῃς, ἀλλ' ὡς ἐνδέχεται, ἵνα
κα|[!!!!! !!!]!!!! ”ἐν τῷ μόχθῳ“ οὖν, ”ᾧ σὺ μοχθεῖς ὑπὸ τὸν ἥλιον“.
”μοχθεῖς ὑπὸ τὸν | [ἥλιον“ ὑπὲρ !!!]η?τ?ω?[ν], οὐχ ἵνα
εἰς μέθας αὐτὰ ἔχῃς ἢ εἰς κενοδοξίαν ἢ εἰς τὸ | [!!!!!!!]!α?ν?[!!] εἶν[αι]· ”ψυχή, ἔχεις ἀγαθὰ εἰς ἔτη πολλά·
φάγε καὶ πίε“. μὴ οὕτως | [!!!!! !!]!![!] ἡ?δ?ο?ν?[ὴν] δεῖ.
δέδοται γὰρ ταῦτα τοῖς | [”ὑπὸ τὸν ἥλιο]ν μοχθοῦσιν“,
ἵνα φάγωσιν καὶ ἐνδύσ〈ω〉νται, οὐχ ἵνα με|[!!!!! !!!]!θ?!ἀποθῶνται καραδοκοῦντες καιρόν, ἐν ᾧ δύνανται ἴσως |
[!!!!! !!] [”πά]ντα“ οὖν, ”ὅσα ἐὰν εὕρῃ ἡ χείρ σου, ὡς ἡ δύ-
ναμίς σου ποίησον“. ἡ πρᾶ|[ξίς σου ἐχέτω ὡς] ἡ δύναμις.”ὡς ἡ δύναμίς σου“ ἔχει, ”ποίησον“. κατ' ἀναλογίαν |
[!!!!! !!!!!]!!!!! ! ἡ?μῖν συνσταθείσης τὰ χαρίσματα
τοῦ ἁγίου δ?υ?ν?α?|[!!!!!]!κ!!!!!! !!!!ν τὰ λογικὰ ἑαυτοῦ
ἀ?ργ?ύ?ρ?ι?[α] ο?ὐ?κ ἐκτ?ί?ν?[ει] τὴν δύναμιν· !!! | [!!!] ἔχωνκαὶ ἐκβιαζ[ό]μενος ἑαυτὸν πέρα τοῦ δέοντος οὐ πόθῳ,
ἀλλὰ φιλονικίᾳ | [ἢ ἄλ]λ?ῳ? τινὶ ἐκβιαζόμενος ἑαυτὸν
ἁμαρτάνει· οὐ δύναται γὰρ ὑπερισχύσας ποιῆσαι | [ὡςὁ ἐκ] πέντε πέντε ποιήσας· οὐκ ἔχει δὲ τοσαύτην δύνα-μιν.
ῥητέον οὖν καὶ ἐκκλη|[σιασ]τικώτερον· ὁ τὸν γάμοντίμιον μετερχόμενος κατὰ τὴν δύναμιν τοῦ τελείου |
[σοφ]οῦ ἔ?χ?ων αὐτὸν καὶ ἐνκρατεύεσθαι προῃρημένος κα-
τὰ τὴν ἐνδιδομέ|[νην ὑπ]ὸ? τῆς ἐνκρατείας δύναμιν ἐν-
εργείτω καὶ κατὰ τὴν παρθενίαν. καὶ | [ὡσαύτως] ἔ?[χει]ἐπὶ τῶν ἄλλων προκοπῶν τῶν ἀρετῶν· ὁ εἰσαγόμενος ὡς |
[εἰσαγόμ]ε?νος, ὁ? τ?ο?ι?άνδε προκοπὴν ἔχων ὡς τοιάνδε ἔ-
χων, ὁ τὴν τελειότητα | [λαβὼν ὡς τ]ελειότη?τ?α? λ?αβών.
κατὰ δύναμιν οὖν ποιεῖν δεῖ, καὶ οὐκ ἀσθενὴς | [!!!!!!!!!! !!]!! ἐλαττοῖ τὴν ἐνοῦσαν τῆς προαιρέσεως δύνα-
279
μιν καὶ προθυμίαν | μηδὲ ὑπερτείνου εἰς ἃ μὴ δύνῃ.
<ὅτι οὐκ ἔστιν ποίημα καὶ λογισμὸςκαὶ γνῶσις καὶ σοφία ἐν ᾅδῃ, ὅπου σὺπορεύῃ [ἐκεῖ]>. |
καὶ ἐν τῷ ψαλμῷ γοῦν κεῖται τὸ τοιοῦτο· ”ἐν δὲ τῷ
ᾅδῃ τίς ἐξομολογήσεταί σοι“; [καὶ] | πάλιν ἀναιρεῖ ταῦ-τα πάντα τὰ ἀναγκαίως τεθειμένα ἀπὸ τοῦ ᾅδου· φ?α?ί?[νε-
ται] | δὲ ὁ Ἀβραὰμ ἔχων ἐν τῷ ᾅδῃ καὶ λογισμὸν καὶ
σοφίαν καὶ γνῶ?σ?ι?ν? [καὶ ἐξο]|μολογούμενος τῷ θ(ε)ῷ. ὁποτὲ καὶ ἄλλους εἰς τοῦτο προ?τ?ρ?επόμενο?ς? τ?ί? λ?έ?[γει], |
ἴδωμεν· ”οὐκ ἔστιν“, φησίν, ”ἐν τῷ θανάτῳ ὁ μνημονεύ-
ων σου· ἐ?ν? δ?ὲ? [τῷ ᾅδῃ] | τίς ἐξομολογήσεταί σοι“; ἐὰνἐπὶ ῥητοῦ ληφθῇ τοῦτο, ψεῦδός ἐστιν· [οἱ ἅγιοι γὰρ] |
ὅποι ποτ' ἂν ὦσιν, θ(εο)ῦ μνημονεύουσιν. περὶ ἄλλου
ἄρα θ?α?[νάτου λέγει τοῦ] | ἑπομένου τῇ ἁμαρτίᾳ, περὶοὗ εἴρηται· ”ψυχὴ ἡ ἁμαρτάνουσ[α, αὕτη ἀποθανεῖται“.] |
καὶ πάλιν· ”ἡ ἁμαρτία ἀποτελεσθεῖσα ἀποκύει θάνατ[ο]ν“.
ὁ [ἐν τούτῳ τῷ θανά]|τῳ τυγχάνων οὐ μνημονεύει θ(εο)ῦ.
”ἀποστραφήτωσαν [οἱ ἁμαρτωλοὶ] | εἰς τὸν ᾅδην, πάντατὰ ἔθνη τὰ ἐπιλανθανόμενα τ[οῦ θ(εο)ῦ“. !!!!! !!!!] |
”οὐκ ἔστιν ὁ μνημονεύων“ οὐδὲ ὁ ἐξομολογούμενος ![!!!
!!!!! !!!!!] | καὶ ”ἐν θανάτῳ μνημονεύοντες“ οἱ ἅγιοι
καὶ ”ἐν τῷ ᾅ?δ?[ῃ ἐξομολογούμενοι“], | ὡς τὰ περὶ τοῦ Ἀ-βραὰμ ἐδήλωσεν. καὶ εἰ ὄντως ἐν τοῖς κόλποις [τοῦ Ἀ-
βραὰμ ἀνα]|παύονται ο?ἱ? ἅγιοι, ἐξομολογούμενοι ἐκεῖ ἀ-
[να]π?αύο[νται] κ?[αὶ γνῶσιν ἔχον]|τες κα?ὶ σ?ο?φί?αν καὶ λο-γισμόν.
λοιπὸν [οὖ]ν? ὥ?σ?[περ ὁ αἰσθητὸς θάνα]|τος, ὃν πάν-τες ἴσμεν, οὗτος ὁ θάνατος, παράβ?[ασίς ἐστιν εἰς τὸν
ᾅδην] | χωρίον τι, ἔνθα συνρέουσιν αἱ ἀπαλλαττόμενα[ι
τῆς σαρκὸς ψυχαί—κατὰ δὲ τὰ] | ἔργα ἃ ἔχουσιν καὶ τὴνδιάθεσιν ἐκεῖ γίνονται κ[αὶ εἰς τὸ ἀνώτερον καὶ κατώ]|-
τερον· τὸ γὰρ βαροῦν σῶμα ψυχὴν ἀπηχθισμένα[ι εἰς δια-
φόρους τόπους χω]|ροῦσιν—λέγω τοίνυν, ὅτι ὥσπερ τὸν
αἰσθητὸν θάνατο[ν διαδέξεται ὁ ᾅδης] | χωρίον ὂν ψυ-χῶν γεγυμνασμένων σαρκῶν, οὕτω [!!!!! !!!!! !!!!! !]|
νον θάνατον κατάστασίς τις διαδέξεται ᾅδης καλου[μένη.
καὶ ὥσπερ οἷόν τ'] | ἐστιν ”ἐπὶ γῆς περιπατοῦντα ἐν οὐ-
ρανοῖς ἔχειν τὸ πολί[τευμα“ !!!!! !!!!!]|κως ἐν τῷ οὐ-ρανῷ ἔχει ἐκεῖ πολίτευμα ”τὰ ἄνω φρον[ῶν“ καὶ ”κατὰ σκο-
πὸν] | ἀεὶ μεταδιώκων τοῖς ἔνπροσθεν ἐπεκτείνεσθαι“,
280
ο[ὕτως ἐν τῷ ᾅδῃ ἐς]|[τὶν ὁ] νεκρωθεὶς κατὰ τὴν ψυχήν·
δι' αὐτὸ τὸ ἁμαρτάνειν ἐν καταστάσει ἐστὶν ᾅδῃ | [κα-λου]μ?ένῳ. καὶ οὔκ ἐστίν γε ὁ ᾅδης οὗτος τόπος ἀλλὰ κα-
τάστασις. δυνατὸν δέ | [τινα] μεταβαλόντα καὶ μετανο-ήσαντα μεταστῆναι ἀπὸ τοῦ ᾅδου καὶ τοῦ θανάτου. |
[ἐν τούτῳ] ο?ὖ?ν? τῷ ᾅδῃ τῷ ὡσανεὶ καταστάσει νεκρῶν
ἐοικότι ”οὐκ ἔστιν λογισμός“. | [οὐ τοῦτο] λ?έ?γ?ω, ὅτιοὐ λογίζονται· καὶ γὰρ ὁ πλούσιος ὁ μετὰ Λαζάρου ὀνο-
μαζόμενος | [λογιζό]μ?εν?ο?ς ἔλεγεν, ἃ εἴρηκεν. οὐ λογι-
σάμενος ὅτι χρῄζει καταψυχάδος τινὸς | [διὰ τὴν ἀλγη-δό]να τῇ γλώττῃ αὐτοῦ, παρεκάλει περὶ ταῦτα; οὐ λογι-
ζόμενος ὅτι ἔχει πέντε | [ἀδελφοὺς] ἐ?ν? τῷ βίῳ τὰ αὐτὰαὐτῷ πράττοντας; καὶ λογιζόμενος οὐκ εἶπεν· ”Λάζαρον |
[πέμψον εἰς αὐτού]ς?“; ἀ?[λλ' ὁ] ἀ?ληθῶς λογισμὸς οὐκ
ἔστιν ἐκεῖ. ὥσπερ τὸν λόγον τὸν | [ψευδῆ οὐ λέγομ]εν
ἐτεὸν λόγον, οὕτω καὶ τὸν μάταια λογιζόμενον λέγομεν |[!!!!! !!!!!]ο?σ?ε?!![! τὸ]ν ἀληθῶς λογισμόν.
οἶδα δέ, ὅτι παρετηρησάμην εἰς τό· | [”πᾶς ὁ αἰτῶνλα]μβάνει“· ὁ ἐκεῖνα αἰτῶν, ἃ καὶ αὐτῷ συμφέρει καὶ
τῷ αἰτουμέ|[νῳ !!!!! !! θ(ε)]ῷ? πρέπει παρασχεῖν.
ὁ ὄντως οὖν λογισμὸς οὐκ ἔστιν ἐν τῷ ᾅδῃ, | [τὸλογίζεσθ]αι περὶ τῶν πραγμάτων ὡς δεῖ οὐχ ὑπάρχει ἐν
τῇ καταστάσει | [τῷ καλουμέν]ῳ? ᾅ?δῃ?, ὃ ἔστιν ἁμαρτωλός,
ἀσεβὴς οὐκ ἔχει τὸν προσήκοντα λογις|[μόν. !!!!! !!!]ε?ι?[!]!ν ὅτι ἐνταῦθά τις ”περιπατῶν“, δι' ἣν ἔχει πολι-
τείαν, ”ἐν οὐρα|[νοῖς“ !!!!! !!!!! !!!!! !]![!!]α?[!!!]
δ?[ι' αὐτὸ τὸ] ἁμαρτάνειν καὶ ἀσεβεῖν νεκρός | [ἐστινκατάστασιν ἔχων] ὡσανεὶ ᾅδην ὄντα. ἐν τούτῳ οὐκ ἔστιν
ἔ?χειν ![!]ι?[!!!] | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! πο]νηρὸν ἔ-
χειν λογισμόν, φιλήδονον. ταῦτα δὲ οὔκ εἰσιν | [!!!!!!!!!! !!!!! !!!!!] καὶ ὁ σ(ωτ)ὴρ μετὰ προσθήκης εἶπεν,
ὅτι ἔσωθεν ”ἐκ τῆς καρ|[δίας ἐξέρχονται διαλ]ογισμοὶ
πονηροί“, οὐκ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς καρδίας οἱ μὴ | [πονη-ροί· οἱ γὰρ ἀγαθο]ὶ λογισμοὶ ἀεὶ ἐν αὐτῇ μένουσιν·
”λογ〈ισμ〉οὶ“ γὰρ ”δικαίων κρίματα“. | [οἱ τῶν δικαίωνλο]γισμοὶ κεκριμένοι καὶ ἐξητασμένοι εἰσὶν καὶ κεκα|-
[νονισμένοι. οὐδὲ]ν οὖν ἔξωθεν οὗτοι ἔχουσιν ἐπίβλη-
τον. τοιοῦτος οὖν λογις|[μὸς οὐκ ἔστιν ἐν τ]ῇ καταστά-σει τῷ καλουμένῳ ᾅδῃ.
”ὅτι οὐκ ἔστιν ποίημα καὶ | [λογισμὸς καὶ γνῶσι]ς“.ποίημα κατάλληλον τῷ λογισμῷ οὐκ ἔστιν ἐν τῷ ᾅδῃ· μὴ |
[γὰρ καθάπαξ οὐκ ἔσ]τιν ποίημα, ἀλλὰ τοῦτο τὸ ἀληθῶς
281
ποίημα. οὐκ εἶπεν, ὅτι οὐκ ἔστιν | ἐκεῖ φαῦλος λογισμός,ἀλλὰ λογισμὸς ὁ σπουδαῖος. οὕτω καὶ τὸ ποίημα [τὸ κα-
λῶς] | πραττόμενον, τὸ σὺν ἀληθείᾳ ἐπιτελούμενον οὐκἔστιν ἐκεῖ.
δύο οὐ?σ?ῶν? [!!!!!]|τιων ἔστιν ποτὲ τὴν προτέραν βιά-
σασθαι καὶ τρόπον τινὰ ἀνάγκην ἐπι?[θεῖναι]. | καὶ λέ-γω παράδειγμα καθ' ἡμᾶς τοὺς θέλοντας φρονίμως παρα-
τεθ?ε?ῖ?σ?θαι τὴν? [γραφὴν] | καὶ ”προσέχειν τῇ ἀναγνώσει“αὐτῆς. οὐδέν ἐστιν ὑπὸ ἁγίου πν(εύματο)ς [!!!!! !!!!!
!!], | ὃ οὐκ ἔχει ἀναγωγήν· εἰ γὰρ πν(εύματο)ς ἁγίου
μαθήματά ἐστιν ταῦτα, πνευμα[τικῶς γνῶ]|ναι δεῖ. καὶ ὥσπερ οὐκ ἄν τις περὶ τελείου γεωμέτρου ε?[ἴ]-
π?οι, ὅτι [!!!!! !!!!! !!] | αὐτῷ γέγονεν περὶ τὸ κα-ταγράψαι τοιῶσδε, μὴ μὴν !![!!!]ο?ιαν[!!!!! !! οὕτως] |
οὐδὲ περὶ τοῦ ἁγίου πν(εύματο)ς. ἐνίοτε γοῦν τινα διὰ τὴν ἀσά[φε]ι?α?ν? [!!!!! !!!!!
!!!!!] | εἰς τὴν προηγουμένην θεωρίαν οὐχ οὕτως ἀ-
σαφῆ οὖσαν [!!!!! !!!!! !!!!!] | τῆς προηγουμένηςθεωρίας ἀσάφειαν ἐχούσης οὐ διὰ τ?ὴ?ν? [!!!!! !!!!! !,
ἀλλὰ] | παρὰ τὸ ἡμᾶς ἀποδεῖν τοῦ μεγέθους αὐτῆς, βι-
αζόμεθα α?ὐ?τ?ή?[ν !!!!! !!!!! !!!!!] | μὴ ἀναγωγὴν ἀνα-γωγὴν ποιῆσαι, ἀλλὰ εὐπρόσδεκτο[ν !!!!! !!!!! !!!!!] |
παραδεχομένῳ. ἐνίοτε δὲ τοῦ λεγομένου μόνην ἱστορ?[ίαν
!!!!! !!!!! !!!] | πάντως περὶ τῆς γραφῆς λέγω· ἐάν
τις ἀνάγειν αὐτὸ θέλ?ῃ [!!!!! !!!!! !! συν]|ᾴδοντα λέ-γει τῇ ἱστορίᾳ.
Πορφύριος γοῦν θέλων ε!!!![!!!!! !!!!! !!!!!]|τοιςἀναπλάττοντες ἀναγωγὰς καὶ ἀλλ[η]γ?[ορίας !!!!! !!!!!
!!!!! !!! ἔν]|θα ὁ Ἀχιλλεὺς καὶ Ἕκτωρ μνημονεύεται,ἠλληγόρησεν φήσας πρὸς τὸν Χ(ριστὸ)ν καὶ τὸν διάβο-
λον· | καὶ ἃ ἐλέγομεν ἡμεῖς περὶ τοῦ διαβόλου, αὐτὸςπερὶ τοῦ Ἕκτορος, καὶ ἃ περὶ τοῦ Χ(ριστο)ῦ, αὐτὸς
περὶ Ἀχιλ|λέως· καὶ συνεχρᾶτο ταῖς τοιαύταις λέξε-σιν ὅτι· ‘πρὸ τῆς ἐπι[κρ]ατήσεως τοῦ Ἀχιλλέως ἐβρεν|-
θύετο κατὰ πάντων ὁ Ἕκτωρ καὶ πάντων δυνατώτερος ἐ-
νομίζετο. ὑπὲρ τοῦ διαβαλεῖν δὲ | τοῦτο ἐποίει’. ὧδεοὖν τὰ τῆς ἀναγωγῆς πέπαυται.
πολλάκις δὲ καὶ ἡμεῖς βιαζόμεθα | τὰ τῆς ἱστορίας,οὐχ ἵνα ἱστορίαν δείξωμεν, ἀλλ' ἵνα εἰ?ς? ἔννοιαν ἀγά-
γωμεν | τὸν ἀκούοντα, οἷον· ”ἄκανθαι φύονται ἐν χει-ρὶ τοῦ μεθύσου“.
<ἐπέστρεψα καὶ εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον,ὅτι οὐ τοῖς κούφοις ὁ δρ[όμος] καὶ
οὐ [τοῖς δυνατοῖς] | ὁ πόλεμος καίγε οὐ τοῖς σοφοῖς ὁ ἄρτος>.
282
οἱ προνοιαν!!!!! !![!!!!! !!!!!]|[τὰ ἀν]θ?ρώπινα οὐδὲν τῶνκατορθουμένων ἀν(θρώπ)οις τῇ αὐτῶν σπουδῇ μόνῃ ἐπι|-
[γράφ]ο?υσιν. ”ἐὰν μὴ κ(ύριο)ς οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς
μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦν|[τες αὐτόν]· καὶ ἐὰνμὴ κ(ύριο)ς φυλάξῃ πόλιν, εἰς μάτην ἠγρύπνησεν ὁ φυ-
λάττων“· μὴ γὰρ | [τοῦτο λ]έγει, ὅτι μηδεὶς οἰκοδο-μείτω μηδὲ φρουρείτω τὴν πόλιν, ἀλλὰ τοῦτο σκοπεί-
τω, | [ὅτι, ἐὰν μὴ ὁ κ(ύριο)ς] ἐπιθῇ τέλος τοῖς σπου-
δαζομένοις, ἀτελῆ καὶ αὐτὰ καὶ οἱ σπου|[δάζοντε]ς? α?ὐ?-τ?ὰ φαίνονται. ἡμῶν ἐστιν προκατάρξασθαι, θ(εο)ῦ τέλος
ἐπιθεῖναι. | [ἡμεῖς κα]τ?α?ρ?[χό]μεθα τοῦ οἰκοδομεῖν,
θ(εὸ)ς συνεργεῖ καὶ ἐπιφέρει πέρας τῷ οἰκοδομή|[μα-τι· ἡμεῖς προεθ]έμεθα τὴν πόλιν φρουρεῖν ἑαυτῶν καὶ
εἰς αὐτὸ ἀγρυπνοῦντές | [ἐσμεν, θ(εὸ)ς δὲ αὐτὴν] ἀπόρ-
θ?η?τον καὶ ἀκαταμάχητον πρὸς τῶν ἐπερχομένων δια|[φυ-λάττει. τοῦτο] καὶ ἐν Παροιμίαις λέγεται· ”πάσῃ φυλα-
κῇ τήρει σὴν καρδίαν“. | [!!!!! !!!!! !! ”πά]σῃ φυλα-κῇ“ φρουρεῖς σου τὴν καρδίαν, λέγε τῷ θ(ε)ῷ· ”σύ, κ(ύ-
ρι)ε, φυλάξεις | [ἡμᾶς καὶ διατ]η?ρήσεις ἡμᾶς“. τοῦτό
τοι καὶ ὁ Παῦλος τὸ νόημα βεβαιοῖ λέγων· | [”οὐ τοῦθέλοντος ο]ὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεῶντος θ(ε-
ο)ῦ“. οὐκ ἀπαγορεύει{ν} τὸ | [τρέχειν ἐπ' αὐτὰ] καὶθέλειν {ἐπ'} αὐτά, ἀλλὰ τὸ νομίζειν ὅτι τῇ αὐτοῦ σπου-
δῇ τέλος | [λήμψεται τὰ σπου]δαζόμενα. πολλοὶ γοῦν οὕ-
τω προτιθέμενοι καὶ αὐτοὶ καὶ τὰ | [σπουδαζόμενα] ἀ?τ?[ε-λ]ῆ ἐφωράθησαν.
καὶ ὧδε οὖν ”εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον“ ματαιό|τητα.π?ο?λλοί εἰσιν ὀξεῖς περ[ὶ] τὸν δρόμον—‘δρόμον’ δὲ λέ-
γει τὴν ἐνέργει[αν] τ?ὴν | περὶ τὰ πρακτέα—καὶ ο[ὐ]
πάντως ἀνύουσιν· ἐὰν γὰρ μὴ θ(εὸ)ν συνλήμπτορα | παρα-λάβωσιν, οὐκ ἰσχύουσιν, οὐ φθάνουσιν ἐπὶ τὸ τέλος τοῦ
δρόμου, περὶ οὗ ὁ | ἱερὸς ἀπόστολος λέγει· ”τὸν δρόμον
τετέλεκα“. καὶ ὅτι συνλήμπτορος θ(εο)ῦ χρεία | καὶ τῷτρέχοντι, ἐν ριηʹ ψαλμῷ λέγεται· ”ὁδὸν ἐντολῶν σου ἔ-
δραμον, ὅταν ἐπλάτυ|νας τὴν καρδίαν μου“, τουτέστιν
εὖρος καὶ πλάτος δέδωκας. ἐπεὶ οὖν σὲ εἶχον | ἡγούμε-ν[ο]ν?, ὑπογραμμὸν σὲ εἶχον, σοὶ ἐπακολουθῶν καὶ τὰ
ἴχνη σου πατῶν | ἃ κατέλ?[ι]πες, ἤνυον τὸν δρόμον. ἐπερ( )· ἵνα ”τοῖς κούφοις“ τί λαμβάν〈ω〉μεν;
λαμβάνεις | αὐ?τ?!! τὴν νόησιν σαφῶς ἀπὸ τῶν αἰσθη-
τῶν· εἰσίν τινες κούφως τρέ|χοντες δ?ρ?ο?μικοὶ ὄντες, καὶ
οὐ πάντως διωκόμενοι διὰ τοῦτο οὐ καταλαμ|[βάνονται],καὶ βραδεῖς πολλάκις οὐ καταλαμβάνονται ἐνίοτε ὀλίσθου |
283
γενομένου τῷ διώκοντι. θ(εο)ῦ οὖν ἐστιν τελέσαι τὸν
δρόμον, ”οὐ τοῖς κο[ύφοις]“. | καὶ λέγει τοῦτο· ἐπεὶπάντες οἱ? τοιοῦτοι? δ?έονται σπουδῇ τῇ ἑαυτῶν ἀνύειν κ[αὶ
κατορ]|θοῖν, καὶ ἀφαιρεῖται αὐτὸ ἐ?κ?ε?ῖ?ν?ο? τῶν ἐχόντων,
ἵνα καθαιρήσῃ τὸ φ?[ρόνημα] | ἐκεῖνο.<καὶ οὐ τοῖς δυνατοῖς ὁ πόλεμος>.
οὐ πάντως οἱ δυνατοὶ ἀνύο?[υσιν τὸν] | πόλεμον. ὁΓολιὰδ δυνατὸς ἦν καὶ οὐκ αἰσίως αὐτῷ τὰ τοῦ πολέμου
ἀ?[ποβέβη]|κεν, ἀλλ' οὕτως ἐσφάγη ὡς ἄνοπλος, ὡς ἀστρα-
τήγητο?ς? καὶ ἀπει[ροπόλε]|μος. τῷ Δα(υὶ)δ δὲ τὰ τοῦ πο-λέμου ἠνύ〈σ〉θ〈η〉, καί τοι δυνάμε?σ?[ι]ν οὐκ ἐπεί?θε?[το πολ-
λαῖς]· | ”ἐν ὀνόματι“ γὰρ ”κ(υρίο)υ“ περιγέγονεν τοῦ
τηλικούτου γίγαντος. ἐκεῖνος? ἐ?φ?' [ἑαυτῷ μέγα] | βαλό-μενος οὐκ ἐκ τῆς δυνάμεως ἤνυσεν τὸν πόλεμον [!!]!![!!!!! !!!]
<[καί γε] | οὐ τοῖς σοφοῖς ὁ ἄρτος>. καὶ ἐπὶ ῥητοῦ λοιπὸν λάβε τοῦτ[ο] ο[!!!!! !!!!!
!!!!!] | σοφοὶ εἶναι πρὸς τὸ σπεῖραι καὶ πορίσαι καὶ
θερίσαι, καὶ ο?[ὐ πάντως ἀνύεται] | αὐτοῖς τὸ πρᾶγμαθ(εο)ῦ μὴ βουλομένου. πολλῷ δὲ πλέον ἀνύεται [!!!!!!!!]
[ἐὰν δὲ πε]|ρὶ τῶν πνευματικῶν ληφθῇ ταῦτα, οὐδεὶς
δύναται ἐφ?' ἑα[υτῷ βαλλόμενος] | τυχεῖν δωρεῶν πν(εύ-ματο)ς, κἂν δοκῇ 〈σο〉φὸς εἶναι. ”κατ' ἀναλογί?[αν τῆς
πίστεως“ δί]|δοται. οὐκ αὐτοῦ δέ ἐστιν τοῦ ἔχοντος
πίστιν εἰδέναι τὴν ”ἀν[αλογίαν τῆς πίστεως“]· | οὔκ ἐστινγὰρ μικρ?ὸ?ν πρᾶγμα ἀναλογίαν ἰδεῖν.
κατ' ἀνα[γωγὴν δὲ λέγομεν,] | ὅτι ε?ἰ? καὶ ἄρτοςἐστὶν !!![!!]!!!!![!!]!!!!! !![ ! !!!!! !!!!! !!!!!
!!!!! ἀ]|ληθείας ἄρτος. ὁ ἐφ' ἑαυτοῦ? [β]αλλόμενος καὶ
νομίζων, ὅτι φρόνιμός ἐστιν καὶ | σοφός, οὐ πάντως τεύ-ξετ?αι τοῦ ἄρτου τούτου, εἰ μὴ θ(εὸ)ς δῷ. αὐτοῦ ἐστιν
ποθῆσαι καὶ | ἔρωτα λαβεῖν τῆς ”μὴ ἀπολλυμένης βρώσεως
μενούσης εἰς ζωὴν αἰώνιον“, | οὐ μέντοι τὸ ὅλον ἑαυτῷὀ?φείλει δοῦναι. ἐπερ( )· ”σοφοὺς“ ὧδε ποίους λαμβάνομεν; |
κατὰ πλείονας τρόπους δυνάμεθα αὐτὸ λαβεῖν· ἐὰν μὴ
ἦσαν ψεγόμενα τὰ | πρόσωπα, σοφοὺς λέγε?ι?. ἐὰν δὲ ψέ-
γωνται, οἰομένους εἶναι σοφούς, καὶ | κατὰ δεύτερονλόγον τοὺς ἐντρέχειαν ἔχοντας κ?αὶ μέγα ἐπὶ τ?ῇ? ἑ?[α]υ?-
τῶν | ἐντρεχείᾳ διδόντας.
<καί γε οὐ τοῖς συνετοῖς ὁ πλοῦτος καίγε οὐ τοῖς γιγνώσκουσιν χάρις, ὅτι και-
ρὸς | καὶ ἀπάντημα συναντήσεται τοῖς πᾶ-σιν αὐτοῖς>.
οὐκ οἳ συνέ?[σει] ο?ὖ?ν? !!!|βάλλονται καὶ ὁδο?〈ι〉πόρια
284
τιμῆς ἐπινοοῦσιν, οὗ?τ?ο?[ι πάντως π]λουτοῦσιν. | [κἂ]ν?δὲ πολλὰ σπουδάζῃ, οὐδὲν δὲ δύνηται θ(εο)ῦ μὴ συν-
εργοῦντος, αὐτὸ τοῦτο | [τὸ δ]ι?δόναι ἑαυτῷ χραίνειτὴν σπουδὴν τὴν ἀληθῶς ὀφείλουσαν γενέσθαι. |
<[καί γ]ε οὐ τοῖς γιγνώσκουσιν χάρις>.
οὐχ ὁ γνῶσιν ἔχων καὶ χάριν ἔχει. γνῶσιν | [ἐνταῦ]-θα ο[ὐ] τὴν διὰ τοῦ πν(εύματο)ς κατὰ τὸ πν(εῦμ)α διδο-
μένην, ἀλλὰ ἣν νομίζουσιν | [ἔχειν οἱ] ἄν(θρωπ)οι. ὁπλοῦτος οὖν ὁ ”ἐν παντὶ λόγῳ καὶ πάσῃ γνώσει“, ὁ ἐξ
ἔργων | [!!!!!]!!! κ[τώ]μ?ενος, εἰ μὴ θ(εὸ)ς δῷ, οὐ συν-
ίσταται. ἐάν τις οὖν νομί|[ζῃ, ὅτι σ]υ?νέσει τῇ ἑ[α]υτοῦκατορθοῖ, καὶ ὀλιγωρήσῃ τοῦ εὔχεσθαι καὶ θ(εὸ)ν ἔχειν |
[ἑαυτῷ συν]λήμπτορα, ἀτελῆ τὰ σπουδάσματα αὐτοῦ εὑ-ρίσκεται.
<ὅτι καιρὸς | [καὶ ἀπάντημα] συναντή-σεται τοῖς πᾶσιν αὐτοῖς>.
λοιπὸν ὧδε καθόλου αὐτὸ | [τοῦτο λέγει· εἰσ]ὶν κοῦ-
φοι τῷ δρόμῳ καὶ ἄλλοι βραδεῖς, καὶ συναντᾷ ἓν | [συν-άντημα τ]ούτοις τοῖς τάγμασιν. ἐνίοτε κατορθοῦσιν τὰ
δύο, ἐνίοτε | [οὐδέτερον, κα]ὶ? γέγονεν συνάντημα ἓν
αὐτοῖς. ἔδει οὖν σκοπῆσαι, ὅτι | [τὰ συναντήμ]ατα ταῦ-
τα τὰ κατὰ διοίκησιν τοῦ κρείττονος ἐπαγόμενα ἐκ τῆς |[!!!!! !!!!! !!]ως ἀνύεται καὶ μὴ δοῦναι τῇ ὀξύτητιτοῦ δρόμου.
ὁμοί|[ως δὲ καὶ ἐπὶ τῶ]ν ἄλλων· πολλοὶ νομίζουσιν,
ὅτι αὐτάρκεις εἰσὶν πρὸς τὸ | [!!!!! !]![!!!!!]![!!!!
εἰ]δ?έ?ν?α?ι? μ?ό?ν?ο?ν?, ἄλλ[οι] δ?ὲ? τ?ὸν νοητόν, ἄ?λλοι? δ?ὲ? | ἀν-δρειότερον ἔχουσιν πόθον, καὶ τοῖς μὲν δίδ〈ω〉σ?[ι]ν,
τοῖς δὲ οὔ. μόνου θ(εο)ῦ ἐστιν | τοῦ ”τὴν ἀναλογίαν
τῆς πίστεως“ σκοποῦντος δοῦναι κατάλληλα τῇ ἀνα|λο-γίᾳ τὰ ἐπιμεριζόμενα καὶ ἐπιμετρούμενα.
αὐτίκα γοῦν γέγοναν | Ἰουδαϊκαὶ πόλεις ἡ Χοραζὶνκαὶ ἡ Βησσαϊδά, καὶ Ἑλληνικαὶ ἡ Τύρος καὶ ἡ Σιδών. |
ἀμφοτέραις δὲ ἔδει τελεσθῆναι τὰς τεραστίους δυνά-
μεις Ἰ(ησο)ῦ, εἰ οὕτως | ἁπλῶς ἐλέγομεν. καὶ ὅμως
τοῖς μὴ μετανοοῦσιν παρέσχεν αὐτὰς ταύτας | ἐκβιαζο-μένας εἰς μετάνοιαν, τοῖς δὲ μέλλουσιν μετανοεῖν οὐ
δέδωκεν | αὐτάς. [!!!!! !]α?ι?[!]η? ἡμῶν σπουδή, τὰ τέ-
λη ἐστίν. ἔμελλον μετανοεῖν Τύριοι | καὶ Σι[δ]ώ?[νιοι,εἰ] π?αρ' αὐτοῖς ἐγεγόνει τὰ σημεῖα τὰ μεγάλα, ἀλλ'
οὐκ ἐνέμενον | ἐ?ν? τ?ῇ? μ?[εταν]ο?ί?ᾳ. ε[ἴ]ρηκε γοῦν καὶ ἐν ἄλλῳ ὁ Πέτρος ἐν τῇ κατ' αὐ-
285
τὸν ἐπιστολῇ· | ”κρεῖσσον γὰρ ἦν αὐτοῖς μὴ ἐπεγνωκ[έ-ναι τὴν ὁδὸν τῆς δικαιοσύνης ἢ ἐπιγνοῦσιν ἀνακάμ]|-
ψαι εἰς τὰ ὀπίσω ἀπὸ τῆς παραδοθείσης αὐτοῖς ἁγίας
ἐντολῆς. συμβέβηκεν α[ὐτοῖς τὸ τῆς ἀλη]|θοῦς παροιμί-ας· ‘κύων ἐπιστρέψας ἐπὶ τὸ ἴδιον ἐξέραμα’, καί· ‘ὗς
λουσα|μένη εἰς κύλισμα βορβόρου’“. θεωρεῖς, ὅτι ἡ
μετάνοια οὐ πρὸς καλο?ῦ? αὐτοῖ?ς? [!!!!! !!] | εἰ ἐβι-άζετο εἰς μετάνοιαν τὰς τεραστίους δυνάμεις [!!!!! !!!!!
!!!!! !!! με]|τενόησαν, καὶ ἐλέγετο αὐτοῖς· ‘διὰ τί οὐ
μετενόησαν’; αἰτιω?[!!!!! !!] | ‘διὰ τοῦτο οὐ μετενοήσα-μεν, ὅτι οὐ πεποίηκεν παρ' ἡμῖν τὰ ἐκκ?α?[λοῦντα εἰς] |
μετάνοιαν’. καὶ ἐπειδὴ ἀΐδιά ἐστιν τῶν ψυχῶν [!!!!! !!!!! !!!!!] |
καὶ αἱ προαιρετικαὶ ὁρμαί, πολλάκις ποιεῖ τισιν ![!!]
!!![!!!!! !!!!! !! καὶ] | πρὸς καλοῦ αὐτοῖς γίνεται·
ἀπὸ ἄλλων κωλύονται, ἵνα μὴ? ![!!]!!!![!!!!! !!] | καὶπρὸς ἀγαθοῦ αὐτοῖς γίνεται τὸ μὴ μετανοῆσαι· καὶ ε!![!!
!!!!! !!!!! !!!] | πιστεύουσιν, καὶ πρὸς καλοῦ αὐτοῖςγίνεται τοῦτο. θεωρεῖς ἄρα?, τί εἶπεν· ”κ?[ρεῖσσον γὰρ] |
ἦν αὐτοῖς μὴ ἐπιγνῶναι“· μὴ γὰρ εἶπεν, ὅτι καθάπαξ κα-
λὸν ἦ?ν? τοῦτο, ἀλ[λὰ δύο] | κακῶν ὄντων ”κρεῖττον ἦν τὸ
μὴ ἐπεγνωκέναι ἢ ἐπιγνόντα ὑπο?[στρέ]|ψαι“ εἰς ἃ κατα-λέλοιπεν. ἐπερ( )· τὸ οὖν ”καιρὸς καὶ ἀπάντημα“;
δηλο[ῖ] τὸν χρόνον? [ὁ] | κα?ι?ρ?ό?ς, κ[α]θ?' ὃν τ?[ὸ]ἀπάντημα [γ]έ[γ]ο?νεν?. ο?ὔ?κ? ἐ?σ?τ?ι?ν? δ?!!!!![!!!!! !!!!!
!!! ἐν] | χρόνῳ ἀπαντῶν.
<ὅτι καί γε οὐκ ἔγνω ὁ ἄν(θρωπ)ο[ς]τὸν καιρὸν αὐτοῦ· ὡς [οἱ ἰχθύες οἱ
θηρευόμενοι] | ἐν ἀμφιβλήστρῳ κακῷ>.
οὕτω λαμβ[αν—!!!!! !!!!! !!!!!]|νης νοσων· ἀν[ία-
τρος] οὐ δύναται γνῶναι και?ρ?[ὸν !!!!! !!!!! !!!] | τρο-φῆς καιρὸν [ἀναλή]μψεως. μόνος ὁ ἰατρὸς τα![!!!!! !!!!!
!!!!!] | ὑποπίπτῃ αὐτῷ διὰ [ση]μ?ειώσεως τὰ προσπίπτοντα.
τ![!!!!! !!!!! !!!!!] | αἱ νόσοι τῆς ψυχῆς, α[ἳ ἀό]ρ?α-
τοί εἰσιν ἐν ἀοράτῳ κείμενα[ι, ἃς οἶδεν ”ὁ καρδιο]|γνώ-στης“. ἰατρὸς [οὖν] δύναται φανερῶσαι τὸν καιρὸ[ν τοῦ-
τον. ἀνίατρος] | δὲ εὑρεῖν αὐτὸν οὐ δύ?ν?α?ται. τοῦ καιροῦ
οὖν μὴ γιγνωσκομ[ένου οὐδὲ ἡ ἴασις] | ὅτε γίνεται, γνω-ρίζ?ε?ται.<ὅτι καί γε οὐκ ἔγνω ὁ ἄν(θρωπ)ος [τὸνκαιρὸν αὐτοῦ.>] |
φάναι ”τὸν καιρ?ὸν α?[ὐ]τοῦ“. τοῦτον λέγει τὸν κατὰ
286
τὸ πῶς? [!!!!! !!!!! !!!] | [χρ]ονικὸν καιρὸν πολλοὶ
δύνανται εἰδέναι, οἷον ὅτι ἡ μεσημβρινὴ | [ὥρ]α καιρὸςἀρίστου ἐστὶν τοῖς ὑγιαίνουσιν, πάντες ἴσασιν. τὸν μέν-
τοι | [ὑπ]ὸ ἰατρῶν καταλαμβανόμενον καιρὸν οὐ πᾶς οἶ-
δεν, ἀλλὰ μόνος ὁ ἰα|[τρός]. καὶ ἐπεὶ τῆς ψυχῆς δὲ
μόνος ἰατρός ἐστιν, πρὸς ὃν λέγεται· ”ἐλέησόν | [με],κ(ύρι)ε, ἐλέησόν με· ἴασαι τὴν ψυχήν μου, ὅτι ἥμαρ-
τόν σοι“, μόνος ἐκεῖνος | [οἶδ]ε?[ν τ]ὸ?ν? καιρόν, ἄν-(θρωπ)ος οὐκ οἶδεν τὸν καιρὸν ἑαυτοῦ. ἰδοὺ γοῦν οἱ
Τύριοι με|[τανο]ο?ῦ?ντες, {επ} εἰ ἐγεγόνεσαν παρ' αὐ-
τοῖς αἱ τεράστιοι δυνάμεις, οὐκ ᾔ|[δεσαν τὸν] και-ρὸν αὐτῶν.<ὡς οἱ ἰχθύες οἱ θηρευόμενοι ἐν ἀμφι-βλήστρῳ κακῷ>. |
[οἱ ἰχθύες ο]ὐκ ἴσασιν τὸν καιρόν, πότε ἀγρεύον-
ται ὑπὸ δικτύου καὶ ἀμφι|[βλήστρου. ἀ]π?ρ?οοράτως γοῦν
ἔχοντες πολλάκις συνλαμβάνονται. καὶ τὰ | [!!!!! !!!!]ευ-ετ[!]! πολλάκις ἀπροοράτως ἔχοντα· εἰ μὴ πολλάκις ἁλόν-
τα | [ἀποφύγωσι]ν, οὐ δύνανται μάλα μόλις τηρεῖν ἑαυ-
τὰ πρὸς ὀλίγον τὰ ἄλογα ζῷα. | [καλῶς λέγεται ὑπὸ] ἀν-
δρῶν λογικῶν—εἰ ἀληθές ἐστιν δέ, οὐκ οἶδα, ὅμως | [δὲκαλῶ]ς? λέγ?ετ?α?ι· ἐὰν σκάρος, φησίν, ἀνγισ〈τρ〉ευθεὶς φύ-
γῃ, ἀδύνατόν ἐστιν ἔτι | [ἐν τῇ ἡμέρᾳ] ἐκείνῃ ἐν τῷ τό-πῳ ἐκείνῳ εὑρεθῆναι ὁμογενῆ{ν} αὐτῷ ἰχθύν. ὡς λέγειν |
[!]η[!]!!!!!!ς? ἰ?δί?ῳ? τινὶ σημείῳ σημαίνουσιν τοῖ[ς] ἀ?π?-οῦσιν.
ὅμως, εἰ καὶ μὴ | [!!!!! !!!!! !!!!! !!]!!!!! τοί-
νυν ἐστὶ?[ν ἀμφίβ]ληστρον κακόν, καὶ | [!!!!! !!!!!!!!!!]!![!]!!!! ἀμέλει γοῦν ἀμφ[ίβληστρ]ο?ν ὁ Πέτρος
καὶ οἱ | [μαθηταὶ ἔχουσιν]. τὰ δίκτυα δὲ τούτων οὔκ
[εἰσιν] κακά· αὐτὸς γὰρ ὁ Ἰ(ησοῦ)ς | [τοὺς ἀγρευο-μέν]ο?υ?ς? καὶ τὰ ἀμφίβληστρα τ?[αῦτα ἔδειξ]εν· ”δεῦτε“
γὰρ ”ὀπίσω μου, | [καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁ]λεεῖς ἀν(θρώ-π)ων“. οἱ ἰχθύες οὗτ[οι οὖν ὑ]πὸ τῆς σαγήνης, ἧς |
[!!!!! !!!!! !!!]ν, τῆς θαλάσσης ἕλκονται, κα[ὶ οὐ
π]ρὸς κακοῦ αὐτοῖς γίνε|[ται !!!!! !!!!] γ?ὰρ βάλλο?ν-ται. ἐπερ( )· ἔχει ἀναγω[γήν];
ταύτην ἐχέτω τὴν | [ἀναγωγήν· εἰ]σ?ὶ?ν? ἀγρ?ευόμενοι
ὑπὸ καλῶν ![!!!!!]! δικτύων, ὧν Ἰ(ησοῦ)ς δέ|[δωκενμαθη]τ?αῖς, καὶ ὑπὸ τῆς σαγήνης τῆς βλη?[θεί]σης διδα-
χῆς—ἡ δὲ βασι|[λεία ἐστίν—ἐν] τ?ῇ θαλάσσῃ· οὐδὲ
γὰρ ἡ βασιλεία τῶν [οὐρα]νῶν λεγομένη | [σαγήνη διὰτ]ο?ὺ?ς? ἰχθύας τούτους τοὺς αἰσθητοὺς β?[άλλε]τ?αι εἰς
287
τὴν θάλασσαν | οὐδὲ αἱ παγίδες αἱ σκευαζόμεναι ὄρνεα
αἰσθητὰ κα[θαρπ]άζουσιν, ἀλλὰ κ[ακῶς ἐπτε]|ρωμένας ψυ-χάς. καὶ τὸ παροιμιωδῶς λεγόμενο[ν δέ· ”ο]ὐ γὰρ ἀδίκως
ἐκτ[είνεται] | δίκτυα πτερωτοῖς“, οὐ περὶ τῶν αἰσθη-τῶν λέγει.
<καὶ ὡς ὄρνεα τὰ θηρευόμενα ἐν παγίδι,ὡς αὐτὰ παγιδε[ύονται] οἱ υἱοὶ τοῦ ἀν-
(θρώπ)ου [εἰς καιρὸν] | πονηρόν, ὅτανἐπιπέσῃ ἐπ' αὐτοὺς ἄφνω. καί γε τοῦτ[οεἶδο]ν σοφίαν ὑπὸ τ[ὸν ἥλιον]>. |
ὡς ταῦτα, λέγει, ἀπροο[ρ]άτως ἔχοντα παγιδεύεται
κ[αὶ θ]η?ρ?εύεται τὰ μὲν [εἰς τὸ ἀμ]|φίβληστρον, τὰ δὲὑπὸ παγίδων, οὕτω καὶ οἱ ἄν(θρωπ)[οι παγι]δεύο〈νται〉
ε?[ἰς καιροὺς] | πονηροὺς οὐ δυνάμενοι διαδρᾶναι αὐτούς,
οὐ δ[υνάμενοι] διαφ[υγεῖν αὐτούς. τὸ δὲ ‘οὐ] | δυνάμε-νοι’ πῶς λέγω; οὐκ ἀναίρεσιν τοῦ αὐτεξο[υσίου !!!!!]
α[!!!!! !!!!! !!!!!] | τοιοῦτό τι, ὅτι πολλὰ κατὰ ἄ-
γνοιαν συμβαίνει ἡμ[ῖν !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!]|ναιἐκεῖνα μενούσης τῆς ἀγνοίας. εἰ μὴ ἀναιρε[θῇ !!!!!
!!!!! !!!!! !!!!! !!!] | διαφυγεῖν. καὶ? χρῶνται παρα-δείγμασιν τοιούτοι[ς !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!] |
ὅταν μεθυσθῶσιν οἴνῳ· καὶ ἀδύνατόν ἐστιν μ[!!!!! !!!!!
!!!!! !!!!! !!! με]|θύουσιν· ἐὰν μέ〈ν〉τοι διαφύγωσιν
τὴν μέθην καὶ [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! δύναν]|ται λοι-πὸν πράττειν ἐκεῖνα, ἃ πράττ〈ου〉σιν οἱ νή?[φοντες !!!!!
!!!!! !!!!! !!] | !!!!! ![!!!!! !!]! σ?α?π?ρ?ά εἰσιν, σαπρῷ
ἀμφιβλ[ήστρῳ !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!] | τὰ πετεινὰ ταῦ-
τα λίχν[α εἰσὶν] καὶ τὰ κάτω? [ζητοῦσιν, θηρεύονται ὑπὸτῶν κατ]|εσκευασμένων παγ[ίδων]. ἐὰν οὖ?ν? ἐξ![!!]![!!!!!
!!!!! !!!!! !!!!! !!!!!]|ναι καὶ !!ε!!![!!!!! !! τῆ]ς?
σωτηρίας καὶ ![!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!] | εἰς τὰμὴ θελητά.<[ὅταν ἐπι]πέσῃ ἐπ' αὐτοὺς ἄφν[ω. καί
γε τοῦτο εἶδον σοφίαν] | ὑπὸ τὸν ἥλι-ον>. [”ὅταν ἐπιπ]έσῃ ἐπ' αὐτοὺς ἄφνω“ ![!!!!! !!!!! !!! οὐ
δύνανται] | ἐκδῦναι αὐτά. τὸ ‘ἄφν[ω’ οὕ]τ?ως ἄκουε· δύ-
ναται [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!] | σημαίνεσθαι, δύ-ν[α]τ?αι [δὲ κα]ὶ? οὕτω, ὡς τὸ ἐν τ![!!!!! !!!!! !!!!!
!!!!! !!!] | δόξειεν ἂν ἐξαίφ[ν]η?[ς ὧδε σημ]αίνεσθαι.
τὸ ἐξαίφν[ης !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !] | ἀνεξετάστωςμε![!!!!!]!αις καὶ πολλα?ῖ?ς [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!!
!!!!!] | τοῖς πράγμασιν [!!!!! !!!]εινοις· ἂ?ν γὰ?ρ ἄφν?ω
[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!] | ἢ τί ἀπαντᾷ περα?[!!!!!!]! βούλ?εται.
288
<χάρακας μεγάλους· | [κ]αὶ εὕρῃ ἐν αὐ-τῇ ἄνδρα πένητα σοφόν>.
”μεγάλη ἐστὶν πρός με“, τουτέστιν | [ο]ὔκ ἐστίνμοι τ?ε?[λείω]ς γιγνωσκομένη ἡ πλοκὴ τῶν κριμάτων τῆς
προ|[ν]ο?ίας, ἃ? τ?ὸ? μέγεθ[ος] αὐτῆς ἐγείρουσιν, καὶ οὕ-
τω οὐ δύν[α]μαι αὐτὴν θεωρῆσαι. | [το]ῦ?το γοῦν? [καὶἐν] τῇ παναρέτῳ Σοφίᾳ ὁ σοφὸς εἴ[ρ]ηκεν οὗτος· ”ὡς με-
γάλαι | [αἱ κρίσ]εις καὶ δυ[σδι]ήγητ〈ο〉ι· διὰ τοῦτο
ἀπαίδευτοι ψυχαὶ ἐπλανήθησαν“. ὁ μὴ τὸ | [μέγεθος] τ?οῦθείο[υ] ἐπιστάμενος διὰ τοῦτο ἐπιστήμω[ν] 〈 〉
”εἶδον“, λέγει οὖν, | [”μικρὰν πόλι]ν, καὶ βασιλεὺς
ἐπελθὼν ἐπ' αὐτὴν μέ[γας]“ οὐ δεδύνηται αὐτὴν | [ἑλεῖνκαίτοι χαρ]ακίσας αὐτήν, περιβαλὼν αὐτήν, ”κ?α?ὶ? [π]έ?[ν]ης
σοφὸς“ ἔσωσεν | [τὴν πόλιν. σοφία π]οία δὲ τῆς πόλεως
ἔδειξεν ἀσθενῆ [ἐλθόν]τ?α βασιλέα τὸν | [μέγαν, σοφίαποία] δὲ καὶ εἷλεν αὐτόν; τοῦτο οὖν ἐστ?[ιν], ὃ? λ?έ?γει,
ὅτι οἱ ἄν(θρωπ)οι | [!!!!! !!!!!]!!α τὰ πρόσωπα σκο-
ποῦντες θαυμάζουσιν [ἢ] ἀ?π?οδοκιμάζουσιν. | [κἂν οὖν μέγα]οὗτος ἐποίησεν, ἀλλὰ πένης ἐστίν, μικρός [ἐστι]ν, καὶ ἐξ-
ουθενεῖται | [!!!!! !!!!! !!!!] δ?ὲ? [ο]ὐ? μέγα πεποίηκεν
καὶ ἄλλος [!!!!!] ἐπὶ μεγέθει ον[?]|[!!!!! !!!!! !!!!!!!!!! !!]!! θ?α?υ?μαζ[!!!!! !!!!!]ν?[!!]ο?υ μεγ?[!!!!! !!!] |
[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!!]η?ν[!]!νη[!!!!! !]!ν καὶ τετει-
χ?ωμεν[!!]|[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!
!!!!!]εν γὰρ τισω?[!]ι οὐχ ὁ σοφός | [!!!!! !!!!! !!!!!!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!]!!!! τὸ πλῆθος τῶν |
[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!]!!
[!]!!!!! !το ἦλθεν ἐπ?' | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!
!!!!! !!!!! !!!]! ν[!!!!! ὡ]ς? δ?[ὲ π]ρὸς τὰς ἀνω|[!!!!!!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!]τ?ε?ς? ![!!!!! !!]
δὲ πάντες | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!
!!!!! !!!!!] κατὰ πάντων | [!!!!! !!!!! !!!!! !!!!!!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!]μοι ἐπέρχεται [!!] |
[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!!
!!!!!]!αι τὰς εὑ?ρ?ι?σ?κ?[ο]|[μ!!!!! !!!!! !!!!! !!!!!!!!!! !!!!! ”οὐ γὰρ αὐτοῦ τὰ νο]ή[μ]ατα ἀγνο?ο?ῦ?μεν“. |Ende der 18. LageEs fehlt der obere Teil von p. 289 (Beginn der 19.Lage)
289
[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !! !]!![ ! !]
[ ]!ι ωσ![ ]
[ ]μιαν[ ]
[ ]αλειν[ ]
[ ]βασιλ[ ]
[ ]αλληλ[ ]
[ ]ν εστ?[ ]
[ ]ερις γ?[ ]
[!!!!! !]ι ἐξουδενωμένος ἐστὶν οὗτος. |
<[καὶ διασώσει α]ὐτὸς τὴν πόλιν ἐν τῇ σοφίᾳ αὐτοῦ· καὶ ὁ ἄν(θρωπ)ος οὐκ
ἐμνήσθη σὺν τοῦ ἀ[νδρὸς] | [τοῦ πέ-ν]ητος ἐκείνου. καὶ εἶπα ἐγώ Ἀγαθὴ σοφία ὑπὲρ δύναμιν>.
[σοφία] | [ἥτις δι]ασώσασα τὴν πόλιν ἦν, ἡ εὐ〈α〉γγελικὴ παίδευσίς ἐστιν.
<καὶ ὁ ἄν(θρωπ)ο[ς οὐκ] | [ἐμνήσ]θη>. ”ὁ ἄν(θρωπ)ος“, τὸ γένος τῶν ἀν(θρώπ)ων, ”οὐκ ἐ-μνήσθη ἐκείνου τοῦ ἀν[δρός“.] |
<[καὶ εἶπ]α ἐγώ Ἀγαθὴ σοφία ὑπὲρ δύναμιν>.
‘ἐγὼ’ τοῦτο εἶπον. καὶ πρὸς τὸ ῥη[τὸν !!]|[!!!!!] πτωχεία ἀν(θρώπ)ου καὶ πένητος καὶ ὀλίγους ἔχοντος
συμμάχους ἴσ?χυσεν [!!!!]|[!!! πό]λιν καὶ ἀνατρέψαι τὸν τηλικοῦτον τύραννον. εἶδον ἐγὼ το[!!!!! !!!!! !] |
[!!!!!] π?ρ?ο?ν?ο?ί?ας.
<[καὶ σοφία τοῦ πένη]τος ἐξουδενωμένη, καὶ λόγοι αὐτοῦ οὔκ εἰσιν ἀκουόμεν[οι.
λόγοι] | [σοφῶν ἐν ἀνα]παύσει ἀκούονται ὑπὲρ κραυγὴν τῶν ἐξουσιαζόντ[ων ἐν] |
[ἀφροσύναις]>. ὁ Γολιὰδ εἶχεν παντευχίαν μεγάλην, σοφίαν δ[ὲ οὐκ
εἶχεν.] | [ὁ δὲ ”ἔχων ἐλπί]δα εἰς τὸν θ(εό)ν“, ὁ Δα(υί)δ,κα[θ]εῖλεν αὐτὸν καὶ ἐξουδενωσα[!!!!! !!] |Es fehlt der obere Teil von p.290
290
[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! ]λόγον το[!!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!!! !!!]
[ ]ἀναπ[αυ ]
[ ]σ?τον κ[ ]
[ ἀνθρ]ωπινο[ ]
[ ]ω λεγ[ ]
[ τῆ]ς? ἀληθ?[είας ]
[ ]εγωσιν[ ]
[!!!!! !!!!! !!!!!]![!!]![!!]!! [π]ο?ιοῦσι[ν !!!!! !!!!!]![!!!!! !!!!!!!!!! ”πᾶς“]|
[οὖ]ν? ὁ Ἰ(ησο)ῦ ”τοὺς λόγους ἀκούων καὶ μὴ ποιῶν“ παραβάλλεται ”ἀνδρὶ μω[ρῷ“. ]
<[ἀγαθὴ σο]φία ὑπὲρ σκεύη πολέμου, καὶ ἁμαρτάνων εἷς ἀπολέσει ἀγ[αθωσύνην] |
[πολ]λήν. μυῖαι θανατοῦσαι σαπριοῦσιν σκεύασιν ἐλαίου ἡ[δ]ύσματ[ος>.] |
[το]ῦτο λέγει, ὅτι ”ἡ σοφία ὑπὲρ τὰ σκεύη τοῦ πο-
λέμου“ ἐστίν. στρατηγ[ικὴ σο]|[φία] πολλάκις πολλὴν
〈δύναμιν〉 κατέλυσεν ἀντιπάλων ἀριστεύσα?[σα !!!] | [!!!] πολλὰ ”σκεύη πολέμου“ ἠλόγησεν νίκης.
”εἷς“, φησίν, ”ἁμαρτά[νων ἀ]|[γα]θωσύνην πολλὴν ἀπόλλυσιν“, οὐ τὴν πάντων, οὐ τὴν ἄλλων, ἀλ[λὰ τὴν] |
[ἑαυτοῦ]· ἕ?κ?[ασ]τος γὰρ τῶν βοηθουμένων ἔχει ”ἀγαθω-
σύνην πολλήν“. ἐ[ὰν δὲ ἀπο]|[λέσῃ μίαν, ἀ]πόλλυσιν ὅλην, ὡς εἶπε[ν] ἐν τῷ Ἰεζεκιήλ, ὅτι πάσας τ?[ις τὰς
δι]|[καιοσύν]ας ἔχων ἐὰν μίαν αὐτῶν παραβῇ, τὰς πάσας
ἀπόλ[λ]υσιν. [!!!!! !] |[!!!!! !!] ὑπόδειγμα· ἔστω τις
κυβερνήτης πηδαλιωχῶν [!!!!! !!!!! !!] | [κατορθ]ώσας· ἐνίοτε ὀλίγον ἀμελήσας ἀπόλλυσιν τὴν ναῦν [!!!!! !!!!!
!!] | [!!!!! !! γ]ε?νομένην φήμην ἀπόλλ[υ]σιν. <μυῖαι θανατοῦ[σαι σαπριοῦσιν] | [σκεύασιν ἐλαίου ἡδύσματος>.]
Es fehlt der obere Teil von p.291
291
[!!!!! !!!!!]![!!!!! !!!!! !!!! !!!!! !!!!!] !!!!! !!!!!]
[!!]! μετέχεις, ἔχουσιν, ”σαπριοῦσιν“ αὐτό † σαφῆ λαμ-
πρυνοῦσιν? † [!]![!!!!! !!!!] | θανατοῦνταί τινες. θανατοῦσιν δὲ αἱ μυῖαι αὗται, ᾗπερ ζωοποιοῦσιν.
ἔχεις | γοῦν μυῖαν θεοποιουμένην, περὶ ἧς εἶπεν ὁ Ἠ-
λίας· ”παρὰ τὸ μὴ εἶναι θ(εὸ)ν ἐν Ἰσρ(αὴ)λ | πλὴν πο-ρεύῃ ζητῆσαι μυῖαν θ(εὸ)ν Ἀρκαρώ“. καὶ θαυμάζω, εἰ
εἰσὶν θεοποιοῦν|τες μυῖαν· ἀλλὰ τὸ εὐτελὲς τοῦ ἐκεί-
νων σκευάσματος καὶ θηρεύματος διὰ τού|του ὠνόμασεν,εἰ μὴ ἄρα, ὥσπερ τὰ ἄλλα ζῷα σέβουσίν τινες, οὕτωςκαὶ ἐκείνην | *******************Der Rest von p. 291 (mit Raum für ca.7 Zeilen) ist un-beschrieben ebenso wie die ganze p.292. p.293 beginntmit Lemma 10,2b. Die ungenaue Zitierweise zeigt, dasses nicht Hauptlemma ist. Auf dem freien Raum solltenachgetragen werden evtl. der Rest des Kommentars zu10, 1a und Lemma 10, 1b—2ab mit der Hauptmasse des Kom-mentars:
<τίμιον ὀλίγον σοφίας ὑπὲρ δόξαν ἀφρο-
σύνης μεγάλης. καρδία σοφοῦ εἰς δεξι-ὸν αὐτοῦ, καὶ καρδία ἄφρονος εἰς ἀρι-στερὸν αὐτοῦ>.
293
<καρδία δὲ ἄφρονος εἰς ἀριστεράν>. ἐξ ἀμελείας, ἐκ τοῦ ἄφρων εἶναι· ἐξ ἀμελείας ἄ-
φρων | ἐστίν· τούτο?[υ αὐτ]ῷ ἐξ ἀμελείας ὑπάρξαντ〈ος〉ὑπάρχει καὶ τὸ ἄλλο τὸ ἀριστε[ρ]ὰν ἔχειν προαίρεσιν. |
<[κα]ί γε ἐν ὁδῷ ὅτ[αν] ἄφρων πορεύη-ται, καρδία αὐτοῦ ὑστερήσει>.
μετὰ [πολ]λῆς πάνυ | [ἀ]κριβείας καὶ [θ]έσεως ἐλέ-χθη τὸ ῥῆμα τοῦτο. ἀρτίως ἔλ[εγ]εν ὁ λόγος, ὅτι οὐ[δὲ
ὁ] σοφὸς ἐκ | κ?ατασκευῆς οὐδὲ ὁ ἄφρων ἐστὶν τοιοῦτος.
καὶ θέλει δεῖξαι, ὅτι οὐκ ἀπαρακολου|[θ]ήτως ὁ ἄφρωνπράττει τὰ τῆς ἀφροσύνης· ”ὑστερεῖ“ γὰρ ”ἡ καρδία αὐ-
τοῦ“, οὐ τολμᾷ ἐπ' εὐ|θ?εί[α]ς βαδίσ[αι]. ὁ δὲ σοφὸςτοῦτο οὐ ποιε[ῖ· ο]ὐκ ἔχει ὑστεροῦσαν τῶν πραγμάτων |
[τῶν ν]οημά[τω]ν τὴν ἐπιβολὴν αὐτοῦ, [ἀλ]λ', εἰ ἔστιν
εἰπεῖν, προτρέχει αὐτῶν. ἡ τοῦ ἄ|φρ?[ο]νος ο[ὖν] κα〈ρ-δ〉ία ὑστερίζει, οὐκ ἀπ?ολελυμένῃ ὁρμῇ τρέχει ὁ κατὰ ἀ-
φρο|[σ]ύ?νην τειν[όμ]ενος. καὶ ἐπειδὴ πολλάκις καὶ ἄλλοθεν ἐλάβομεν τὰς τῶν
καλῶν | ἐννοίας, ἐλ[έγ]αμεν περὶ τοῦ μὴ εὐθ{ο}ὺς νο-
οῦντος ὃ ἀκούει, ὅτι ταράττεται. ὁ στή[σα]ς | [τ]ὴνδιάνοιαν? ἑαυτοῦ εἰς τὸ ἀπαγγελλόμενον ἠρεμεῖ. τὸ δὲ
ἠρεμεῖν τὸ στῆναί ἐστι[ν] | ἐπὶ τοῦ πρά[γ]μ?ατος. ὁδὲ ταρατ?[τ]όμενος ὑστεροῦσαν ἔχει ἀεὶ τὴν νόησιν.
δυνατὸν | [δ]ὲ καὶ τοῦτο ε?[ἰπ]εῖν· ἐπεὶ ἡ προθυμίατοῦ σοφοῦ, ε〈ἰ〉 δίδοται παρὰ θ(εο)ῦ αὐτῷ ἀγαθά—δίδω|-
σιν δὲ ”ἀγαθ[ὰ] το[ῖ]ς αἰτοῦσιν αὐτόν“—, ἐπόθησεν τὰ
ἀγαθά, ᾔτησεν αὐτά—ἄνευ γὰρ ἔρωτος | οὐκ ἂν ᾔτησενἃ ἐδόθη αὐτῷ—, οὐχ ”ὑστερεῖ ἡ? καρδία αὐτοῦ“, συντρέχ?ει
τοῖς δοθε[ῖ]σι[ν]. | ἀμέλει γοῦν προσθήκης ἀεὶ γινομέ-
νης πρ?οθυμίας καὶ τῆς σοφ[ίας προσθήκη γί[|νεται· εἰγὰρ ὁ ”ἐπιθυμῶν σοφίαν διατηρεῖ ἐντολάς“, οὐκ ἔστιν
δ?[ὲ σοφία ἄνευ τοῦ] | διατηρεῖν τὰς ἐντολάς, ὅτε ἐπι-
τείνει τὴν διατήρησιν τῶν ἐν[τολῶν, τότε προς]|λαμ-βάνει σοφίαν, καὶ οὐχ ”ὑστερεῖ αὐτοῦ ἡ 〈καρδ〉ία.“ |
<καὶ ἃ λογιεῖται, πάντα ἀφροσύνη ἐστίν.ἐὰν πν(εῦμ)α τοῦ ἐξουσιάζοντος ἀ[ναβῇ
ἐπὶ σέ,] | τόπον σου μὴ ἀφῇς>. πάντα ἀλό[γ]ως, ο?[ὐχ] ὡς δεῖ, λογίζεται. δι?[ὰ τοῦ-
το οὖν] | σὺν ἀφροσύνῃ λογίζεται. ἔδ[ει] δὲ σ?[ὺν φ]ρο-
νήσει λογίζεσθαι [καὶ ἔχειν τοὺς] | λογισμοὺς ἐκείνους,περὶ ὧν λέγεται· ”λογ[ισμ]οὶ δικαίων κρίματα“.
<ἐὰ[ν πν(εῦμ)α τοῦ ἐξου]|σιάζοντος ἀνα-βῇ ἐπὶ σέ>. οὐ καθάπ?[αξ] ἐξο[υ]σιάζει ὁ ἐχθρὸς τῶν ἀν(θρώπ)[ων·
δηλοῦνται] | δὲ νῦν καὶ αὐτὸς ὁ διάβολος καὶ αἱ ἄλλαι
δυνάμεις αἱ πονηρα[ὶ αἱ εἰς κακίαν] | ἀλείφουσαι. οὗ-τος οὖν οὐ βιάζεται. ὅσον μὲν ἧκεν εἰς τὴν αὐτοῦ πρ[ο-
αίρεσιν, οὐ] | βίαν ἐπιβάλλειν βούλεται, ὅσον δ?ὲ εἰς
294
τὸ ἀδούλωτον εἶναι τὸν? [”ἐξουσιάζοντα“], | εἰ μὴ ἡμεῖςαὐτὸν καταδουλωσόμεθα, οὐ δυνάμεθα ἀντιστῆναι αὐτῷ.
”ἐὰν“ οὖ[ν] | ”πν(εῦμ)α τοῦ ἐξουσιάζοντος ἀναβῇ ἐπὶσέ“—ἐὰν καὶ δόξῃ ἐξουσιάζειν σου, σ[οῦ σ]εαυτὸν ὑπο-
βα|λόντος· ὡ?ς γὰρ ”βασιλεύει ἡ ἁμαρτία ἐν τῷ θνητῷ
σώματι“ τοῦ? [θ]έλοντος ὑπο|κεῖσθαι ”[ταῖ]ς ἐπιθυμίαιςαὐτ〈οῦ〉“, καὶ βασ[ιλ]εύεται, εἴ τις ἄρχεται ὑπὸ τοῦ?
μαμωνᾶ? | αὐτὸς ῥ〈ί〉ψας εἰς πόθον ἀργυρίων τὴν διάνοι-
αν ἑαυτοῦ,…
το…
The complete text is available when the reading interface loads.