In Mariam Sclerenam

6

νῦν, καὶ σελήνη καὶ χορὸς τῶν ἀστέρων,

7

ἀντ' ἀκτίνων πέμποιτε κρουνοὺς δακρύων·

8

ἀὴρ δὲ καὶ θάλασσα κυματουμένη,

9

ἀχλὺν ἐπενδύθητε καὶ βαθὺν ζόφον.

10

ἡ γὰρ σεβαστὴ καὶ γένει καὶ τῷ βίῳ,

11

τὸ λαμπρὸν ἀξίωμα τῶν ἀνακτόρων,

12

ἡ βαθμὶς ἡ πρόκριτος, ἡ πρώτη βάσις,

13

ἠθῶν ὁ κόσμος, τῶν τρόπων ἡ λαμπρότης,

14

τὸ ζῶν ἄγαλμα, τῶν φρενῶν ἡ σεμνότης,

15

τὸ τερπνὸν ἄνθος, τῆς τρυφῆς τὸ χωρίον,

16

ἡ τῶν Χαρίτων εὐπρεπὴς κατοικία,

17

ἡ πᾶν τὸ κάλλος τῶν ἐν ἀνθρώποις μόνη

18

ἔχουσα καὶ φέρουσα καὶ τῷ δεσπότῃ

19

δείξασα καὶ τέρψασα λαμπρύνασά τε

20

ὡς δένδρον ἀνθοῦν ἐκ νοητῶν κοιλάδων,

21

φεῦ φεῦ, πρὸ ὥρας ἐτρυγήθη ῥιζόθεν.

22

Ὢ δένδρον οἷον ἐξέκοψας, ὦ Χάρων·

23

οὗ ῥίζα μὲν κάτωθεν ἐψυχωμένη,

24

ὁ καρπὸς ἐγλύκαζεν αὐτὴν καρδίαν,

25

τὸ φύλλον οἷον μὴ μαραίνεσθαι χρόνῳ,

26

οὐκ εἰς ἔαρ δ' ἔθαλλε καὶ θέρος μόνον,

27

εἰς πάντα δ' ἤνθει καιρὸν εὐκάρπῳ φύσει.

28

ὢ ποῖος ἀστὴρ φωτολαμπὴς ἐκρύβη,

29

ὢ ποῖος ἔσβη γῆς ἀπαυγάζων λύχνος·

30

μόνη γὰρ αὐτὴ γῆς τε καὶ πόλου μέσον

31

ἄστρον φαεινόν, ἄνθος ἡδονῆς γέμον,

32

τὸ σῶμα λαμπρά, παμφαὴς τὴν καρδίαν,

33

ταῖς ἀρεταῖς στίλβουσα μαργάρου πλέον,

34

ταῖς καλλοναῖς λάμπουσα μᾶλλον χρυσίου,

35

τὸ θῆλυ σαρκὸς ἀρρενοῦσα τοῖς τρόποις,

36

τὸ κόσμιον φέρουσα μέχρι καὶ θέας.

37

ὢ πάντα νικήσασα τῇ σαυτῆς φύσει

38

καὶ πάντα κινήσασα πρὸς θρηνῳδίαν,

39

ὢ πάντα μὲν θέλξασα κάλλει καὶ φύσει

40

καὶ πάντα πληρώσασα νῦν πικροῦ ζόφου,

41

ὢ γῆν καταυγάσασα ταῖς ἀγλαΐαις

42

καὶ νῦν ἀμαυρώσασα τὴν πᾶσαν κτίσιν,

43

ὢ πάντα συγκρύψασα ταῖς εὐμορφίαις

44

τῆς γῆς τὰ κάλλη καὶ τὰ φαιδρὰ τοῦ πόλου

45

καὶ νῦν κρυβεῖσα σωματοφθόρῳ λίθῳ·

46

ὢ πάντα πλήρη στυγνότητος ἐσχάτης

47

καὶ δακρύων γέμοντα καὶ πένθους ξένου,

48

τὸ λαμπρὸν οὐκ ἔχοντα σῆς θέας φάος,

49

τὸ θέλγον οὐ φέροντα σῆς λύρας στόμα.

50

Τίς μοι παρέξει κρουνὸν ᾑματωμένον,

51

τίς δακρύων ἄβυσσον οὐ κενουμένην,

52

ὅπως ἀποκλαύσαιμι τὴν κοινὴν ζάλην,

53

τὴν φλεγμονὴν δὲ τοῦ πάθους τῆς καρδίας

54

τοῖς δάκρυσι δείξαιμι τοῖς ᾑμαγμένοις;

55

ὢ καὶ μάτην ζήσασα τούτῳ τῷ βίῳ,

56

ὢ καὶ μάτην τυχοῦσα λαμπρᾶς ἀξίας

57

καὶ δόξαν ἄκραν συλλαβοῦσα τῆς τύχης,

58

ὢ καὶ μάτην φανεῖσα λαμπρὰ τὴν θέαν

59

καὶ πάντας ἀστράψασα καλλοναῖς ξέναις,

60

στυγνῷ κρυβεῖσα καὶ παρ' ἐλπίδα λίθῳ.

61

Ὁ δεσπότης δὲ σῷ πόθῳ κεκαυμένος

62

καὶ σῶν μεγίστων ἀρετῶν μεμνημένος

63

ἔχων τε τὴν σύμπνοιαν ἐν τῇ καρδίᾳ

64

καὶ τὴν ἄκραν σου ψυχικὴν εὐφυΐαν

65

φέρων τε τῷ νῷ τὴν πικρὰν τιμωρίαν,

66

ἣν ἐν ξένῃ γῇ δυστυχῶς ἐκαρτέρεις,

67

καὶ σὸν παρηγόρημα, σὴν θυμηδίαν,

68

ὅπως μὲν αὐτῷ λάτρις ἦσθα τοῖς τρόποις,

69

ὅπως δὲ καὶ θάλασσα τῶν δωρημάτων,

70

τρυφῆς χορηγὸς καὶ τροφῆς ὑπηρέτις,

71

τούτων ἁπάντων τῶν καλῶν μεμνημένος,

72

ἔσπευδεν ἰσόμετρον ἐκτῖσαι χάριν,

73

ἔσπευδε νικῆσαί σε πλήθει χαρίτων,

74

χειρὸς τοσαύτης εὐπορήσας καὶ κράτους,

75

καὶ πᾶσι τιμᾷ τοῖς καλοῖς καὶ τιμίοις,

76

πλούτῳ σε πολλῷ, λαμπρότητι παγκάλῃ·

77

τοῖς μαργάροις κρύπτει σε, τοῖς λίθοις πλέον,

78

αἴρει πρὸς ὕψος τῆς ὑπερτάτης τύχης,

79

κοινὴν τίθησι τοῦ βίου σε προστάτιν·

80

ἔπειτα μείζους ἐννοῶν βαθμοὺς πάλιν

81

πρὸς μεῖζον αὔξει καὶ μεταίρει σε κλέος,

82

τιμῇ καταστέψας σε λαμπρᾶς ἀξίας

83

καὶ τὴν σεβαστὴν ἐκ γένους καὶ τοῦ τρόπου

84

τιμᾷ σεβαστὴν ἐκ τύχης καὶ τοῦ βίου.

85

ὀφθαλμὸς αὐτῷ, φῶς ὑπῆρχες ἡδύνον,

86

ζωή, πνοή, τὰ πάντα, δόξα καὶ κράτος,

87

ὁρωμένη, λαλοῦσα καὶ κινουμένη.

88

παρῆν γὰρ ἐν σοὶ κάλλος, ἦθος καὶ χάρις,

89

καὶ γλυκύτης ἔμψυχος ἤνθει σῇ φύσει·

90

καὶ πᾶς βλέπων σε μὴ θέλων ἐμειδία,

91

ὥσπερ τινὸς χάριτος ἐμπεπλησμένος·

92

καὶ χεῖρα κινῶν, ἀλλ' ὁμοῦ καὶ τὴν κάραν

93

«ἄμεμπτος» εἶπεν «ὃς ποθεῖ τὴν σὴν θέαν».

94

ταύτην ἔχαιρε γῆς ὁρῶν ὁ δεσπότης

95

μόνος τε τὸν λειμῶνα τρυγῶν τοῦ βίου

96

ἄπαυστον εἶχε χαρμονὴν τῇ καρδίᾳ.

97

κἂν ἡλίου φῶς ἦν κεκρυμμένον νέφει,

98

τὴν σὴν ἑώρα λάμψιν ἀντὶ φωσφόρου·

99

κἂν τὴν σελήνην οὐκ ἐδείκνυ τὸ σκότος,

100

σὲ τὴν σελήνην εἶχε λύτειραν ζόφου·

101

ἀχλὺς κατεῖχε τοῦτον ἐξ ἀθυμίας,

102

καὶ σὴν βλέπων ἔναστρον ἤγαλλεν θέαν.

103

Ὀρφεὺς γὰρ ὄντως, ἀλλὰ Σειρὴν τὸ πλέον

104

ὑπῆρχες ἐκπέμπουσα πάγκαλον μέλος·

105

καὶ πάντοθεν θέλγουσα καὶ κηλοῦσά τε

106

καὶ πρὸς χαρὰν πέμπουσα καὶ θυμηδίαν

107

καὶ θλίψεων λύουσα τὰς περιστάσεις,

108

οὕτως ἐνίκας καὶ πάλιν τὸν δεσπότην

109

λαμπραῖς ἀμοιβαῖς ψυχικῶν χαρισμάτων,

110

πάσης δὲ μᾶλλον ἐκράτησας καρδίας.

111

καὶ πάντες εἰς σὲ μᾶλλον ἢ πρὸς Ὀρφέα

112

ἤγοντο συντρέχοντες ἀπλήστῳ πόθῳ,

113

καὶ πᾶς ἰδὼν ἔκπληκτος ἵστατο βλέπων·

114

κἂν μή τις αἰδὼς ἀντέκρυπτε σὴν θέαν,

115

καινός τις ἄλλος ἀντεποιήθη λόγος,

116

ὡς ἡ σεβαστὴ τῷ ξένῳ τῆς ἰδέας

117

πήγνυσι τὸν βλέποντα καὶ ποιεῖ λίθον.

118

ἀλλ' ἦν ἄθελκτος πρὸς τὸ σὸν μέλος Χάρων,

119

ἀλλ' ἦν ἄτεγκτος ἡ τελευτὴ καὶ μόνη.

120

Φεῦ φεῦ, ὁποῖον νῦν παρεισάγω λόγον;

121

πῶς καὶ κινοῦμαι καὶ λαλῶ καὶ συγγράφω;

122

πέτραι, διαρράγητε πενθικῷ κρότῳ·

123

ὄρη, διαθρύβητε θρηνῴδει μέλει·

124

στέναξον, ἡ γῆ, καὶ βόησον ἐκ βάθους·

125

κἂν μὴ στενάζειν φυσικῷ λόγῳ δύνῃ,

126

ἦχόν τινα πρόπεμψον ἐκ τῶν πυθμένων·

127

τὰ δένδρα κόψον οἷα λαμπροὺς βοστρύχους,

128

ἄνθην ἅπασαν κεῖρον ὡς πλοκαμίδας.

129

ἡ γὰρ σεβαστὴ καὶ πρὸ τῆς τύχης γένει

130

λεπτῶς, ἀμυδρῶς, ἐσχάτως ἀναπνέει·

131

τὸ μουσικὸν δὲ καὶ θεηγόρον στόμα

132

σιγὴ κατέσχεν ὑστάτης ἀφωνίας·

133

ἅπαν τὸ κάλλος, ἡ μελιχρὰ τερπνότης,

134

ἡ τῶν ῥόδων ἔμψυχος ἐν γνάθοις χάρις

135

νῦν ὠχρίασις, νῦν ἀφοίνικτος μένει.

136

ὁ νοῦς ἐκεῖνος ἐφθάρη πρὸ τοῦ τέλους,

137

ἡ συστροφὴ δὲ τῶν φρενῶν ἀπερρύη,

138

τὰ δὲ βλέφαρα τῶν φαεινῶν ὀμμάτων

139

πρὸ τῆς θανῆς τέτηκεν ἠτονημένα.

140

Θρῆνοι δὲ κύκλῳ καὶ στεναγμοὶ καὶ γόοι,

141

θρύψεις παρειῶν καὶ σπαραγμοὶ τῆς κόμης

142

τῆς μητρὸς αὐτῆς, τοῦ ποθητοῦ συγγόνου,

143

γνωστῶν, συνήθων, συγγενῶν καὶ γνωρίμων·

144

καὶ πάντα κωφὰ ταῦτα τῇ προκειμένῃ.

145

μήτηρ δὲ καὶ πρὶν τῷ πάθει κρατουμένη

146

καὶ τῇ θυγατρὶ πάντα συννεκρουμένη,

147

ἐπείπερ εἶδε τὴν καλὴν ἀηδόνα

148

τὴν μουσικὴν ἄφωνον ἀψύχῳ μέλει,

149

ψυχορραγοῦσαν καὶ πνέουσαν ἐσχάτως,

150

ὄρνις καθώσπερ τῶν τέκνων τεθυμένων,

151

τρύζουσα καὶ γοῶσα καὶ μυκωμένη

152

καὶ τὴν κόμην πάττουσα πάντοθεν κόνει

153

τοιάσδε φωνὰς σὺν στεναγμοῖς ἠφίει·

154

«ὦ τέκνον ἡδύ, τέκνον ἡδονῆς γέμον,

155

σπλάγχνων ἐμῶν γέννημα δυστυχεστάτων,

156

τίς ἥρπασέν σε τῆς ἐμῆς νῦν ἀγκάλης;

157

τίς ὡς στάχυν πρόωρον ἐξέκοψέ σε,

158

τίς ὡς βότρυν ἄωρον ἐτρύγησέ σε;

159

τίς ἔσβεσέν μου τὴν νοητὴν λαμπάδα,

160

ἐμῶν δ' ἀπημαύρωσε φῶς, φεῦ, ὀμμάτων;

161

σαρκῶν ἐμῶν στήριγμα γηραιῶν μόνη,

162

χείρ, ὄμμα καὶ ποὺς καὶ καλὴ βακτηρία,

163

ψυχή, πνοὴ ζωή τε, νοῦς καὶ καρδία,

164

ποῦ νῦν ἀπέρχῃ σὴν ἐῶσα μητέρα;

165

ὢ κῦμα διπλοῦν συμφορῶν ἀμηχάνων,

166

ἤνεγκα πρὶν στέρησιν ἀνδρὸς φιλτάτου,

167

τομὴν μέλους, φεῦ, ἡμιθανὴς δ' ἦν βίῳ·

168

ἐν σοὶ δ' ἐπέζων, ἀλλὰ νῦν, ὢ τοῦ πάθους,

169

καὶ σοῦ στεροῦμαι, τῆς πνοῆς καὶ καρδίας.

170

καὶ νῦν ἄπνους, ἄψυχος εἰμὶ τῷ βίῳ.

171

ἐγὼ μέν, ὦ θύγατερ, εἶχον ἐλπίδας

172

γηρωκομηθῆναί με πρὸς σοῦ, φιλτάτη,

173

κόλπῳ τε τῷ σῷ καὶ ποθηταῖς ἀγκάλαις

174

πνοὴν ἀφεῖναι τοῦ βίου τὴν ἐσχάτην.

175

σὺ δ' ἀλλ' ἐμοὶ τέθνηκας ἡ ζῆν ἀξία

176

τῇ καὶ τεθνάναι προσδοκωμένῃ πάλαι.

177

τί καὶ γὰρ οὐ τέθνηκα σοῦ πρώτη, τέκνον,

178

γηραιά, παντάλαινα, ῥυτίδων ὅλη;

179

ὦ δυστυχὴς δύσμητερ, οἰκτρὰ κοιλία,

180

κἂν εὐθέως ἔδοξας εὐτυχεστάτη

181

περιστερὰν τέξασα κεχρυσωμένην.

182

φεῦ ὠδίνων, φεῦ τοῦ παναθλίου τόκου.

183

ποῖόν τι πρῶτον κλαύσομαι καὶ δακρύσω,

184

ποῖον δ' ἀφήσω, θύγατερ, σῶν χαρίτων

185

ἄκλαυστον, ἀθρήνητον, ἔξω δακρύων;

186

τὴν ἔμφυτόν σου καλλονὴν τῆς καρδίας;

187

τὴν ἐκτὸς εὐπρέπειαν; αὐτὰς τὰς φρένας;

188

τὸ συμπαθές σου, τὸν φιλεύσπλαγχνον τρόπον;

189

τὴν εἰς ἐμὲ πρόνοιαν ἀκριβεστάτην;

190

ἁμαρτίαν ἥμαρτες, ὦ Χάρων, ξένην

191

ἐμοῦ προπέμψας εἰς ᾅδην τὴν φιλτάτην·

192

εἰ γὰρ θερίζειν τοὺς βροτοὺς ἐπετράπης,

193

ἔργον θεριστοῦ πρᾶττε· τὰς λευκὰς τρίχας

194

ὡς λευκὸν ἐκθέριζε τοῦ βίου στάχυν.

195

τί καὶ πρὸ καιροῦ τοὺς ἀώρους ἐκτέμνεις;

196

εἰ δ' ἐκθερίζεις ἀλληνάλλως, ὡς θέλεις,

197

κἂν ἄρτι με πρόρριζον ἐκκόψας λάβε

198

καὶ συγκόμιζε τῇ θυγατρὶ πρὸς τάφον

199

καὶ σωρὸς ἔστω σου βροτοκτόνου θέρους

200

μήτηρ ὁμοῦ καὶ τέκνον, ἄμβροτος στάχυς.»

201

Μήτηρ μὲν οὕτω μητρικῶς κινουμένη

202

ἀνωλόλυζεν, ἐστέναζεν ἐκ βάθους,

203

πέμπουσα κρουνοὺς αἱμοφύρτων δακρύων

204

καὶ τὴν κλίνην βρέχουσα καὶ τὴν φιλτάτην

205

τοῖς φυσικοῖς λούουσα λουτροῖς ἐν τέλει.

206

ὁ σύγγονος δὲ Ῥωμανὸς τῆς κειμένης,

207

γερουσίας ἡ δόξα, συγκλήτου κλέος,

208

ἀνὴρ τὰ πάντα καὶ φύσει καὶ καρδίᾳ,

209

νέος τὸ σῶμα, τὰς φρένας δὲ πρεσβύτης,

210

ἐκεῖθεν αὖθις ἀντεδάκρυε πλέον,

211

βρυχώμενος μὲν ἐκ βάθους ὥσπερ λέων

212

καὶ τοῖς στεναγμοῖς ἦχον ἐμποιῶν μέγαν,

213

ὡς δ' ἐμπνεούσῃ προσλαλῶν τῇ κειμένῃ·

214

«ὦ πάντα μοι, δέσποινα, δόξα καὶ κράτος,

215

κοινὸν γένους στήριγμα, κοινὴ καὶ χάρις,

216

ζωῆς ἐμῆς ἔρεισμα, τοῦ βίου στύλε,

217

ὦ θάρσος, ἐλπίς, τῶν ἐμῶν οἴκων κίον,

218

ὦ πάντα ταῦτα καὶ πλέον ποθουμένη,

219

ἔσβης ὁ λαμπτὴρ τῆς ἐμῆς παρρησίας,

220

ἔσβης τὸ καλλώπισμα τῆς οἰκουμένης,

221

ἡ τῶν πενήτων ἄρτι χεὶρ ἀπερρύης,

222

ὁ κοινὸς ὅρμος τῶν ζάλαις στροβουμένων

223

τῇ τῆς τελευτῆς προσβολῇ διεφθάρης.

224

ἅπαντα φροῦδα τῶν ἐμῶν τρυφημάτων,

225

ἅπαντα τὰ πρὶν εὐτυχῆ μοι τοῦ βίου

226

περιστροφὴν πέπονθε δυστυχεστάτην.

227

μάτην ἐγὼ ζῶ σοῦ λελειμμένος μόνος.

228

ἢ φάρμακόν τις ἢ ξίφος τομὸν δότω,

229

ὡς ἂν συνεκπνεύσαιμι τῇ ποθουμένῃ·

230

ποθῶ τὸν ᾅδην ἀντὶ τούτου τοῦ βίου,

231

ἐκεῖνο κρεῖττον τὸ σκότος τοῦ φωσφόρου·

232

ἔχει γὰρ ὡς νὺξ τὴν σελήνην τοῦ βίου,

233

κἂν οὐ προλάμπῃ τῶν προλοίπων νερτέρων,

234

σὺν τῇ σκιᾷ γε κείσομαι τῇ φιλτάτῃ

235

σκιά τις ἄλλη, κωφὸν εἴδωλον τάχα.

236

ὦ δυστυχεῖς πρόπαππε, πάππε καὶ πάτερ,

237

πολλὰς ἰδόντες πραγμάτων τρικυμίας

238

καὶ συστραφέντες ὡς κλύδωνι τῷ βίῳ.

239

ὦ δυστυχεῖς ἅπαντες, ἀλλ' ἐγὼ πλέον,

240

φωτὸς στερηθεὶς ὀμμάτων καὶ καρδίας,

241

ζωῆς δὲ μᾶλλον καὶ ψυχῆς ψυχεμπνόου,

242

καὶ δυστυχῶς ζῶν, νεκρὸς ἄψυχος πνέων·

243

εἴ τις τομὴν ἤνεγκε κυρίου μέλους,

244

τὴν συμφορὰν ἤνεγκα μετρίῳ πάθει·

245

κἂν οὐσίας πάσης τις ἐξένωσέ με,

246

πρὸς οὐδὲν ἂν ἤλγησα· πάντα γὰρ κόνις·

247

κἂν εἰς ξένην γῆν ἤλασεν τῆς πατρίδος,

248

κἂν πᾶσαν ἄλλην ἀντεπήνεγκεν βίαν

249

βυθῷ καλύψας καὶ κατακλείσας σκότει,

250

τῆς σῆς τελευτῆς εὐθύμως προειλόμην·

251

πλὴν ἀλλὰ μὴ κάλυπτε, γῆ, τὴν συγγόνην,

252

ἕως με νεκρὸν αὐτόκλητον συλλάβῃς.

253

οὓς μία γὰρ ὤδινε γαστὴρ συγγόνους

254

εἷς καὶ τάφος κρύψειε τῷ κοινῷ τέλει.»

255

τούτους ἐκεῖνος τοὺς ὀδυρμοὺς συμπλέκων

256

καὶ δακρύων ῥοῦν ἄσχετον καταρρέων

257

τὴν τῆς θαλάσσης εἰκόνιζε πλημμύραν,

258

ζώνην τε τὴν σφίγγουσαν αὐτὴν κυκλόθεν

259

ταῖς χερσὶν ὡς σκίασμα τῆς σαρκὸς φέρων

260

ἔλουε τοῖς δάκρυσιν ὑετοῦ δίκην

261

ὁρῶν τε πυκνῶς καὶ τιθεὶς τὴν καρδίαν

262

αὐτήν τε κινῶν τὴν ἀναίσθητον φύσιν

263

εἰς θρῆνον, εἰς ἄμετρα ῥεῖθρα δακρύων.

264

Οὗτοι μὲν οὕτως ἀντεθρήνουν ἐν μέρει

265

καὶ τοῖς στεναγμοῖς ἀντεπήχουν εἰκότως·

266

ὁ δεσπότης δέ, γῆς ὁ λαμπρὸς φωσφόρος,

267

τῆς συμφορᾶς τὸ κῦμα τῇ ψυχῇ φέρων

268

τὴν ἀθρόαν στέρησιν ἐν νῷ τε στρέφων,

269

στροβούμενος δὲ τοὺς λογισμοὺς τῷ πάθει,

270

πῶς ἐκ μέσων ἥρπαστο τῶν ἀνακτόρων,

271

ἣν εἶχεν ἔνδον τῆς ἑαυτοῦ καρδίας,

272

πῶς ἐξαπέπτη, πῶς ἀπῆλθεν ἀθρόον,

273

ἣν ὡς νεοσσὸν εἶχεν ἐν ταῖς ἀγκάλαις,

274

ἔσπευδε μὲν φρόνημα γενναῖον φέρων

275

τὴν συμφορὰν ἄριστα καρτερεῖν μόνος,

276

νικώμενος δὲ τῷ τυραννικῷ πάθει

277

λεπτῶς ἀνεστέναξεν ἐκ ψυχῆς μέσης,

278

ὁρῶν τε ταύτην ὑπτίαν προκειμένην

279

ἄπνουν, ἄφωνον, μηδαμῶς κινουμένην,

280

ἀπάρχεται, φεῦ, πενθικωτάτων λόγων·

281

«φῶς σήμερόν μοι σβέννυται τῶν ὀμμάτων,

282

ὀφθαλμὸς ἔνδον ὁ βλέπων τῆς καρδίας,

283

αἰαῖ, τυφλοῦται καὶ καλύπτει με σκότος·

284

βέλη πικρὰ κεντοῦσι τῆς ἀθυμίας.

285

ὢ ποίαν εἶδες, ἥλιε, τραγῳδίαν·

286

ὢ ποῖος ἔσβη λύχνος ἀκροφεγγίας.

287

ποῦ μοι τὰ πολλὰ τῶν νοημάτων τέλη,

288

ἡ φροντίς, ἡ μέριμνα τῶν ἐμῶν πόνων,

289

δι' ἣν ἐκαρτέρησα πολλὰς φροντίδας;

290

δι' ἣν ὑπέστην θλίψεων καταιγίδας;

291

ποῦ νῦν ἀπῆλθε πάντα; ποῦ νῦν ἐκρύβη;

292

αἰαῖ τὰ δεινὰ τῆς ἀειστρόφου τύχης,

293

αἰαῖ τὰ ῥευστὰ τοῦ πολυπλάνου βίου.

294

οἴμοι, τί πράξω; πῶς διάξω τὸν βίον

295

ἄψυχος, ἄπνους, παντελῶς παρειμένος;

296

ποῖον παρηγόρημα τῶν πόνων λάβω;

297

ποίαις ἐπῳδαῖς τὴν ἀθυμίαν σβέσω;

298

γῆ, μὴ καλύψῃς σῶμα τῆς ποθουμένης·

299

κἂν συγκαλύψῃς, μὴ μαράνῃς τὴν φύσιν,

300

μὴ σῶμα κοινὸν τοῦτο δέξῃ καὶ κόνιν·

301

φύλαττε τὸ πρόσωπον, ὡς κάλλους ἔχει·

302

τὸ λαμπρὸν αἰδέσθητι τῶν μελῶν ὅλων·

303

ἄγαλμα ταύτην καὶ τεθαμμένην φέρε·

304

τῶν ὀμμάτων τὰ κύκλα μὴ διασπάσῃς,

305

λαμπρὰς βολὰς ἔχουσιν ἔνδον ἀκτίνων·

306

τὸ μουσικόν τε τῆς ἀηδόνος στόμα

307

τήρει μεμυκός, Ὀρφέως ἔχει μέλη·

308

τῶν βοστρύχων τὸ πλέγμα μὴ διαξάνῃς·

309

θησαυρὸν ἔσχες, οὐχὶ νεκρὸν σαρκίον·

310

ὅλον καλῶς φύλαττε τῷ δεδωκότι.

311

οἴμοι, τί φάσκω; πεπλάνημαι τοῖς λόγοις·

312

ἡ τοῦ πάθους ῥύμη με πρὸς κρημνὸν φέρει.

313

οὐκ ἔστι μοι φῶς, οὐ πνοὴ καὶ καρδία,

314

συνερρύη τὰ πάντα τῇ ποθουμένῃ·

315

τὸ στέμμα μοι χοῦς, τὸ κράτος λεπτὴ κόνις,

316

ἕν μοι ποθεινόν, ἓν παρηγόρημά μοι·

317

ὁ τύμβος ὁ κρύπτων σε· τοῦτον ἂν βλέπω,

318

παρηγοροῦμαι, ψυχαγωγοῦμαι τάχα.

319

τί μοι τὰ λαμπρὰ τῶν κατασκευασμάτων;

320

εἰς γῆν ἅπαντα τῷ τάχει συμπιπτέτω·

321

ὁ χρυσὸς ὡς χοῦς, ἡ γλυφὴ τῶν μαργάρων

322

λίθος τραχύς μοι νῦν λογίζεται μόνον·

323

εἷς μοι λίθος κάλλιστος, ὡραῖος πάνυ,

324

ὁ συγκαλύπτων σόν, σεβαστή, σαρκίον·

325

τὰ δ' ἄλλα μοι χοῦς καὶ κόνις καὶ σαπρία.»

326

Ἐπίσχες, ὦ κράτιστε γῆς ὅλης ἄναξ,

327

στῆσον τὸ ῥεῦμα τῶν ἀμέτρων δακρύων,

328

παύου στενάζων, στῆθι συγκεχυμένος

329

καὶ βλέψον, ὡς χρή. γνῶθι τὴν ἡμῶν φύσιν,

330

ὡς οὐδέν ἐσμεν πλὴν κόνις κεχρωσμένη·

331

ζωὴ δὲ καὶ θάνατος ὡς πύλαι δύο,

332

μέσον δὲ τούτων ὁ βραχὺς οὗτος βίος.

333

οὐδεὶς διῆλθε τὴν πύλην τῆς εἰσόδου,

334

ὃς οὐ παρῆλθε τὴν πύλην τῆς ἐξόδου.

335

καλὴ μὲν ἡ θανοῦσα καὶ (τίς οὐ λέγει;)

336

πασῶν γυναικῶν ἀκριβῶς ὑπερτάτη,

337

θνητὴ δὲ πάντως, καὶ τέθνηκε τῷ βίῳ,

338

ὡς Ἀβραὰμ πρίν, ὡς ὁ Μωσῆς ὁ γνόφῳ

339

ἰδὼν τὸ θεῖον τῆς ἀληθείας φάος,

340

ὡς Χριστὸς αὐτός, τῆς πνοῆς ὁ δεσπότης,

341

ὡς ἡ τεκοῦσα τοῦτον ὠδίνων δίχα.

342

οὕτω πέφυκε τῶν ῥεόντων ἡ φύσις,

343

οὕτω πέφυκεν ἡ παροῦσα λαμπρότης.

344

τί καινόν, εἰ τέθνηκεν ἡ θνητὴ φύσις;

345

τὸ σῶμα χοῦς πέφυκεν εἰκονισμένον,

346

ἡ γῆ δὲ μήτηρ καὶ πάντα καταρρέει

347

πρὸς γῆν, ἀφ' ἧς εἴληφε πρὶν τὴν οὐσίαν.

348

τί ταῦτα φάσκω; βλέψον ἀκριβῶς, ἄναξ,

349

εἰς πᾶσαν αὐτὴν τὴν ὁρωμένην κτίσιν

350

καὶ γνῶθι, πῶς ἔχουσι φυσικοῦ λόγου,

351

πῶς ζῶσι καὶ θνήσκουσι πάντα κυκλόθεν·

352

βλέπεις τὰ δένδρα σήμερον τεθηλότα,

353

ἀλλ' αὔριον ῥέουσιν ὡς τεθνηκότα.

354

πίπτει τὸ φύλλον οἷα θρὶξ ἐκ τῶν κλάδων·

355

ζωῆς ἐκεῖνα, ταῦτα τοῦ κοινοῦ τέλους.

356

τὸν λαμπρὸν ἄθρει καὶ φαεινὸν φωσφόρον,

357

πῶς ζῇ τὸ πρῶτον ὡς ἀείζωος φύσις,

358

λάμπων ἑῷος λαμπαδουχίαις ξέναις,

359

ἔπειτα θνήσκει πρὸς δύσιν καταστρέφων

360

καὶ κρύπτεται, φεῦ, καὶ καλύπτεται κάτω

361

τὸ λαμπρὸν ὄμμα γῆς ὁμοῦ τε καὶ πόλου.

362

ἡ δ' αὖ σελήνη ζῶσα πολλάκις μόνη

363

τοσαυτάκις πέφυκε θνήσκειν καὶ ῥέειν,

364

ἐκλείψεων πάσχουσα μυρία πάθη.

365

τῶν ἀστέρων ἕκαστος οὕτω τυγχάνει.

366

καὶ καινὸν οὐδὲν οὐδὲ τῇ φύσει ξένον,

367

εἰ σὺν σελήνῃ, σὺν φυτοῖς, σὺν ἡλίῳ

368

ἡ σὴ σελήνη καὶ φυτὸν καὶ φωσφόρος

369

ἀπῆλθεν, ἐξέρρευσε τούτου τοῦ βίου.

370

μὴ πολλὰ μέμφῃ τῇ τελευτῇ, γῆς ἄναξ,

371

εὐεργέτις πέφυκε κοινὴ τῇ φύσει·

372

ἄγει πρὸς ὕψος τῆς παλαιᾶς ἀξίας,

373

ἄγει πρὸς αὐτὸ τῆς Ἐδὲμ τὸ χωρίον,

374

ἀφ' οὗπερ ἐρρίφημεν ἀπροσεξίᾳ.

375

τομὴ πέφυκεν ἐμπαθῶν κινημάτων,

376

τὴν τῶν κακῶν ἵστησιν ἄσχετον ῥύμην.

377

οὐ παντελὴς πέφυκε τοῦ ζῶντος λύσις,

378

διάστασις μικρὰ δὲ τῶν ἡνωμένων·

379

ψυχὴ γὰρ ἔστι καὶ λυθέντος σαρκίου

380

καὶ μᾶλλον ἀνθεῖ ζῶσα κρείττονι τρόπῳ.

381

τί καὶ ταράττῃ καὶ στρέφῃ τὴν καρδίαν,

382

ὡς τὴν ποθητὴν οὐκ ἔχων οὐδὲ βλέπων;

383

οὐχ ὡς ἀχλὺς ἀπῆλθεν οὐδ' ὥσπερ νέφος,

384

οὐχ ὡς ὀμίχλη παντελῶς ἀπερρύη,

385

ἀλλ' ἔστι καὶ ζῇ καὶ βλέπει τὸν δεσπότην

386

καί σοι νοητῶς συλλαλεῖ καὶ συμμένει.

387

καὶ ταῦτα φωνεῖ· «παῦε τῶν ὀδυρμάτων.

388

οὐ παντελῶς λέλοιπα τὴν σὴν καρδίαν

389

οὐκ ἐσκεδάσθην ὡς καπνὸς πρὸς ἀέρα,

390

ἀλλ' εἰμὶ καὶ πάρειμι γνωστικῷ τρόπῳ.

391

ἀφεὶς δὲ θρηνεῖν τὴν λύσιν τοῦ σαρκίου,

392

μνήσθητί μου νῦν τῶν ὑπὲρ σοῦ φροντίδων,

393

πολλῶν μεριμνῶν καὶ πόνων ἀνενδότων,

394

ἃς ἐν ξένῃ γῇ συμπαροῦσά σοι μόνη

395

ἐκαρτέρουν ὡς πύργος, ὡς στερρὰ πέτρα.

396

μνήσθητι δούλης, ἀλλὰ καὶ ποθουμένης,

397

καὶ τὰς ἀμοιβὰς νῦν πάρασχέ μοι πλέον.

398

ψυχὴν ἐμὴν τίμησον εὐσπλάγχνοις τρόποις·

399

ἐξιλεοῦ μοι δωρεαῖς τὸν δεσπότην,

400

λαμπροὺς μεσίτας ἐργομόχθους εἰσάγων

401

πτωχῶν πενήτων χεῖρας ἐστενωμένας·

402

θνητὴ γὰρ οὖσα καὶ ῥεούσης οὐσίας

403

καὶ πρὸς τὸ φαῦλον εὐκόλως κινουμένης

404

ψυχὴν κατεσπίλωσα τὴν ἐμὴν πάλαι·

405

ἣν οὐδὲν οὕτως λευκάναι κατισχύει

406

ὡς χεὶρ πλατεῖα δωρεῶν καὶ χαρίτων.

407

ἔπειτα τὴν γραῦν τὴν ἐμήν, φεῦ, μητέρα

408

γηρωκόμησον καὶ γενοῦ βακτηρία

409

σαρξὶ ῥυείσαις ἐκ χρόνων τε καὶ πόνων.

410

ψυχῆς δ' ἐμῆς φρόντισμα τῶν πάντων πλέον,

411

τὸν σύγγονόν μοι Ῥωμανὸν νέον κλάδον

412

ταῖς χερσί σου τίθημι, σοὶ λείπω μόνῳ·

413

οὕτως ὄναιο σῆς, ἄναξ, σκηπτουχίας,

414

οὕτως ὄναιο τοῦ κράτους καὶ τοῦ στέφους,

415

ὡς τοῦτον ἕξεις ἀντιληπτικωτάτως.

416

τὸν πάππον οἶδας καὶ τὸ πάππου παιδίον,

417

τὸν φύντα τοῦτον, εὐγενεῖς πεφυκότας·

418

τήρησον αὐτῷ τοῦ γένους τὴν ἀξίαν,

419

φύλαξον αὐτῷ τὰς ἐφ' ἡμῖν ἐλπίδας,

420

ναί, πάντα μοι πρὶν καὶ πάλιν, Μονομάχε,

421

ἡ κλῆσις ‘ἡ πάγγλυκος ἡ ποθουμένη’,

422

καὶ χαῖρε καὶ φρόντιζε τῶν ἐνταλμάτων.»

423

Ὡς οὖν ἐκείνης συλλαλούσης σοι πάλιν

424

καὶ συμπαρούσης εἰς ἀεὶ τῇ καρδίᾳ,

425

ἀναψυχήν, κράτιστε, θυμήρη λάβε.

426

ἔπειτα ῥῖψον τὰς βολὰς τῶν ὀμμάτων,

427

στρέψον δὲ τὸν νοῦν τοῦ πάθους ὡς ἐκ ζάλης

428

εἰς τὸν φαεινὸν τῶν ἀνακτόρων λύχνον,

429

τὸ κοινὸν ἐντρύφημα τῆς οἰκουμένης,

430

τὸ λαμπρὸν ἀγλάϊσμα τῆς ἁλουργίδος,

431

τὸ τοῦ κράτους στήριγμα τῆς σκηπτουχίας,

432

τὸ τοῦ στέφους ἔρεισμα τῶν ἀνακτόρων,

433

τὸν πύργον ἢ τὸ τεῖχος ἢ καὶ τὴν βάσιν,

434

Ζωήν, τὸ καλλώπισμα γῆς τε καὶ πόλου.

435

ἰδὼν δὲ πᾶσαν τοῦ προσώπου τὴν χάριν

436

καὶ τὴν ἀπαστράπτουσαν ἀκροφεγγίαν

437

παρηγόρησον τὴν σεαυτοῦ καρδίαν.

438

ὕπνου μέτασχε καὶ τροφῆς, σκηπτροκράτορ·

439

ἔχεις γὰρ ὄντως τῆς τροφῆς ὑπηρέτιν

440

τὴν ἐκ Θεοῦ δοθεῖσαν ἡμῖν τοῖς κάτω,

441

τὸ φαιδρὸν ἀγλάϊσμα τῆς Βυζαντίδος,

442

τὸ σεμνὸν ἄνθος, τὴν γονὴν τῆς πορφύρας,

443

Θεοδώραν, τὸ κάλλος αὐτοῦ τοῦ βίου.

444

αὕτη τὰ πάντα σοι γενέσθω τῷ κράτει,

445

ὑπηρέτις, δέσποινα καὶ πάλιν λάτρις.

446

καὶ χαῖρε, λειμών, ἄστρον ἐψυχωμένον·

447

καὶ σὺν Θεῷ, κράτιστε, τῷ σκέποντί σε

448

ἄνασσε, βασίλευε τῆς οἰκουμένης.

{Ὁ αὐτὸς ἐρωτήσαντι “Τίς ἐστίχιζε κρεῖττον,ὁ Εὐριπίδης ἢ ὁ Πισίδης;”} Ἄ?μφω μὲν εὔχρησ?[τοι] τ?ο?ῦ γε μέτρου καὶ τῆς ποιήσεως ἕνεκα, καὶ ὁΦλιάσιος Εὐριπίδης ὁ τραγικὸς καὶ ὁ τ?[ῶν Πισιδῶν] Γ?εώ?ργιος, ὃς τὸἰαμβικὸν μέτρον παρὰ τοὺς πολλοὺς τοὺς αὐτῷ 〈ἑπομένους〉 ἠ?κ?[ρί]-βωσ[ε· ἐπεὶ δ' ἐποίησε τὸν] α?ὐτὸν λόγον οὕτως εἰπεῖν ὁμοιότατον, δυσ-χερὴς ἡ [διάκρισ]ις? [π]ῶ?ς? ἀ?λ[λή]λ?οιν διαφέρετον καὶ τίς ἅτερος θατέρουκαλλίων. περὶ δὲ τὰς ἀμφοτέρα?ς? [τέχνας εἴ τις] καὶ τὴν ἐπιστήμην ἔχει τὴνμετρικὴν καὶ τὴν περὶ τοὺς ῥυθμοὺς ἀξιόλογ?[ον], τὴν περὶ τὰ μέτρα καὶτοὺς πόδας ὑψηλόνουν καὶ θεωρητικόν, οὐ πάνυ χαλεπὸν εὑρεῖν τινα ἐ?ν?ἀ?μ?φοτέροις διαφο?ρὰ?ν? καὶ δοῦναι τῷ ἑτέρῳ τὰ νικητήρια κατὰ τοῦ ἑτέρου. Τοῦτο δὲ παντὸς ἕνεκα προκ[εί]σ?θ?ω τοῦ λόγου ὅ?τι τὰ μέτρα καὶ οἱῥυθμοὶ ἑτερότητας μυρίας παρὰ τοὺς χρόνους ἐδ?έ[ξαν]το· [οὐ] γ?[ὰρ] τὸἡρωϊκὸν μέτρον τὴν ἀρχαίαν νῦν σῴζει μεγαλοπρέπειαν, ο?ὔ?τ?ε? ἐν το?ῖ?ς?ἀ?κ?ριβεστάτοις μέτροις ἵσταται, ἀλλὰ τῷ δακτυλικῷ καὶ σπονδειακῷ καὶἰθυφαλλικὰ μ[έτρα καὶ τ]ῶν [ἰάμβων] συζυγίαι ἀναμεμίχαται, οὔτε τὸἰαμβικὸν μέτρον τὰς αὐτὰς ἀναπαύσεις καὶ τοὺς αὐτοὺς ῥυθμοὺς καὶ τὴναὐτὴν συνθήκην τοῖς προτέροις ἔχον προφαίνεται, ἀλλὰ θεατρ?[ικ]ώ?τερον[ν]ῦ?ν? ἐστι καὶ ὥσπερ ἐπὶ ὀρχήστρας ἀπηναισχύντηκε, καὶ πάσης μὲνὑπεράλλεται β?[άσεως, π]αντὸς δὲ ῥυθμοῦ ὑπερίπταται, καὶ μόνοννῦν ζηλωτὸν τὸ ἀ[ΐ]ττον τοῦ μ[έ]τ?ρο?υ? [καὶ ἰαμβόκροτον]. ἡ μέντοιτραγικὴ ποίησις διαφόροις τε ῥυθμοῖς κοσμουμένη καὶ μέτρα ποικίλαλ?αμβάν?ο?υ?σ?α [οὐ 〈διὰ〉 παντὸς] ἐξορχεῖται τὰς ὑποθέσεις οὐδ' ὑπερ-άλλεται, ἀλλ' ἔστι μὲν οὗ καὶ τοὺς εὐκρότους ἤχους ζηλοῖ κα?ὶ? τὴνποδικὴν εὐρυθμίαν προκρίνει καὶ τοῦ λόγου τὰς ἐμμέτρους συζυγίαςἀσπάζεται, ὅπῃ δὲ δόξει τῷ ποιητῇ, μεταβάλλε?τ?α?ι? τοῦ τόνου καὶ τὸνῥυθμὸν ἐξαλλάττει, καὶ ποτὲ ἔστιν οὗ? ἁρπάζε[τ]α?ι ὁ ῥυθμός, ποτὲ δὲβαίνε?ι? ἐ?πὶ τρισυλλάβου ἢ τετρασυλλάβου τῆς βάσεως [τῆς] με[τρικῆς],καὶ ὁ ῥητορικὸς λόγος ἐν μὲν [τ]ῷ κάλλει, φ?η?μὶ δὴ τῇ ἰδέᾳ, ῥυθ[μί]ζ?ειπως τὸν !!!π!!! μουσικωτέρους ῥυθμούς, ἐν δέ γε ταῖς λοιπαῖς ἰδέ[αι]ςμάλιστα ἐντραχ[ύν]ε?ι?, φ[ημὶ δὴ τραχέα] γε τὰ μ?έτρα τίθησι?, καὶ τραχύνειτὴν ἀ?κ?ο?ή?ν?. Ὁ? γοῦν Εὐρι?[πίδης τὴν] ποίησι?ν? ὡς [οὐδεὶς] ἄ?λλος ἀ?κριβωσάμενος, εἰμή τις αὐτ?[οῦ] προκ[ρ]ίνοι τ?[ὸν Σο]φ?οκλ?έ[α, διὰ τὴν ποικιλίαν θαυ-μάσιος καὶ] πάν[τα μιμεῖσθαι δυνατός· καὶ] ποτὲ μὲν εὑρήσεις τ?ὸ?ν?[ποιητὴν] δ?ι?θυρα[μβί]ζ[ον]τα καὶ [νέα ζηλοῦν]τα τε καὶ προκρίνοντα,ποτὲ δὲ καὶ τῶν ἄλλων χαρίτων καὶ σεμνο?[τήτων ἐξά]ρχ[οντα] καὶ τοῖςχοριάμβοις κοσμ?[ού]μενον καὶ παντοδαπὸν τῇ ποιήσει γινόμενον, καὶἠθικώτατον μὲ?ν? [ὄντα οἷ]ς [δ]εῖ [ἦθ]ος ἐνσε[μν]ύνεσθαι καὶ αὖθιςπαθητικώτατον ἔνθα πάθη τῶν πεπονθότων ὑπο[κυμαίνει], ἐπεὶ καὶ τὸτελεώτατον κεφάλαιον τῆς τραγικῆς ποιήσεως τὸ πάθος ἐ?στί, καὶ τοῖν δ?υ?-οῖν [εἰδ]οῖν τοῦ τε τραγικῶς καὶ τοῦ κωμικῶς λέγειν τοῦτό ἐστι τὸδιάφορον, ὅ?[τι ἐ]κ?ε?ῖ? μ?[ὲν] ὑπό?κ?[ειται τὸ] πάθος, ἐνταῦθα δὲ γέλωτες τὰπλείω καὶ χάριτες. ἐπεὶ δὲ καὶ πλείω? τ?[ὰ] μέρη τ[ῆς] τρα?γῳδίας, οὐ μόνονκατὰ τὴν σκηνήν, ἀλλὰ καὶ κατ' αὐτὴν τὴν ὅλην πραγματείαν τε καὶσυνθήκην, καὶ ἄλλο μέν ἐστι τὸ ἐπὶ σκηνῆς, 〈ἄλλο δὲ τὸ〉 χορικόν, ἕτερονδὲ τὸ ἑτεροσκήνιον, καὶ ἄλλα μὲν τὰ ἐπεισόδια, ἄλλα δὲ τὰ προεισόδια·καὶ τὰ μὲν ἄγγελοι φθέγγονται, τὰ δὲ Φρύγες βάρβαρον σύστημα, ἢγυναῖκες αἰχμάλωτοι, ἢ χορὸς ἕτερος, οὐ πᾶσι δὲ πάντων 〈ταὐ〉τὰ τῶνμέτρων κατάλληλα, ἀλλὰ δεῖ τὸν ποιητὴν καὶ γυναικεῖόν τι μέλοςἀνακαλέσασθαι καὶ βάρβαρον? ἦθος μιμήσασθαι, καὶ γλῶτταν Ἑλληνίδαἐξακριβώσασθαι καὶ τἆλλα ὑποκ?ρ?ί?ν?α?σ?θ?αι τοῖς ὑποκειμένοις προσώποιςπροσήκοντα, διὰ ταῦτα καὶ τὰ ἔπη τ?ο?ύ?τ?ο?ι?ς? ἐ?φ' ἑκάστων διάφορα καὶἑτεροῖα τὰ μέτρα καὶ οἱ ῥυθμοὶ πρὸς ἀλλήλους ἀκατ[ά]λ?λ?η?λο?ι. Σοφ?[ο-