Homilia in sanctum Andream

νος ὃν ἡ χάρις ἐκήρυττεν, ὃν ἤλπισεν ὁ πόθος ἰδεῖν

ὄμμασιν. Εὗρε γὰρ, φησὶν, οὗτος τὸν ἀδελφὸν τὸν

ἴδιον Σίμωνα, καὶ μερίζεται πρὸς αὐτὸν τῆς θεωρίας

τὸν θησαυρόν. Χειραγωγεῖ πρὸς τὸν δεσπότην τὸν

Πέτρον. Ὢ παραδόξου θαύματος! Οὔπω μαθητὴς

Ἀνδρέας καὶ καθηγητὴς ἀνθρώπων καθίσταται.

Ἀπὸ τοῦ διδάσκειν τοῦ μανθάνειν ἀπήρξατο· ἁρπά-

ζει τῆς ἀποστολῆς τὴν ἀξίαν. Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν.

Ὢ πόσας νύκτας ἀΰπνους ἀνύσαντες παρὰ τοῖς Ἰορ-

δάνου ῥείθροις, νῦν ὃν ἐποθοῦμεν εὑρήκαμεν! Οὐκ

ἦν βραδὺς μετὰ τὴν φωνὴν ὁ Πέτρος· Ἀνδρέου γὰρ

ἦν ἀδελφός· καὶ θερμῇ τῇ γνώμῃ τὰς ἀκοὰς ἐκπε-

τάσας ἠπείγετο.

Λαβὼν τὸν Πέτρον ὁ Ἀνδρέας τῷ Δεσπότῃ προσ-

άγει τὸν μεριστὴν τῆς φύσεως, κοινωνὸν τῆς μαθη-

τείας ἀπεργασάμενος. Τοῦτο πρῶτον Ἀνδρέου κατόρ-

θωμα. Ηὔξησε τῶν ἀποστόλων τὸν ἀριθμόν· προσ-

ήνεγκε Πέτρον, ἵν' εὕρῃ Χριστὸς τὸν τῶν μαθητῶν κο-

ρυφαῖον. Ὥστε καὶ ἐν οἷς ὕστερον εὐδοκιμῶν ὁ Πέ-

τρος εὑρίσκεται, παρὰ Ἀνδρέου τῆς εὐδοκιμήσεως

ἔχει τὰ σπέρματα. Ἀλλ' ἡ τῶν ἐπαίνων ἰσόῤῥοπος ἐξ

ἑκατέρων πρὸς ἀλλήλους ἀντίδοσις γίνεται. Οἰκει-

οῦνται γὰρ τὰ ἀλλήλων ἀγαθὰ, καὶ τοῖς ἀλλήλων ἀγα-

θοῖς ἐναβρύνονται. Πόσην γοῦν ἤνεγκε τοῖς πᾶσι

χαρὰν ὁ Πέτρος πρὸς τὰς δεσποτικὰς ἐρωτήσεις ὀξέως

ἀποκρινόμενος, καὶ λύσας σιωπὴν μαθητῶν ἐρυθριῶ-

σαν; «Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;» Καὶ

ὡς αὐτὸς ὢν τῶν ἐρωτηθέντων ἡ γλῶττα, ἢ ὡς ἁπάν-

των ἐν ἐκείνῳ λαλούντων, μόνος ὑπὲρ πάντων ἐφθέγ-

γετο· «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος,»

μιᾷ φωνῇ καὶ τὸν οἰκονομοῦντα, καὶ τὴν οἰκονομίαν

ἀποφθεγξάμενος. Ὢ συμφωνίας ῥημάτων! οἷς γὰρ

Ἀνδρέας τὸν Πέτρον ἐχειραγώγησε ῥήμασι, τούτοις

ἄνωθεν ὁ Πατὴρ τὸν Πέτρον ἐνηχῶν καθυπέγραφεν.

Ἐκεῖνος ἔλεγεν· «Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν.» Ὁ πατὴρ

ὑπέβαλλε λέγων· «Σὺ εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶν-

τος·» μόνον οὐχὶ ταῦτα πρὸς τὸν Πέτρον ἐγκελευσά-

μενος· Φθέγξαι, ὦ Πέτρε, τὰς Ἀνδρέου φωνὰς ἐρω-

τώμενος· φάνηθι τοῦ διδασκάλου πρὸς ἀπόκρισιν ἑτοι-

μότερος. Οὐκ ἐψεύσατο πρὸς σὲ λέγων· «Τὸν Μεσσίαν

εὑρήκαμεν.» Σὺ, τὴν Ἑβραΐδα φωνὴν εἰς Ἑλλάδα

μεταστήσας, ἀναβόησον· «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ

Θεοῦ τοῦ ζῶντος.» Ὁρᾷς ὅσοις εὐθὺς ἐν προοιμίοις

τῆς μαθητείας ὁ Ἀνδρέας ἐγκαλλωπίζεται.

Ἀλλ' ἐπειδὴ τὰς πόλεις καταλιμπάνων ὁ Σωτὴρ

περιενόστει τὴν ἔρημον, συμπεριῄει αὐτῷ τῶν ἀν-

θρώπων τὰ γένη, μηδὲ πρὸς βραχὺ τὸν χωρισμὸν

ὑπομένοντα. Ἦν ἐν ἐρημίᾳ καὶ τροφῆς ἀπορίᾳ, καὶ

ἡ γαστὴρ οὐκ ἐσπένδετο. Ὁ δὲ Σωτὴρ, τῆς ἐρήμου

λαβόμενος, θαῦμα παλαιὸν ἀνεζωπύρει· καὶ τῶν ἐν

ἐρήμῳ ποτὲ θαυμάτων μάρτυρα πάλιν ἐποιεῖτο τὴν

ἔρημον· καὶ τοὺς μαθητὰς ἑστιάτορας προὐβάλλετο,

καὶ πρὸς αὐτοσχέδιον εὐωχίαν τὰ πλήθη προτρέπε-

ται. Τὸ τοίνυν τῶν μαθητῶν πλῆθος πρὸς τὴν ἔν-

δειαν ἐταράττετο, καὶ πρὸς ἀλλήλους ὁρῶντες, τὸ δὲ

μέλλον οὐκ ἐννοοῦντες τοῖς ἀνθρωπίνοις λογισμοῖς

ἐκυμαίνοντο. Ἄλλος μὲν οὖν ἄλλο τι τῶν μαθητῶν

ἐφθέγγετο, τὴν παροῦσαν ἀπορίαν ἐπαγγέλλοντες·

Ἀνδρέας δὲ, τῶν προσόντων, τὴν εὐτέλειαν ἐλέγχων,

ἔλαθε διδοὺς τῷ Σωτῆρι τὰς προφάσεις τοῦ θαύμα-

τος· Τί γάρ φησιν; Οὐκ εἰσὶν εἰ μὴ πέντε ἄρτοι, καὶ

ὀλίγα ἰχθύδια. Τί οὖν ὁ Σωτήρ; Φέρετέ μοι αὐτὰ ὧδε.

Καὶ γέγονεν ἡ τῆς σπάνεως ὁμολογία τῶν ἀγαθῶν

περιουσία.

Ἀλλὰ γὰρ ὁ Σωτὴρ ἤδη λοιπὸν, τὰς ἐν γῇ δια-

τριβὰς ἀνύσας, καὶ τὸν αὐτάρκη τοῖς μαθηταῖς συν-

διατρίψας χρόνον, πρὸς οὐρανοὺς ἐκομίζετο· ἀπό-

στολοι δὲ, τὴν οἰκουμένην διαλαβόντες, καὶ τοῖς σώ-

μασι μερισθέντες, ἄλλος ἀλλαχόσε τὰ τῆς χάριτος μετ-

οχετεύων νάματα. Ἐνταῦθα τοίνυν ὁ μακάριος οὗτος

Ἀνδρέας, Ἑλλάδα τε ὁμοῦ καὶ βάρβαρον ἐμπλήσας

τῆς χάριτος καὶ δυσωπήσας πρὸς πίστιν τὰ ἔθνη τοῖς

θαύμασιν, ἐπὶ τὸ τῆς ἀπιστίας μαχιμώτατον, τὴν

Ἀχαΐαν λέγω, ἐπεστέλλετο. Ἔνθα δὴ πολλοὺς οὐρα-

νῷ προσγράψας, εἷς διὰ τῆς πίστεως, σταυρῷ παρα-

δίδοται· καὶ τρόπῳ τῆς τελευτῆς τὸν Δεσπότην μι-

μούμενος, ἵνα τῇ κοινωνίᾳ τοῦ πάθους δείξῃ τοῦ πόθου

τὸ μέγεθος. Σταυρὸς οὖν ἐπὶ μέσῃ Ἑλλάδος ἐπήγνυ-

το, καὶ Ἀνδρέας ἐκρεμᾶτο, σταυρῷ τὸν σταυρωθέντα

κηρύσσων, καὶ τοῖς ἥλοις τοὺς ἥλους πιστούμενος,

καὶ τῷ πάθει τὸ πάθος μαρτυρούμενος. Πέρας δὲ

τοῦτο τῆς θνητῆς ζωῆς εὑράμενος, δευτέραν ἀρχὴν

ἀθανασίας τὸν θάνατον εὕρατο, ἐνεργεστέραν τῆς

διδασκαλίας διὰ τοῦ πάθους τὴν δύναμιν ἐνδεικνύμε-

νος. Οὓς γὰρ οὐκ ἔπεισε δημηγορῶν, τούτους ἀναι-

ρεθεὶς ἐδυσώπησεν· καὶ οὓς λαλῶν οὐχ εἵλκυσε, πα-

θὼν ἐσαγήνευσε. Μερισθεὶς γὰρ οὐρανῷ καὶ γῇ, σώ-

ματι μὲν ἔχων τὴν γῆν, ψυχῇ δὲ τὸν οὐρανὸν κληρω-

θεὶς, ἐποπτεύει τὰς τῶν ἀνθρώπων ἀγέλας, ἰάμασι

καὶ θαύμασι τοὺς ἐπὶ γῆς δεξιούμενος. Ἐκείνης τῆς

γεωργίας οἱ παρόντες ἀνεβλάστησαν στάχυες· ἐκ τῆς

ἐκείνου διδασκαλίας οἱ τῆς πίστεως ἤνθησαν βότρυες.

Καὶ ὑμεῖς οἱ τῆς εὐσεβείας διδάσκαλοι ἀπηντήκατε,

οἱ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἔμποροι πρὸς τὸν οὐ-

ρανῷ θαυμαζόμενον συνεληλύθατε. Χριστοῦ γάρ ἐστι

διὰ τοῦ μακαρίου Παύλου φωνή· «Εἰ ὑπομένωμεν,

καὶ συμβασιλεύσομεν.» Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας

τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

{ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

«Λάβετε, φάγετε, τοῦτό μου ἐστὶ τὸ σῶμα.» Προ-