Homilia in pentecosten

Πάλαι μὲν οὖν μίαν φωνήν τε καὶ γλῶσσαν ἁπάν-

των ὑπάρχουσαν ἡ πάλαι τῆς πυργοποιίας διεμεμέ-

ριστο τόλμα, καὶ μάχη γλωσσῶν ἀντισείει τὸν κατὰ

τῶν οὐρανῶν πόλεμον παύουσα· καὶ γλῶσσαι μυρίαι

μυρίοις φθέγμασιν ἔπληττον, ἀκοὴν δὲ μίαν οὐχ εὕ-

ρισκον πρὸς τὸν ἦχον οὐκ ἐπινεύουσαν· ἀλλ' ἡ γλῶσσα

τμηθεῖσα καὶ τὰς γνώμας ἐμέρισε, καὶ γλῶττα λυ-

θεῖσα τὰς χεῖρας ἐπέδησε. Νυνὶ δὲ ἡ χάρις διαιρε-

θείσας γλώττας τὰ στόματα, εἰς τὴν ἑνὸς ἑκάστου

γλῶσσαν συνήθροισε, τοὺς τῆς διδασκαλίας ὅρους

πλατύνουσα, καὶ πολλὰς ὁδοὺς τεμνομένη τῆς πί-

στεως. Ὢ τῶν παραδόξων θαυμάτων! ἀπόστολος ἐλά-

λει, καὶ Ἰνδὸς ἐδιδάσκετο· Ἑβραῖος ἐφθέγγετο, καὶ

βάρβαρος ἐπαιδεύετο· ἡ χάρις ἐξηχεῖτο, καὶ ἀκοὴ

τὸν λόγον ἐδέχετο· Γότθοι τὴν φωνὴν ἐπεγίνωσκον,

καὶ Αἰθίοπες τὴν γλῶτταν ἐγνώριζον· Πέρσαι τοῦ

λαλοῦντος ἐθαύμαζον, καὶ ἔθνη βάρβαρα ὑπὸ μιᾶς

ἠρδεύετο γλώττης. Ὅσον ἡ φύσις τοῖς γένεσιν ἐπλα-

τύνετο, τοσοῦτον ἡ χάρις ἀντεπλούτει ταῖς γλώτταις.

Ἡ μὲν οὖν τοῦ πυρὸς φύσις μεριζομένη πολυπλασιά-

ζει τὴν ἐνέργειαν. Πηγὴ γὰρ φωτός ἐστιν ὁ πλοῦ-

τος τῆς χάριτος. Πάλιν ἡ τοῦ πυρὸς φύσις οὐκ εἶδεν

ἐφαπτομένη μειοῦσθαι, ἀλλ' ἡ μετάδοσις αὔξησις·

οὕτως ἡ ἐκχεομένη πολυπλασιάζει τὸ ῥεῖθρον. Μία

μὲν λαμπὰς μυρίους ἀποτεκοῦσα πυρσοὺς, καὶ πάν-

τας δείκνυσι κομῶντας τοῖς φέγγεσι, καὶ ἡ τοῦ φω-

τὸς λαμπηδὼν οὐκ ἀφίησιν· οὕτως ἡ χάρις τοῦ Πνεύ-

ματος ἀφ' ἑτέρων εἰς ἑτέρους μεταφοιτῶσα, καὶ τοὺς

ἑτέρους πληροῖ, καὶ τοὺς ἀφ' ὧν πρόεισι. Πρῶτον

τοίνυν ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους ἡ χάρις ἐλθοῦσα, καὶ

τούτους ὥσπερ ἀκρόπολιν καταλαβοῦσα, καὶ δι' αὐτῶν

τοὺς πιστεύοντας ἐπικυμαίνουσα πάντα πληροῖ, καὶ

τὰ τῆς χάριτος οὐ συστέλλεται ῥεῖθρα. Ἡ μὲν οὖν

τοῦ πυρὸς ἐφίπτατο γλῶσσα, γλωσσῶν δὲ ἦν μυρίων

δοχεῖον μαθητὴς ἕκαστος, καὶ τοὺς παρόντας ἀπ-

εφθέγγοντο, τῶν διδασκαλικῶν ἀγώνων ἁπτόμενοι.

Καὶ θέατρον ἦσαν οἱ παρόντες τοῦ θαύματος· καὶ

πλῆθος ἀκροατῶν τῷ γένει μεριζόμενον, οὐκ ἠπόρει

γλώσσης ἀποστολικῆς πειθούσης συγγενέσι τοῖς ῥή-

μασιν. Ὥσπερ γάρ τινι βαφῇ τῇ τοῦ πυρὸς ἐπαφῇ

τὴν φωνὴν ἐκδεχόμενοι, ἄχρονον τὴν γνῶσιν ἐλάμ-

βανον, καὶ πίστις ἐδιδάσκετο, καὶ χάρις ἐθαυμά-

ζετο, καὶ Θεὸς ἐγνωρίζετο· ἀλλ' Ἰουδαῖος ἐχλεύαζε,

καὶ μέθην κατηγόρει τοῦ θαύματος, καὶ γλεύ-

κους ἔργον ἐκάλει τὸ τῆς χάριτος μυστήριον· Γλεύ-

κους γὰρ, φησὶ, μεμεστωμένοι εἰσίν. Ὢ τῆς

συντρόφου τῶν Ἰουδαίων ἀγνωμοσύνης! Ἐννόει

τὸν καιρὸν, ὦ Ἰουδαῖε, καὶ τὴν γλῶσσαν συκοφαν-

τοῦσαν ἀνάστελλε. Ποῦ γὰρ γλεῦκος, ἤδη παρ-

ελαύνοντος θέρους; ἔαρος δὲ ἄρτι φανέντος, ποῦ

χώραν ἔχει γλεύκους ἡ μνήμη; Λογίζου τὴν ὥραν,

καὶ χαλίνου τὴν γλῶτταν. Τί οὖν Πέτρος, ὁ πρωτεύων

τῷ Πνεύματι, καὶ βρύων τῇ χάριτι, ὁ πλησθεὶς πυρί;

Συνήγορον τὴν γλῶτταν ταῖς γλώτταις ἀφίησιν. Οὐ

γὰρ, ὡς ὑμεῖς ὑπολαμβάνετε, φησὶν, οὗτοι με-

θύουσιν, ἀλλὰ τοῦτό ἐστι τὸ παρὰ τοῦ προφήτου

Ἰωὴλ εἰρημένον· Ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός

μου. Πέλαγος χαρισμάτων ὁ προφήτης εὐαγγελί-

ζεται. Ἐκχεῶ, φησὶν, ἀπὸ τοῦ Πνεύματος μου.

Ἀλλ' ἆρα μὴ συνέσταλται πάλιν τὸ ῥεῖθρον; ἢ πρὸς

Ἰουδαίους περιγράφεται μόνον τὸ δῶρον; Οὐ-

μενοῦν. Ἐκχεῶ, φησὶν, ἐπὶ πᾶσαν σάρκα. Μαθόν-

τες τὴν πρόῤῥησιν, ὁρᾶτε τὴν ἔκβασιν. Προέλαβε

τὴν προφητικὴν γλῶτταν ἡ γλῶσσα τοῦ Πνεύματος.

Ἐκείνης καὶ ἡμῖν τῆς χάριτος ἐπελθεῖν σταγόνα πα-

ρακαλέσωμεν, ἵνα τὴν μνήμην τῶν θαυμάτων φυ-

λάττοντες, τῆς χάριτος τὸ κέρδος τρυγήσωμεν· εὔκο-

λος γὰρ δόσις, ἂν εὕροι προαίρεσιν. Ὁ γὰρ αὐτὸς

Θεὸς, ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσιν· αὐτῷ ἡ δύναμις

καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς ἀτελευτήτους αἰῶνας τῶν

αἰώνων. Ἀμήν.