In mesopentecosten

58

στός, ὁ ὡς ἀγράμματος παρ' αὐτῶν σήμερον ὀνειδιζόμενος,

59

καὶ τὸν Πέτρον ἐκ τῆς φυλακῆς παραδόξως ἠλευθέρωσεν,

60

ἵνα γνῶσιν οἱ παρδάλεοι θῆρες ὅτι ματαιοπονοῦντες κενοὶ

61

τῆς ἐλπίδος εὑρέθησαν.

62

Οὔτε γὰρ τὸν δεσπότην Χριστὸν τάφῳ κατακλείσαντες,

63

καὶ τὴν στρατιωτικὴν κουστωδίαν παρακαθίσαντες,

64

καὶ λίθον μέγαν τῷ μνημείῳ ἐπικυλίσαντες,

65

καὶ σφραγῖδα ἔντεχνον κολάψαντες,

66

ἠδυνήθησαν αὐτὸν κρατῆσαι, εἰ μὴ ὅσον αὐτὸς βουληθεὶς

67

συνεχώρησεν αὐτοῖς·

68

οὔτε τὸν δοῦλον αὐτοῦ Πέτρον ἐν τῇ φυλακῇ κατακλείσαν-

69

τες,

70

καὶ πανταχόθεν συνδήσαντες,

71

καὶ στρατιώτας ἐπιμελῶς φυλάττειν ὁρίσαντες,

72

ὡς βάρβαρον τὸν ἁλιέα φρίττοντες,

73

ἠδυνήθησαν ἐγκρατεῖς γενέσθαι τοῦ σπουδαζομένου, ἀεὶ

74

αἰσχύνην ἀντὶ δόξης κληρονομήσαντες, οὓς καὶ ὀνειδίζων ὁ

75

προφήτης Ἡσαΐας ἔλεγεν· Κύριε, ἰσχυρός σου ὁ βραχίων,

76

καὶ οὐκ ᾔδεισαν, γνόντες δὲ αἰσχυνθήτωσαν. Ὄντως γὰρ

77

αἰσχύνης ἀνάμεστον, τὸ Ἡρῴδην τὸν βασιλέα, δεσμά τε καὶ

78

κλεῖθρα καὶ φύλακας, ἀρχιερεῖς τε καὶ γραμματεῖς καὶ

79

φαρισαίους καὶ ὅλον τὸ τῶν Ἰουδαίων συνάθροισμα, ἕνα

80

μαθητὴν τοῦ κυρίου μὴ δυνηθῆναι φυλάξαι, ἰδιώτην, ἄπο-

81

ρον, ἰχθύων συνόμιλον.

82

Τί ἐροῦσι πρὸς ταῦτα Ἰουδαίων παῖδες, οἱ καὶ ἀρτίως

83

ἀπηρυθριασμένῳ προσώπῳ καὶ στόματι τολμήσαντες εἰπεῖν

84

πρὸς τὸν κύριον· «Δαιμόνιον ἔχεις, τίς σε ζητεῖ ἀπο-

85

κτεῖναι;» Δαιμόνιον ἔχειν λέγετε, ὦ Ἰουδαῖοι, ὃν οὔτε ἰδεῖν

86

ὑπομένει ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ διάβολος; Ὑπὸ τίνος ἀοράτως

87

μαστιζόμενος ὁ λεγεὼν καὶ φέρειν μηκέτι δυνάμενος ἀνα-

88

φανδὸν ἐβόησε τὴν ἀλήθειαν λέγων· Τί ἡμῖν καὶ σοί,

89

Ἰησοῦ; Ἦλθες πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς; Οἶδά σε τίς εἶ,

90

ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ; Ὁ δαίμων πυρακτούμενος ἀπολογεῖται,

91

καὶ ὑμεῖς εὐεργετούμενοι δαιμονιῶντα τὸν κύριον Ἰησοῦν

92

Χριστὸν προσφωνεῖτε; Τίνι εἶπεν ὁ λεγεὼν τῶν δαιμόνων·

93

«Εἰ ἐκβάλλεις ἡμᾶς, ἐπίτρεψον ἡμῖν εἰς τὴν ἀγέλην τῶν

94

χοίρων εἰσελθεῖν», Σολομῶντι τῷ τὰ Ἱεροσόλυμα κτίσαντι

95

ἢ τῷ δεσπότῃ Χριστῷ τῷ τὰ σύμπαντα ἐν τῇ χειρὶ

96

βαστάζοντι;

97

Ἀλλ' ἐροῦσιν εὐθέως οἱ φιλοδαίμονες Ἰουδαῖοι· «Τί οὖν;

98

Σολομὼν οὐκ ἐδεσπότευσε τῶν δαιμόνων;

99

Οὐχὶ πάντας ὑφ' ἓν ὡς ἕνα συνέκλεισεν;

100

Οὐχὶ ἰουδαΐζουσι χαρακτῆρσι τούτους ἐπέδησεν;

101

Οὐχὶ ἄχρι τῆς σήμερον τοῦτον δεδοίκασιν;»

102

Ἀλλ' ὦ Ἰουδαῖοι πεταλοράπται, μαγγανοδαίμονες, μάτην

103

ταῦτα προβάλλεσθε· μόνος γὰρ ὁ δεσπότης Χριστὸς κρα-

104

ταιῶς τὸν ἰσχυρὸν ἔδησε καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ διήρπασεν.

105

Σολομὼν γὰρ οὐ μόνον οὐκ ἐδεσπότευσε τῶν δαιμόνων

106

βασιλικῶς, ἀλλὰ καὶ ὑπ' αὐτῶν ἐδεσποτεύθη πρὸς τῷ τέλει

107

διαφθαρείς. Ἀγαπήσας γὰρ τὸν τῆς πολυγαμίας ἔρωτα τῇ

108

τοῦ διαβόλου μαστροπότητι δελεασθείς, καὶ εἰς ἀγέλην

109

γυναικῶν ἀλλοφύλων ὡς ἵππος θηλυμανὴς ἐπιχρεμετίσας,

110

ἐρρύπωσε τὸν τῆς θεογνωσίας θάλαμον. Καταλιπὼν γὰρ

111

τὸν θεὸν τῶν πατέρων αὐτοῦ, ᾦ καὶ τὸν ναὸν ἐδείματο,

112

εἰδώλοις σπήλαια κατεσκεύαζεν. Πῶς οὖν δαιμόνων δε-

113

σπότης ὁ τῶν δαιμόνων δοῦλος;

114

Ὢ τῆς Ἰουδαϊκῆς κακίας,

115

ὢ τῆς τοῦ δεσπότου Χριστοῦ μακροθυμίας.

116

Ὀνειδιζόμενος παρακαλεῖ,

117

λοιδορούμενος προσίεται,

118

ῥαπιζόμενος ἐλευθεροῖ,

119

σταυρούμενος ὑπὲρ τῶν σταυρούντων προσεύχεται,

120

τὸν ἐκ γεννητῆς τυφλὸν ὀμματοῖ,

121

καὶ ὡς ἁμαρτωλὸς διαβάλλεται. Ἦ γὰρ οὐκ ἴστε ἄσυλον

122

τὴν μνήμην φέροντες, ὅτιπερ Ἰουδαίων παῖδες οἱ ψυχικῶς

123

τυφλώττοντες πρὸς τὸν σωματικῶς ἀναβλέψαντα ἐβόων

124

λέγοντες τῇ προτεραίᾳ· Δὸς δόξαν τῷ θεῷ· ἡμεῖς οἴδαμεν

125

ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὗτος ἁμαρτωλός ἐστιν;

126

Ὢ Ἰουδαϊκῶν ἀθυρώτων χειλέων. Ἁμαρτωλὸς ὁ Χριστός;

127

Καὶ πῶς ἁμαρτωλὸς ὁ ἁμαρτίας ἀφαιρούμενος;

128

Πότε δοῦλος δοῦλον ἐλευθεροῖ;

129

Πότε ὑπεύθυνος ὑπεύθυνον λυτροῦται;

130

Πότε χρεώστης χρεώστου τὸ χειρόγραφον διαρρήσσει;

131

Ἐλεύθερος δοῦλον ἐλευθεροῖ·

132

μὴ γὰρ δοῦλος δοῦλον;

133

Ἀνεύθυνος κατάδικον λυτροῦται·

134

μὴ γὰρ κατάδικος κατάδικον;

135

Εὔπορος χρεωφειλέτου τὸ χειρόγραφον διαρρήσσει·

136

μὴ γὰρ δέσμιος δέσμιον λύει;

137

Τί δὲ καὶ ἐθεάσασθε τοῦ δεσπότου Χριστοῦ ἁμαρτωλο-

138

ποιὸν δεῖγμα; Τὴν τοῦ ὕδατος εἰς οἶνον μεταβολήν; Τοῦτο

139

θεότητος κέλευσμα, οὐχὶ δὲ ἁμαρτίας ἔρευγμα. Ἀλλὰ τὴν

140

ἐκ νεκρῶν τοῦ Λαζάρου κλῆσιν; Καὶ τοῦτο ὡς ζωοποιὸς

141

ηὐθέντησεν, οὐχὶ δὲ ὡς ἁμαρτωλὸς ἐβαττολόγησεν. Ἡμῶν

142

δὲ σιωπησάντων, ὦ Ἰουδαῖοι, λάβετε τῆς πλάνης ὑμῶν

143

ὁδηγὸν αὐτὸν τὸν τυφλόν. Μὴ αἰσχυνθῆτε ὑπὸ τοῦ τυφλοῦ

144

ὁδηγηθῆναι· οὐ γὰρ εἰς βόθυνον ὑμᾶς ῥίπτει, ἀλλ' ἐπὶ

145

πέτραν ἵστησιν· ἔχει γὰρ λάμπουσαν, ἄσβεστον τὴν λαμ-

146

πάδα τῆς πίστεως.

147

Τί οὖν ὁ τυφλὸς πρὸς τοὺς Ἰουδαίους; Οὐκ ἠκούσθη

148

φησὶν ἀπὸ τοῦ αἰῶνος ὅτι ἤνοιξέ τις ὀφθαλμοὺς ἐκ

149

γεννητῆς τυφλοῦ.

150

Ὢ τῶν παραδόξων πραγμάτων. Ὁ ἀγράμματος τῶν νο-

151

μικῶν διδάσκαλος γίνεται λέγων πρὸς αὐτοὺς πεπαρρησι-

152

ασμένῃ γλώσσῃ· «Μάτην τῷ νόμῳ ἐπαναπαύεσθε. Οὐ λέγε-

153

τε τὸν Ἀβραὰμ δίκαιον καὶ Μωσέα καὶ Ἡλίαν καὶ Ἐλισ-

154

σαῖον καὶ πάντας τοὺς προφήτας δικαίους, τὸν δὲ Χριστὸν

155

ἁμαρτωλόν; Τίς τῶν παρ' ὑμῖν δικαίων ἐκ γεννητῆς τυφλὸν

156

ὠμμάτωσεν; Εἰ δὲ ἐκείνων οὐδεὶς ἴσχυσε τοῦτο ποιῆσαι, ὁ

157

δὲ ἁμαρτωλὸς φημιζόμενος πάντας ἐκείνους ὑπερηκόντισεν,

158

φθόνῳ τὸ ἐπ' ἐμοὶ θαῦμα καλύψαι βούλεσθε;»

159

Οἱ δὲ Ἰουδαῖοι πρὸς τὸν τυφλόν· «Ἐν ἁμαρτίαις σὺ ἐ-

160

γεννήθης ὅλος, καὶ σὺ διδάσκεις ἡμᾶς; Τοὺς προφήτας

161

ὑβρίζεις, ὑποβολιμαῖε τυφλέ;

162

Ἡλίας ὁ προφήτης νεκρὸν οὐκ ἀνέστησεν;

163

Ἐλισσαῖος ὁμοίως τὰ ὅμοια αὐτοῦ οὐ διεπράξατο;

164

Μωσῆς, ὁ μέγιστος προφήτης, τὴν πλωτὴν θάλασσαν ἤπει-

165

ρον οὐκ ἐποίησεν;

166

Οὐρανόθεν οὐκ ἐθήλασε μάννα;

167

Πέτρας ἀγόνου λαγόνας οὐκ ἤνοιξεν;

168

Τὴν θάλασσαν ἐμέσαι ὀρτυγομήτραν οὐ παρεσκεύασεν;

169

Παῦσαι τοίνυν, τυφλέ, παῦσαι· οὐ μείζω ταῦτα τῆς σῆς

170

πεφαντασμένης ἀναβλέψεως;»

171

Ὁ δὲ τυφλὸς πρὸς τοὺς Ἰουδαίους· «Ἀντιλέγεται ὑμῶν ἡ

172

καταρρητόρευσις· μάτην αὐχεῖτε. Οὐκ ἔχετε πρὸς ἀπαίδευ-

173

τον· ὅπερ ἡ ὄψις ἐζημίωσεν, ἡ ἀκοὴ ἀνεπλήρωσεν. Μωσῆς

174

καὶ Ἡλίας καὶ Ἐλισσαῖος, ἐφ' οἷς ἀναπαύεσθε καὶ ἐνα-

175

βρύνεσθε ὅτι ἐθαυματούργησαν, οἶδα κἀγώ, ἀλλ' ὅμως προ-

176

σευξάμενοι, ἱκετεύσαντες, δακρύσαντες, στενάξαντες, χρόνῳ

177

δεηθέντες, ἔλαβον τοῦ δώρου τὸ χάρισμα· ὁ δὲ παρὼν

178

Ἰησοῦς, ὁ παρ' ὑμῶν μὲν ἁμαρτωλὸς νομιζόμενος, παρ' ἐμοὶ

179

δὲ θεὸς γνωριζόμενος, σύνδρομον ἔχων τῇ θελήσει τὴν

180

δύναμιν βουλήσει μόνον τὸ λεῖπον ἀνεπλήρωσεν.»

181

Τί οὖν οἱ φαρισαῖοι πρὸς τὸν τυφλόν; Πολλὴ γὰρ ἡ

182

γενομένη κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ἀντίρρησις, ἣν οὐκ ἔχω δυ-

183

νάμεως ἐν τῷ παρόντι παραθέσθαι διὰ τὴν τοῦ καιροῦ

184

στενοχωρίαν καὶ τὴν τῶν προκειμένων ἐπιθυμίαν. Διὸ

185

χρεώστην ὑμῖν ἐν τῷ παρόντι ἑαυτὸν καθυπογράψας ἐπὶ τὸ

186

προκείμενον βαδιοῦμαι.

187

[Τί οὖν οἱ φαρισαῖοι πρὸς τὸν ποτὲ τυφλόν; «Εἰ θεὸν

188

ὀνομάζεις τὸν ὀμματώσαντά σε, πῶς πηλὸν μόνον ἐπέχρισέ

189

σου τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ἀπέστειλέ σε εἰς τὸν Σιλωὰμ

190

νίψασθαι; Ὁ Σιλωάμ σε οὖν ἐθεράπευσεν, μὴ ὁ ἀποστείλας

191

σε ἐκεῖ ὃν λέγεις θεόν.»

192

Ὁ δὲ τυφλὸς πρὸς τοὺς Ἰουδαίους· «Οὐχ ὁ Σιλωάμ, ἀλλ' ὁ

193

ἀποστείλας με ἐθεράπευσεν· ὁ γὰρ Σιλωὰμ ὁ <ἀπεσταλμέ-

194

νος> ἑρμηνεύεται. Εἰ δὲ διὰ τὸ ἀποσταλῆναί με ἐν τῷ

195

Σιλωὰμ κἀκεῖ νίψασθαι, τῷ Σιλωὰμ οὐχὶ δὲ τῷ ἀποστεί-

196

λαντι ἐπιγράφετε τὸ θαῦμα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ ὑπὸ Ἐλισ-

197

σαίου γενόμενον θαῦμα, ὅτε τὸν Νεεμὰν τὸν Σύρον ἐν τῷ

198

Ἰορδάνῃ ποταμῷ ἀπέστειλεν εἰπών· Λοῦσαι καὶ καθαρί-

199

σθητι, τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ ἐπιγράψατε καὶ μὴ Ἐλισσαίῳ

200

τῷ τοῦτο κελεύσαντι. Εἰ δὲ βούλεσθέ φησιν, ὦ Ἰουδαῖοι,

201

ἀκριβέστερον μαθεῖν, οὐ δι' οἰκείαν ἀτονίαν ἀλλὰ διὰ τὴν

202

ὑμετέραν πληροφορίαν ἀπέστειλέ με ὁ δεσπότης Χριστὸς

203

εἰς τὸν Σιλωάμ. Ὥσπερ γὰρ τὸν παράλυτον συσφίγξας

204

ἐκέλευσεν αὐτὸν τὴν κλίνην ἐπ' ὤμοις βαστάζειν, ἵνα τῆς

205

κλίνης θεωρουμένης μὴ δυνηθῇ κλαπῆναι τὸ θαῦμα, οὕτως

206

καὶ ἐνταῦθα πηλὸν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπιχρίσας ἐκέλευσέ με

207

τρέχειν εἰς τὸν Σιλωάμ, ἵνα πλειόνων μαρτύρων καταδρα-

208

μόντων μὴ δυνηθῆτε ὑμεῖς συκοφαντῆσαι τὴν ἀλήθειαν.»

209

Εὔκαιρον οὖν λοιπὸν ἐπὶ τὸ προκείμενον χωρῆσαι.]

210

Ἤκουες γὰρ ἀρτίως τοῦ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου βοῶντος·

211

Μεσούσης τῆς ἑορτῆς ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν καὶ

212

ἐδίδασκεν, καὶ ἐθαύμαζον πάντες οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες·

213

Πῶς οὗτος οἶδε γράμματα μὴ μεμαθηκώς;

214

Ὦ θαῦμα Ἰουδαϊκόν, καταγνώσεως πεπληρωμένον.

215

Πῶς οἶδε γράμματα μὴ μεμαθηκώς φησι γράμματα; Τού-

216

των δέεται ὁ τῶν γραμμάτων ποιητής; Πρὸς διδάσκαλον

217

ἔδει φοιτᾶν τὸν τῆς γλώττης τορνευτήν; Παιδείας δεῖται ὁ

218

σοφίαν ἀποστάζων; Δέλτων χρῄζει ὁ πτύχας οὐρανῶν

219

ἁπλώσας; Γραφεῖον ἔδει κρατεῖν τὸν τὰς πλάκας δακτύλῳ

220

ὑπογράψαντα;

221

Πῶς οὗτος γράμματα οἶδε μὴ μεμαθηκώς; Τὰ μείζονα

222

καταλιπόντες ἐπὶ τὰ ἐλάχιστα παραγίνεσθε· εἰ βούλεσθε

223

ἐρευνᾶν τὰ ἀνεξερεύνητα, εἴπατε πρῶτον πῶς τὸν ἐκ

224

γεννητῆς τυφλὸν ὠμμάτωσεν.

225

Μὴ γὰρ ἀκόνην ἐγύμνωσεν,

226

ἢ κολλύριον ἔλυσεν,

227

ἢ μήλην ἐπέδειξεν,

228

ἢ σπογγίον ἔβρεξεν,

229

ἢ τὴν κεφαλὴν τοῦ πηροῦ ἐξύρησεν,

230

ἵνα τὸ ῥεῦμα προσαναχαιτίσῃ;

231

Μὴ λεπτῇ διαίτῃ τοῦτον ἐρρύθμισεν;

232

Μὴ ἀντίδοτον αὐτῷ δέδωκεν, ἵνα τὴν χολὴν προκαθάρῃ;

233

Μὴ τραχώματος ξέσιν εἰργάσατο;

234

Μὴ νεφελοχυσίαν παρεκέντησεν;

235

Οὐχὶ ξένῃ καὶ ἐπιβλαβεῖ καὶ ἐναντίᾳ περιόδῳ ὅσον τὸ

236

ἐπ' ἀνθρώποις τοῦτον ὠμμάτωσεν· πηλὸν γὰρ μόνον τοὺς

237

ὀφθαλμοὺς ἔχρισεν. Πηλὸς δὲ καὶ τοὺς βλέποντας τυφλοῖ,

238

οὐχὶ δὲ τοὺς μὴ βλέποντας ὀμματοῖ.

239

Ὥσπερ τοίνυν, ὦ Ἰουδαῖοι, τὸν ἐκ γεννητῆς τυφλὸν ἄνευ

240

τέχνης ἰατρικῆς θεραπεύσας τῆς θεϊκῆς δυνάμεως αὐτοῦ

241

ἐνεφάνισε τὸ αὐτεξούσιον, οὕτως καὶ ἐνταῦθα ἄνευ μυθολο-

242

γίας ῥητορικῆς καὶ πλεκτάνης σοφιστικῆς καὶ ματαιοπονίας

243

ποιητικῆς καὶ περιεργίας γραμματικῆς καὶ βαττολογίας

244

ἀστρονομικῆς ἐδίδασκε τοὺς παρόντας, ἵνα καὶ ἐπὶ τοῦ

245

τυφλοῦ μάθωσιν οἱ παρόντες, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ χοῦν

246

λαβὼν ἀπὸ τῆς γῆς καὶ τὸν Ἀδὰμ πηλοπλαστήσας, καὶ ὧδε

247

μάθωσιν ἀριδήλως μετὰ τὴν τοσαύτην παίδευσιν, ὅτι αὐτός

248

ἐστιν ὁ εἰρηκὼς διὰ τοῦ προφήτου· «Ἄνοιξον τὸ στόμα

249

σου καὶ πληρώσω αὐτό.»

250

Τί οὖν ὁ κύριος; Ἀποκριθεὶς πρὸς τοὺς Ἰουδαίους ἔφη,

251

καθὼς ἀρτίως ἤκουες· Τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι; Οὐ

252

Μωσῆς ἔδωκεν ὑμῖν τὸν νόμον; Καὶ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ποιεῖ

253

τὸν νόμον.

254

Οἱ δὲ Ἰουδαῖοι πρὸς τὸν κύριον· «Οὐ ποιοῦμεν τὸν νόμον;

255

Οὐ διὰ τοῦτο βουλόμεθά σε ἀποκτεῖναι, ὅτι λύεις τὸ

256

σάββατον παραλύτους σφίγγων καὶ τυφλοὺς ὀμματῶν; Καὶ

257

λέγεις οὐ ποιοῦμεν τὸν νόμον;»

258

Ὁ δὲ κύριος πρὸς αὐτούς· «Τοῦτο οὐκ ἔστι ποιῆσαι τὸν

259

νόμον, ἀλλὰ ὑβρίσαι τὸν νόμον. Εἰ γὰρ ἄνθρωπός φησιν ἐν

260

σαββάτῳ περιτέμνεται, ἵνα μὴ λυθῇ ὁ νόμος Μωσέως,

261

ἐμοὶ χολᾶτε ὅτι ὅλον ἄνθρωπον ὑγιῆ ἐποίησα ἐν σαββάτῳ,

262

καὶ λογικοῦ τυφλὰς θυρίδας ἀνέῳξα; Τί ἀναγκαιότερον ἐν

263

σαββάτῳ, ὧ Ἰουδαῖοι,

264

σάρκας περιτέμνειν

265

ἢ παράλυτον σφίγγειν;

266

ἀκροβυστίαν ἀκρωτηριάσαι

267

ἢ ψυχὴν ἁμαρτιῶν ἀπαλλάξαι;

268

ξίφος ὀξῦναι

269

ἢ τυφλὸν ὀμματῶσαι;

270

δικαστήριον παράνομον συγκροτῆσαι

271

ἢ χάριν οἰκουμενικὴν πληθῦναι;

272

Εἰ ἄνθρωπον περιτέμνετε ἐν σαββάτῳ, ἵνα μὴ λυθῇ ὁ

273

νόμος, ἐμοὶ χολᾶτε ὅτι ὅλον ἄνθρωπον ὑγιῆ ἐποίησα ἐν

274

σαββάτῳ; Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν

275

κρίνατε.»

276

Ὢ τῶν παραδόξων πραγμάτων. Θεὸς ἀνθρώποις λέγει

277

περὶ ἑαυτοῦ· Τὴν δικαίαν μοι κρίσιν κρίνατε. Τῆς ἑαυτοῦ

278

θαυματουργίας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ κριτὰς ἐπισπᾶται λέγων

279

πρὸς αὐτούς·

280

«Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε. Μὴ

281

ὡς ἐπὶ Σωσάννης τὸν ἀναίτιον καταδικάσητε· ἐγὼ γὰρ

282

κἀκεῖ τὸν Δανιὴλ ἐξήγειρα, ἵνα τοὺς μὲν αἰτίους κολάσῃ,

283

τὴν ἀνεύθυνον δὲ εὐλυτώσῃ.

284

Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε. Μὴ

285

ὡς ἐπὶ τοῦ Ναβουθὲ παρανόμως με λιθοβολήσητε, ἵνα μὴ

286

μισθὸν τῆς παρανομίας ὡς ὁ Ἀχαὰβ αἱματολουσίαν πορ-

287

νικὴν ὑπομείνητε.

288

Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε. Ἀεὶ

289

γὰρ παρεκρίνατε, καὶ νῦν δικαίως κρίνατε. Οὐχ ὑμᾶς

290

ὀνειδίζων ὁ προφήτης Μιχαίας ἔλεγεν· Ἀκούσατε δὴ ταῦτα,

291

οἱ ἡγούμενοι οἴκου Ἰακὼβ καὶ οἱ κατάλοιποι οἴκου Ἰσραήλ,

292

οἱ βδελυσσόμενοι κρίμα καὶ πάντα τὰ ὀρθὰ διαστρέφοντες;

293

Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε·

294

ὀστᾶ γὰρ ἀνθρωπαρέσκων ἀπολοῦνται.

295

Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε.

296

Τί τὰ χείλη πρὸς συκοφαντίαν κινεῖτε;

297

Τί τὴν γλῶσσαν πρὸς δηλατόρευσιν ὀξύνετε;

298

Τί τὸ στόμα κατὰ τοῦ ἀνευθύνου χαλκεύετε; Οὐκ εἶπον

299

ὑμῖν ὅτι καὶ περὶ ἀργοῦ λόγου δεῖ ὑμᾶς δίκην εἰσπρα-

300

χθῆναι;

301

Τί τὸν διάβολον τέρπετε καὶ ἑαυτοὺς κατακρίνετε;

302

Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε.

303

Ὅπου ὑμνολογία, ἐκεῖ σαρκοφαγία;

304

Τί ἐβόησε Δαυῒδ λέγων· Τὸ στόμα μου λαλήσει σοφίαν;

305

Μὴ γὰρ “Τὸ στόμα μου λαλήσει συκοφαντίαν”;

306

Καὶ ἡ μελέτη τῆς καρδίας μου σύνεσιν.

307

Μὴ γὰρ “διαβολήν”;

308

Τί τιμιώτερον ἀκούειν παρὰ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου,

309

Στόμα φρονίμου ζητηθήσεται ἐν ἐκκλησίᾳ

310

ἢ “Ὧν τὸ στόμα ἐπλεόνασεν ἀδικίαν”;

311

Τί ἄμεινον ἀκούειν,

312

Στόμα δικαίου ἀποστάζει σοφίαν

313

ἢ Ὧν τὸ στόμα ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει;

314

Τί ἐπωφελέστερον ἀκούειν,

315

Ἀληθινὸν στόμα ἐμπλήσει γέλωτος

316

ἢ Στόμα καταψευδόμενον ἀναιρεῖ ψυχήν;

317

Τί τιμιώτερον ὑμᾶς λέγειν πρὸς τὸν κύριον,

318

Τὰ χείλη μου ἐπαινέσουσί σε

319

ἢ Τὰ χείλη ἡμῶν παρ' ἡμῖν ἐστιν· τίς ἡμῶν κύριός ἐστιν;

320

Πείσθητε τοίνυν τῷ εἰρηκότι· Φυλάξασθε γογγυσμὸν ἀνωφελῆ

321

καὶ ἀπὸ καταλαλιᾶς φείσασθε γλώσσης, ὅτι φθέγμα λάθριον

322

κενὸν οὐ παρελεύσεται, στόμα δὲ καταψευδόμενον ἀναιρεῖ

323

ψυχήν.

324

Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε,

325

ἀναμέσον ἐμοῦ καὶ Μωϋσέως. Μωϋσῆς γὰρ διὰ περιτομὴν

326

τὸν νόμον ἀκυροῖ, νόμον νόμῳ λύων, ἵνα περιτμηθῇ τὸ

327

βρέφος· ἐγὼ δὲ καὶ τὸν νόμον πληρῶ καὶ τὴν χάριν τιμῶ,

328

οὔτε γὰρ ξίφος τεχνικὸν ὀξύνω οὔτε μισθὸν πραγματευτι-

329

κὸν ζητῶ.

330

Μὴ κρίνετε κατ' ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνατε. Τί

331

με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι; Μάτην ταράσσεσθε, οὐδέπω βούλο-

332

μαι παθεῖν· ὅτε θέλω πάσχω, οὐχ ὅτε ὑμεῖς τοὺς ἥλους

333

χαλκεύετε. Οἰκονομίαν μετέρχομαι· μὴ γὰρ ἀνάγκην ὑφί-

334

σταμαι; Ἑαυτὸν ἐταπείνωσα, οὐδείς με ἔκδοτον ἔλαβεν.

335

Ἤκουες δὲ καὶ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τὰ αὐτά μοι

336

συνηγοροῦντος· τί γὰρ προσέθηκε λέγων; Ἐζήτουν αὐτὸν

337

πιάσαι καὶ οὐδεὶς ἐπέβαλεν ἐπ' αὐτὸν τὰς χεῖρας, ὅτι οὔπω

338

ἐληλύθει ἡ ὥρα αὐτοῦ.»

339

Τί βούλεται λέγειν οὐκ ἐληλύθει ἡ ὥρα αὐτοῦ; Ἀντὶ τοῦ

340

οὐδέπω ἦν πληρώσας τὰ δοκοῦντα αὐτῷ. Μὴ γάρ τις

341

νομιζέτω ἀκούων τοῦ εὐαγγελιστοῦ βοῶντος· ὅτι οὔπω

342

ἐληλύθει ἡ ὥρα αὐτοῦ, ὅτι ἡ ὥρα αἰτία, καθὼς Ἑλλήνων

343

παῖδες ματαιολογοῦσιν, ὅτι ὥρισται ἑνὶ ἑκάστῳ τῶν ἀν-

344

θρώπων καὶ ὁ τρόπος τοῦ θανάτου καὶ ἡ ἡμέρα καὶ ἡ ὥρα

345

καὶ τὸ πῶς δεῖ ἀποθανεῖν, καὶ οὐχ οἷόν τέ ἐστιν ἀποθανεῖν

346

τινα, εἰ μὴ ἔλθῃ τῆς εἱμαρμένης ἡ ἀπόφασις. Ἄπαγε τῆς

347

ἀτοπίας. Γραώδης ἡ τοιαύτη διήγησις καὶ σφόδρα ληρώδης

348

καὶ τῆς ἀληθείας ἀντίδικος. Εἰ γὰρ ὥρισται ἑνὶ ἑκάστῳ ὁ

349

τρόπος τοῦ θανάτου καὶ ἡ ἡμέρα καὶ ἡ ὥρα καὶ τὸ πῶς δεῖ

350

ἀποθανεῖν, καὶ οὐχ οἷόν τέ ἐστι διαφυγεῖν,

351

διὰ τί ἀρρωστοῦντες ἰατρικὴν βοήθειαν ἐπισπώμεθα, ἵνα

352

θᾶττον τὸ λυποῦν ἐπικόψωμεν;

353

διὰ τί δὲ καὶ πλέοντες λιμένας ἐπιζητοῦμεν καὶ ἄστρον

354

παραφυλαττόμεθα;

355

διὰ τί δὲ καὶ ὁδοιποροῦντες τοὺς λῃστρικοὺς τόπους ἐκκλί-

356

νομεν;

357

διὰ τί δὲ καὶ πολεμεῖν πρὸς ἐχθροὺς παρασκευαζόμεθα καὶ

358

θυρεοὺς συμπλέκομεν καὶ βέλη ὀξύνομεν καὶ τειχομαχίας

359

ἐγείρομεν,

360

εἰ ὥρισται ἑκάστῳ καὶ οὐχ οἷόν τέ ἐστι διαφυγεῖν τινα;

361

Ἄλλως δέ, διὰ τί τὸν Κάϊν βδελυττόμεθα, εἰ ὥριστο τῷ

362

Ἄβελ τοιουτότροπος θάνατος;

363

Διὰ τί δὲ καὶ τοὺς φονεῖς φονεύομεν, εἰ κεχρεώστητο

364

ἐκείνους οὕτως ἀποθανεῖν;

365

Διὰ τί δὲ καὶ προσευχόμεθα πολυετίαν ἐτῶν δέξασθαι καὶ

366

μὴ ἐμπεσεῖν εἰς πειρασμόν; Οὐχ ὅτι ἀληθής ἐστιν ὁ

367

δεσπότης Χριστὸς ὁ εἰρηκὼς περὶ τοῦ πιστοῦ· Μακρότητα

368

ἡμερῶν ἐμπλήσω αὐτὸν καὶ δείξω αὐτῷ τὸ σωτήριόν μου,

369

καὶ πάλιν· Ἐπικάλεσαί με ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς σου, καὶ

370

ἐξελοῦμαί σε, καὶ δοξάσεις με;

371

Ἦ γὰρ οὐκ ἴσμεν σαφῶς ἐκ τῶν ἀρτίως ἡμῖν ὑπαναγνω-

372

σθέντων ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων, ὅτι ὁ κορυφαῖος

373

τῶν ἀποστόλων Πέτρος ἐν θλίψει τὸν κύριον ἐπικαλεσάμε-

374

νος ἐν τῇ φυλακῇ τῆς παρ' αὐτοῦ βοηθείας τετύχηκεν;

375

Μόνον γὰρ ἐν θλίψει ἐβόησεν ὁ μακάριος Πέτρος, εὐθέως

376

ὁ κύριος ὑψόθεν ἄγγελον πέμψας, ὁ μεγάλης βουλῆς τῆς

377

τοῦ πατρὸς ἄγγελος, τοῦ Πέτρου τὴν φυλακὴν ἐφώτισεν,

378

ὡς καὶ τῶν τριῶν παίδων τὴν κάμινον ἐδρόσισεν. Εἷς γὰρ

379

καὶ ὁ αὐτὸς κύριος,

380

ὁ κἀκεῖ τοὺς ἄνθρακας ῥόδα δείξας

381

καὶ ὧδε τὰ δεσμὰ διαρρήξας·

382

ὁ κἀκεῖ τὴν εἰκόνα συντρίψας

383

καὶ ὧδε τὴν ἀσέβειαν ἀφανίσας·

384

ὁ κἀκεῖ τὸν Ναβουχοδονόσορ αἰσχύνας

385

καὶ ὧδε τὸν Ἡρῴδην πατάξας·

386

ὁ κἀκεῖ τοὺς Βαβυλωνίους συγκαύσας

387

καὶ ὧδε τοὺς Ἰουδαίους αἰχμαλωτίσας.

388

Τίς δὲ καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ ἀναγνώσματος; Ἀναγκαῖον τὰ μὲν

389

παραθέσθαι, τὰ δὲ ἐν ἑτέρῳ καιρῷ ταμιεύσασθαι. Ἤκουες

390

γὰρ ἀρτίως τοῦ συγγραφέως Λουκᾶ λέγοντος· Κατ' ἐκεῖνον

391

τὸν καιρὸν ἐπέβαλεν Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς τὰς χεῖρας

392

κακῶσαί τινας τῶν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας. Ἀνεῖλε δὲ Ἰάκωβον

393

τὸν ἀδελφὸν Ἰωάννου μαχαίρᾳ. Ἰδὼν δὲ ὅτι ἀρεστόν ἐστι

394

τοῖς Ἰουδαίοις προσέθετο συλλαβεῖν καὶ Πέτρον, ὃν καὶ

395

πιάσας ἔθετο εἰς φυλακήν, παραδοὺς τέσσαρσι τετραδίοις

396

στρατιωτῶν φυλάσσειν αὐτόν, βουλόμενος μετὰ τὸ πάσχα

397

ἀναγαγεῖν αὐτὸν τῷ λαῷ.

398

Ὄντως ἑορτάζομεν σήμερον, ὅτι οὐ μόνον δεσποτικοὺς

399

ἀλλὰ καὶ μαρτυρικοὺς ἀγῶνας θεωροῦμεν·

400

Ἰάκωβος σφάζεται

401

καὶ Ἰωάννης ἀγάλλεται,

402

Πέτρος φυλακίζεται

403

καὶ ἡ ἐκκλησία προσεύχεται,

404

τὰ δεσμὰ διαρρήσσεται

405

καὶ ὁ διάβολος περισχίζεται,

406

τὸ πάσχα τῶν Ἰουδαίων πεπλήρωται

407

καὶ ὁ ζητούμενος οὐχ εὑρίσκεται,

408

Ἡρῴδης τοὺς φύλακας κατακρίνει

409

καὶ Πέτρος τὸ θαῦμα καταγγέλλει,

410

ἡ σιδηρᾶ πύλη ἠνοίγετο

411

καὶ ἡ Ἰουδαϊκὴ καρδία οὐ κατηνοίγετο.

412

Κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἐπέβαλεν Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς τὰς

413

χεῖρας.

414

Ποῖον καιρόν;

415

Καθ' ὃν τὸ βασιλικὸν τοῦ σωτῆρος ὄνομα

416

χωλοῖς δρόμον ἐχαρίζετο,

417

σιμικινθίοις νόσους ἐφυγάδευσεν,

418

σκιαῖς πυρετοὺς ἀπεσπόγγιζεν,

419

μαρτυρικοὺς στεφάνους συνέπλεκεν,

420

Ἰάκωβον στεφάνῳ μαρτυρικῷ κατεκόσμησεν,

421

Ἰωάννην θεολόγον ἐδείκνυεν,

422

Πέτρον παλαιστὴν γενναῖον ἐφύλαττεν.

423

Κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἐπέβαλεν Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς τὰς

424

χεῖρας.

425

Ποῖον καιρόν;

426

Ὅτε ξόανα τῆς βάσεως ἔπιπτον

427

καὶ εἴδωλα χλευάζειν οὐκ ἴσχυον,

428

ὅτε βωμοὶ ἀνεσκάπτοντο

429

καὶ ἱερεῖς ἐκόπτοντο,

430

ὅτε ἐγγαστρίμυθοι ἐφιμοῦντο

431

καὶ περιάπτων μαγγανεῖαι ἐρρίπτοντο.

432

Κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἐπέβαλεν Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς τὰς

433

χεῖρας.

434

Ποῖον καιρόν;

435

Καθ' ὃν ἡ συναγωγὴ διελύετο

436

καὶ ἡ ἐκκλησία συνεσφίγγετο,

437

καθ' ὃν οἱ νομικοὶ ἠπόρουν

438

καὶ οἱ ἀπόστολοι ηὐπόρουν,

439

καθ' ὃν ἡ περιτομὴ τῆς σαρκὸς ἐμειοῦτο

440

καὶ ἡ σφραγὶς τῆς καρδίας ἐπληθύνετο,

441

καθ' ὃν τὰ ἄζυμα ἐφθίνει

442

καὶ ὁ ἐπουράνιος ἄρτος ἤνθει,

443

καθ' ὃν ἡ ἑπτάμυξος λυχνία ἐσβέννυτο

444

καὶ ὁ δωδεκάκτινος σταυρὸς ἀνήπτετο.

445

Κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἐπέβαλεν Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς τὰς

446

χεῖρας κακῶσαί τινας τῶν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας.

447

Ὦ βασιλέως φρόνησις, μᾶλλον δὲ τυράννου ἐπιχείρησις.

448

Ποῖος γὰρ βασιλεύς, ὁ μὴ ὢν ἐν τῇ χειρὶ τοῦ θεοῦ, ἀλλ' ἐν

449

τῇ βουλῇ τοῦ διαβόλου; Πέτρον σπεύδεις φονοκτονῆσαι, ὦ

450

Ἡρῴδη; Διὰ τί;

451

Μὴ γὰρ ἀνταρσίαν ἐμελέτησεν;

452

Μὴ γὰρ διάδημα κατεσκεύασεν;

453

Μὴ γὰρ πορφύραν ἐκτήσατο;

454

Μὴ γὰρ θησαυροὺς χρημάτων ἐπλήθυνεν;

455

Μὴ γὰρ ὁπλίτας ἐμισθώσατο;

456

Μὴ γὰρ πόλεις ἰσχυρὰς ἤγειρεν;

457

Γυμνὸς καὶ ἄπορος ὑπάρχει ὁ Πέτρος ἐν τοῖς σωματικοῖς,

458

κατέλιπε καὶ τὰ πατρῷα δίκτυα καὶ τὴν ἁλιευτικὴν σκάφην

459

καὶ τῆς τῶν ἰχθύων ἄγρας κατεφρόνησεν. Ἐπείσθη τῷ

460

δι' ἡμᾶς πτωχεύσαντι Χριστῷ λέγοντι· «Μὴ κτήσησθε χαλ-

461

κὸν ἢ πήραν ἢ βαλλάντιον μηδὲ διπλοῦν χιτῶνα.»

462

Ὦ Ἡρῴδη, τί τοὺς βαρβάρους καταλιπὼν τοῖς ἀποστόλοις

463

πολεμεῖς; Τί τειχομαχίας ἀργῶν τὴν ἐκκλησίαν διορύττεις;

464

Τί τὰς χεῖρας ἐκτείνεις, οὐχ ἵνα τυράννου τὴν κώμην

465

κατάσχῃς, ἀλλ' ἵνα θυσιαστήριον τοῦ βασιλέως Χριστοῦ

466

στρέψῃς;

467

Κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἐπέβαλεν Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς τὰς

468

χεῖρας κακῶσαί τινας τῶν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας.

469

Ὦ χεῖρες Ἡρῴδου εἰς προσευχὴν μὴ ἐκτεινόμεναι, ἀλλ' εἰς

470

δικαιοκτονίαν ὁπλιζόμεναι. Αὗται γὰρ αἱ χεῖρες, ὡς ἴστε,

471

κατὰ τοῦ στύλου τῆς ἐκκλησίας ὡπλίσθησαν. Ταύτας τὰς

472

χεῖρας θεωρήσας ὁ Πέτρος ἐβόα καὶ προσηύχετο ἐν τῇ

473

φυλακῇ τὰ τοῦ Δαυῒδ ῥήματα λέγων· Μὴ συναπολέσῃς μετὰ

474

ἀσεβῶν τὴν ψυχήν μου καὶ μετὰ ἀνδρῶν αἱμάτων τὴν ζωήν

475

μου, ὧν ἐν χερσὶν αἱ ἀνομίαι· ἡ δεξιὰ αὐτῶν ἐπλήσθη

476

δώρων. Εἰ μὴ γὰρ μισθὸν ὁ Ἡρῴδης παρὰ Ἰουδαίων

477

ἐλάμβανεν, οὐκ ἂν τὸ φάσγανον τῆς παρανομίας ὤξυνεν,

478

Ἰάκωβον ἀνεῖλε μαχαίρᾳ, Πέτρον δυσὶν ἁλύσεσι συνέδησε

479

βουλόμενος αὐτὸν μετὰ τὸ πάσχα ἀναγαγεῖν τῷ λαῷ.

480

Ὦ πάσχα Ἰουδαϊκόν, ἀεὶ μεταξὺ αἱμάτων ἀθῴων μιγνύμε-

481

νον. Τὸν δεσπότην Χριστὸν πρὸ τοῦ πάσχα ἐσταύρωσαν,

482

τὸν μαθητὴν αὐτοῦ Πέτρον μετὰ τὸ πάσχα ἀνελεῖν ἐβούλον-

483

το. Ὦ πάσχα ἄναγνον, ὦ συναγωγὴ αἱματοποσίας φίλη.

484

Καλῶς ὁ Σολομὼν ἐκ πολλῶν τῶν χρόνων τὴν τῶν Ἰου-

485

δαίων συναγωγὴν «βδέλλαν» προσηγόρευσεν. Διὰ τί; Ὡς

486

ἀλλοτρίων αἱμάτων ἑλκύστριαν.

487

Βουλόμενος αὐτὸν μετὰ τὸ πάσχα ἀναγαγεῖν τῷ λαῷ. Διὰ

488

τί δὲ μὴ ἐν τῷ πάσχα; Τιμῶσι δῆθεν τὴν ἑορτὴν τοῦ

489

πάσχα. Ὦ τιμὴ ὕβρεως πεπληρωμένη. Εἰ οὐκ ἐξὸν ἐν τῷ

490

πάσχα φονεῦσαι, μηδὲ δήσητε ἐν τῷ πάσχα. Τὴν ἑορτὴν

491

δοκεῖτε τιμᾶν τὸν φόνον θησαυρίζοντες; Τὸ θῦμα κατέχετε

492

καὶ θύειν οὐ νομίζετε; Ὦ εὐλάβεια κατακρίσεως πεπληρω-

493

μένη, μᾶλλον δὲ ὦ παρανομία ἄχρι τῆς δεῦρο παρά τινων

494

φυλαττομένη, ἐκεῖθεν ἀρχὴν λαβοῦσα καὶ τέλος εὑρεῖν μὴ

495

ἐπιζητοῦσα.

496

Ἦ γὰρ οὐκ ἴσμεν ὅτι πολλάκις τινὲς τῶν ἐν δυναστείᾳ

497

ἐξεταζομένων ἀνεύθυνόν τινα ἐν φυλακῇ δημοσίᾳ κατα-

498

κλείσαντες, μόνον ἐπιστῇ τὸ τίμιον πάσχα, εὐθέως δῆθεν

499

τῆς δημοσίας φυλακῆς ἀπαλλάττουσιν, ἑτέραν φυλακὴν χα-

500

λεπωτέραν ἐπινοοῦντες ἢ παρ' ἑαυτοῖς φυλάττοντες καὶ λι-

501

μῷ ἄγχοντες ἢ εἰς τὸν οἶκον τοῦ ἐκβιβαστοῦ συγκλείοντες

502

τοῦ ἀκόρεστα κεχηνότος, μὴ συνορῶντες ὅτι τοῦτο οὐκ ἔ-

503

στι τὴν ἑορτὴν τιμῆσαι, ἀλλὰ τὸν δεσπότην Χριστὸν ὑβρί-

504

σαι. Θέλεις ἑορτάσαι, τῆς συκοφαντίας ἐλευθέρωσον τὸν

505

σύνδουλόν σου· τότε γάρ τις κυρίως ἑορτάζει, οὐχ ὅτε ση-

506

ρικὴν στολὴν ἐγκαινίζει, ἀλλ' ὅτε τεθλιμμένην ψυχὴν ἐλευ-

507

θερώσει.

508

Τῷ δὲ θεῷ χάρις εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

1t

{Λεοντίου πρεσβυτέρου Κωνσταντινουπόλεως

2t

λόγος εἰς τὴν ἁγίαν πεντηκοστήν}

Ὅσοι περὶ τὴν παροῦσαν ἑορταστικὴν ἀένναον χάρινἐπείγεσθε, τῇ πηγῇ τῶν ἀγαθῶν Χριστῷ προσδράμωμεν.Πηγὴ περὶ ἧς ὁ προφήτης βοᾷ πρὸς τὸν πατέρα τῶνφώτων· Ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, ἐν τῷ φωτί σουὀψόμεθα φῶς· τουτέστιν ἐν τῷ σῷ μονογενεῖ υἱῷ τὸπνεῦμα τὸ ἅγιον. Καλῶς οὖν ὁ προφήτης τὸν δεσπότηνΧριστὸν «πηγὴν» προσηγόρευσεν. Ἔστι μὲν ἔστιν, ὦ φίλοι,καὶ κοσμικὴν πηγὴν ἐν διαφόροις τόποις ἀργυρόχροονκατιδεῖν, καὶ τὰς ἐν βάθει ψηφῖδας ἐν τῷ πέλματι κειμέναςτῇ καθαρότητι τοῦ ὕδατος ἐπάνω σκοπῆσαί τινα ἐπικύπτον-τα. Τοῦ γὰρ ἐμπύρου χρυσοτόξου τούτου ἡλίου ἐν ἡμέρᾳθερινῇ πλατύτερον τὰς ἑαυτοῦ ἀκτῖνας ἀβρόχως ἐνανα-παύσαντος τῇ τοῦ ὕδατος νωτοφορίᾳ, εὐθέως ὁ τῇ τοιαύτῃπηγῇ προσπελάσας ὁδοιπόρος ἀζήμιος οὐ παρέρχεται· τὰςχεῖρας γὰρ ἀντὶ κρατῆρος κοιλάνας καὶ ὅλον ἑαυτὸν ἡδέωςκυρτώσας,τοῦ ὕδατος ἀρύεται,τὴν δίψαν ἰᾶται,τὸν καύσωνα παραμυθεῖται,τὸ πρόσωπον διαθερμανθὲν δροσίζει,τὰς αἰσθήσεις διαλυθείσας συνάγει,τὴν ψυχὴν στενοχωρουμένην πλατύνει,τὴν καρδίαν λιθουμένην λεαίνει,τὰ γόνατα βαδίζειν μὴ βουλόμενα παλινδρομεῖν ἀναγκάζει.Ἀλλ' αὕτη μὲν ἡ ἀργυρόχροος πηγὴδίψαν μὲν πολλάκις ἰᾶται, σπλῆνα δὲ βλάπτει,καὶ καύσωνα μὲν πολλάκις παραμυθεῖται, τὸ δὲ ἧπαρ νοσεῖν παρασκευάζει,καὶ τὴν ψυχὴν μὲν πολλάκις ἐκπηδῆσαι τοῦ σώματος βου-λομένην παρακατέχει, ψύξιν δὲ τῷ θώρακι ἐνθηκιάσασα πολυχρόνιον πάθος γεννᾷ.Ὁ δέ γε δεσπότης ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ καλῶς «πηγὴ»προσαγορευθείς, οὐχ ὡς βρύων ἀργυρόχροα νάματα,ἀλλ' ὡς λιμνάζων θεόκρατα διδάγματα, οὐ μέρος μέν τι τῶνπιστῶν θεραπεύει, μέρος δέ τι τραυματίζει· ἐξ ὁλοκλήρουδὲ τὴν ὁλοκληρίαν δωρούμενος, ἐκεῖνα τοῖς προστρέχουσιχαρίζεται, ἅπερ αὐτὸς παρὰ μηδενὸς δανεισάμενος κέκτηται.

36

Οὐ γὰρ εἰς μακρὰν ὁ δεσπότης Χριστὸς τοὺς πιστοὺς

πέμπει τὸ ζῶν ὕδωρ ἀρύσασθαι, ἀλλ' ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆςγνώσεως ἔχειν αὐτὸ προτρέπεται· ἤκουες γὰρ αὐτοῦἀρτίως λέγοντος· Ἐάν τις διψᾷ, ἐρχέσθω πρός με καὶπινέτω· ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, καθὼς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοὶἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος.Ἔστι μέν, ὦ φίλε, καὶ τετραρόων ποταμῶν μήτηρ πηγὴ ἐντῷ Ἐδὲμ παραδείσῳ, ἀλλ' ἐκείνη ἐπὶ γῆς ἐκοιλάνθη, καὶκάτωθεν ἔχει τὸ ῥεῖθρον, καὶ τῷ παρόντι συνδιαλύεται βίῳ·τῶν βαπτιζομένων γὰρ μὴ παρόντων περιττὴ ἡ τῶν ὑδά-των χρῆσις. Ὁ δέ γε δεσπότης ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ἡἀένναος πηγή,οὐκ ἐκ τῆς γῆς ἀναδίδοται, ἀλλ' ἐκ τῶν οὐρανῶν διαδίδοται·οὐκ ἐν μέρει περιγράφεται, ἀλλὰ πανταχοῦ δοξάζεται·οὐ τοῖς φθαρτοῖς συμφθείρεται, ἀλλὰ τοῖς φθειρομένοις ἀφθαρσίαν χαρίζεται.Καὶ τὴν μὲν τοῦ ἐν Ἐδὲμ παραδείσου πηγὴν τέσσαρεςμόνοι ποταμοὶ θηλάζουσιν· Γηῶν, Φισῶν, Τίγρις, Εὐφράτης.Ἀλλ' οὗτοι μὲν μερικοὶ καὶ ὀλιγόροοι, καὶ οὐ πᾶσαν τὴνγῆν ἀρδεύοντες, καὶ ἐν χειμῶνι μὲν πλημμυροῦντες, ἐν δὲθέρει ὀλιγοροῦντες· τῆς δὲ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ τούτουπαραδείσου πηγῆς οἱ ἀποστολικοὶ ποταμοὶ ποταμοὶ πολλοὶ μὲν καὶἄπειροι, εἰ καὶ Ἰούδας ἐψύγη. Κατανόησον δὲ μετὰ πάντωνκαὶ τοὺς τέσσαρας εὐαγγελικοὺς μεγάλους ποταμούς, Ματ-θαῖον, Λουκᾶν, Μάρκον, Ἰωάννην, οἵτινες πᾶσαν κώμην καὶπατρίδα καὶ πόλιν ἀρδεύουσι τοῖς θείοις διδάγμασιν. Εἰγὰρ ἀστὴρ ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ, κατὰ τὴν τοῦΠαύλου διδασκαλίαν, πῶς οὐχὶ τῶν σαρκικῶν τὰ πνευματι-κὰ προύχει;Τί τοιοῦτον ὁ ἐν Ἐδὲμ παράδεισος ἔχων εὑρίσκεται, οἷον ὁἐκκλησιαστικὸς οὗτος λειμὼν φέρων γνωρίζεται;Ἐκεῖ ὁ Ἀδὰμ ὡς δραπέτης κρυπτόμενος, ὦδε ὁ δεσπότης Χριστὸς ὡς θεὸς προσκυνούμενος·ἐκεῖ Εὕα πτερνιζομένη, ὧδε Μαρία δοξαζομένη·ἐκεῖ ξύλον θάνατον ὀλυνθίζον, ὧδε ξύλον ζωὴν βλαστάνον·ἐκεῖ ὄφις ψευδολογίαν γλωσσίζων,

79

ὧδε τὸ ἅγιον πνεῦμα θεολογίαν σοφιστεῦον·

ἐκεῖ νομοθεσία παρακουσθεῖσα, ὧδε θεογνωσία βεβαιωθεῖσα·ἐκεῖ ῥοδωνιά, ὧδε παρθενία·ἐκεῖ κρίνον λευκόφυλλον, ὧδε νεοφώτιστος λαμπρόψυχος·ἐκεῖ ἀναδενδράδες μεγαλορῶγοι, ὧδε ἄνδρες φιλόλογοι·ἐκεῖ φυλλάδες ἄγριαι, ὧδε γυναῖκες ἅγιαι·ἐκεῖ πηγὴ ἄφωνος, ὧδε ποταμοὶ μεγαλόφωνοι.Ἤκουες γὰρ ἀρτίως τοῦ ποταμοῦ Εὐφράτου, λέγω δὴ τοῦεὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου βοῶντος καὶ λέγοντος· Ἐν τῇ ἐ-σχάτῃ ἡμέρᾳ τῇ μεγάλῃ τῆς ἑορτῆς εἱστήκει ὁ Ἰησοῦς καὶἔκραζε λέγων· Ἐάν τις διψᾷ, ἐρχέσθω πρός με καὶ πινέτω.Τί λέγεις, ὦ φίλε, μᾶλλον δὲ τί βραδύνεις; Χριστὸς καλεῖ,μηδεὶς ὀκνείτω· πηγὴ βοᾷ, μηδεὶς παραιτείσθω. Πάντεςδιψῶμεν, πάντες προσέλθωμεν· ὅσον ἀρυόμεθα, τοσοῦτονπεριττεύει. Βοήσωμεν, οἱ τοῦ Δαυῒδ φίλοι, τὰ τοῦ Δαυῒδπρὸς τὴν ἀένναον πηγὴν λέγοντες· Ὃν τρόπον ἐπιποθεῖ ἡἔλαφος ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων, οὕτως ἐπιποθεῖ ἡ ψυχήμου πρὸς σέ, ὁ θεός.Καλῶς οὖν ἔλεγεν ὁ εὐαγγελιστής· Ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ τῇμεγάλῃ τῆς ἑορτῆς. Καλῶς καὶ ἐσχάτην ταύτην τὴν ἑορ-τὴν καὶ μεγάλην προσηγόρευσεν· ἔστι γὰρ ἐσχάτη καὶμεγάλη καὶ πρώτη. Ἐσχάτη πρὸς Ἰουδαίους· τὰ ἔσχατα γὰραὐτοῖς συνέβη κακὰ διὰ τὴν εἰς Χριστὸν παρανομίαν, καὶἡ αἰσχύνη τοῦ προσώπου αὐτῶν ἀπεκαλύφθη. Ὅθεν ὁκύριος ὀνειδίζων τὴν μητρόπολιν αὐτῶν Ἱερουσαλὴμ ἔλε-γεν· Ὄψις πόρνης ἐγένετό σοι, ἀπηναισχύντησας πρὸςπάντας. Ἐσχάτη οὖν πρὸς Ἰουδαίους, πρώτη πρὸς Χριστια-νούς· ἐκείνων ἡ τρυγία, ἡμῶν ἡ καθαροποσία· ἐκείνων τὰγίγαρτα, ἡμῶν τὰ ὑπολήνια.Καλῶς οὖν ἐσχάτην καὶ μεγάλην ἑορτὴν ταύτην ὁ εὐαγγε-λιστὴς προσηγόρευσεν. Τί γὰρ μεγαλειότερον ταύτης τῆςπαρούσης ἑορτῆς; Πᾶσα ἑορτὴ δεσποτικὴ τοὺς ζῶνταςμόνον ἱλαρύνει, αὕτη δὲ ἡ τῆς πεντηκοστῆς ἑορτὴ οὐ μόνοντοὺς ζῶντας ἱλαρύνει, ἀλλὰ καὶ τοὺς τεθνεῶτας προσαγο-ρεύει.Αὕτη ἡ τῆς πεντηκοστῆς ἑορτὴ καὶ τὰς ἐκκλησίας φωτίζει καὶ τὰ μνήματα ῥοδίζει·αὕτη ἡ τῆς πεντηκοστῆς ἑορτὴ καὶ τοὺς οἴκους εὐωδιάζει καὶ τοὺς τύμβους μυρίζει.Τί γὰρ μεγαλειότερον ταύτης τῆς ἑορτῆς, ἐν ᾗ τὸ ἅγιονπνεῦμα τὴν ἐμφάνειαν ποιησάμενον τὸν φωτισμὸν τῶνγλωσσῶν τοῖς ἀποστόλοις ἐχαρίσατο;Σήμερον ὁ Χριστιανισμὸς ἐρριζώθη,σήμερον ὁ Ἰουδαϊσμὸς ἐμαράνθη,σήμερον ὁ Ἑλληνισμὸς ἐκαπνίσθη,σήμερον ὁ αἱρετισμὸς ἐνεφράγη,σήμερον ὁ θεῖος δογματισμὸς ἐπλατύνθη. Ἐροῦσι δὲ πάντως τινές· «Καὶ πῶς σήμερον ὁ αἱρετισμὸςἐνεφράγη, ὁ δὲ θεῖος δογματισμὸς ἐπλατύνθη;»Πῶς; Ἐκ τῆς τοῦ κυρίου διδασκαλίας. Σήμερον γὰρ ὁκύριος ἡμᾶς σαφέστερον ἐδίδαξε διὰ ὑποδείγματος ἐναρ-γοῦς μίαν οὐσίαν πατρὸς καὶ υἱοῦ καὶ ἁγίου πνεύματος ἐντρισὶ διαφόροις ὑποστάσεσιν. Εἰ γὰρ πηγὴν καὶ ὕδωρ καὶποταμὸν οὐδεὶς δύναται χωρίσαι, πῶς οἱ τῶν αἱρετικῶνπαῖδες μερίζειν τολμῶσι τὸν πατέρα τοῦ υἱοῦ καὶ τὸν υἱὸν