Catechesis ad illuminandos 2

Δαυὶδ ὁ βασιλεὺς, ὁ πορφύραν περιβεβλημμένος· ἐνενόει

γὰρ τὸν ἀγγελικὸν τοῦ Κυρίου στρατὸν, καὶ τὸν ἀόρατον

ὡς ὁρῶν· ἐλθόντι προφήτῃ, μᾶλλον δὲ δι' ἐκείνου .. ἐξομ.

ἀληθινὴν ... ἤδη ἦν ἐλεγχθεὶς ὑπό τινος, μὴ γ. ἤδ. πολλοὶ

τὸ πρᾶγμα, ὀξέως γὰρ ἐπράχθη. Ὁ πρ. εὐθὺς παρῆν,

ἔλεγχος κακεῖνος ... ἰατρείαν τῆς ἀπειλῆς. Ναθὰν γὰρ

ὁ ἐλέγξας αὐτὸν, εὐθέως ἐπήγαγε· Καὶ Κύριος, φησὶ,

ἀφείλετο ἁμάρτημά σου .. ἐχθρούς σου· πολλοὺς μὲν γὰρ

εἶχες τ. ε. διὰ τὴν δικαιοσύνην, ἀλλ' ἐφρούρει σε ἡ σωφρο-

σύνη· προδοὺς δὲ τὸ μέγιστον ὅπλον, ἑτοίμους ἐστῶτας

ἔχεις κατὰ σοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἐπαναστάντας· ὁ μὲν οὖν

προφήτης οὕτως αὐτὸν παρεμυθεῖτο [cf. I. loc.].

Ὁ δὲ μακάριος Δαυὶδ εἰ καὶ τὰ μάλιστα ἤκου-

σεν ὅτι παρεβίβασε .. οὐκ ἐπὶ σποδοῦ μόνον ἐκάθητο,

ἀλλὰ καὶ σποδὸν εἶχε τὴν βρῶσιν, καθὼς .. τοὺς ἐπι-

θυμητὰς ὀφθαλμούς· λούσω γὰρ, φησὶ, καθ' ἑκάστην

νύκτα τὴν κλίνην μου, ἐν δάκρυσί μου τὴν στρωμνήν

μου [βρέξω]. Ἀρχόντων παρακαλούντων. .. Εἰ οὖν ὁ βα-

σιλεὺς οὕτως ἐξομολογεῖτο .. μονονουχὶ τὴν βοήθειαν

τοῦ ἀναβησομένου εἰς οὐρανοὺς ἐκεῖθεν [καὶ] λυτρωτὴν

ἐπικαλούμενος, καὶ κατάρ. πικρῶς .. αὐτὸν ἥδει γὰρ ὅτι

τῷ ἀφιέντι ἀφεθήσεται.

Ὁρᾷς ὅτι καλὸν .. ὅτι τοῖς μετανοοῦσίν ἐστι ..

εὐσεβείας, πάσης κολάσεως ἄξιος, ὑπεύθυνος τῆς ἁμαρ-

τίας, ἀλλοτρίων ἔργων ἐπιθυμητὴς, ἀλλοτρίων κτημάτων

ἑαυτὸν ὑπόδικον ποιησάμενος, ἀλλ' ὅτε ... διὰ τῆς Ἰε-

ζαβὴλ ἀπέκτεινε ... ἰμάτια αὐτοῦ, κόνει τὴν κεφαλὴν

αὐτοῦ κατεπάσατο, περιετείχισεν αὐτὸν τῇ καθαρωτάτῃ

νηστείᾳ καὶ τί φ. ὁ φ. Θεὸς πρὸς τὸν Ἡλίαν; .. ἀλλὰ τῷ

παρόντι τῆς μετανοίας καιρῷ κατ' ἄλληλον τὴν συγχώ-

ρησιν δωρούμενος. Δίκαιον γάρ ἐστι τὸ πρὸς ε. τ. γ. προσ-

φόρως ἀποκρίνασθαι.

Ἱεροβοὰμ ὁ δοῦλος καὶ ἀποστάτης ε. ε. τ. θ.

θύων τοῖς εἰδώλοις ἐπὶ βωμοῦ, καὶ κρίσει Θεοῦ ξηρὰ .. τὸν

ἐλέγχοντα πρ. ἀλλ' αὐτῇ ... ἰάσατο αὐτὸν ὁ Θεὸς διὰ τοῦ

προφήτου ... τῶν ἀμαρτιῶν ἰασάμενος ἐλευθερῶσαι ...

πρίσας, καὶ ἐν παντοίαις εἰδωλολατρείαις μιανθεὶς, καὶ

πλήσας αἱμάτων ἀθώων τὴν Ἱερουσαλήμ .. Κύριος τῆς

δεήσεως καὶ τῆς προσευχῆς αὐτοῦ, καὶ .. εἰ ὁ τὸν. πρ. πρ.

καὶ ἀποκτείνας .. σὺ ὁ μηδὲν τοιοῦτον ἐργασάμενος,

ἐὰν μετανοήσῃς, οὐ σώζῃ; βλέπε μὴ τῇ δυνάμει τῆς

μετανοίας μάτην ἀπιστήσῃς.

Βούλει γνῶναι πόσον ἰσχύει ἡ μετάνοια; θέλεις

μαθεῖν τὸ .. ἐτρέψατο· μέγα μὲν γὰρ ἀληθῶς καὶ τοῦτο·

ἀλλ' ἔτι μικρὸν πρὸς τὸ μέλλον ῥηθήσεσθαι .. ἀπόφασιν

θείαν ἐξενεχθεῖσαν κατ' αὐτοῦ τοῦ βασιλέως Ἐζεχίου,

ἔλυσε ... αὐτῷ καὶ μέλλοντι τελευτᾶν .. ποία σωτηρίας

ἐλπίς; ἀκούσαντος γὰρ τὸ τοῦ θανάτου μυστήριον [sic

codex, plane solus hic], διελύθη αὐτοῦ τὰ μέλη τοῦ

σώματος, ἐκόπησαν τὰ νεῦρα, ἐξέλιπεν ἡ ἰσχὺς διὰ

τὸν τοῦ προφήτου πρὸς αὐτὸν λόγον· καὶ γὰρ ὡς ἐκ Θεοῦ

ἐδέξατο τὴν ἀπόφασιν, ἀλλ' οὐκ ἀπέστη ... καὶ ἀνα-

τείνας τ. δ. ἀπὸ τῆς κλίνης πρὸς τ. ο. δάκρυσι μετανοίας

τὴν κλίνην κατέβρεξεν (οὐ γὰρ ἐμποδίζει παχύτης τῶν

τοίχων προσευχὰς μετ' εὐλαβείας ἀναπεμπομένας, cum

editione 1). Κύριε .. μου, ὅτι σπέρμα Ἀβραὰμ ἐγώ εἰμι ...

κατὰ κίνησιν κ. π. α. ὥς τινες ματαιολογοῦσι, ζῶμεν·

ἀλλ' αὐτὸς καὶ τοῦ ζῆν καὶ ἔως ὅτε δεῖ ζῆν, ὡς βούλει

νομοθέτης, τυγχάνεις· καὶ ᾧ τὸ ζῆν ἀνέλπιστον, διὰ τὴν

προφητικὴν ἀπόφασιν ἀκούσας, τούτῳ ... ἥλιος ἀνεπό-

δισε ... πρόσευξαι τῷ τὰ κρύφια καθορῶντι, ἵνα σ. π. τὰς

ἑτοιμασμένας τοῦ αἰωνίου πυρὸς μάστιγας.

Καὶ ἐκεῖ ἔλεγον τὴν μακαρίαν ᾠδὴν ὅτι .. ἡ

νηστεία καὶ ἡ μετάνοια .. δαψιλὲς, ἐκείνους ὁ Θεὸς δι-

καίως ἐῤῥύσατο· διὰ γὰρ τὸ μὴ θελῆσαι εἰδωλολατρῆσαι,

ἔδωκεν ὁ Θεὸς τὴν δύναμιν, ἐπειδὴ τοῦτο αὐτῷ παρέστη·

ἔλθωμεν δὲ καὶ ἐφ' ε. τ. μ.

Ἔχων· ὡς ὄφις γὰρ ὥρμησε κατὰ τῆς Ἱερου-

σαλὴμ οὐκ ... φῶς, οὐκ ἤκουσας .. ᾐχμαλώτισεν ... τέκνα

ἐσφαγμένα .. Χερουβὶμ συνέτριψε .. οὐρανία· ἄπαγε μὴ

τοῦτο ὑπολαμβάνεις, ἄνθρωπε, ἀλλὰ τὰ γλυκύτατα (lege

γλυπτὰ) ἐν τῷ ναῷ ... ἀπήνεγκε, πάντα τὰ προσφερό-

μενα περιεῖλεν· τὸν ναὸν ἐκ θεμελίων ἐνέπρησεν, πάντα

ἠφάνισεν ὁ ἄθλιος ... σκεύη ᾆραι, ἔνδον τοῦ ναοῦ εἰδώλων

θέσθαι, ἐπὶ τῷ κατασφάξαι τὸν λαὸν Κυρίου, καὶ φόνους

ἀναιτίους ποιῆσαι· βαβαὶ τῆς τοιαύτης συγχωρήσεως,

ἆρ' οὖν οὐκ ἦν μ. θ. ἀ. ὁ ἄθεος βάρβαρος;

Εἶδες .. κακῶν τῆς ἄθεον αὐτὸν ψυχῆς ... ἀπε-

θηριώθη καὶ ἐν ἐρήμῳ διέτριβεν, ἐμαστιγώθη, ἴνα σωθῇ

ἴσχεν ... ἐπειδὴ προιδὼν κατασβεσθὲν ἀπὸ τῆς δρόσου τὸ

πῦρ, οὐκ ἐπίστευσεν. Καὶ τί γίνεται μετὰ ταῦτα; ἄκου-

σον αὐτοῦ λέγοντος· ἐγὼ ... ὅτε τοίνυν [caetera ut in

priore textu n. 18, 19, p. 31 D] τιμωρίαν μόνον ἐὰν

μετανοήσας μὴ ἐπιστρέφης πάλιν ..

Μηδεὶς οὖν ἀδελφοὶ ἀπελπίσῃ τῆς ἑαυτοῦ σω-

τηρίας [inde codex noster solus in plane nova luxu-

riose vagatur] Σαμψὼν ἐκεῖνος ὁ ἰσχυρὸς ἐν πολέμοις,

ὃς καὶ πρὸ γενέσεως ἐπήγγελτο, ὡς ὁ ἄγγελος διετάξατο

τῇ μητρὶ αὐτοῦ, [ἀπὸ πάντος] ὃ ἐξ ἀμπέλου ἐμπορεύεται

καὶ σίκερα οὐ μὴ πιεῖ (τὸ μὴ πιεῖν, νηστείας ἦν καὶ

ἐγκρατείας ὑπόθεσις). Καὶ ἔως μὲν ἦν τετειχισμένος τῇ

νηστείᾳ καὶ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ μετανοίᾳ, κατὰ χι-

λίους ἔπιπτον οἱ ἀλλόφυλοι, πύλαι πόλεων ἀνεσπῶντο,

λέοντες τῇ ἰσχύϊ τοῦ δικαίου κατέπιπτον. Ὅτε δὲ μέθῃ

ἐαυτὸν κατεβάπτισεν, ἀνάλωτος τοῖς ἀλλοφύλοις καὶ

παίγνιον ἐγένετο. Νηστεύσωμεν οὖν, ἀδελφοὶ, ἵνα πρὸς

τὸν παράδεισον ἐπανέλθωμεν, ὄθεν ἐκπεπτώκαμεν. Εἰ

ἐνήστευσεν [cod. εἰσενήστευσεν] Ἀδὰμ, καὶ τὴν ἐντο-

λὴν ἐφύλαξεν, οὐκ ἂν ἡμεῖς πεπτώκαμεν εἰς τὰ πάθη

τῆς ἀτιμίας· οὐκ ἂν τὴν γῆν ἐργάζεσθαι κατεδικάσθημεν·

οὐκ ἂν ἡ τῶν τριβόλων ἀνατολὴ ἐπεφύη καὶ ἡ ἐν λυπαῖς

ἐνεσημάνθη κατάκρισις· τοιαῦτα γὰρ τὰ τῆς ἁμαρτίας

ὀψώνια. Ἀλλ' ἡμεῖς, ἀγαπητοὶ, πάντοτε καὶ ἀεὶ ἐξωμο-

λογήμεθα, κατὰ τὸν προφήτην Δαυὶδ, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα

τὸ ἔλεος αὐτοῦ [inde vulgata recurrunt, sed libero

pede]. Πέτρος ὁ προστάτης καὶ κορυφαῖος τῶν ἀποστό-

λων παρὰ παιδίσκης ἠλέγχθη, καὶ ἠρνήσατο τὸν Κύριον

τρὶς, ἀλλὰ μεταμεληθεὶς ἔκλαυσε πικρῶς· τὸ δὲ κλαῦσαι

πικρῶς, τὴν ἐγκάρδιον μετάνοιαν παρίστησι, καὶ διὰ

τοῦτο οὐ μόνον ἔλαβεν ἄφεσιν ἐπὶ τῇ ἀρνήσει, ἀλλὰ γὰρ

καὶ τὸ ἀποστολικὸν ἀξίωμα ἔσχεν ἀναφαίρετον.

Ἔχοντες οὖν ἀδελφοὶ πολλοὺς τύπους τῶν

ἁμαρτησάντων καὶ σωθέντων, προθύμως καὶ αὐτοὶ ἐξομο-

λογεῖσθε [caetera iterum recidunt in prius homiliae

exemplar, eodemque modo usque in finem num. 20

pergunt].