Epitaphius in Theodoram nurum Bryennii
- Edition reference
- Epitaphius in Theodoram nurum Bryennii, ed. Gautier, op. cit., 355–367.
- CTS identifier
urn:cts:greekLit:tlg2721.tlg002.local001- Rights
- Document TEI P5 local en UTF-8.
- Corpus release
- 2.2.0 · 2026-08-29
- Bibliographic authority
- View bibliographic record ↗
9
καὶ πρὸς στεναγμοὺς ἐκκινοῦμαι βυθίους.
10
Ἂν ἐς τὸ μακάριον ἐμβλέψω τέλος
11
τῆς νῦν θανούσης καὶ λιπούσης τὸν βίον,
12
σκιρτῶ μετ' αὐτῶν τῶν ἐφ' ὕψους ταγμάτων
13
καί μοι γέγηθεν ἀσφαλῶς ἡ καρδία
14
καὶ ταῖς ἄνωθεν συγκροτεῖ στραταρχίαις,
15
κοινὴν ἑορτὴν καὶ χαρὰν ποιουμέναις
16
τὸ τηλικαύτης προσλαβεῖν ψυχῆς σέλας.
17
Διχάζομαι γοῦν καὶ μερίζομαι μέσος
18
καί με τρυτάνη χαρμονῆς καὶ δακρύων
19
ἐκεῖθεν ἔνθεν θαμινῶς μετακλίνει.
20
Ὡς γὰρ ἀπ' ἀρχῆς ἄχρις αὐτοῦ τοῦ τέλους
21
τὰς σὰς ἐπέλθω καὶ διαδράμω τύχας,
22
ὦ θήλεος κόσμημα, καλῶν ἑστία
23
καὶ δῶρον ὄντως τοῦ Θεοῦ Λόγου μέγα,
24
ἡρωϊκὴ κήπευσις ἐξήνεγκέ σε
25
καὶ ῥίζα βασίλειος ἐβλάστησέ σε
26
τὴν ἡμερίδα τὴν καλὴν καὶ κοσμίαν·
27
ἓν τοῦτο καλὸν ἡ γενικὴ σεμνότης,
28
ἀλλὰ μετῆρε καὶ μετηνέγκατό σε
29
ὁ τῆς προνοίας κοσμαγωγὸς βραχίων
30
ἐξ εὐτυχοῦς γῆς εἰς τρισευτυχεστέραν
31
κήποις τε χρυσοῖς ἐγκατερρίζωσέ σε,
32
κήποις ἐκείνοις τοῖς βασιλικωτάτοις,
33
ἐν οἷς ὑπήνθει μυρίον μὲν τὸ κρίνον,
34
ἀπείριτος δὲ τῶν ῥόδων ἡ λευκότης,
35
πολὺς δ' ὁ κιττὸς εἷρπεν, ὁ σμίλαξ δ' ὅσος·
36
καὶ τὰς φυτουργοὺς ὡς καλὰς δέδωκέ σοι
37
αὐτήν τε τὴν προὔχουσαν ἐν βασιλίσι,
38
τὴν παμβόητον ἐν γυναιξὶν Εἰρήνην,
39
τὴν πρὸς δόσεις ἄβυσσον ἀχανεστάτην,
40
τὴν ἀρεταῖς στέψασαν αὐτὸ τὸ στέφος,
41
τὴν τῶν παθῶν δέσποιναν, οὐ τῆς γῆς μόνον,
42
καὶ τὴν ἀπ' αὐτῆς καὶ κατ' αὐτὴν τοῖς τρόποις,
43
τὸ Δουκικὸν θρύλλημα, τὴν σοφὴν Ἄνναν,
44
τὸν ἄντικρυς νοῦν, τὴν χαρίτων ἑστίαν,
45
τὸ λευκέρυθρον πορφυράνθητον ῥόδον,
46
κἂν νῦν μέλαινα τοῦτο καλύπτῃ κάλυξ,
47
τοῦ δεσπότου μου (στῆθί μοι, ῥοῦς δακρύων),
48
τοῦ δεσπότου μου (μὴ ῥαγῇς μοι, καρδία),
49
τοῦ δεσπότου μου (τέτλαθι, στέρνον τάλαν),
50
τοῦ δεσπότου μου τὴν ὅμευνον καίσαρος.
51
Πρὸς ἃς κατευθύνουσα πάντα τὸν βίον
52
καὶ προστιθεῖσα τὴν μίμησιν τῇ φύσει
53
καλῶς πεφυτούργησο καὶ συνηυξάνου,
54
ὅρπηξ νεαρὸς ἀκλινῶς ἀνατρέχων,
55
ὡς ἀναδενδράς, ὡς κυπάριττος νέα,
56
καὶ τῷ παρ' αὐτῶν φύντι παγκάλῳ κλάδῳ,
57
τῷ πάντοθεν βρύοντι πολλὴν τὴν χάριν
58
ἐκ κλήσεως εἴδους τε καὶ σεμνοῦ τρόπου,
59
δεσμοῖς γαμικῶν συνεκεντρίσθης νόμων.
60
Καὶ καρπὸν ἐβλάστησας ἐκ τούτου νέον,
61
πάσαις περιβρίθοντα χρηστῶν ἰδέαις
62
καὶ τῇ καλῇ μάλιστα παππωνυμίᾳ.
63
Τοιαῦτα μέν σου ταῦτα· τὰς δ' ἑξῆς τύχας
64
τίς χάλκεος νοῦς ἢ σιδήρεον στόμα
65
δίχα στεναγμῶν φθέγξεται καὶ δακρύων;
66
Ὁ μὲν γὰρ εἰς νόμιμον ἐλθών σοι λέχος,
67
ὁ πάντα καλὸς καὶ γλυκὺς Ἰωάννης,
68
ὑπὲρ τὸν Ἅλυν ἐξεδήμει καὶ πάλιν
69
τῷ μητραδέλφῳ συστρατεύων δεσπότῃ,
70
ὅλος σιδηρόφρακτος ἱπποτοξότης
71
καὶ μέχρι ταρσῶν ἐσφυρηλατημένος,
72
καὶ συγκαθῄρει τὰς πόλεις τῶν βαρβάρων·
73
σὲ δὲ στρατιὰ βαρβάρων νοσημάτων
74
ὅλην ἑλεῖν ἔσπευδε, τὴν τούτου πόλιν,
75
νῦν μὲν καμίνους πυρετῶν πρηστηρίων
76
ὅλας ἀναφλέγουσα καὶ φλέγουσά σε,
77
νῦν δ' ἀλλεπαλλήλων σε τῶν ῥιγωμάτων
78
πιμπλῶσα καὶ ψύχουσα κρυστάλου δίκην·
79
ἐξ ὧν τὰ πλεῖστα τῶν μελῶν ἔρρευσέ σοι
80
δρόμῳ σελήνης ὀγδόῳ τετηγμένῃ,
81
ἐν οἷς ὅλοις ἄληκτον ἦν τὸ τῆς νόσου
82
καὶ συνεχὴς ἡ θλίψις ἐστήρικτό σοι,
83
ὡς εἰς ποταμὸν Ταρτάρου βεβλημένῃ
84
κἀκεῖθεν εἰς κρατῆρας Αἴτνης ἠγμένῃ·
85
ἦν γὰρ τὸ τέρμα τῆς πυρᾶς ἀρχὴ φρίκης
86
καὶ τῆς φρίκης τὸ τέρμα τῆς πυρᾶς πάλιν.
87
Καὶ τοῦ κρύους μὲν ἐν μέσῳ καὶ τοῦ θέρους
88
ἐαρινὴ προῆλθεν εὔκρατος χάρις,
89
οὔτε φλογώδης καὶ πυρώδης ὡς θέρος,
90
οὔτε φρικώδης καὶ παγώδης ὡς κρύος,
91
ἀμφοῖν δ' ὁμαλῶς καὶ καλῶς κεκραμένη·
92
σὺ δ' ἐφλέγου μὲν πυρετῶν λάβρῳ θέρει,
93
ἐκρυσταλοῦ δὲ καὶ παροξυσμῶν κρύει,
94
ἔαρ δὲ λυσίμοχθον οὐκ εἶχες μέσον,
95
μᾶλλον δ' ὅπως ἂν ἀκριβέστερον φράσω,
96
τὸ φθινόπωρον εἶχες ἐν τούτοις μέσον,
97
δεινῶς ἀποφθίνουσα πᾶν τὸ σαρκίον.
98
Καὶ τοῖς μὲν ἄλλοις παντελῶς τεθνηκόσιν
99
οὕτω τὸ σῶμα καὶ χαοῦται καὶ ῥέει·
100
σὺ δ' ἐμπνέουσα καὶ παροῦσα τῷ βίῳ
101
τῇ συγγενεῖ γῇ σὴν προσεκλήρου κόνιν.
102
Ὦ παμμέγας νοῦς, ἀγγελικὴ καρδία,
103
τὸ σῶμά σοι πᾶν ἔβλεπες διαρρέον
104
καὶ τῶν μελῶν ἔθαπτες αὐτὴ τὰ πλέω,
105
καὶ θῆλυς οὐδεὶς ἐξεπέμφθη σοι λόγος,
106
οὐδ' ἡ νόσος γοῦν ἐξεμαλθάκισέ σε,
107
οὐδὲ σχεθεῖσα τὸν λογισμὸν τῷ πάθει
108
τὴν εἰς Θεὸν μεθῆκας εὐχαριστίαν,
109
ἀλλ' ἀντετίθεις εὐγενῶς καὶ πανσόφως
110
τοῖς πυρετοῖς μὲν τὴν πρὸς αὐτὸν ἐλπίδα,
111
ἄλλην Ἀερμὼν τυγχάνουσάν σοι δρόσον,
112
ταῖς δὲ φρίκαις ἔμπαλιν αὐτοῦ τὸν πόθον,
113
ὃν θερμὸν ἐξέθρεψας ὡς πυρὸς φλόγα.
114
Ἓν ἦν τὸ λυποῦν, ἓν τὸ δάκνον καὶ θλίβον
115
καὶ τὸν μέγαν νοῦν ὑπτιάζον καὶ τρέπον,
116
τὸ μὴ παρεῖναι τὸν γλυκὺν ξυνευνέτην,
117
μητ' οὖν τὰ λοῖσθα καὶ βλέπεσθαι καὶ βλέπειν,
118
καὶ συγγενῆ ῥοῦν συγγενῶν τῶν δακρύων
119
ὡς ἀπὸ πηγῶν συγγενῶν ἀπορρέειν.
120
Ὅθεν τὸ θεῖον ἐκτενῶς ἐλιπάρεις
121
τόσην παρασχεῖν ἡμερῶν προθεσμίαν,
122
τόσην βραβεῦσαι πρόσθεσίν σοι τοῦ βίου,
123
ἕως ἂν ὄψει τοῦ ξυνεύνου τὴν θέαν,
124
ὡς ἂν παράθῃ τὴν πνοὴν τούτῳ μόνῳ,
125
ὃν ὑπὲρ αὐτὸν ἀνέπνεις τὸν ἀέρα.
126
Καί σοι κατ' εὐχὴν ἐξέβη τὰ πράγματα·
127
εἶδες γὰρ αὐτὸν καὶ γλυκὺ προσεπλάκης,
128
οὐ δακτύλοις μέν, τοῖς δὲ δακτύλων τύποις,
129
ἀλλ' οὐδὲ χερσί, τοῖς δὲ χειρῶν ὀστέοις,
130
ἀλλ' οὐδὲ σαρξί, τοῖς δὲ σαρκῶν λειψάνοις·
131
ἔκλαυσας, ἀντέκλαυσεν, ἀντῴμωξέ σοι,
132
ἔπλησεν ἐμφὺς δακρύων τὸν αὐχένα,
133
τιλμῷ κατεσπάραξε τὴν χρυσῆν κόμην
134
καὶ τὴν παρειὰν τὴν καλὴν ἤμυξέ σοι,
135
τὸ καθ' ἑαυτὸν καὶ προεκτέθνηκέ σου.
136
Καὶ ταῦτα μὲν βρότεια καὶ θνητῶν νόμοι,
137
τὰ δ' ἔνθεν ὡς μίμησις αὐτῶν ἀγγέλων·
138
αἰτεῖς τὸ σεπτὸν σχῆμα τῶν μονοτρόπων·
139
ποθεῖς τὸ χρῆμα καὶ ποθοῦσα λαμβάνεις,
140
βαβαί, σὺν οἵᾳ θερμότητι καρδίας
141
καὶ σὺν ὅσῳ φλέγοντι δαλῷ τοῦ πόθου·
142
καὶ ψυχικὴν ἅψασα λαμπρὰν λαμπάδα
143
συννυμφαγωγῇ ταῖς φρονίμοις παρθένοις
144
καὶ τοῦ γεώδους ἐκραγεῖσα νυμφίου
145
αὐτῷ ξυνάπτῃ τῷ νοητῷ νυμφίῳ
146
καινὴν συναφὴν μυστικῆς κοινωνίας.
147
Εἴπω τὸ μεῖζον; Οὐδὲ μέχρι γοῦν θέας
148
ἔρχῃ πρὸς αὐτὸν τὸν κάτω ξυνευνέτην,
149
ὡς ἂν φυλάξῃς ἀμιάντους εἰς τέλος
150
τὸν σαρκικόν τε καὶ τὸν ἐν Θεῷ γάμον·
151
καὶ τὸ φρικῶδες· ἱερῶν ψαλμῶν μέσον
152
τὸ πνεῦμα δίδως τῷ Θεῷ καὶ νυμφίῳ,
153
αὐτὴ μύσασα τὰς πτύχας τῶν ὀμμάτων,
154
αὐτὴ περιστείλασα σεμνῶς τὰς χέρας·
155
μᾶλλον δέ, πρῶτα τὴν πνοὴν ἐρυγγάνεις,
156
σιγᾷ δ' ἔπειτα τοῦ λαλεῖν σοι τὸ στόμα.
157
Ὢ μακαριστοῦ καὶ σεβασμίου τέλους·
158
κατ' ἀγγέλους ἔζησας ἐν τῷ νῦν βίῳ,
159
κατ' ἀγγέλους ἐξῆλθες ἐκ τοῦ νῦν βίου,
160
σὺν ἀγγέλοις νῦν τὴν κατοίκησιν φέρεις.
161
Ὦ βασιλικὴ παμβόητος ἑστία,
162
ἐν ᾗ τὸ φιλάνθρωπον ἦν πάλαι κάρα,
163
ἄλλος μὲν εὐτυχῆ σε καλείτω δόμον,
164
ἐγὼ δέ σε κλαυθμῶνος ἐξείπω τόπον·
165
σὺ γὰρ (σιγῶ δὲ τοῦς μακροὺς τανῦν πόνους
166
καὶ τοὺς μεγίστους καὶ κορυφαίους λέγω)
167
πρῶτον μὲν αὐχεῖς τὴν βασίλειον κόνιν
168
τοῦ παμμεγίστου παγκρατοῦς Ἀλεξίου
169
καὶ τῆς ἀνάσσης τῆς μεγίστης Εἰρήνης,
170
τοῦ Δουκοφυοῦς μυριοβλαστοῦ κλάδου,
171
καὶ τὸν σοφὸν χοῦν καίσαρος τοῦ πανσόφου
172
(εἴ τις σοφὸς χοῦς, ἀλλὰ μὴ χοῦς καὶ μόνον;)
173
καὶ τὴν κόνιν νῦν τῆς καλῆς βασιλίδος
174
τῆς δῶρον οὔσης τοῦ Θεοῦ φερωνύμως,
175
εἰ καὶ μετωνόμαστο τοῦ τέλους πέλας,
176
Αἰκατερίνα προσφυῶς κεκλημένη.
177
Ἅ|δου πέδον σὺ καὶ νεκροστόλος τόπος
178
καὶ βασιλικῶν ὀστέων ψυχρὸς φύλαξ.
179
Ἀλλ' ὦ περιθρύλλητε τῷ κάλλει γύναι,
180
ταῖς ἀρεταῖς δὲ κοσμιωτέρα πλέον
181
καὶ παντὸς ἁπλῶς ἀγαθοῦ κατοικία,
182
νύμφη Θεοῦ πάνσεμνε, νύμφη παγκάλη,
183
αἴτει τὸν θεῖον ἐκτενῶς καὶ λιπάρει
184
τοὺς ἄνθρακας μὲν τῶν πόνων ἀποσβέσαι
185
τῷ σῷ ξυνεύνῳ, τῆς δὲ τούτου καρδίας
186
λύπης ἄκανθαν πᾶσαν ἐξανασπάσαι,
187
τῷ παιδὶ δ' ἀμύθητον ἡμερῶν δρόμον
188
ζωῆς τε κύκλα προσνεμεῖν πολυχρόνου,
189
ὡς ἂν ὁ πατὴρ ὁ γλυκὺς Ἰωάννης
190
ὁρῶν τὸν υἱὸν τὸν καλὸν Νικηφόρον
191
σε τὴν τεκοῦσαν ὥσπερ ἐν τύποις βλέπῃ.