Homilia i in sanctum pascha

4

5

6

{Τοῦ αὐτοῦ, εἰς τὸ ἅγιον πάσχα}

3

συνεκρότησεν θέατρον, σάλπιγξ ἣν ἐπλήρωσεν Βηθλεὲμ καὶ ἡΣιὼν ἐπύρωσεν, ἐν ᾗ ὁ Σταυρὸς σφῦρα καὶ ἄκμων ἡ Ἀνάστασις.Ἧς οὐκ οἶδα πῶς ἐξείπω τὸ κάλλος, πῶς ἐκφράσω τὸ φῶς, πῶςμηνύσω τὴν ἐν αὐτῷ χαράν, πῶς τὴν ἐν αὐτῇ βασιλείαν διηγήσωμαι.Ποίᾳ δὲ αὐτὴν ψηλαφήσω χειρί; Ποίοις λόγοις ἀσπάσομαι τάφον γεννῶντα ζωήν, μνῆμαφθορᾶς 〈μὲν〉 ἐλεύθερον, ἀφθαρσίας δὲ πρόξενον, παστάδα <τριή-μερον> τὸν νυμφίον κοιμήσασαν, νυμφῶνα τὴν νύμφηνἄφθορον μετὰ γάμον ἐγείραντα; Νεκρὸν ἡ θήκη φυλαττομένηκαὶ θεὸν ἡ γῆ σαλευομένη· νεκρὸν μὲν γὰρ αὐτὸν τὸ σῶμα βοᾷ,τὸ δὲ θαῦμα θεόν· νεκρὸν ἡ ταφή, θεὸν ἡ ἀνάστασις· νεκρὸν τῶνγυναικῶν καὶ τὰ <δάκρυα,> καὶ θεὸν τῶν ἀγγέλων τὰ<ῥήματα.> Ὡς νεκρὸν αὐτὸν <Ἰωσὴφ> ἐκήδευσεν, ἀλλ' ὁκηδευθεὶς ὡς ἄνθρωπος οὗτος ὡς θεὸς τὸν θάνατον ἐσκύ-λευσεν. Πάλιν ὡς νεκρὸν οἱ στρατιῶται ἐφρούρησαν καὶ ὡς θεὸν<οἱ πυλωροὶ τοῦ ᾅδου> θεωρήσαντες <ἔπτηξαν.>

4

οὐδὲ ἄλλον ἐν ἄλλῳ, οὐδὲ ἄλλον δι' ἄλλου· εἷς γὰρ ὢν <ὁ σαρκω-θεὶς Λόγος> εἰς ἓν ταῦτα κἀκεῖνα ὡς ἠβουλήθη ἀρρήτῳ λόγῳ

4

θεότητι δὲ πρὸς τὰ σημεῖα καὶ τὰ θαύματα κέχρηται, ἀλλ' ὥσπεροὐ θεμιτὸν τὸν Λόγον ἐκ τῆς σαρκὸς χωρίζεσθαι, οὕτως ἀνάγκητὰ παθήματα συμπεπλέχθαι τοῖς θαύμασιν. Ὁ γὰρ ὡς νεκρὸς<εἰς ᾅδου καταβάς,> οὗτος ὡς θεὸς τοὺς νεκροὺςἠλευθέρωσεν, ἐπεί πως τάφῳ <διακονοῦσιν ἄγγελοι,> πὼςδὲ <λευχείμονες> ὡς ἐπὶ νυμφίῳ ταῖς γυναιξὶν ἐμφανίζονται,πὼς δὲ πρὸς αὐτὰς ἔλεγον· <«Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν Να-ζαρηνὸν τὸν ἐσταυρωμένον· οὐκ ἔστιν ὧδε·ἠγέρθη γὰρ καθὼς εἶπεν.> Τουτέστιν οὐρανὸςαὐτῷ <τόπος,> ἐκεῖ τὰ <μύρα> πέμψατε. <Ἠγέρθη,>οὐχ ἡμεῖς αὐτὸν ἠγείραμεν. Ὑμῶν ἕνεκα <τὸν λίθον ἐκυ-λίσαμεν·> πρὶν γὰρ ἡμᾶς <καταβῆναι,> ὁ τάφος ἐκεκέ-νωτο. Ἠγέρθη, καθὼς εἶπεν αὐτός.» Ὃ ἄγγελος εἶπεν, οὐ χωρεῖ οὐδὲ προφήτης ἑρμηνεῦσαι·Ὡσηὲ τὸν καιρὸν τῆς ἀναστάσεως λέγει, Ἠσαΐας οἶδεν, ἀλλὰ τὸπῶς οὐκ ἐπίσταται. Ταῦτα μὲν γὰρ Ὡσηὲ προφητείας τὰ ῥή-

5

ἡμῶν, ὅτι αὐτὸς» πέπαικεν «καὶ ἰάσεται ἡμᾶς· πατάξει καὶ μο-τώσει ἡμᾶς μετὰ δύο ἡμέρας· ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ, ἀναστησό-μεθα καὶ ζησόμεθα ἐνώπιον αὐτοῦ.» Ἄκουε πάλιν ποῖα

6

ρών. Φανερὰ ἔσται ἡ Γαλιλαία καὶ ὁ Κάρμηλος. Νῦν ἀναστή-σομαι, λέγει κύριος, νῦν δοξασθήσομαι, νῦν ὑψωθήσομαι. Νῦνὄψεσθε, νῦν αἰσχυνθήσεσθε.» Πρὸς γὰρ τοὺς Ἰουδαίους τὸνλόγον ἀπετείνετο· <νῦν ἀναστήσομαι> ὅταν ἐγείρω τὸνἈδὰμ ὃν ἡ παράβασις ἔρριψεν, <νῦν δοξασθήσομαι>ὅταν τοῖς ἔθνεσιν τῶν παθῶν συστήσω τὴν ἀπάθειαν, <νῦν ὑψω-θήσομαι> τὴν ὑμετέραν <ἀπαρχὴν> εἰς οὐρανοὺς ὑψῶνκαὶ εἰς τὴν καθέδραν τῶν χερουβὶν ἐπαίρων «τὴν τοῦ δούλου μορ-φὴν» ἥνπερ ἐξ ὑμῶν κέκτημαι, <νῦν ὄψεσθε> παυομέ-νους τοὺς τύπους, ἀνθοῦσαν τὴν ἀλήθειαν, <νῦν αἰσχυνθή-σεσθε> συκοφαντοῦντες ῥήμασιν καὶ ἡττώμενοι πράγμασιν,ὅτι τῷ θεῷ ἡ δόξα, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύ-

6

{Ἡσυχίου, πρεσβυτέρου Ἱεροσολύμων,εἰς τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν θεοτόκον} Πᾶσα μὲν εὐγνώμων γλῶττα τὴν παρθένον εἰκότως καὶ θεο-τόκον ἀσπάζεται καὶ τὸν Γαβριὴλ μιμεῖται τὸν ἄρχοντα τῶνἀγγέλων εἰς δύναμιν. Καὶ ὁ μὲν αὐτῇ χαίρειν λέγει, ὁ δὲ«Κύριος ἐκ σοῦ» προσφωνεῖ, διὰ τὸν ἐξ αὐτῆς τεχθέντα καὶμετὰ σαρκὸς τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων ἐπιφανέντα κύριον. Οὗτοςαὐτὴν Μητέρα φωτὸς ἐπονομάζει, ἐκεῖνος Ἀστέρα ζωῆς, ἄλλοςΘρόνον προσαγορεύει θεοῦ, ἄλλος Ναὸν οὐρανοῦ μείζονα, ἕτεροςΚαθέδραν τῆς τῶν χερουβικῶν καθέδρας οὐκ ἐλάττονα, ἕτεροςπάλιν Κῆπον ἄσπορον, εὔφορον, ἀγεώργητον, Ἄμπελον εὔβοτρυν,εὐθαλῆ, ἀψηλάφητον, Τρυγόνα καθαράν, Περιστερὰν ἀμίαντον,Νεφέλην τὸν ὑετὸν χωρὶς φθορᾶς συλλαμβάνουσαν, Πήραν ἧς ὁ