Expositio orationis dominicae
- Edition reference
- Expositio orationis dominicae, ed. van Deun, CCG 23 (1991) 27–73.
- CTS identifier
urn:cts:greekLit:tlg2892.tlg111.local001- Rights
- Document TEI P5 local en UTF-8.
- Corpus release
- 2.2.0 · 2026-08-29
- Bibliographic authority
- View bibliographic record ↗
17
μὲν τὸ μῖσος χειρούμενος, δι' αἰδοῦς δὲ πόρρω ποιούμε-
18
νος τὴν καταφρόνησιν· ὃν δὴ μάλιστα πάντων, φημὶ δὲ
19
τὸν φόβον, τῆς θείας ἀγάπης συστατικὸν ἐπιγνοὺς
20
Δαυῒδ ὁ μακάριος φησίν· Ὁ φόβος κυρίου ἁγνός, διαμέ-
21
νων εἰς αἰῶνα αἰῶνος, ἕτερον δηλαδὴ τοῦτον εἰδὼς παρὰ
22
τὸν ἐπ' ἐγκλήμασι δέει τιμωρίας συνιστάμενον φόβον,
23
εἴπερ ὁ μὲν ἔξω γίνεται, τῇ παρουσίᾳ τῆς ἀγάπης παν-
24
τελῶς ἀφανιζόμενος, ὥς που τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις ὁ μέ-
25
γας εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης δείκνυται φάσκων· Ἡ ἀγάπη
26
ἔξω βάλλει τὸν φόβον, ὁ δὲ τὸν τῆς ἀληθοῦς στοργῆς
27
φυσικῶς χαρακτηρίζει νόμον, αἰδοῖ συντηρῶν εἰς αἰῶνας
28
τοῖς ἁγίοις πρός τε θεὸν καὶ ἀλλήλους τὸν τῆς ἀγάπης
29
θεσμόν τε καὶ τρόπον παντελῶς ἀδιάφθορον.
30
Πόθῳ γοῦν, ὡς ἔφην, κἀγὼ κεράσας τὸν φόβον πρὸς
31
τὸν ἐμὸν δεσπότην, τοῦτον τῆς ἀγάπης συνεστησάμην τὸν
32
νόμον μέχρι τῆς σήμερον, αἰδοῖ μὲν τοῦ γράφειν εἰρ-
33
γόμενος, ἵνα μὴ λάβῃ χώραν ἡ καταφρόνησις, εὐνοίᾳ δὲ
34
πρὸς τὸ γράφειν ὠθούμενος, ἵνα μὴ νομισθῇ μῖσος ἡ τε-
35
λεία τοῦ γράφειν παραίτησις. Γράφω δέ, τοῦτο πράττειν
36
κελευόμενος, οὐχ' ὅσα λογίζομαι—λογισμοὶ γὰρ ἀνθρώ-
37
πων δειλοὶ κατὰ τὴν Γραφήν—, ἀλλ' ὅσα βούλεται θεὸς
38
καὶ χάριτι πρὸς τὴν τοῦ συμφέροντος γένεσιν ἐπιδίδω-
39
σιν· Ἡ γὰρ βουλὴ τοῦ κυρίου φησὶν ὁ Δαυῒδ εἰς τὸν
40
αἰῶνα μένει· λογισμοὶ τῆς καρδίας αὐτοῦ, εἰς γενεὰν
41
καὶ γενεάν, βουλὴν μὲν τυχὸν φήσας τοῦ θεοῦ καὶ Πα-
42
τρὸς τὴν ἐπὶ θεώσει τῆς ἡμετέρας φύσεως ἀπόρρητον κέ-
43
νωσιν τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ, καθ' ἣν ἔχει πάντων τῶν αἰώ-
44
νων τὸ πέρας περιγραφόμενον, λογισμοὺς δὲ τῆς καρδίας
45
αὐτοῦ τοὺς τῆς προνοίας καὶ τῆς κρίσεως λόγους,
46
καθ' οὓς τήν τε παροῦσαν ἡμῶν ζωὴν καὶ τὴν μέλλουσαν
47
ὥσπέρ τινας γενεὰς διαφόρους σοφῶς διεξάγει, κα-
48
ταλλήλως ἑκάστῃ τὸν πρέποντα τρόπον τῆς ἐνεργείας
49
προσνέμων.
50
Εἰ δὲ θείας ὑπάρχει βουλῆς ἔργον ἡ τῆς ἡμετέρας
51
φύσεως θέωσις καὶ τῶν θείων λογισμῶν ἐστι σκοπὸς
52
ἡ πρὸς τὸ πέρας διεξαγωγὴ τῶν ζητουμένων τῆς ἡμε-
53
τέρας ζωῆς, ἄρα συμφέρει τῆς τοῦ κυρίου προσευχῆς
54
γνῶναί τε καὶ πρᾶξαι καὶ οὕτω δεόντως γράψαι τὴν
55
δύναμιν, ἐπειδὴ μάλιστα ταύτης καὶ ὁ ἐμὸς δεσπότης,
56
πρὸς ἐμὲ τὸν αὐτοῦ δοῦλον γράφων, θεόθεν κινηθεὶς
57
ἐπεμνήσθη τῆς προσευχῆς· ἣν καὶ τῶν ἐμῶν ἀναγκαίως
58
ὑπόθεσιν λόγων ποιούμενος, αἰτοῦμαι τὸν ταύτης διδά-
59
σκαλον τῆς προσευχῆς κύριον διανοῖξαί μου τὸν νοῦν
60
πρὸς κατανόησιν τῶν ἐν αὐτῇ μυστηρίων καὶ δοῦναι
61
σύμμετρον λόγον πρὸς τὴν τῶν νοουμένων σαφήνειαν.
62
Ὅλον γὰρ ἔχει κατὰ περιγραφὴν τὸν ἐν τοῖς εἰρη-
63
μένοις σκοπόν, μυστικῶς κεκρυμμένον ἤ, τό γε κυριώ-
64
τερον εἰπεῖν, τοῖς ἐρρωμένοις τὸν νοῦν ἐμφανῶς κηρυτ-
65
τόμενον· πάντων γὰρ ὧν διὰ σαρκὸς γέγονεν αὐτουργὸς
66
κενωθεὶς ὁ τοῦ θεοῦ Λόγος, αἴτησιν ἔχει τῆς προσευχῆς
67
ὁ λόγος, διδάσκων ἐκείνων μεταποιεῖσθαι τῶν ἀγαθῶν,
68
ὧν μόνος ὁ θεὸς καὶ Πατὴρ δι' Υἱοῦ, φυσικῶς μεσι-
69
τεύοντος ἐν ἁγίῳ Πνεύματι, κατ' ἀλήθειαν ἐστὶ χορηγός,
70
εἴπερ μεσίτης θεοῦ καὶ ἀνθρώπων κατὰ τὸν θεῖον ἀπό-
71
στολον ὁ κύριος ἐστὶν Ἰησοῦς, τοῖς μὲν ἀνθρώποις διὰ
72
σαρκὸς ἐμφανῆ ποιῶν ἀγνοούμενον τὸν Πατέρα, τῷ δὲ
73
Πατρὶ διὰ Πνεύματος ἐν ἑαυτῷ τοὺς ἀνθρώπους καταλ-
74
λαγέντας προσάγων· ὑπὲρ ὧν καὶ δι' οὓς ἀτρέπτως γε-
75
νόμενος ἄνθρωπος, πολλῶν, ὅσων οὐδέπω μέτρῳ περι-
76
λαβεῖν τό τε πλῆθος καὶ μέγεθος δεδύνηται λόγος, καινῶν
77
μυστηρίων αὐτουργὸς γίνεται καὶ διδάσκαλος· ὧν ἑ-
78
πτὰ τὸν ἀριθμόν, γενικώτερα τῶν λοιπῶν, κατ' ἐξαί-
79
ρετον φιλοτιμίαν πέφανται τοῖς ἀνθρώποις δεδωρημέ-
80
νος, ὧν μυστικῶς περιέχει τὴν δύναμιν, ὡς ἔφην, τῆς
81
προσευχῆς ὁ σκοπός, θεολογίαν, υἱοθεσίαν ἐν χάριτι, ἰσο-
82
τιμίαν τὴν πρὸς ἀγγέλους, ἀϊδίου ζωῆς μετοχήν, φύ-
83
σεως ἀπαθῶς πρὸς ἑαυτὴν νευούσης ἀποκατάστασιν,
84
τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας κατάλυσιν καὶ τῆς τοῦ κρατή-
85
σαντος ἡμῶν δι' ἀπάτης πονηροῦ τυραννίδος καθαίρεσιν.
86
Καὶ σκοπῶμεν τὴν τῶν λεχθέντων ἀλήθειαν.
87
Θεολογίαν μὲν γὰρ διδάσκει σαρκούμενος ὁ τοῦ θεοῦ
88
Λόγος, ὡς ἐν ἑαυτῷ δεικνὺς τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα
89
τὸ ἅγιον· ὅλος γὰρ ἦν ὁ Πατὴρ καὶ ὅλον τὸ Πνεῦμα
90
τὸ ἅγιον οὐσιωδῶς ἐν ὅλῳ τελείως τῷ Υἱῷ καὶ σαρ-
91
κουμένῳ, οὐ σαρκούμενοι, ἀλλ' ὁ μὲν εὐδοκῶν, τὸ δὲ
92
συνεργοῦν αὐτουργοῦντι τῷ Υἱῷ τὴν σάρκωσιν, εἴπερ
93
ἔννους ὁ Λόγος διέμεινε καὶ ζῶν καὶ μηδενὶ τὸ παράπαν
94
ἄλλῳ κατ' οὐσίαν χωρούμενος ἢ μόνῳ τῷ Πατρὶ καὶ
95
τῷ Πνεύματι, καὶ πρὸς τὴν σάρκα διὰ φιλανθρωπίαν
96
τὴν καθ' ὑπόστασιν ποιησάμενος ἕνωσιν.
97
Υἱοθεσίαν δὲ δίδωσι, τὴν ὑπὲρ φύσιν ἄνωθεν διὰ
98
Πνεύματος ἐν χάριτι δωρούμενος γέννησιν, ἧς σὺν
99
θεῷ φυλακή τε καὶ τήρησις ἐστὶν ἡ τῶν γεννωμένων
100
προαίρεσις, διαθέσει γνησίᾳ τὴν δοθεῖσαν στέργουσα
101
χάριν καὶ τῇ πράξει τῶν ἐντολῶν ἐπιμελῶς τὸ κατὰ
102
χάριν δοθὲν ὡραΐζουσα κάλλος καὶ τοσοῦτον τῇ κενώσει
103
τῶν παθῶν μεταποιουμένη θεότητος, ὅσον ὁ τοῦ θεοῦ
104
Λόγος, τῆς οἰκείας ἀκραιφνοῦς δόξης οἰκονομικῶς ἑαυτὸν
105
κατὰ θέλησιν κενώσας, γενόμενος ἀληθῶς κεχρημάτικεν
106
ἄνθρωπος.
107
Ἰσοτίμους δὲ τοῖς ἀγγέλοις τοὺς ἀνθρώπους πεποίηκεν,
108
οὐ καθότι μόνον, εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ
109
σταυροῦ αὐτοῦ τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς
110
γῆς, καὶ καταργήσας τὰς πληρούσας τὸν μέσον οὐρανοῦ
111
καὶ γῆς τόπον ἀντικειμένας δυνάμεις, μίαν πρὸς τὴν
112
τῶν θείων δώρων διανομὴν τῶν ἐπιγείων καὶ οὐρανίων
113
δυνάμεων ἀπέδειξεν οὖσαν πανήγυριν, τῆς ἀνθρωπίνης
114
φύσεως ἐν ἀγαλλιάσει κατὰ τὸ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ θέλημα
115
ταῖς ἄνω δυνάμεσι τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ συνεπηχούσης,
116
ἀλλ' ὅτι καὶ μετὰ τὴν πλήρωσιν τῆς ὑπὲρ ἡμῶν οἰκο-
117
νομίας, μετὰ τοῦ προσληφθέντος ἀναληφθεὶς σώματος,
118
οὐρανὸν καὶ γῆν ἥνωσε δι' ἑαυτοῦ καὶ τοῖς νοητοῖς
119
συνῆψε τὰ αἰσθητὰ καὶ μίαν ἀνέδειξε τὴν κτιστὴν φύσιν,
120
ταῖς τῶν ἑαυτῆς ἀκρότησι μερῶν κατ' ἀρετήν τε καὶ τῆς
121
πρώτης αἰτίας ἐπίγνωσιν πρὸς ἑαυτὴν συνδεομένην, δει-
122
κνύς, οἶμαι, δι' ὧν ἐπετέλει μυστικῶς, ὡς ὁ μὲν λόγος
123
ἐστὶ τῶν διεστώτων ἕνωσις, ἡ δὲ ἀλογία, τῶν ἡνωμέ-
124
νων διαίρεσις. Καὶ μάθωμεν λόγου μεταποιεῖσθαι διὰ τῆς
125
πράξεως, ἵνα μὴ μόνον ἀγγέλοις κατ' ἀρετήν, ἀλλὰ καὶ
126
θεῷ γνωστικῶς κατὰ τὴν τῶν ὄντων ἑνωθῶμεν ἀφαί-
127
ρεσιν.
128
Ζωῆς δὲ θείας ποιεῖται μετάδοσιν, ἐδώδιμον ἑαυτὸν
129
ἐργαζόμενος, ὡς οἶδεν αὐτὸς καὶ οἱ παρ' αὐτοῦ τοιαύτην
130
αἴσθησιν νοερὰν εἰληφότες, ὥστε τῇ γεύσει ταύτης τῆς
131
βρώσεως εἰδέναι κατ' ἐπίγνωσιν ἀληθῶς ὅτι χρηστὸς ὁ
132
κύριος, ποιότητι θείᾳ πρὸς θέωσιν μετακιρνῶν τοὺς ἐσθί-
133
οντας, οἷα δὴ σαφῶς ζωῆς καὶ δυνάμεως ἄρτος καὶ ὢν
134
καὶ καλούμενος.
135
Τὴν φύσιν δὲ πρὸς ἑαυτὴν ἀποκαθίστησιν, οὐ καθότι
136
μόνον, γενόμενος ἄνθρωπος, ἀπαθῆ τὴν γνώμην πρὸς
137
τὴν φύσιν ἐτήρησε καὶ ἀστασίαστον, μηδὲ πρὸς αὐτοὺς
138
τοὺς σταυρώσαντας τῆς κατὰ φύσιν οἰκείας σαλευομένην
139
τὸ σύνολον βάσεως, τοὐναντίον δὲ μᾶλλον αἱρουμένην
140
ἀντὶ ζωῆς τὸν ὑπὲρ αὐτῶν θάνατον, καθὸ καὶ τὸ τοῦ
141
πάθους ἑκούσιον δείκνυται, τῇ τοῦ πάσχοντος φι-
142
λανθρώπῳ διαθέσει κυρούμενον, ἀλλ' ὅτι καὶ τὴν ἔχθραν
143
κατήργησε, προσηλώσας τῷ σταυρῷ τὸ τῆς ἁμαρτίας
144
χειρόγραφον, δι' ὃ πρὸς ἑαυτὴν ἀσπόνδως εἶχεν ἡ φύσις
145
τὸν πόλεμον, καὶ τοὺς μακρὰν καὶ τοὺς ἐγγὺς καλέσας,
146
τοὺς ὑπὸ νόμον δηλαδὴ καὶ τοὺς ἔξω νόμου, καὶ τὸ
147
μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τὸν νόμον δηλονότι τῶν
148
ἐντολῶν σαφηνίσας ἐν δόγμασι, τοὺς δύο ἔκτισεν εἰς
149
ἕνα καινὸν ἄνθρωπον, ποιῶν εἰρήνην καὶ ἀποκαταλ-
150
λάσσων ἡμᾶς δι' ἑαυτοῦ τῷ Πατρὶ καὶ ἀλλήλοις, οὐκ ἔ-
151
χοντας ἔτι τὴν γνώμην ἀνθισταμένην τῷ λόγῳ τῆς φύ-
152
σεως, ἀλλ' ὥσπερ τὴν φύσιν, οὕτω καὶ τὴν γνώμην ὄντας
153
ἀναλλοιώτους.
154
Καθαρὰν δὲ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας τὴν φύσιν κα-
155
θίστησιν, ἡδονὴν προκαθηγεῖσθαι τῆς δι' ἡμᾶς αὐτοῦ μὴ
156
συγχωρήσας σαρκώσεως· ἄσπορος γὰρ γέγονε παρα-
157
δόξως ἡ σύλληψις, καὶ ἄφθορος ὑπὲρ φύσιν ἡ γέννησις,
158
ἐπισφίγγοντος δηλαδὴ τοῦ τεχθέντος θεοῦ τῇ μητρὶ πλέον
159
τῆς φύσεως τὰ δεσμὰ τῆς παρθενίας διὰ γεννήσεως καὶ
160
τὴν φύσιν ἅπασαν τῆς τοῦ κρατήσαντος νόμου δυναστείας
161
ἐν τοῖς βουλομένοις ἐλευθεροῦντος, τῇ κατ' αἴσθησιν
162
νεκρώσει τῶν ἐπὶ γῆς μελῶν τὸν αὐτοῦ μιμουμένοις
163
αὐθαίρετον θάνατον· βουλομένων γάρ, οὐ τυραννουμένων
164
τὸ τῆς σωτηρίας μυστήριον.
165
Τῆς δὲ τοῦ κρατήσαντος ἡμῶν δι' ἀπάτης πονηροῦ
166
τυραννίδος ποιεῖται καθαίρεσιν, τὴν σάρκα τὴν νικηθεῖσαν
167
ἐν τῷ Ἀδὰμ ὅπλον κατ' αὐτοῦ προβαλλόμενος καὶ νικῶν,
168
ἵνα δείξῃ τὴν πρότερον ἁλοῦσαν πρὸς θάνατον ἑλοῦσαν
169
τὸν ἑλόντα καὶ θανάτῳ φυσικῷ τὴν ἐκείνου ζωὴν δια-
170
φθείρουσαν καὶ γινομένην αὐτῷ μὲν δηλητήριον, πρὸς τὸ
171
πάντας, οὓς κατέπιεν ἰσχύσας, ὡς ἔχων τοῦ θανάτου
172
τὸ κράτος, ἐμέσαι, ζωὴν δὲ τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων,
173
πᾶσαν, ὥσπερ φύραμα, τὴν φύσιν πρὸς ἀνάστασιν ὠθοῦ-
174
σαν ζωῆς· ὑπὲρ ἧς μάλιστα, θεὸς ὤν, ὁ Λόγος ἄνθρωπος
175
γίνεται—τὸ ξένον ὄντως πρᾶγμα καὶ ἄκουσμα—καὶ
176
τὸν τῆς σαρκὸς θέλων καταδέχεται θάνατον.
177
Τούτων ἁπάντων, ὡς ἔφην, αἴτησιν ἔχων ὁ τῆς προ-
178
σευχῆς εὑρεθήσεται λόγος.
179
Πατέρα γὰρ καὶ Πατρὸς ὄνομα λέγει καὶ βασιλείαν,
180
καὶ τούτου τοῦ Πατρὸς αὖθις υἱὸν ἐν χάριτι τὸν προ-
181
σευχόμενον ὄντα παρίστησιν· ἑνός τε θελήματος τοὺς ἐν
182
οὐρανῷ καὶ γῇ γενέσθαι ζητεῖ· ἄρτον αἰτεῖσθαι προσ-
183
τάττει τὸν ἐπιούσιον· καταλλαγὴν τοῖς ἀνθρώποις νο-
184
μοθετεῖ καὶ τῷ συγχωρεῖν καὶ συγχωρεῖσθαι τὴν φύσιν
185
πρὸς ἑαυτὴν συνδεῖ, τῇ διαφορᾷ τῆς γνώμης μὴ τε-
186
μνομένην· εἴς τε πειρασμὸν εἰσελθεῖν, ὡς νόμον ἁμαρτίας,
187
ἀπεύχεσθαι διδάσκει καὶ ῥυσθῆναι τοῦ πονηροῦ παραινεῖ.
188
Ἔδει γὰρ τὸν αὐτουργὸν καὶ δοτῆρα τῶν ἀγαθῶν εἶναι
189
καὶ διδάσκαλον, οἷα δὴ μαθηταῖς τοῖς πιστεύουσιν εἰς
190
αὐτὸν καὶ μιμουμένοις αὐτοῦ τὴν διὰ σαρκὸς ἀγωγήν,
191
ὑποθήκας ζωῆς ταύτης παρεχόμενον τῆς προσευχῆς τὰ
192
ῥήματα, δι' ὧν τοὺς ἐν αὐτῷ κατ' εἶδος ὑφεστῶτας τῆς
193
σοφίας καὶ τῆς γνώσεως ἀποκρύφους ἐμήνυσε θησαυρούς,
194
πρὸς τὴν αὐτῶν ἀπόλαυσιν δηλονότι τῶν αἰτούντων
195
ἐλαύνων τὴν ἔφεσιν.
196
Διὰ τοῦτο προσευχήν, οἶμαι, ταύτην κέκληκε τὴν δι-
197
δασκαλίαν ὁ λόγος, ὡς αἴτησιν ἔχουσαν τῶν ἀνθρώποις
198
κατὰ χάριν ἐκ θεοῦ διδομένων δώρων· οὕτω γὰρ οἱ
199
θεόπνευστοι πατέρες ἡμῶν ὁριστικῶς περὶ τῆς προσευχῆς
200
διεξῆλθον, φήσαντες εἶναι τὴν προσευχὴν αἴτησιν ὧν
201
θεὸς πρεπόντως ἑαυτῷ δωρεῖσθαι πέφυκεν ἀνθρώποις,
202
ὥσπερ καὶ τὴν εὐχὴν ὑπόσχεσιν ἤγουν ἐπαγγελίαν ὧν
203
γνησίως λατρεύοντες θεῷ προσκομίζουσιν ἄνθρωποι, τὴν
204
Γραφὴν μαρτυροῦσαν τῷ οἰκείῳ λόγῳ πολλαχῶς πα-
205
ραστήσαντες, ὡς τὸ Εὔξασθε καὶ ἀπόδοτε κυρίῳ τῷ
206
θεῷ ἡμῶν καὶ Ὅσα ηὐξάμην, ἀποδώσω σοι σωτῆρί
207
μου τῷ κυρίῳ περὶ τῆς εὐχῆς εἰρημένον, καὶ αὖθις
208
περὶ προσευχῆς, ὡς τὸ Καὶ προσηύξατο Ἄννα πρὸς
209
κύριον λέγουσα· «Κύριε, Ἀδωναΐ, Ἐλωῒ Σαβαώθ, ἐὰν
210
εἰσακούων εἰσακούσῃς τῆς δούλης σου καὶ δῷς μοι
211
καρπὸν κοιλίας» καὶ Προσηύξατο Ἐζεκίας βασιλεὺς Ἰούδα
212
καὶ Ἡσαΐας υἱὸς Ἀμὼς ὁ προφήτης πρὸς κύριον καὶ
213
τὸ Ὅταν ὑμεῖς προσεύχησθε, λέγετε· «Πάτερ ἡμῶν ὁ
214
ἐν τοῖς οὐρανοῖς» παρὰ τοῦ κυρίου τοῖς μαθηταῖς εἰρη-
215
μένον, ὡς εἶναι δύνασθαι τὴν μὲν εὐχὴν ἐντολῶν τήρησιν,
216
κατὰ γνώμην πράξει τοῦ ηὐγμένου κεκυρωμένην, τὴν
217
δὲ προσευχὴν τῆς πρὸς τὰ ῥηθέντα καλὰ τοῦ τετηρηκότος
218
μεταποιήσεως αἴτησιν, ἢ μᾶλλον, τὴν μὲν εὐχὴν ἀρετῆς
219
ἆθλον, ὃ δὴ μάλιστα προσφιλῶς δέχεται θεὸς προσκο-
220
μιζόμενον, τὴν δὲ προσευχὴν ἀρετῆς ἔπαθλον, ὃ δὴ μά-
221
λιστα χαίρων θεὸς ἀντιδίδωσιν.
222
Οὐκοῦν, ἐπειδὴ δέδεικται τῶν ὑπὸ τοῦ Λόγου σαρκω-
223
θέντος αὐτουργηθέντων ἀγαθῶν αἴτησιν εἶναι τὴν προ-
224
σευχήν, αὐτὸν προστησάμενοι τοῦ λόγου τῆς προσευχῆς
225
τὸν διδάσκαλον, θαρροῦντες ἐπέλθωμεν, ἐπιμελῶς ἑκάστου
226
ῥητοῦ γυμνάζοντες, ὡς οἷόν τε, θεωρίᾳ τὴν ἔννοιαν,
227
ὡς αὐτός τε χορηγεῖν συμφερόντως εἴωθεν ὁ Λόγος
228
καὶ χωρεῖν δίδωσι τῆς τοῦ λέγοντος διανοίας τὴν δύ-
229
ναμιν·
230
Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω
231
τὸ ὄνομά σου· ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου.
232
Εὐθὺς καθηκόντως θεολογίας ἐν τούτοις ἀπάρξασθαι
233
διδάσκει τοὺς προσευχομένους ὁ κύριος καὶ τὴν πῶς
234
ὕπαρξιν τῆς τῶν ὄντων ποιητικῆς αἰτίας μυσταγωγεῖ,
235
κατ' οὐσίαν τῶν ὄντων αἴτιος ὤν· Πατρὸς γὰρ καὶ
236
ὀνόματος Πατρὸς καὶ βασιλείας Πατρὸς δήλωσιν ἔχει
237
τῆς προσευχῆς τὰ ῥητά, ἵν' ἀπ' αὐτῆς διδαχθῶμεν τῆς
238
ἀρχῆς τὴν μοναδικὴν σέβειν τριάδα ἐπικαλεῖσθαί τε καὶ
239
προσκυνεῖν· ὄνομα γὰρ τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσιωδῶς
240
ὑφεστώς ἐστιν ὁ μονογενὴς Υἱὸς καὶ βασιλεία τοῦ θεοῦ
241
καὶ Πατρὸς οὐσιωδῶς ἐστιν ὑφεστῶσα τὸ Πνεῦμα τὸ
242
ἅγιον—ὃ γὰρ ἐνταῦθα Ματθαῖος φησὶ βασιλείαν, ἀλ-
243
λαχοῦ τῶν εὐαγγελιστῶν ἕτερος Πνεῦμα κέκληκεν ἅγιον,
244
φάσκων· Ἐλθέτω σου τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ καθα-
245
ρισάτω ἡμᾶς—· οὐ γὰρ ἐπίκτητον ὁ Πατὴρ ἔχει τὸ
246
ὄνομα, οὔτε μὴν ὡς ἀξίαν ἐπιθεωρουμένην αὐτῷ νοοῦμεν
247
τὴν βασιλείαν· οὐκ ἦρκται γὰρ τοῦ εἶναι, ἵνα καὶ τοῦ
248
πατὴρ ἢ βασιλεὺς εἶναι ἄρξηται, ἀλλ' ἀεὶ ὤν, ἀεὶ καὶ
249
πατήρ ἐστι καὶ βασιλεύς, μήτε τοῦ εἶναι, μήτε τοῦ πατὴρ
250
ἢ βασιλεὺς εἶναι τὸ παράπαν ἠργμένος. Εἰ δὲ ἀεὶ ὤν,
251
ἀεὶ καὶ πατήρ ἐστι καὶ βασιλεύς, ἀεὶ ἄρα καὶ ὁ Υἱὸς
252
καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐσιωδῶς τῷ Πατρὶ συνυ-
253
φεστήκασιν, ἐξ αὐτοῦ τὲ ὄντα καὶ ἐν αὐτῷ φυσικῶς
254
ὑπὲρ αἰτίαν καὶ λόγον, ἀλλ' οὐ μετ' αὐτὸν γενόμενα
255
δι' αἰτίαν ὕστερον· ἡ γὰρ σχέσις συνενδείξεως κέκτηται
256
δύναμιν, τὰ ὧν ἐστί τε καὶ λέγεται σχέσις, μετ' ἄλληλα
257
θεωρεῖσθαι μὴ συγχωροῦσα.
258
Ταύτης οὖν ἀπαρχόμενοι τῆς προσευχῆς, γεραίρειν ἐνα-
259
γόμεθα τὴν ὁμοούσιόν τε καὶ ὑπερούσιον τριάδα ὡς
260
ποιητικὴν αἰτίαν τῆς ἡμετέρας γενέσεως· πρὸς δέ, καὶ
261
τὴν εἰς ἡμᾶς ἐξαγγέλλειν διδασκόμεθα χάριν τῆς υἱο-
262
θεσίας, τὸν φύσει δημιουργὸν χάριτι πατέρα καλεῖν ἀξιού-
263
μενοι, ἵνα τοῦ κατὰ χάριν γεννήτορος αἰδεσθέντες τὴν
264
προσηγορίαν, ἐν τῷ βίῳ τοὺς χαρακτῆρας ἐπισημαίνειν
265
σπουδάζωμεν τοῦ γεννήσαντος, ἁγιάζοντες αὐτοῦ ἐπὶ γῆς
266
τὸ ὄνομα καὶ πατρώζοντες, καὶ τέκνα διὰ τῶν πραγμάτων
267
δεικνύμενοι καὶ τὸν ταύτης αὐτουργὸν τῆς υἱοθεσίας
268
φυσικὸν τοῦ Πατρὸς Υἱόν, δι' ὧν νοοῦμεν ἢ πράττομεν,
269
μεγαλύνοντες.
270
Ἁγιάζομεν δὲ τοῦ ἐν οὐρανοῖς κατὰ χάριν Πατρὸς
271
τὸ ὄνομα, τὴν πρόσυλον δηλαδὴ νεκροῦντες ἐπιθυμίαν
272
καὶ φθοροποιῶν ἐκκαθαιρόμενοι παθῶν, εἴπερ ἁγιασμός
273
ἐστιν ἡ κατ' αἴσθησιν τῆς ἐπιθυμίας παντελὴς ἀκινησία
274
καὶ νέκρωσις· ἐν ᾗ γενόμενοι, τὰς ἀπρεπεῖς τοῦ θυμοῦ
275
κατευνάζομεν ὑλακάς, οὐκ ἔχοντες ἔτι διεγείρουσαν αὐτὸν
276
καὶ τῶν οἰκείων ἡδονῶν ὑπεραγωνίζεσθαι πείθουσαν τὴν
277
ἐπιθυμίαν, ἤδη τῇ κατὰ τὸν λόγον ἁγιότητι νεκρωθεῖσαν·
278
κατὰ φύσιν γὰρ τῆς ἐπιθυμίας ὑπάρχων ἔκδικος, ὁ θυμὸς
279
τοῦ μαίνεσθαι παύεσθαι πέφυκεν, ὁπηνίκα ταύτην ἴδῃ
280
νενεκρωμένην.
281
Εἰκότως οὖν τῇ τοῦ θυμοῦ καὶ τῆς ἐπιθυμίας
282
ἀποβολῇ τὸ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς κατὰ
283
τὴν προσευχὴν ἐπιγίνεται κράτος τοῖς μετὰ τὴν τούτων
284
ἀπόθεσιν λέγειν ἀξιουμένοις· <Ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου,>
285
τουτέστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἤδη τῷ τῆς πραότητος
286
λόγῳ τε καὶ τρόπῳ ναοποιηθεῖσι τῷ θεῷ διὰ τοῦ
287
Πνεύματος· Ἐπὶ τίνα γάρ φησι καταπαύσω, ἀλλ' ἢ ἐπὶ
288
τὸν πρᾶον καὶ ταπεινὸν καὶ τρέμοντά μου τοὺς λόγους;,
289
ὡς ἐντεῦθεν εἶναι δῆλον ὅτι τῶν ταπεινῶν καὶ πραέων
290
ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ καὶ Πατρός· Μακάριοι γάρ
291
φησιν οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν.
292
Γῆν ταύτην τὴν κατὰ φύσιν μέσην τοῦ παντὸς ἀπολα-
293
βοῦσαν θέσιν ὁ θεὸς οὐκ ἐπηγγείλατο τοῖς ἀγαπῶσιν
294
αὐτὸν κληρονομίαν, εἴπερ ἀληθεύει φάσκων· Ὅταν γὰρ
295
ἐκ νεκρῶν ἀναστῶσιν, οὔτε γαμοῦσιν, οὔτε γαμίζονται,
296
ἀλλ' εἰσὶν ὡς ἄγγελοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ Δεῦτε οἱ
297
εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοι-
298
μασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου καὶ
299
ἀλλαχοῦ πάλιν ἑτέρῳ, μετ' εὐνοίας δουλεύσαντι· Εἴσελθε
300
εἰς τὴν χαρὰν τοῦ κυρίου σου καὶ μετ' αὐτὸν ὁ θεῖος
301
ἀπόστολος· Σαλπίσει γὰρ καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ
302
πρῶτον ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι· ἔπειτα ἡμεῖς οἱ ζῶντες
303
οἱ περιλειπόμενοι ἅμα σὺν αὐτοῖς ἁρπαγησόμεθα ἐν
304
νεφέλαις εἰς ἀέρα εἰς ἀπάντησιν τοῦ κυρίου καὶ οὕτως
305
πάντοτε σὺν κυρίῳ ἐσόμεθα. Τούτων οὕτως ἐπηγγελ-
306
μένων τοῖς ἀγαπῶσι τὸν κύριον, τίς, μόνῳ τῷ ῥητῷ
307
τῆς Γραφῆς προσηλώσας τὸν νοῦν, τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν
308
ἡτοιμασμένην ἀπὸ καταβολῆς κόσμου βασιλείαν καὶ τὴν
309
τοῦ κυρίου μυστικῶς ἀποκεκρυμμένην χαρὰν καὶ τὴν
310
διηνεκῆ καὶ παντελῶς ἀδιάστατον σὺν κυρίῳ τῶν ἀξίων
311
μονήν τε καὶ ἵδρυσιν ταυτόν ποτ' ἂν τῇ γῇ φήσειε,
312
λόγῳ κινούμενος καὶ λόγου θεραπευτὴς εἶναι ποθῶν;
313
Ἀλλὰ νῦν γῆν φάσκειν οἶμαι τὸν λόγον, τὴν παγίαν
314
καὶ παντελῶς ἀμετάθετον ἀπὸ τοῦ καλοῦ τῆς τῶν πραέων
315
ἀτρεψίας ἕξιν καὶ δύναμιν, ὡς ἀεὶ σὺν κυρίῳ ὑπάρ-
316
χουσαν, καὶ χαρὰν ἀνέκλειπτον ἔχουσαν, καὶ βασιλείας
317
ἀνέκαθεν ἡτοιμασμένης ἐπειλημμένην, καὶ τῆς ἐν οὐρα-
318
νῷ στάσεώς τε καὶ τάξεως ἠξιωμένην, οἷα δὴ γῆν τινα
319
μέσην τοῦ παντὸς θέσιν ἀπολαβοῦσαν, τῆς ἀρετῆς τὸν
320
λόγον· καθ' ὃν μέσος εὐφημίας καὶ δυσφημίας ὑπάρχων
321
ὁ πρᾶος ἀπαθὴς διαμένει, μήτε ταῖς εὐφημίαις φυσώ-
322
μενος, μήτε ταῖς δυσφημίαις στεγνούμενος· ὧν γὰρ ὁ λό-
323
γος ὑπάρχει κατὰ φύσιν ἐλεύθερος, ἀποστήσας τὴν
324
ἔφεσιν, τούτων διοχλούντων ταῖς προσβολαῖς οὐκ αἰ-
325
σθάνεται, καταπαύσας ἑαυτὸν τῆς περὶ ταῦτα ζάλης καὶ
326
πρὸς τὴν θείαν καὶ ἄπρατον ἐλευθερίαν ὅλην τῆς ψυχῆς
327
μεθορμήσας τὴν δύναμιν· ἧς τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς ὁ
328
κύριος μεταδοῦναι ποθῶν, Ἄρατε φησὶ τὸν ζυγόν μου
329
ἐφ' ὑμᾶς καὶ μάθετε ἀπ' ἐμοῦ ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς
330
τῇ καρδίᾳ, καὶ εὑρήσετε ἀνάπαυσιν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν,
331
ἀνάπαυσιν λέγων τὸ τῆς θείας βασιλείας κράτος, ὡς
332
πάσης ἀπηλλαγμένην δουλείας τοῖς ἀξίοις ἐμποιοῦν δε-
333
σποτείαν.
334
Εἰ δὲ τοῖς ταπεινοῖς καὶ πράοις τὸ ἀκαθαίρετον τῆς
335
ἀκηράτου βασιλείας δίδοται κράτος, τίς οὕτως ἀνέραστος
336
καὶ πάντη τῶν θείων ἀνόρεκτος ἀγαθῶν, ὡς μὴ κατ' ἄκρον
337
ἐφίεσθαι ταπεινώσεως καὶ πραότητος, ἵνα γένηται τῆς
338
θείας χαρακτὴρ βασιλείας, ὡς ἐφικτόν ἐστιν ἀνθρώπῳ,
339
φέρων ἐν ἑαυτῷ τοῦ φύσει κατ' οὐσίαν ὡς ἀληθῶς
340
μεγάλου βασιλέως Χριστοῦ κατὰ τὴν χάριν ἀπαράλλακτον
341
τὴν ἐν Πνεύματι μόρφωσιν; «Ἐν ᾗ» φησὶν ὁ θεῖος
342
ἀπόστολος, «οὐκ ἔστιν ἄρρεν καὶ θῆλυ», τουτέστι θυμὸς
343
καὶ ἐπιθυμία, ὁ μὲν τυραννικῶς ἐκφέρων τὸν λογισμὸν
344
καὶ τοῦ νόμου τῆς φύσεως ἔξω ποιούμενος τὴν διάνοιαν,
345
ἡ δὲ τῆς μιᾶς καὶ μόνης ἐφετῆς τε καὶ ἀπαθοῦς αἰτίας
346
καὶ φύσεως ποιουμένη τὰ μετ' αὐτὴν ἐρασμιώτερα, καὶ
347
διὰ τοῦτο τὴν σάρκα προτιμοτέραν τιθεμένη τοῦ Πνεύ-
348
ματος, καὶ τῆς τῶν νοουμένων δόξης τε καὶ λαμπρότητος
349
ἐπιτερπεστέραν ἐργαζομένη τὴν τῶν φαινομένων ἀπό-
350
λαυσιν, τῷ κατ' αἴσθησιν λείῳ τῆς ἡδονῆς ἀπείργουσα
351
τὸν νοῦν τῆς θείας καὶ συγγενοῦς τῶν νοητῶν ἀντι-
352
λήψεως, ἀλλ' ἢ λόγος μονώτατος, καὐτῆς εἰς ἄκρον τῆς
353
ἀπαθοῦς μέν, φυσικῆς δὲ ὅμως τοῦ σώματος δι' ἀρετῆς
354
περιουσίαν γυμνούμενος στοργῆς καὶ διαθέσεως, νικῶντος
355
τελείως τὴν φύσιν τοῦ Πνεύματος καὶ τῆς ἠθικῆς πεί-
356
θοντος σχολάσαι φιλοσοφίας, ἡνίκα συγγίνεσθαι δέοι
357
τῷ ὑπερουσίῳ λόγῳ δι' ἁπλῆς καὶ ἀμεροῦς θεωρίας τὸν
358
νοῦν, κἂν συντελεῖν αὐτῷ πέφυκεν εἰς ῥαδίαν τῶν
359
χρονικῶς ῥεόντων τομὴν καὶ διάβασιν· ὧν διαβαθέντων,
360
οὐκ εὔλογον ἐπιβαρεῖσθαι, καθάπερ μηλωτῇ, τῷ κατ' ἦθος
361
τρόπῳ τὸν ἀποφανθέντα τοῖς αἰσθητοῖς ἀκατάσχετον· καὶ
362
δηλοῖ τοῦτο σαφῶς Ἠλίας ὁ μέγας, δι' ὧν ἔπραττε, τυ-
363
πικῶς τοῦτο παραδεικνὺς τὸ μυστήριον, τὴν μὲν μηλω-
364
τήν, φημὶ δὲ τῆς σαρκὸς τὴν νέκρωσιν, ἐν ᾗ τὸ μεγα-
365
λοπρεπὲς πέπηγε τῆς ἠθικῆς κοσμιότητος, κατὰ τὴν ἁρπα-
366
γὴν Ἐλισσαίῳ διδοὺς εἰς συμμαχίαν τοῦ Πνεύματος κατὰ
367
πάσης ἀντικειμένης δυνάμεως καὶ πληγὴν τῆς ἀστάτου
368
καὶ ῥεούσης φύσεως, ἧς τύπος ὑπῆρχεν ὁ Ἰορδάνης,
369
πρὸς τὸ μὴ σχεθῆναι τὸν μαθητὴν τῆς πρὸς τὴν ἁγίαν
370
γῆν διαβάσεως, τῷ θολερῷ τε καὶ ὀλισθηρῷ περικλυ-
371
σθέντα τῆς τῶν ὑλικῶν προσπαθείας, αὐτὸς δὲ χωρῶν
372
πρὸς τὸν θεὸν ἄνετος, οὐδενὶ τῶν ὄντων παντελῶς
373
κατὰ τὴν σχέσιν κρατούμενος, ἁπλοῦς τε τὴν ἔφεσιν
374
καὶ τὴν γνώμην ἀσύνθετος, πρὸς τὸν ἁπλοῦν τὴν φύσιν
375
διὰ τῶν ἀλληλούχων γενικῶν ἀρετῶν τῶν γνωστικῶς
376
ἀλλήλαις συνῃρημένων, ὡς ἵππων πυρίνων, τὴν ἐνδημίαν
377
ποιούμενος. Ἔγνω γὰρ ὅτι δεῖ τῶν Χριστοῦ μαθητῶν
378
ἀπογενέσθαι τὰς ἀνίσους διαθέσεις, ὧν ἡ διαφορότης
379
ἐλέγχει τὴν ἀλλοτρίωσιν, εἴπερ διάχυσιν μὲν τοῦ περὶ
380
καρδίαν πνεύματος τὸ κατ' ἐπιθυμίαν πάθος, αἵματος δὲ
381
ζέσιν κινούμενον σαφῶς τὸ θυμικὸν ἀπεργάζεται· καὶ
382
φθάσας οἷα δὴ ζῶν ἐν Χριστῷ καὶ κινούμενος καὶ ὤν,
383
ἑαυτοῦ τὴν τῶν ἀνίσων ἀλλόκοτον ἀπέθετο γένεσιν, μὴ
384
φέρων ἐν ἑαυτῷ, καθάπερ ἄρρεν καὶ θῆλυ, τὰς ἐναντίας,
385
ὡς ἔφην, τούτων τῶν παθῶν διαθέσεις, ἵνα μὴ
386
δουλωθῇ τούτοις ὁ λόγος, ταῖς αὐτῶν ἀστάτοις μεταβολαῖς
387
συναλλοιούμενος· ᾧ φυσικῶς τὸ τῆς θείας εἰκόνος ἐγ-
388
κέκραται σέλας, πεῖθον τὴν ψυχὴν μεταπλασθῆναι κατὰ
389
τὴν γνώμην πρὸς τὴν θείαν ὁμοίωσιν καὶ γενέσθαι τῆς
390
συνυφισταμένης οὐσιωδῶς τῷ θεῷ καὶ Πατρὶ τῶν ὅλων
391
μεγάλης βασιλείας, ὡς Πνεύματος ἁγίου παμφαὲς οἰκη-
392
τήριον, ὅλην δεχόμενον, εἰ θέμις εἰπεῖν, τῆς θείας φύσεως
393
κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν ἐξουσίαν τῆς γνώσεως, καθ' ἣν
394
ἡ μὲν τῶν χειρόνων ἀπογίνεσθαι, τῶν δὲ κρειττόνων
395
ὑφίστασθαι πέφυκε γένεσις, ἶσα θεῷ τῆς ψυχῆς κατὰ
396
τὴν χάριν τῆς κλήσεως ἄσυλον φυλαττούσης ἐν ἑαυτῇ
397
τῶν δωρηθέντων καλῶν τὴν ὑπόστασιν· καθ' ἣν ἀεὶ θέλων
398
Χριστὸς γεννᾶται μυστικῶς, διὰ τῶν σωζομένων σαρ-
399
κούμενος καὶ μητέρα παρθένον ἀπεργαζόμενος τὴν γεννῶ-
400
σαν ψυχήν, οὐκ ἔχουσαν, ἵνα συνελὼν εἴπω, κατὰ τὴν
401
σχέσιν, ὥσπερ ἄρρεν καὶ θῆλυ, τὰ γνωρίσματα τῆς ὑπὸ
402
φθορὰν καὶ γένεσιν φύσεως.
403
Ξενιζέσθω δὲ μηδείς, τὴν φθορὰν τῆς γενέσεως ἀκούων
404
προταττομένην· ἀπαθῶς γὰρ σὺν ὀρθῷ λόγῳ τὴν τῶν
405
γινομένων καὶ ἀπογινομένων φύσιν διασκοπήσας, εὑρήσει
406
σαφῶς ἐκ φθορᾶς καὶ εἰς φθορὰν τὴν γένεσιν ἀρχομένην
407
καὶ λήγουσαν, ἧς τὰ σημαντικὰ πάθη, καθάπερ ἔφην,
408
οὐκ ἔχει Χριστὸς ἤγουν ὁ τοῦ Χριστοῦ τε καὶ κατὰ
409
Χριστὸν βίος τε καὶ λόγος, εἴπερ ὁ λέγων ἐστὶν ἀληθής·
410
«Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὐκ ἔστιν ἄρρεν καὶ θῆλυ», τὰ
411
σημεῖα δηλαδὴ καὶ τὰ πάθη δηλῶν τῆς ὑπὸ φθορὰν καὶ
412
γένεσιν φύσεως, ἀλλ' ἢ μόνον θεοειδὴς λόγος, γνώσει
413
θείᾳ πεποιωμένος, καὶ γνώμης μοναδικὴ κίνησις, μόνην
414
αἱρουμένη τὴν ἀρετήν· οὔτε Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, δι' ὧν
415
τῆς περὶ θεοῦ δόξης ὁ διάφορος σημαίνεται λόγος ἤ,
416
τό γε μᾶλλον ἀληθέστερον εἰπεῖν, ἀντικείμενος, ὁ μὲν
417
ἀφρόνως εἰσηγούμενος πολυαρχίαν καὶ τὴν μίαν ἀρχὴν
418
ἀντικειμέναις ἐνεργείαις τε καὶ δυνάμεσι καταμερίζων καὶ
419
πλαττόμενος σέβας πολύθεον, τῷ τε πλήθει τῶν προσ-
420
κυνουμένων στασιαζόμενον καὶ τῷ διαφόρῳ τῆς προσ-
421
κυνήσεως τρόπῳ γελώμενον, ὁ δὲ μίαν μέν, στενὴν δὲ
422
καὶ ἀτελῆ καὶ σχεδὸν ἀνυπόστατον, ὡς Λόγου καὶ Ζωῆς
423
ἔρημον, πρὸς ἶσον κακὸν τῷ προτέρῳ λόγῳ διὰ τῶν
424
ἐναντίων ἐκπίπτων, τὴν ἀθεΐαν, ἑνὶ περιγράφων προσώπῳ
425
τὴν μίαν ἀρχὴν καὶ ταύτην δίχα Λόγου καὶ Πνεύματος
426
ὑφισταμένην ἢ Λόγῳ καὶ Πνεύματι πεποιωμένην, μὴ
427
συνορῶν ὅτι τίς θεός, τούτων ἠμοιρημένος, ἢ πῶς θεός,
428
μεθέξει παραπλησίως τοῖς ὑπὸ γένεσιν λογικοῖς, ὡς
429
συμβεβηκότων, τούτων μεμοιραμένος· ὧν ἐν Χριστῷ τὸ
430
παράπαν, ὡς ἔφην, οὐδείς, ἀλλὰ μόνος ἀληθοῦς εὐσεβείας
431
λόγος καὶ πάγιος μυστικῆς θεολογίας θεσμός, τήν τε
432
τοῦ προτέρου λόγου διαστολὴν τῆς θεότητος ἀποπεμ-
433
πόμενος καὶ τὴν τοῦ δευτέρου μὴ παραδεχόμενος συ-
434
στολήν, ἵνα μὴ τῷ φυσικῷ πλήθει στασιαστικόν —
435
Ἑλληνικὸν γάρ—ἢ τῷ καθ' ὑπόστασιν ἑνικῷ παθητόν
436
—Ἰουδαϊκὸν γάρ—, ὡς Λόγου καὶ Πνεύματος ἐστερη-
437
μένον ἢ Λόγῳ καὶ Πνεύματι πεποιωμένον, ἀλλ' οὐκ ὂν
438
Νοῦς καὶ Λόγος καὶ Πνεῦμα, τὸ θεῖον πρεσβεύηται, καὶ
439
διδάσκων ἡμᾶς, τοὺς κλήσει χάριτος κατὰ πίστιν εἰσ-
440
πεποιημένους εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας, μίαν εἰδέναι θεότη-
441
τος φύσιν καὶ δύναμιν, ἤγουν ἕνα θεόν, ἐν Πατρὶ καὶ
442
Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι θεωρούμενον, οἷα δὴ μόνον
443
ἀναίτιον Νοῦν οὐσιωδῶς ὑφεστῶτα, μόνου κατ' οὐσίαν
444
ὑφεστῶτος ἀνάρχου Λόγου γεννήτορα καὶ μόνης ἀϊδίου
445
Ζωῆς οὐσιωδῶς ὑφεστώσης, ὡς Πνεύματος ἁγίου πηγήν·
446
ἐν μονάδι τριάδα καὶ ἐν τριάδι μονάδα· οὐκ ἄλλην ἐν
447
ἄλλῃ—οὐ γὰρ ὡς ἐν οὐσίᾳ τῇ μονάδι συμβεβηκός
448
ἐστιν ἡ τριὰς ἢ τὸ ἔμπαλιν ἐν τριάδι μονάς, ἄποιος
449
γάρ—· οὐδ' ὡς ἄλλην καὶ ἄλλην—οὐ γὰρ ἑτερότητι
450
φύσεως τῆς τριάδος ἡ μονὰς διενήνοχεν, ἁπλῆ τε καὶ
451
μία φύσις τυγχάνουσα—· οὐδ' ὡς ἄλλην παρ' ἄλλην—
452
οὐ γὰρ ὑφέσει δυνάμεως διακέκριται τῆς μονάδος ἡ
453
τριὰς ἢ τῆς τριάδος ἡ μονάς, ἢ ὡς κοινόν τι καὶ
454
γενικόν, ἐπινοίᾳ μόνῃ θεωρητόν, τῶν ὑπ' αὐτὸ μερικῶν,
455
παρήλλακται τῆς τριάδος ἡ μονάς, οὐσία κυρίως αὐ-
456
θύπαρκτος οὖσα καὶ δύναμις ὄντως αὐτοσθενής—· οὐδ' ὡς
457
δι' ἄλλης ἄλλην—οὐ γὰρ μεσιτεύεται σχέσει τὸ ταυτὸν
458
πάντη καὶ ἄσχετον, ὡς πρὸς αἴτιον αἰτιατόν—· οὐδ' ὡς
459
ἐξ ἄλλης ἄλλην—οὐ γὰρ κατὰ παραγωγὴν ἢ προαγωγὴν
460
ἐκ μονάδος τριάς, ἀγένητος ὑπάρχουσα καὶ αὐτέκφαν-
461
τος—· ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ὡς ἀληθῶς μονάδα καὶ τριάδα καὶ
462
λεγομένην καὶ νοουμένην, τὸ μὲν τῷ κατ' οὐσίαν λόγῳ,
463
τὸ δὲ τῷ καθ' ὕπαρξιν τρόπῳ· ὅλην μονάδα τὴν αὐτήν,
464
μὴ μεμερισμένην ταῖς ὑποστάσεσι, καὶ ὅλην τριάδα τὴν
465
αὐτήν, τῇ μονάδι μὴ συγκεχυμένην, ἵνα μὴ τῷ μερι-
466
σμῷ τὸ πολύθεον ἢ τῇ συγχύσει τὸ ἄθεον εἰσκομίζη-
467
ται· ἅπερ φεύγων ὁ κατὰ Χριστὸν λαμπρύνεται λόγος, λέγω
468
δὲ Χριστοῦ λόγον, τὸ καινὸν κήρυγμα τῆς ἀληθείας, ἐν
469
ᾧ οὐκ ἔστιν ἄρρεν καὶ θῆλυ, φημὶ δὲ τὰ σημεῖα καὶ
470
τὰ πάθη τῆς ὑπὸ φθορὰν καὶ γένεσιν φύσεως· οὐχ' Ἕλ-
471
λην καὶ Ἰουδαῖος, οἱ περὶ θεότητος ἀντικείμενοι λόγοι·
472
οὐ περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, αἱ τούτοις δηλαδὴ κατάλλη-
473
λοι λατρεῖαι, ἡ μὲν διὰ τὰ σύμβολα τοῦ νόμου τὴν φαι-
474
νομένην κτίσιν κακίζουσα καὶ τὸν κτίστην ὡς κακῶν
475
ποιητὴν διαβάλλουσα, ἡ δὲ διὰ τὰ πάθη ταύτην θεο-
476
ποιοῦσα καὶ τῷ κτίστῃ ἐπανιστῶσα τὸ ποίημα, καὶ πρὸς
477
ἶσον κακὸν ἄμφω, τὴν θείαν ὕβριν, ἀλλήλαις συλλήγου-
478
σαι· οὐ βάρβαρος καὶ Σκύθης, τουτέστιν ἡ πρὸς ἑαυτὴν
479
στασιαστικὴ τῆς μιᾶς φύσεως κατὰ γνώμην διάστασις,
480
καθ' ἣν ὁ τῆς ἀλληλοκτονίας παρὰ φύσιν τοῖς ἀνθρώ-
481
ποις εἰσεφθάρη νόμος· οὔτε δοῦλος καὶ ἐλεύθερος, ἡ τῆς
482
αὐτῆς δηλονότι παρὰ γνώμην διαίρεσις φύσεως, ἄτιμον
483
ποιουμένη τὸν κατὰ φύσιν ὁμότιμον, νόμον ἐπίκουρον
484
ἔχουσα τὴν τυραννοῦσαν τὸ τῆς εἰκόνος ἀξίωμα τῶν
485
δεσποζόντων διάθεσιν· ἀλλὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι Χριστός,
486
διὰ τῶν ὑπὲρ φύσιν καὶ νόμον τὴν τῆς ἀνάρχου βασι-
487
λείας δημιουργῶν ἐν Πνεύματι μόρφωσιν, ἥν, ὡς ἀποδέ-
488
δεικται, πέφυκε χαρακτηρίζειν καρδίας ταπείνωσις καὶ
489
πραότης, ὧν ἡ σύνοδος τέλειον τὸν κατὰ Χριστὸν κτιζό-
490
μενον ἀποδείκνυσιν ἄνθρωπον· πᾶς γὰρ ταπεινόφρων πάν-
491
τως καὶ πρᾶος, καὶ πᾶς πρᾶος πάντως καὶ ταπεινόφρων,
492
ταπεινόφρων μέν, ὡς γνοὺς ἑαυτὸν ἔχοντα τὸ εἶναι
493
δεδανεισμένον, πρᾶος δέ, ὡς διαγνοὺς τῶν δοθεισῶν
494
αὐτῷ κατὰ φύσιν δυνάμεων τὴν χρῆσιν, καὶ τῷ μὲν
495
λόγῳ πρὸς ἀρετῆς γένεσιν τούτων διδοὺς τὴν ὑπηρε-
496
σίαν, τῆς αἰσθήσεως δὲ τελείως τὴν τούτων συστέλλων
497
ἐνέργειαν, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ μὲν τὸν νοῦν πρὸς
498
τὸν θεὸν ἀεικίνητος ὤν, κατὰ δὲ τὴν αἴσθησιν οὐδὲ
499
πάντων ὁμοῦ τῶν πρὸς σῶμα λυπηρῶν πεῖραν λαμβά-
500
νων, παντελῶς κινούμενος ἢ λύπης ἴχνος ἐντυπῶν τῇ ψυ-
501
χῇ πρὸς παραλλαγὴν τῆς ἐν αὐτῇ χαρτῆς διαθέσεως·
502
οὐ γὰρ ἡγεῖται στέρησιν ἡδονῆς ὑπάρχειν τὸ κατ' αἴ-
503
σθησιν ἀλγεινόν· ἡδονὴν γὰρ μίαν ἐπίσταται τὴν τῆς ψυ-
504
χῆς πρὸς τὸν λόγον συμβίωσιν, ἧς ἡ στέρησις κόλασίς
505
ἐστιν ἀτελεύτητος, πάντας φυσικῶς περιγράφουσα τοὺς
506
αἰῶνας, καὶ διὰ τοῦτο τό τε σῶμα καὶ πάντα τὰ τοῦ σώ-
507
ματος ἀφείς, πρὸς τὴν θείαν φέρεται συντόνως συμβίω-
508
σιν, μίαν ζημίαν ἡγούμενος, κἂν πάντων δεσπόζῃ τῶν ἐπὶ
509
γῆς, τὴν τῆς προσδοκωμένης κατὰ χάριν θεώσεως ἀπο-
510
τυχίαν.
511
Ἁγνίσωμεν οὖν ἑαυτοὺς παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ
512
πνεύματος, ἵνα τὸ θεῖον ἁγιάσωμεν ὄνομα, ἀκκιζομένην
513
τοῖς πάθεσιν ἀπρεπῶς τὴν ἐπιθυμίαν κατασβέσαντες, καὶ
514
λόγῳ ταῖς ἡδοναῖς ἀτάκτως ἐπιμαινόμενον τὸν θυμὸν
515
καταδήσωμεν, ἵνα διὰ τῆς πραότητος παραγινομένην ὑπο-
516
δεξώμεθα τὴν τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς βασιλείαν καὶ τὸν
517
ἐφεξῆς λόγον τῆς προσευχῆς τοῖς προτέροις ἁρμόσωμεν,
518
λέγοντες·
519
Γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ,
520
καὶ ἐπὶ τῆς γῆς.
521
Ὁ κατὰ μόνην τὴν λογικὴν δύναμιν, ἐπιθυμίας τε καὶ
522
θυμοῦ κεχωρισμένην, μυστικῶς προσάγων τῷ θεῷ τὴν
523
λατρείαν, οὗτος ἐπὶ γῆς, ὡς ἐν οὐρανῷ τῶν ἀγγέλων
524
αἱ τάξεις, τὸ θεῖον πεπλήρωκε θέλημα, διὰ πάντων τοῖς
525
ἀγγέλοις ὁμολάτρης γενόμενος καὶ ὁμοδίαιτος, καθά που
526
φησὶν ὁ μέγας ἀπόστολος· Ἡμῶν δὲ τὸ πολίτευμα ἐν
527
οὐρανοῖς ὑπάρχει, παρ' οἷς οὐκ ἔστιν ἐπιθυμία, δι' ἡδονῆς
528
τοὺς νοεροὺς παραλύουσα τόνους, οὔτε θυμός, λυσσῶν
529
καὶ τὸ συγγενὲς ἀσέμνως καθυλακτῶν, ἀλλὰ λόγος μονώ-
530
τατος, πρὸς τὸν πρῶτον Λόγον φυσικῶς ἄγων τοὺς λο-
531
γικούς, ᾧ μόνῳ χαίρει θεὸς καὶ παρ' ἡμῶν αἰτεῖ, τῶν αὐτοῦ
532
δούλων, καὶ τοῦτο δηλοῖ πρὸς τὸν μέγαν φάσκων Δαυΐδ·
533
Τί γάρ μοι ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ παρὰ σοῦ τί
534
ἠθέλησα ἐπὶ τῆς γῆς; Ὑπάρχει δὲ τῷ θεῷ ἐν οὐρανοῖς
535
προσαγόμενον παρὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων πλὴν τῆς λο-
536
γικῆς λατρείας οὐδέν· ἣν καὶ παρ' ἡμῶν ἐπιζητῶν, προ-
537
σευχομένους λέγειν ἐδίδαξε· <Γενηθήτω τὸ θέλημά σου,
538
ὡς ἐν οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς.>
539
Οὐκοῦν κινείσθω καὶ ἡμῶν πρὸς τὴν τοῦ θεοῦ ζήτησιν
540
ὁ λόγος, πρός τε τὸν αὐτοῦ πόθον ἡ κατ' ἐπιθυμίαν
541
δύναμις, καὶ πρὸς τὴν αὐτοῦ φυλακὴν ἀγωνιζέσθω τὸ
542
θυμικόν, μᾶλλον δὲ τὸ κυριώτερον εἰπεῖν, ὁ μὲν νοῦς
543
τετάσθω πᾶς πρὸς θεόν, οἱονεὶ τόνῳ τινὶ τῷ θυμικῷ
544
τρόπῳ νευρούμενος καὶ πόθῳ τῇ κατ' ἄκρον ἐφέσει τῆς
545
ἐπιθυμίας πυρούμενος· οὕτω γὰρ τοὺς κατ' οὐρανὸν ἀγ-
546
γέλους μιμούμενοι, τῷ θεῷ διὰ πάντων λατρεύοντες εὑρε-
547
θησόμεθα, τὴν αὐτὴν τοῖς ἀγγέλοις ἐπὶ τῆς γῆς πολιτείαν
548
ἐπιδεικνύμενοι, πρὸς οὐδὲν τῶν μετὰ θεὸν ἴσως ἐκείνοις
549
ἔχοντες τὸν νοῦν τὸ παράπαν κινούμενον· δεξόμεθα γάρ,
550
κατ' εὐχὰς οὕτω πολιτευόμενοι, καθάπερ ἄρτον ἐπιούσιόν
551
τε καὶ ζωτικὸν εἰς ἀποτροφὴν τῶν ἡμετέρων ψυχῶν
552
καὶ συντήρησιν τῆς τῶν χαρισθέντων ἡμῖν ἀγαθῶν εὐε-
553
ξίας, τὸν εἰπόντα Λόγον· Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ
554
οὐρανοῦ καταβὰς καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ, ἀναλόγως
555
ἡμῖν, τοῖς τρεφομένοις δι' ἀρετῆς καὶ σοφίας, πάντα γι-
556
νόμενον καὶ δι' ἑκάστου τῶν σωζομένων ποικίλως, ὡς
557
οἶδεν αὐτός, σωματούμενον, ἔτι κατὰ τὸν αἰῶνα τοῦτον
558
ὑπάρχοντες, κατὰ τὴν τοῦ ῥητοῦ τῆς προσευχῆς δύναμιν
559
τοῦ λέγοντος·
560
Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν
561
σήμερον.
562
Τοῦτον γὰρ οἶμαι δηλοῦσθαι τὸν αἰῶνα διὰ τοῦ <σή-
563
μερον,> ὡς εἴ τις ἐπὶ τὸ σαφέστερον ἐκλαβὼν εἴποι
564
τὸν τόπον τῆς προσευχῆς· <τὸν ἄρτον ἡμῶν,> ὃν
565
κατ' ἀρχὰς ἐπ' ἀθανασίᾳ τῆς φύσεως ἡτοίμασας, <δὸς ἡμῖν
566
σήμερον,> κατὰ τὴν παροῦσαν ζωὴν οὖσι τῆς θνητότητος,
567
ἵνα νικήσῃ τὸν θάνατον τῆς ἁμαρτίας ἡ τροφὴ τοῦ ἄρτου
568
τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἐπιγνώσεως, ἧς μέτοχον γενέσθαι τὸν
569
πρῶτον ἄνθρωπον ἡ παράβασις τῆς θείας ἐντολῆς οὐ
570
συνεχώρησεν, ὡς εἴ γε ταύτης ἐνεφορήθη τῆς θείας
571
τροφῆς, οὐκ ἂν τῷ θανάτῳ τῆς ἁμαρτίας ἡλίσκετο. Πρὸς
572
ταύτην δέ με τοῦ παρόντος ῥητοῦ τὴν ἔννοιαν ἤγαγεν
573
ὁ σωτήρ, προστάσσων διαρρήδην τοῖς μαθηταῖς τροφῆς
574
αἰσθητῆς παντελῶς μὴ ποιεῖσθαι λόγον, εἰπών· Μὴ με-
575
ριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν τί φάγητε ἢ τί πίητε, μήτε
576
τῷ σώματι ὑμῶν τί περιβάλησθε—ταῦτα γὰρ πάντα
577
τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου ἐπιζητοῦσιν—, ἀλλὰ ζητεῖτε πρῶτον
578
τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ
579
ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Πῶς οὖν διδάσκει
580
προσεύχεσθαι περὶ ὧν μὴ ζητεῖν προλαβὼν ἐνετείλατο;
581
Δῆλον γὰρ ὅτι διὰ προσευχῆς αἰτεῖν οὐ προσέταττεν
582
ἅπερ δι' ἐντολῆς ζητεῖν οὐ παρῄνεσε· διὰ προσευχῆς γὰρ
583
μόνον ἐστὶν αἰτητὸν τὸ κατ' ἐντολὴν ζητητόν· ὅπερ οὖν
584
ζητεῖν δι' ἐντολῆς οὐκ ἐπετράπημεν, διὰ προσευχῆς αἰτεῖν
585
τυχὸν θεμιτὸν οὐ καθέστηκεν. Εἰ δὲ μόνην ζητεῖν τὴν
586
βασιλείαν τοῦ θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην ὁ σωτὴρ ἐνε-
587
τείλατο, ταύτην εἰκότως καὶ διὰ προσευχῆς αἰτεῖν τοὺς
588
τῶν θείων ἐφιεμένους δώρων ἐνήγαγεν, ἵνα, τῶν φύσει
589
ζητητῶν διὰ προσευχῆς τὴν χάριν ἐπικυρώσας, τὴν τῶν
590
αἰτούντων γνώμην τῷ τοῦ παρεχομένου τὴν χάριν συνάψῃ
591
θελήματι, δι' ἑνώσεως σχετικῆς ταυτοποιουμένην.
592
Εἰ δὲ καὶ τὸν ἐφήμερον ἄρτον, ᾧ συγκρατεῖσθαι
593
πέφυκεν ἡμῶν ἡ παροῦσα ζωή, διὰ προσευχῆς αἰτεῖν
594
κελευόμεθα, μὴ παρέλθωμεν τοὺς ὅρους τῆς προσευχῆς,
595
πολλὰς ἐτῶν περιόδους πλεονεκτικῶς περισκοποῦντες, καὶ
596
λάθωμεν ὄντες θνητοὶ καί, σκιᾶς δίκην, τὴν ζωὴν πα-
597
ροδεύουσαν ἔχοντες, ἀλλὰ τὸν πρὸς ἡμέραν ἀπεριμε-
598
ρίμνως διὰ τῆς προσευχῆς αἰτήσωμεν ἄρτον καὶ δείξωμεν
599
ὅτι φιλοσόφως κατὰ Χριστὸν μελέτην θανάτου τὸν βίον
600
ποιούμεθα, τῇ γνώμῃ φθάνοντες τὴν φύσιν καί, πρὶν
601
ἐπιστῆναι τὸν θάνατον, τῆς τῶν σωματικῶν μερίμνης τὴν
602
ψυχὴν ἀποτέμνοντες, ἵνα μὴ προσηλωθῇ τοῖς φθειρομένοις,
603
ἀμείψασα πρὸς τὴν ὕλην τὴν χρῆσιν τῆς κατὰ φύσιν
604
ἐφέσεως, καὶ μάθῃ πλεονεξίαν τῆς τῶν θείων ἀγαθῶν
605
περιουσίας στερητικήν. Φύγωμεν οὖν, ὅση δύναμις, τὴν
606
φιλίαν τῆς ὕλης, καὶ τὴν αὐτῆς σχέσιν καθάπερ κονιορτὸν
607
τῶν νοερῶν ὀμμάτων ἀπονιψώμεθα· καὶ μόνοις ἀρκεσθῶ-
608
μεν τοῖς συνιστῶσιν, ἀλλὰ μὴ τοῖς ἡδύνουσιν ἡμῶν τὴν
609
παροῦσαν ζωήν, καὶ ὑπὲρ αὐτῶν τὸν θεόν, ὡς ἐδι-
610
δάχθημεν, ἀξιώσωμεν, ἵνα δυνηθῶμεν ἀδούλωτον φυλάξαι
611
τὴν ψυχήν, μηδενὶ τῶν ὁρωμένων διὰ τὸ σῶμα παντελῶς
612
κρατουμένην· καὶ τοῦ ζῆν ἕνεκεν δειχθῶμεν ἐσθίοντες,
613
ἀλλὰ μὴ τοῦ ἐσθίειν χάριν ζῶντες ἐλεγχθῶμεν—τὸ
614
μὲν γὰρ λογικῆς, τὸ δὲ τῆς ἀλόγου σαφῶς ἴδιον κα-
615
θέστηκε φύσεως—· καὶ φύλακες ὦμεν τῆς προσευχῆς
616
ἀκριβεῖς, δι' αὐτῶν δεικνύμενοι τῶν πραγμάτων ὅτι μιᾶς
617
καὶ μόνης ἀπρὶξ ἀντεχόμεθα τῆς ἐν Πνεύματι ζωῆς καὶ
618
πρὸς τὴν αὐτῆς κτῆσιν τῆς παρούσης τὴν χρῆσιν ποιού-
619
μεθα, δι' ἣν τοσοῦτον τὴν ταύτης στέργομεν χρῆσιν, ὅσον
620
ἄρτῳ ταύτην μόνῳ στηρίζειν μὴ παραιτεῖσθαι καὶ τὴν
621
αὐτῆς φυσικὴν εὐεξίαν φυλάττειν, ὅσον τὸ ἐφ' ἡμῖν, ἀδιά-
622
φθορον, οὐχ' ἵνα ζῶμεν, ἀλλ' ἵνα θεῷ ζῶμεν, ψυχῆς ἄγγε-
623
λον τὸ σῶμα καθιστῶντες, λελογισμένον ταῖς ἀρεταῖς,
624
καὶ ταύτην θεοῦ κήρυκα ποιοῦντες, τῇ περὶ τὸ καλὸν
625
παγιότητι πεποιωμένην, καὶ τοῦτον μιᾷ φυσικῶς ἡμέρᾳ
626
περικλείοντες τὸν ἄρτον, ὑπὲρ αὐτοῦ μὴ τολμῶντες εἰς
627
δευτέραν ἡμέραν διὰ τὸν δοτῆρα τῆς προσευχῆς ἐπεκ-
628
τεῖναι τὴν δέησιν· οὕτω γὰρ ἄν, πραγματικῶς κατὰ τὴν
629
δύναμιν τῆς προσευχῆς ἑαυτοὺς διαθέντες, δυνηθείημεν
630
καὶ τοῖς λειπομένοις καθαρῶς προσβῆναι ῥητοῖς, φά-
631
σκοντες·
632
Καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ
633
ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν.
634
Ὁ κατὰ τὴν πρώτην τῆς τοῦ προλαβόντος ῥητοῦ
635
θεωρίας ἐπιβολήν, κατὰ τὸν αἰῶνα τοῦτον, οὗ σύμβολον
636
εἶναι τὸ <σήμερον> ἔφαμεν, τὸν ἄφθαρτον ἄρτον τῆς
637
σοφίας, οὗ κατ' ἀρχὰς διετείχισεν ἡμᾶς ἡ παράβασις, διὰ
638
προσευχῆς ἐπιζητῶν—ἅτε δὴ μίαν ἡδονὴν ἐπιστάμενος
639
τὴν τῶν θείων ἐπιτυχίαν, ἧς δοτὴρ μὲν κατὰ φύσιν
640
ἐστὶν ὁ θεός, φύλαξ δὲ κατὰ θέλησιν ἡ τοῦ λαβόντος
641
προαίρεσις, καὶ μίαν ὀδύνην εἰδὼς τὴν τούτων ἀποτυχίαν,
642
ἧς ὑποβολεὺς μέν ἐστιν ὁ διάβολος, αὐτουργὸς δὲ πᾶς
643
ὁ τῶν θείων δι' ἀτονίαν γνώμης ἀποκναιόμενος, μὴ φυ-
644
λάττων τὸ τίμιον γνώμης διαθέσει στεργόμενον—, πρὸς
645
οὐδὲν ἔχων τῶν ὁρωμένων ῥέπουσαν τὸ σύνολον τὴν
646
προαίρεσιν καὶ διὰ τοῦτο τοῖς σωματικῶς αὐτῷ συμ-
647
βαίνουσι λυπηροῖς οὐχ' ὑπαγόμενος, οὗτος ὡς ἀληθῶς
648
ἀπαθῶς ἀφίησι τοῖς εἰς αὐτὸν ἁμαρτάνουσιν, ὅτι μηδὲ
649
τὸ κατ' ἔφεσιν αὐτῷ σπουδαζόμενον δύναταί τις τὸ πα-
650
ράπαν χειροῦσθαι καλόν, ἀνάλωτον κατὰ φύσιν ὑπάρχειν
651
πεπιστευμένον· καὶ τῷ θεῷ καθίστησιν ἑαυτὸν ἀρετῆς
652
ἐξεμπλάριον, εἰ τοῦτο θέμις εἰπεῖν, πρὸς μίμησιν ἑαυτοῦ
653
τὸν ἀμίμητον ἐλθεῖν ἐγκελευόμενος, λέγων· <Ἄφες ἡμῖν
654
τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς
655
ὀφειλέταις ἡμῶν,> καὶ οἷος αὐτὸς γέγονε τοῖς πέλας,
656
οἷ γενέσθαι παρακαλῶν τὸν θεόν· εἰ γὰρ ὡς αὐτὸς
657
ἀφῆκε τὰ ὀφειλήματα τοῖς εἰς αὐτὸν ἡμαρτηκόσι, βούλεται
658
καὶ αὐτῷ ἀφεθῆναι παρὰ θεοῦ, δηλονότι ὥσπερ ὁ θεὸς
659
ἀπαθῶς ἀφίησιν οἷς ἀφίησιν, οὕτως καὶ αὐτὸς ἀπαθὴς
660
ἐπὶ τοῖς συμβαίνουσι διαμένων, ἀφίησι τοῖς πλημμελήσασι,
661
μὴ συγχωρῶν μνήμῃ τινὶ τῶν φθασάντων λυπηρῶν τυ-
662
ποῦσθαι τὸν νοῦν, ἵνα μὴ τέμνων τῇ γνώμῃ τὴν φύσιν
663
ἐλέγχηται, πρός τινα τῶν ἀνθρώπων διεστηκώς, ἄνθρω-
664
πος ὤν· οὕτω γὰρ ἂν ἑνωθείσης τῆς γνώμης τῷ λόγῳ
665
τῆς φύσεως, ἡ τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν φύσιν καταλλαγὴ
666
γίνεσθαι πέφυκεν, ὅτι μήτε δυνατὸν ἑτέρως κατὰ τὴν
667
γνώμην πρὸς ἑαυτὴν στασιάζουσαν τὴν φύσιν τὴν θείαν
668
καὶ ἀνεκλάλητον ὑποδέξασθαι συγκατάβασιν· καὶ τυχὸν
669
διὰ τοῦτο πρότερον ἡμᾶς βούλεται τὰς πρὸς ἀλλήλους
670
ποιεῖσθαι καταλλαγὰς ὁ θεός, οὐχ' ἵνα παρ' ἡμῶν μάθῃ
671
καταλλάττεσθαι τοῖς ἁμαρτάνουσι καὶ τῶν πολλῶν συγ-
672
χωρεῖν καὶ φοβερῶν ἐγκλημάτων τὴν ἔκτισιν, ἀλλ' ἵνα
673
ἡμᾶς καθάρῃ παθῶν καὶ δείξῃ συμβαίνουσαν τῇ σχέσει
674
τῆς χάριτος τὴν τῶν συγχωρουμένων διάθεσιν. Σαφῶς
675
δὲ καθέστηκε δῆλον ὅτι, τῆς γνώμης ἑνωθείσης τῷ λόγῳ
676
τῆς φύσεως, ἀστασίαστος ἔσται πρὸς τὸν θεὸν ἡ τῶν
677
τοῦτο κατωρθωκότων προαίρεσις, εἴπερ οὐδὲν πέφυκεν
678
ἐνθεωρεῖσθαι παράλογον τῷ λόγῳ τῆς φύσεως, ὃς καὶ
679
νόμος ἐστὶ φυσικός τε καὶ θεῖος, ὅταν καθ' ἑαυτὸν ἐνερ-
680
γουμένην λάβῃ τῆς γνώμης τὴν κίνησιν· εἰ δὲ παράλογον
681
οὐδέν ἐστιν ἐν τῷ λόγῳ τῆς φύσεως, εἰκότως ἡ γνώμη,
682
κατὰ τὸν λόγον κινουμένη τῆς φύσεως, συμβαίνουσαν
683
ἕξει διὰ πάντων τῷ θεῷ τὴν ἐνέργειαν, ἥτις ἐστὶ
684
διάθεσις ἔμπρακτος, τῇ χάριτι τοῦ φύσει καλοῦ πρὸς
685
ἀρετῆς γένεσιν πεποιωμένη.
686
Οὕτω μὲν οὖν ὁ τὸν γνωστικὸν ἄρτον αἰτῶν δια-
687
κείσεται προσευχόμενος· μεθ' ὃν κἀκεῖνος ὁ μόνον τὸν
688
ἐφήμερον ἄρτον ἐπιζητῶν διὰ τὴν βίαν τῆς φύσεως κατὰ
689
τὸν αὐτὸν διατεθήσεται τρόπον, ἀφιεὶς τοῖς ὀφειλέταις
690
τὰ ὀφειλήματα, οἷα δὴ γνοὺς ὅτι κατὰ φύσιν ὑπάρχει
691
θνητός, καὶ λοιπὸν καθ' ἑκάστην ἡμέραν διὰ τὴν ἀδηλίαν
692
τὸ φύσει πεφυκὸς ἐκδεχόμενος, προλαμβάνει τὴν φύσιν
693
κατὰ τὴν γνώμην, αὐθαίρετος νεκρὸς πρὸς τὸν κόσμον
694
γινόμενος κατὰ τὸ φάσκον λόγιον· Ὅτι ἕνεκεν σοῦ
695
θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν, ἐλογίσθημεν ὡς πρόβατα
696
σφαγῆς, καὶ διὰ τοῦτο σπενδόμενος ἅπασιν, ἵνα μηδὲν
697
ἑαυτῷ συνεπικομίζηται γνώρισμα τῆς μοχθηρίας τοῦ νῦν
698
αἰῶνος, πρὸς τὴν ἀγήρω ζωὴν μεθιστάμενος, καὶ λάβῃ
699
παρὰ τοῦ κριτοῦ καὶ σωτῆρος τῶν ὅλων, ὧν ἐνταῦθα
700
προκέχρηκε, τὴν ἴσην ἀντίδοσιν· ἀναγκαία γὰρ ἀμφοτέροις
701
πρὸς τὴν σφῶν αὐτῶν λυσιτέλειαν καθέστηκεν ἡ καθαρὰ
702
πρὸς τοὺς λελυπηκότας διάθεσις, πάντων μὲν ἕνεκεν,
703
οὐχ' ἥκιστα δὲ διὰ τὴν τῶν λειπομένων ῥητῶν δύναμιν,
704
τοῦτον ἔχουσαν τὸν τρόπον·
705
Καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ
706
ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ.
707
Δηλοῖ γὰρ ἐν τούτοις ὁ λόγος ὡς ὁ μὴ συγχωρήσας
708
τελείως τοῖς…
709
τῷ θεῷ…
710
τ…
The complete text is available when the reading interface loads.