De Libero Arbitrio

Ὁ μὲν Ἰθακήσιος γέρων κατὰ τὸν τῶν Ἑλλήνων μῦθον, τῆς Σειρήνων βουλόμενος ἀκοῦσαι ᾠδῆς διὰ τὴν τῆς φωνῆς ἀκόλαστον ἡδονήν, δεσμώτης ἔπλει εἰς τὴν Σικελίαν καὶ τὰς τῶν ἑταίρων ἐνέφραττεν ἀκοάς, οὐκ ἐκείνοις ἕνεκα τῆς ἀκροάσεως φθονῶν, οὐδὲ ἑαυτὸν δεσμῷ περιβάλλειν ἐπιθυμῶν, ἀλλ' ὅτι τέλος τῆς ἐκείνων ᾠδῆς τοῖς ἀκούουσι θάνατος ἦν· τοιαῦται γάρ > παρ’ Ἕλλησιν ᾖδον αἱ Σειρῆνες.

ἐγὼ δὲ τοιαύτης μὲν ᾠδῆς ἀκροατὴς οὐ γίνομαι, 3 Odyss. 12, 158 ff — Klem. Protr. 9 S. 64, 29 ff. 12 S. 83, 8 ff ählin. Symp. 8, 1 S. 81, 16. De res. I, 28, 1 — 7 Rom. 6, 21 FS; vgl. Zacharias Mityl. PGr. 85, 1037. 1073 (Physiol. 23) 1 F 193 τοῦ ἁγίου Μεθοδίου, ἐπισκόπου Ὠλύμπου καὶ μάρτυρος S; ἐπισκ. Ὠλ. eppa olympiiskago : pathilipiiskago HSS, so wohl auch in der Überschrift von De lepra pa aus episcopa, wie der Schreiber der Bemerkung am Rand eppa erkannt zu haben scheint 2 vor ΠΕΡΙ T. AYT. + Περὶ θεοῦ, περὶ ὕλης καὶ (vgl. F über c. 5) S, dann »Herr, segne « + Sa, »Segne « + Sb: περὶ αὐτεξουσίου auch C Ph Ι nach ΑΥΤΕΞ. + λόγος ά Meursius 3 Ὀ μὲν] davor ΟΡΘΟΔ. + d. Ausgg. Ι Ἰθακήσιος: »griechische« S 3ff Zachar. S. 1037 τὰς Σειρῆνας μιμούμενοι τὰς Ὁμηρικὰς τῇ τῆς μουσικῆς ἡδονῇ τῶν φιλακροαμόνων κατακλούσας τὰ ὦτα καὶ θανάτῳ ζημιούσης τοὺς πειθομένους, ὅθεν ἐπαινῶ . . τὸν Ἰθακήσιον ἐκεῖνον στρατιώτην . . οὐ τοίνυν τὰ παρ’ ἡμῖν τοιαῦτα. S. 1073 τότε τὸν κηρὸν τοῖς ὠσὶν ἐπιτίθεμεν τὸν Ὁμηρικόν· οὕτω τε τὴν ἀλέθριον ᾡδὴν τῶν θανατηφόρων Σειρήνοιν ἀποφυγγἀνομεν 3 κατ)ὰ — μῦ(θον) auf Rasur F 4 σιρήνων stets F Ι ᾠδῆς . . φωνῆς: φωνῆς . . ᾠδῆς w. e. seh. S 5 »seiner « S, doch τὰς τῶν τε) ἑαυτοῦ ἑταίρων las wohl kaum S Ι ἑτέρων F 7 ἑαυτὸν auch S 7f τῆς . . ἐΜ· »der änge« pesnij, vermutl. aus »des « pesni S 8 τοιαῦται FKI: τοιαῦτα Bo, »so« S Ι ποτε + S Ι Ἕλλησιν S 1v 9 ᾗδον αἱ Σειρῆνες S: ἡδοναὶ σιρήναις in F daraus entstanden Md: ἡδοναὶ Σειρήνων Ausgg. Ι ᾠδῆς hier, Ζ. 4. S. 146, 6. 18 u. ἀκροάσεως Ζ. 6 glasa = φωνῆς οὐδὲ ἀκούειν ἐπιθυμῶ Σειρήνων ἐπιτάφιον ἀνθρώπων ᾀδουσῶν, ὧν ἡ σιγὴ τῆς φωνῆς τοῖς ἀνθρώποις χρησιμωτέρα γίνεται· θείας δέ τινος ἀπολαύειν φωνῆς εὔχομαι, ἡς κἄν πολλάκις ἀκούσω, πάλιν ἀκούειν ἐπιθυμῶ, οὐκ ἀκολαστῳ <τινὶ> φωνῆς ἡδονῇ ἀλλὰ θεῖα διδασκόμενος μυστήρια καὶ τὸ τέλος οὐ θάνατον, ἀλλ' αἰώνιον ἀπεκδεχόμενος σωτηρίαν.

ᾄδουσι γὰρ τὴν ᾠδὴν οὐχ αἱ θανατηφόροι Σειρῆνες Ἑλλήνων, ἀλλὰ θεῖός τις χορὸς προφητῶν, ἐφ' ὡν οὐκ ἔστιν ἀποφράττειν τῶν ἑταίρων τὰς ἀκοάς, οὐδὲ ἑαυτόν τινα δεσμῷ περιβάλλειν, δεδοικότα τὴν ἐκ τῆς ἀκροάσεως τιμωρίαν. τῶν μὲν γὰρ μετὰ τῆς φωνῆς ὁ ἀκροατὴς τοῦ ζῆν παύεται, τῶν δὲ ἐπὶ πλεῖον ἀκούων τοῦ κρείττονος ἀπολαύσει βίου, ὑπὸ Μου πνεύματος χειραγωγούμενος.

ἡκέτω ἡκέτω σύμπας καὶ ἀκουέτω τῆς θείας ᾠδῆς, μηδὲν πεφοβημένος. οὐκ εἰσὶν παρ’ ἡμῖν αἱ παρὰ Σικελίαν Σειρῆνες, οὐδὲ τὰ Ὀδυσσέως δεσμά, οὐ κηρὸς τηκόμενος εἰς ἀνθρώπων ἀκοάς, ἀλλὰ δεσμῶν μὲν ἄνεσις πᾶσα, ἀλευθέρα δ' ἀκοὴ παρ’ ἑκάστῳ τῶν προσιόντων. τοιαύτης γὰρ ᾠδῆς ἀκούειν ἄξιον, τοιούτους τοὺς ᾄδοντας ἔχειν εὐκτέον εἶναί μοι δοκεῖ.

εἰ δἐ τις καὶ τοῦ τῶν ἀποστόλων χοροῦ ἀκούειν ἐθέλοι, εὑρήσει τὴν αὐτὴν τῆς ᾠδῆς συμφωνίαν. οἱ μὲν γὰρ προῇδον μυστικῶς τὴν θείαν οἰκονομίαν, οἱ 5 vgl. öm. 6,21f — 7 Klem. Protr. 12 S. 84, 13ff — 11 Klem. Protr. 12 S. 84, 18 — 18 De res. I, 56, 5 FS 1 ἐπιτάφια? S Ι 2 τῆς φωνῆς < S 3 τιν.] μᾶλλον + S Ι κἄν πολλάκις ἀκούσω] πολλάκις ἀκούων? S 4 τινὶ + S 6 τὴν ᾠδὴν] »mit Gesang« τῇ ᾠδῇ oder τῇ φωνῇ S 6f οὐχ θανατηφόροι ὡς αἱ? ? S 7 ὁ χορὸς οἱ δίκαιοι, . . προφῆται λαλοῦσιν Klem 8 τ. ἑταίρ. ἀποφράττειν S Ι ἑτέρων F Ι ἑαυτόν — περιβάλλειν Ζ. 9] »sich selbst welche Fesseln « S 9 τινι δεσμῷ Ausgg. Ι ἐκ < S 10 μετὰ τ. φωνῆς] »durch das ören « (vielleicht »nach dem ören «, so β posluzaniem aus po sluanii entstanden äre) S, aber schwerl. las S ἐκείνων ἀκοῇ 11f ὑπὸ θ. πνεύμ. χειραγ. F: ὑπὸ θ. χειραγ. πνεύμ. S Ι πρὸς ἀλήθειαν χειραγωγοῦ Klem 12 ἀκουέτω S 2 13 πεφοβ. μηδἐν S Ι οὐκ »Denn« vor »nicht« + 2. Hd. in Sa Ι αἱ: »die . . « S, jaze i αἵ καί?): von 2. Hd. »wie« jakoze Sa 14 τὰ . . δεσμά F: τὸν . . δεσμόν S 15 πᾶσα ἄνεσις S Ι ἐλευθέρα δ’ Bo: ἀλευθερίας δ’ F: καἰ ἀλευθέρα δὴ w. e. seh. S Ι ἀκοῆς Ausgg. Ι παρ’ F: πάρα Md: < S 16 γὰρ FS: ἄρ’ Md 17 ἔχ. εὐκτ.: »zu ünschen zu « S, doch las S schwerl. εὔχεσθαι ἔχειν Ι μοι < S (aber »mnit« wohl aus »mnit > « = μοι δοκεῖ) 18 f τῆς ᾠδῆς συμφ.] »des Einklangs « S 19 προῆδον F ν: προεῖδον S δ’ ᾄδουσιν ἑρμηνεύοντες τὰ ὑπ’ ἐκείνων μυστικῶς ἀπηγγελμένα. ὠ συμφώνου ἁρμονίας ὑπὸ θείου πνεύματος συγκειμένης· ὠ καλοῦ χοροῦ τῶν ᾀδόντων τὰ μυστήρια. τούτοις κἀγὼ συνᾴδειν εὔχομαι.

ᾄσωμεν τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς τὴν ὁμοίαν ᾠδήν, καὶ τὸν ὕμνον ἀναπέμψωμεν τῷ ἁγίῳ πατρί, πνεύματι δοξάζοντες Ἰησοῦν τὸν ἐν κόλποις αὐτοῦ‘. μὴ φύγῃς, ἄνθρωπε, ὕμνον πνευματικόν, μηδὲ ἀπεχθῶς πρὸς τὴν ἀκρόασιν διαθῇς. θάνατον οὐκ ἔχει· σωτηρίας ἐστὶν διήγημα ἡ παρ' ἡμῖν ᾠδή.

ἐγὼ μὲν οὖν ἤδη καὶ τῶν χρειττόνων ἀπολαύειν δοκῶ περὶ τοιούτων διαλεγόμενος, καὶ μάλιστα ὅτε ὁ τοιοῦτός μοι πάρεστιν ἀνθέων λειμών, τουτέστιν ἡ ὑμετέρα σύνοδος τῶν ἅμα τε καὶ ἀκουόντων καὶ συνᾳδόντων τὰ θεῖα μυστήρια.

ἀφ' ὧν καὶ τὸ λέγειν θαρρῶ, ὅτι μοι παντὸς φθόνου καθαρὰς παρέχετε τὰς ἀκοάς, οὐ τὸν ζῆλον τὸν τοῦ Κάϊν μιμούμενοι, οὐχ ὁμοίως τῷ Ἠσαῦ διώκοντες τὸν ἀδελφόν, οὐ <τοὺς> τοῦ Ἰωσὴφ ἀδελφούς, ὅτι ἐφ’ οἷς ἔλεγεν ἐμίσουν τὸν ἀδελφόν. ἀλλὰ τούτων ἁπάντων μακρὰν ἀφεστῶτες, διόπερ ἕκαστος ὑμῶν τὰ τοῦ πλησίον νομίζει λέγειν. καὶ διὰ τοῦτο ζῆλος πονηρὸς οὐκ ἔστιν ἐν ὑμῖν, τὰ λείποντα τῷ ἀδελφῷ ἀναπληροῦν δεδιδαγμένοις.

cb ἀκροατηρίου καλοῦ καὶ συμποσίου σεμνοῦ καὶ πνευματικῶν ἐδεσμάτων. τοιούτοις ἀεὶ συνεῖναι δικαίως <ἂν> εὐξαίμην.

<ΟΥΑΛ.> Χθὲς τὸ δειλινὸν περιπατῶν, ὡ φίλε, παρὰ τὸν τῆς θαλάσσης αἰγιαλὸν καὶ ὀξέως πως ἀτενίζων εἰς αὐτήν, ἑώρων ὑπερβολήν τινα θείας δυνάμεως καὶ σοφῆς ἐπιστήμης τέχνην, εἴ γε 1 vgl. Ignat. Ad Ephes. 4, 1 — vgl. Orig. In Ezech. hom. 2, 2 — 5f Joh. 1, 18 — 10 vgl. Symp. S. 5, 14f. 6, 8f — 13 Gen. 4, 5 — vgl. Symp. S. 59, 16. 134, 5ff. De res. I, 32, 4. 37,6 — Gen. 27, 41 — 15 Gen. 37, 8 — 17 vgl. Jak. 3, 14 FS 1 μυστικῶς < S | zu μυστ. ἀπηγγ. vgl. Orig. latenter significata 3 κἀγὼ S: καὶ F 5 πνεύματι < S 7 σωτηρίας S ν 11 ἀκουόντων: ᾀδόντων od. ὑμνούντων od. φωνούντων S Ι συνᾳδόντων] ἡμῖν + S 12 θαρρῶν S, od. »wagend« druzaja aus »wage« druzaju Ι παντὸς F: πάντες S Ι φθόνου] »neidloses « = Μόνους καὶ übersetzt S 13f τοῦ ἠσαῦ F 14 τοὺς + Md 16 in μακρὰν d. 2. α corr. v. 1. Hd. aus ο: μακρὸν Ausgg. Ι ὑμῶν] ἡμῶν F Ι τὰ < S 17 νομίζεται λέγων S Ι ὑμῖν F: ἡμῖν S 18 τοῦ ἀδελφοῦ? S Ι δεδιδαγμένοις SMd: δεδειγμένοις F Ι ἀκροατηρίου] »Zuhörerschaft« poslusanii, »Ungehorsam« neposlusanii S 19 πνευμ. ἐδεσμ.] »geistiger « S 20 δικαίως: δικαίοις F: < S Ι ἄν εὐξαίμην Md 21 ΟΥΑΛ. + Ausgg., am Rd. von F Spuren von ορθ Ι δειληνὸν F Ι φίλε F: φίλοι S 22 πῶς immer F: S 3 23 ἐπιστήμης = vedenie: videnie S 23f εἴ γε κ. τ. a. ob. Rand in Sa κοὶ τέχνην τὸ τοιοῦτο καλεῖν χρή. ὥσπερ γὰρ ὁ Ὁμηρικὸς στίος φθέγγεται ἐκεῖνος,

ὠς δ' ἄνεμοι δύο πόντον ὀρίνετον ἰχθυόεντα,

Βορέης καὶ Ζέφυρος, τώ τε Θρᾐκηθεν ἄητον,

ἐλθόντ’ ἐξαπίνης· ἄμυδις δέ τε κῦμα κελαινὸν

κορθύεται, πολλὸν δὲ παρὲξ ἅλα φῦκος ἔχευαν·

οὕτω μοι καὶ χθὲς γεγονέναι δοκεῖ. κορυφαῖς γὰρ ὀρέων παραπλήσια ἑώρων κύματα, καὶ ὡς λόγον εἰπεῖν αὐτοῦ ἐφικνούμενα τοῦ οὐρανοῦ. τὸ δ' ἐντεῦθεν οὐδὲν ἕτερον προσεδόκων ἢ ἅπασαν ἐπικλυσθήσεσθαι τὴν γῆν, καί μοι φυγῆς ἐν τῷ νοὶ ἀνέπλαττον τόπον καὶ τὴν τοῦ Νῶε ἀνέπλαττον κιβωτόν. τὸ δ' οὐκ ἦν ὅ ἐνόμιζον.

ἀλλ’ ὅπου ἀνεκυρτώθη ἡ θάλασσα πάλιν ἀνελύετο εἰς ἑαυτήν, οὐχ ὑπερβαίνουσα τὸν οἰκεῖον τόπον, ὡς ἔπος εἰπεῖν θεῖόν τι πρόσταγμα πεφοβημένη.

καὶ καθάπερ πολλάκις τῶν οἰκετῶν τις, ἄκων τι πρὸς τοῦ δεσπότου πράττειν ἀναγκαζόμενος, < μὲν προστάγματι διὰ τὸν φόβον πείθεται, ὅ δὲ πάσχει, πράττειν μὴ θέλων, λέγειν [ὅτι] οὐ τολμᾷ, δὲ ἐν ἑαυτῷ, θυμοῦ τινος πληρούμενος, οὕτω μοί πως ἐφαίνετο καὶ τὴν θάλασσαν, ὡσπερεὶ θυμουμένην καὶ ἐν ἑαυτῇ φράττουσαν τὴν ὀργήν, κρατοῦσάν τε ἑαυτῆς, οὐ βουλομένην τῷ δεσπότῃ φανερὸν 1 Ilias 9, 4 — 13 vgl. Hiob 38, 11 FS 1 τ. τ.: τοῦτο S 3 ἄνεμοι: av ἐμοὶ »mir« S Ι δύο < S Ι ὀρίνετον: ὁρῶντες »welche «) S 4 τώ τε : τ(ότ’ ἐκ F Ι Ζέφυρος — ἄητον] »Ostwind « S 5 ἄμυδις — κορθύεται Z. 6: »Eine Welle stolz sich erhoben habend (? vucelsisja) und β geworden « S 6 πολλὸν — ἔχευαν: »fast bis zum Himmel βend« übers. S Ι ἔχευον F 7 κορυφαῖς F 194 Ι παραπλήσιον F Ι ἔδοξεν? S 8 λόγον εἰπεῖν] 003E; wie Ζ. 13 S εἰπεῖν < S) Ι λόγος F 10 καί μοι μὲν (od. δὴ) mne ubo S Ι ἀνέπλαττον < Ausgg. 11 ἀνέπλαττον F Ausgg.: richtig »suchte«, ἐζήτουν od. ἀνεζήτουν S Ι ὡς ἐνό- μιζον S Ι ἀλλ’ — θάλασσαν Ζ. 12 mit S: ἀλλὰ γὰρ ἅμα κυρτωθῆναι τὴν θά λασσαν F; vielleicht ist zu lesen ἀλλ’ ὁπότ' ἀνακυρτωθείη ἠ θάλασσα 13 οἰ- κεῖον] »bestimmten« S, aber ὡρισμένον las schwerlich S Ι πεφοβ. S ν 14 καὶ καθάπερ] »Denn « καθ’ ἅ, καθὼς oder καθάπερ γὰρ S 16 ὅτι F: < S, τι Ausgg. 16f τον θρύζει δε F 17 τινος] »irgendwie« S, schwerl. las S πως Ι πῶς F: < S 18 ὡσπερι F 19 κρατοῦσάν τε: κρατῆσαι od. κρατήσασθαι, es mit οὐ βουλ. verbindend, S »sich nicht irgendwie wollend «) S Ι τε: τι S Ι τῷ: πως w. e. seh. S ποιῆσαι τὸν θυμόν.

ταῦτα οὕτως γινόμενα σκοπῶν ἀτενίζειν ἠρχόμην, καὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὸν κύκλον αὐτοῦ τῷ νοῒ καταμετρεῖν ἤθελον, πόθεν τε ἄρχεται καὶ ποῦ καταπαύει ἀνεζήτουν ἐγώ, ποίαν τε κίνησιν ἔχει, πότερον τὴν μεταβατικήν, τουτέστιν τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἤ τὴν κύκλῳ φοράν, πῶς δὲ καὶ τὴν ἐπίμονον βάσιν ἔχει.

ἀλλά μοι καὶ περὶ τοῦ ἡλίου ζητεῖν ἐδόκει, τίς τε ὁ τρόπος αὐτοῦ τῆς ἐν οὐρανῷ θέσεως, τίς δὲ καὶ ἡ περίοδος τοῦ δρόμου, ποῦ δὲ καὶ μετ’ ἀλίγον χωρεῖ, καὶ ὅτι μηδὲ οὗτος παρέρχεται τὸν οἰκεῖον δρόμον, ἀλλὰ καὶ αὐτός, ὡς ἔνεστιν εἰπεῖν. ἐντολήν τινα φυλάττει χρείττονος, καὶ φαίνει μὲν τότε παρ' ἡμῖν ὅτε ἔξεστιν αὑτῷ, ἀπέρχεται δὲ ὡς καλούμενος.

καὶ τούτων τοίνυν τὴν ἐξέτασιν ποιούμενος ἑώρων παυόμενον μὲν τὸ τοῦ ἡλίου φέγγος, ἐπιλεῖπον δὲ καὶ τῆς ἡμέρας τὸ φῶς, εὐθέως δὲ γινόμενον σκότος, καὶ σελήνην διαδεχομένην τὸν ἥλιον, καὶ τὰ μὲν πρῶτα ἀνιοῦσαν μείονα, μετέπειτα δέ, προκόπτουσαν τῷ δρόμῳ, φαντασίαν παρέχουσαν μείζονος. οὐκ ἐπαυόμην δὲ καὶ περὶ ταύτης ζητῶν, καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἀφαιρέσεως καὶ τῆς προσθέσεως ἐνηρεύνων, ὅτι τε καὶ αὐτὴ τηρεῖ τὸν κύκλον τῶν ἡμερῶν.

καί μοι ἐδόκει τὸ ἐντεῦθεν ὡς θεία τις ὑπάρχει οἰκονομία καὶ δύναμις κρειττόνων ἡ συνέχουσα τὰ ὅλα, ἥν καὶ θεὸν δικαίως ὄν εἴποιμεν. καὶ τὸ λοιπὸν τὸν δημιουργὸν ἐπαινεῖν ἠρχόμην, τήν τε γῆν πεπηγυῖαν ὁρῶν καὶ ζῴων διαφορὰς καὶ ποικίλα φυτῶν τὰ ἐξανθήματα.

οὐχ ἵστατο δέ μοι ἐπὶ τούτοις καὶ μόνοις ὁ νοῦς, ἀλλὰ τὸ λοιπὸν ὅθεν ταῦτα τὴν σύστασιν ἔχει ζητεῖν ἠρχόμην, πότερον ἒκ τινος συνόντος ἀεὶ τῷ θεῷ ἢ ἐξ αὐτοῦ καὶ μόνου, συνυπάρχοντος FS 1 ποιοῦσαν S Ι ταῦθ' οὕτω Jh Ι σκοπῶν F S, vgl. S. 2, 5 ἑώρων: Vind. gr. 49 und Ausgg. σιωπῶν 2 καὶ vor τ. οὐρ. < S 5 βάσιν: »Festigung u. « βάσιν καὶ κίνησιν S 7 τίς δὲ καὶ] koe li 003E; S Ι τοῦ δρ. S 4 8 οὗτος F: οὕτως S 9 ἀλλὰ < S Ι ἐντολήν »Gesetz« zapovedj: lepovedj S 10 μὲν < S Ι ἔξεστιν] »ziemt« »zusteht« S Ι δὲ πάλιν ὡς S 11 τοίνυν < S μὲν < S 13 εὐθέως δὲ F: »und « S 14f προκόπτ. τῷ δρ. F 194v: »höher « S 15 φαντασίαν μοι S Ι μείζονα S 18 καί μοι — ὠς: »Und es schien mir nun aber «, etwa καὶ ἐδόκει δέ μοι τοῦτο oder τοίνυν τοῦτο S Ι ὑπάρχειν S 19 κρείττονος S 20 τὸ λοιπὸν ktomu: tomu S Ι ἐπαινεῖν] »Lob « 003E; pochvalenie S 21 κ. ποικ. S 4v 22 ἵστα. ται »bleibt «) S Ι ἀλλὰ] no: ni S 23 τ. λ. ktomu: ktoze Sb Ι ὅθεν otkudu: ottudu S Ι ταῦτα πάντα S Ι ζητῶν S 24 καὶ < S αὐτῷ οὐδενός. τὸ γὰρ ἐξ οὐκ ὄντων <τι> γεγονέναι οὐδὲ μοι καλῶς ἐδόκει, μὴ τέλεον ἀπιθάνου τοῖς <τοῖς πολλοῖς> ὑπάρχοντος τοῦ λόγου· τὰ γὰρ γινόμενα ἐξ ὄντων πέφυκε τὴν σύστασιν ἔχειν. καὶ ὁμοίως ἀληθῶς ἐδόκει μηδὲν λέγειν ἀεὶ συνεῖναι τῷ θεῷ ἕτερόν τι παρ' αὐτόν, ἀλλ' ἐξ αὐτοῦ <μόνου> τὰ ὄντα γεγονέναι· καὶ πως ἔπειθέ με τὸ εὔτακτον τῶν στοιχείων καὶ ἡ περὶ αὐτὰ τῆς φύσεως εύκοσμέα.

Οὑτωσὶ δέ πως εὖ διατεθεῖσθαι νομίζων ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἀνεχώρουν τὴν ἐμήν. τῇ δ' ἐπιούσῃ, τουτέστιν σήμερον, ἐλθὼν ἑώρων δύο τινὰς ὁμογενεῖς (ἀνθρώπους δὲ λέγω) καὶ διαλοιδορουμένους ἀλλήλοις, ἕτερον δ’ αὖ πάλιν ἀφιματῶσαι πειρώμενον τὸν πλησίον. ἤδη δέ τινες καὶ δεινότερα τολμᾶν ἤρχοντο.

ὅς μὲν γὰρ ἐσκύλευσε νεκρόν, καὶ τὸ κρυφθὲν ἤδη σῶμα τῇ γῇ πάλιν ἐδείκνυεν ἡλίῳ, καὶ τὴν ὁμοίαν αὐτῷ ὕβριζεν εἰκόνα, βορὰν κυσὶ 2 Plato Phaedr. 265 B F S D (von Ζ. 8 an) Ezn (von Ζ. 10 an) 1 ὄντος F Ι τι + S Ι γεγονέναι] πεποιηκέναι FS, πεφυκέναι Md Ι οὐδὲ: οὐδὲν Ausgg.; vgl. S. 153,8 2 »sehr« vor καλῶς + S Ι μὴ tilgt Md Ι τέλεον] vgl. S. 170, 9 Ι PI ἀπίθανον λόγον Ι ἀπιθάνου] τοῖς πολλοῖς + S, vgl. S. 155, 7 τοὺς πολλοὺς διατεθῆναι ποιεῖ 3 τὰ γ. γινόμενα wohl auch S, indem štago bo wohl aus šta bo 4 ὁμοίως F: μοι ὡς S 4f ἕτερόν τι π. αὐτόν] »nämlich ein Anderes Unterschiedenes, aber nicht wie « S 5 αὐτοῦ μόνον od. αὐτοῦ καὶ μόνου S 5f καὶ γάρ πως F: καὶ < S 7 εὐκοσμία nur Prot. 325 D bei PI 8 Οὑτωσὶ δέ] es beginnt D (Dial. Adam. IV, 2 S. 136 Bakh.) nach den Worten ἀναγνωσθήτω τὸ δόγμα Οὐαλεντίνου Ι δὲ δή (od. δὲ οὖν od. δή) S: δή 2. Hd. D Ι πως ὡς S Ι νομίσας w. e. seh. S 9 ἐχώρουν F, viell. auch S Ι δὲ D 10 ἑώρων] »wir « beginnt Ezn (Eznik, Wider die Sekten übers, von J. M. Schmid) I, 258ff Ι ὁμογ. . . δὲ λέγω < Dr Ι ὁμογ. S 5 Ι ἀνθρ. δὲ λέγω < Ezn Ι δὲ λέγω] λέγω δή D 11 καὶ λοιδορουμένους D: < Ezn Ι ἕτερον — πλησίον Ζ. 12] »gegenseitig sind sie ürstend nach Tod und Blut« Ezn Ι ἕτερον corr.) πρὸς τὸν ἕτερον τὸν δ’ αὖ D Ι ἀφιματῶσαι FS: ἀμφαιματῶσαι D; Dr »deinde etiam caede multantes« (sowie auch Ezn) spricht ür Aber schon ihre Vorlage konnte verdorben sein. ἀμφαιματῶσαι »ringsum blutig « gibt hier keinen Sinn« Bh 12 πειρώμενον SD: βουλόμενον F Ι — νεκρόν Z. 13] »andere ühlen die äber « Ezn Ι ἤδη] ἰδού od. ἰδέ viell. richtig S Ι δὲ: οὖν? S Ι τολυᾶν: »zu tun« »zu « S 13 ἔσκυλε D κρυβὲν D Ι ἤδη < S 14 ἐδείκν. ἡλίῳ] praedae causa effodiebant Dr Ι ἡλίῳ] »entkleidet und entehrt« + Ezn Ι τὴν — εἰκόνα] »vielleicht den achtbaren.., ihn nicht zu verberen« Ezn Ι αὐτῷ SMd: οὕτως FD Ι ἐνύβριζεν D καταλείπων τὸν νεκρόν.

ὁ δὲ ξίφος ἐγύμνου καὶ ἐπὶ τὸν ὅμοιον ἄνθρωπον . . ἐχώρει. καὶ ὁ μὲν φυγῇ τὴν σωτηρίαν πορίζειν ἥθελεν, ὁ δὲ διώκειν οὐκ ἐπαύετο, οὐδὲ τοῦ θυμοῦ κρατεῖν ἤθελε. καὶ τί δεῖ πλείονα λέγειν, ἀλλ’ ὅτι χωρήσας ἐπ’ αὐτὸν εὐθέως ἔπαιεν τῷ ξίφει; ὁ δ’ ἱκέτης τῷ πλησίον ἐγίνετο καὶ χεῖρας ἱκεσίας ὤρεγεν, καὶ τὴν μὲν ἐσθῆτα διδόναι ἤθελεν, μόνον δὲ τὸ ζῆν ἔχειν ἠξίου. ὁ δ’ οὐκ ἔθραυεν τὸν θυμόν, οὐδ’ ἠλέει τὸν ὁμογενῆ, οὐδὲ ἑαυτὸν διὰ τῆς εἰκόνος ἐν ἐκείνῳ βλέπειν ἤθελεν, ἀλλ’ ὡς ἄγριος θὴρ τῷ ξίφει τῆς βορᾶς ἤρχετο, ἤδη δὲ καὶ τὸ στόμα τῷ ὁμοίῳ προσέφερε σώματι· τοσοῦτος γὰρ ἠν τῷ θυμῷ. καὶ ἠν ἰδεῖν τὸν μὲν ἤδη κείμενον, τὸν δὲ λοιπὸν σκυλεύοντα καὶ μηδὲ γῇ σκεπάζοντα τὸ οῶμα, ὅ τῆς ἐσθῆτος ἐγύμνωσεν.

πρὸς δὲ τούτοις ἕτερος προσῆν, ὅς τοῦ πλησίον γυναῖκα παίζειν ἤθελε, λῃστεύων γάμον ἀλλότριον καὶ ἐπὶ παράνο- F S D Ezn 1 καταλιπὼν SD Ι ὁ δὲ — θυμῷ Ζ. 10] »Manchmal geschieht es, ß einer die Flucht ergreift und sich irgendwohin rettet, um sich das Leben zu erhalten, der andere aber, von Zorn entflammt, mit dem Schwert nachlaufend, äßt nicht nach, bis er den Zorn befriedigt: woher kommt dieser ättliche Zorn? Ein anderer zieht dem ächsten die Kleider aus, und wenn er sich dagegen widersetzt, entzieht er ihm sogar das « Ezn Ι ὁ δὲ — ἐχώρει Ζ. 2 verbindet Bh mit dem Vorhergehenden Ι ὁ δὲ] τὸ δὲ F D: wie wenn er ἕτερος πόλιν gelesen, übersetzt S Ι ὅμοιον] ὁμοπαθῆ S 2 ἄνθρωπον] »böswillig« »Böses sinnend« + S Ι τ. σωτ. πορ.] vgl. Plato Protag. 321 B 3 ὁ] »dieser» S, aber schwerl. las S ούτος Ι διώκειν FD: διώκων S Ezn Ausgg. Ι οὐκ ἐπαύετο] »wollte nicht « = παύεσθαι οὐκ ἤθελεν S 4 πλέον D Ι ἀλλ’ F 195 Ι ἔπαισε D 6 δὲ D Ι TW πλησίον DS: τοῦ πλησίον F | ἐγένετο D 6 ἔχειν] »zu « S 7 οὐκ] οὐδαμῶς übersetzt S | οὐδὲ D Ι ἐθραύετο D Ι οὐδὲ ἑαυτὸν — βλέπειν Ζ. 8 < 8 S ἐν ἐκείνῳ] ἐκείνω D, corr. ἀκείνου Ι ἄγρος] 8 ν 9 τ. βορᾶς] »zu « jasti (jesti Sa), viell. aus jastija τῆς βορᾶς Ι ἤδη δὲ καὶ] i že ubo übers. S Ι στόμα: σῶμα D 10 καὶ ἤν — ἐγύμνωσεν Z.12 < Ezn Ι ἤδη κείμενον S: ἠδικημένον FD 11 λοιπὸν σκυλ.: αὐλὸν σκυλ. w. e, seh, (odiraja ego: odiraema S) Ι γῆν las schwerl, S (wohl zemlju statt zemleju) Ι ὅ τῆς] ὀ καὶ τῆς (od. οὗ τὸ σῶμα καὶ τῆς) S, τῆς γὰρ + 2. Hd,) D: ein ὡς übergeschr, in F 12 πρὸς — λῃστεύων Ζ. 13: »Wieder ein anderer hat es sich in den Sinn gesetzt, zu « Ezn Ι δὲ: δὴ F Ι προσῄει 2. Hd. D: < S Ι ὅς τις S Ι τὴν vor τοῦ + Bh Ι τοῦ] αὐτοῦ (od. ἑαυτοῦ) + viell. S τις τοῦ ěky — od. in kyj — ego od, svoego: ěkoego S) 13 λῃστ. δὲ od. τε S Ι ἀλλότρ.] αὐτοῦ S μον κοίτην τραπῆναι παρορμῶν, τὸν γεγαμηκότα γνήσιον πατέρα γίωεσθαι μὴ θέλων.

ἐντεῦθεν καὶ ταῖς πραγῳδίαις πιστεύειν ἠρχόμην, καὶ τὸ Θυέστειον δεῖπνον αληθῶς ἐδόδει μοι γεγωνέναι , πιστεύω δὲ καὶ τῇ Οἰδιπόδαο παρανόμῳ ἐπιμξέᾳ, καὶ τῇ τῶν ἀδελφῶν διὰ ξίφους φιλονεικίᾳ οὐκ ἀπιστῶ.

τοσούτων τοίνυν καὶ τοιούτων θεατὴς γενόμενος ἐγώ, πόθεν ταῦτα ἀναζητεῖν ἠρχόμην, τίς δὲ καὶ ἡ τῆς κινήσεως αὐτῶν ἀρχὴ καὶ τίς ὁ τοσαῦτα κακὰ ἀνθρώποις μηχανησάμενος, πόθεν τε ἠ εὕρεσις αὐτῶν καὶ τίς ὁ τούτων διδάσκαλος. καὶ τὸν μὲν θεὸν ποιητὴν τούτων λέγειν τολμᾶν οὐχ οἶός τε ἦν, ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἐξ αὐτοῦ τὴν ὑπόστασιν ἔχειν, οὐδὲ τὴν τοῦ εἷναι σύστασιν. πῶς γὰρ οἶόν τε ἠν ταῦτα περὶ θεοῦ ἐννοεῖν;

ὅς μὲν γάρ ἐστιν ἀγαθὸς καὶ τῶν κρειττόνων ποιητής, τῶν δὲ φαύλων αὐτῷ 3 Lukian De sacrif. 5 — 4 Odyss. 11, 271 ff. Soph. Oed. T. 457 ff. Diod. Sic. IV, 64f — 6 vgl. Tertull. De praescr. 7. Eus. KG V. 27 F S D Ph (von Ζ. 6 an) Ezn (Z. 6 ff) — 6 vgl. Titus Bostr. C. Manich. 4 1 τὸν — θέλων Z. 2] »dem wahren Gatten nicht gebend ächter Vater zu sein« S 2 γίγνεσθαι F, γενέσθαι D Ι ἐντεῦθεν — ἐγώ Ζ. 6 anders Ezn Ι δὲ Αusgg. Ι πιστεύων S 3 τὸ Θυέστ. δεῖπνον: τοῦτό ἐστι δι’ ὦν D Ι θυέστιον F Ι ἀληθῶς: »wahr« od. »Wahrbeit« S Ι πιστεύειν F Ι δὲ < D 4 τὴν (so auch F) Οἰν. πάροινον ἐπιθυμίαν κ. τὴν . . φιλονεικίαν D Ι Οἰδιπόδαο oder Οἰδίπου Bo : Οἰνομάου F D S (Oinomos S) ; aber vgl. z. B. Euseb. KG V, 1, 14 Θυέστεια δεῖπνα καὶ Οἰδιποδείους μίξεις, Athenag. Suppl. 3 τρία ἐπιφημίζουσιν ἡμῖν ἐγκλήματα, ἀθεότητα Θυέσθεια δεῖπνα Οἰδιποδείους μίξεις Ι ἐπιμιξία S: ἐπι- θυμία F (vgl. D) 4 τῶ ἀδελφῶ F 5 ἀπιστεῖν F Ι τοιούτων τ. κ. τοσούτων S 6 πόθεν—διδάσκαλος Ζ. 8] es beginnt Ph (Photius Biblioth. 236 S. 304b, 24) (vorausschickend Ἀνεγνώσθη τοῦ αὐτοῦ ἐκ τοῦ περὶ αὐτεξουσίου τῆς ἴσης καὶ αὐ- τὸς τυχὼν συντομίας) πόθεν τὰ κακὰ καὶ τίς ὁ τούτων ποιητής; Ι πόθεν — διδάσκαλος Z. 8] »Woher kommt dieses alles, wer ist der Anfang und der Bewerkstelliger solcher Ungereimtheiten, wenn nicht anders irgendeine böse Kraft ist, die alle diese Ungereimtheiten zu bewirken äßt und selbst deren Erschafferin « Ezn 7 αὐτῶν] τούτων schwerl. S Ι κατὰ ἀνθρώπων FD: κακὰ ἀνθρώποις S 8 εὕρεσις S 6 Ι τούτων] αὐτῶν las schwerl. S 9 καὶ τὸν — προσίεται S. 153, 3] ὁ μὲν γὰρ θεὸς οὐκ ἔστιν, ὅτι μηδὲ τούτοις ἥδεται, ἀλλὰ καὶ τοὺς δρῶντας αὐτὰ βδελύσσεται Ph Ι καὶ τ. μ: »denn« Ezn Ι ποιητὴν τούτων DS: τούτων ποιητὴν F Ι τολμᾶν < S Ι οἷον τε F 10 ἀλλὰ μὴν < S Ι οὐδὲ — σύστασιν Z. 11 < Ezn 11 γὰρ οἷόν τε < S Ι ὅς] ὀ D. ὡς S 12 ἐστιν < DS πρόσεστιν οὐδέν· ἀλλ’ οὐδὲ τοῖς τοιούτοις χαίρειν πἐφυκεν, ἀπαγορεύει δὲ καὶ τὴν γένεσιν αὐτῶν, καὶ τοὺς μὲν χαίροντας τούτοις ἀποβάλ- λεται, τοὺς δὲ φεύγοντας αὐτὰ προσίεται. καὶ πῶς οὐκ ἄτοπον ἠν τὸν θεὸν τούτων λέγειν εἶναι δημιουργόν, τὸν ταῦτα παραιτούμενον; οὐδὲ γὰρ ἂν ἐβούλετο μὴ εἶναι αὐτά, εἰ πρῶτος αὐτῶν ποιητὴς ὑπῆρχεν αὐτός· τοὺς γὰρ προσιόντας αὐτῷ μιμητὰς αὐτοῦ γίνεσθαι θέλει.

ὅθεν ἄλογον ἔδοξεν εἶναί μοι ταῦτα προσάπτειν αὐτῷ, ἢ ὡς ἐξ αὐτοῦ γεγονότα ἤ (εἰ καὶ τὰ μάλιστα συγχωρῆσαι δεῖ ἐξ οὐκ ὄντων δυνατὸν εἶναί τι γίνεσθαι) ὅτι καὶ τὰ κακὰ ἐποίησεν αὐτός. ὁ γὰρ »ἐκ τοῦ« οὐκ εἶναι εἰς τὸ εἶναι« αὐτὰ ποιήσας‘ οὐκ ἄν ἐκ τοῦ εἶναι εἰς τὸ μηκέτι εἶναι αὐτὰ ἀνῄρει πάλιν. ἤ τοῦτο τοῦτο λέγειν ὡς ἦν ποτε καιρός, ὅτε τοῖς κακοῖς ἔχαιρεν ὁ θεός, νῦν δὲ οὐκέτι; ὄπερ ἀδύνατον εἷναί μοι δοκεῖ, λέγειν τοῦτο περὶ θεοῦ· ἀνοίκειον γὰρ τῆς φύσεως αὐτοῦ τοῦτο προσαρμόζειν αὐτῷ.

διόπερ ἔδοξέν μοι συν- 10 Hermas II, 1, 1 — 12 vgl. Symp. 8, 16 S. 105, 19 ff F S C (von Z. 14 an) D Ph Ezn 1 πρόσεστιν übersetzt nicht ücklich S Ι ἀλλ’ < S Ι χαέρ. πέφ.] χαίρει S 2 τὴν γεν. — τούτοις: »die Werke und die Vollbringer« 2f ἀποβάλλεται — προσίεται] »denn das Böse ist äglich mit seiner Ezn 3 καὶ πῶς — αὐτῷ Ζ. 14 < Ph Ezn Ι ἄτοπον: »böse« S Ι ἦν < D 4 εἶναι < D 5 οὐδὲ F ν: οὐ w. e. seh. S Ι αὐτά] ταῦτα D Ι πρῶτον übersetzt S 6 μιμ. αὐτῷ D 1. Hd.: »ihm nachahmen und seine Nachfolger «, viell. richtig S Ι γενέσθαι D 7 ἔδειξεν D Ι αὐτῷ] τῶ θεῶ F 8 ἤ + D : es vor ὅτι Z. 9 zu setzen ägt Bh vor 8 συγχ. δεῖ] συγχωρήσειεν D »ipso « Dr) 9 γενέσθαι D 10 εἰς τὸ εἶναι ἰέναι Jh Ι τοῦ εἶναι 5 ν 10f εἰς τὸ μηκέτι εἶναι αὐτὰ < D, εἰς μὴ εἶναι τὸ ἔτι S, viell. las S am Rand εις μη εἶναι 11 αὐτὰ < S Ι ἀνήρει· πάλιν F Ι ἢ εἰ τοῦτο »et « Dr) D, εἰ γὰρ εἴγε?) καὶ τοῦτο S, πάλιν) τε τοῦ F; ἦ ποῦ Jh Ι λέγειν] λέγω δὲ las schwerl. S, wohl že aus šti 12 οὐκέτι < D: οὐ w. e. seh. S 13 ἀδύνατον] »impossibile et valde « Dr Ι εἰναι < S Ι ἀνοίκιον F, ἀνοικεῖον D Ι γὰρ < D 13 f αὐτοῦ τῆς φύσεως D: τοῦτ’ ἐστὶ τῆς(?) φύσεως τοῦ θεοῦ ὡς od. ὥστε S 14 προσαρμ.] vgl. Plato Soph. 238 C Ι αὐτῷ <D Ι διόπερ] wieder Ph 304b, —36 Ezn Ζ. 292 ff. C in Coisl. 276 Bl. 141, 19—143v Holl S. 183—187. Am Rand v. 1. Hd. ΑΓΛΑΟΦΩΝ; Lemma τοῦ αὐτοῦ Meth. De res. II, 10, 1 — 6) ἐκ τοῦ περὶ αὐτεξουσίου Ι δι’ ὅπερ F C Ι ἔδοξέν μοι: »wird angenommen« Ezn υπάρχειν τι αὐτῷ, ᾧ τοὔνομα ὕλη, ἐξ ἠς τὰ ὅντα ἐδημιούργησεν, τέχνῃ σοφῇ διακρίνας καὶ διακοσμήσας καλῶς· ἐξ ἡς καὶ τὰ κακὰ εἶναι δοκεῖ. ἀποίου τε γὰρ καὶ ἀσχηματίστου οὔσης αὐτῆς, πρὸς δὲ τούτοις καὶ ἀτάκτως φερομένης, δεομένης τε τῆς τοῦ θεοῦ τέχνης, οὐκ ἐφθόνησεν οὑτος ὥστε διὰ παντὸς καταλιπεῖν αὐτὴν οὕτως φέρεσθαι, ἀλλὰ δημιουργεῖν ἤρχετο καὶ ἀπὸ τῶν χειρίστων αὐτῆς τὰ κάλλιστα διακρίνειν ἤθελεν, καὶ οὕτως γοῦν ἐδημιούργησεν ὅσα ἐξ αὐτῆς ἥρμοζεν θεῷ δημιουργεῖν. τὰ δ' ὅσα αὐτῆς ὡς ἔπος εἰπεῖν πρυγώδη ἐτύγχανεν, ταῦτα ἀνάρμοστα ὄντα πρὸς δημιουργίαν ὡς εἶχεν κατέλιπεν, κατ' οὐδὲν αὐτῷ προσήκονα· ἐξ ὧν δοκεῖ μοι νῦν παρὰ ἀνθρώποις ἐπιρρεῖν τὰ κακά. οὕτως ἔδοξέν μοι εὖ ἔχειν φρονεῖν.

σὺ δέ, ὦ φίλε, 6 vgl. De creatis 6. 9 F S C D Ph Ezn 1 τι] τε D, »aliquid« Dr Ι nach αὐτῷ in S mit roter Tinte »Dies die Untersuchung, ob eine Materie mit Gott ist oder « Ι ᾡ] η F, < S Ph | τοὔνομα] »ich sage eine « τοῦτ’ ἐστί τις w. e. seh. S Ι τὰ ὄντα] »omnia quae « Dr, ταῦτα S, »alle öpfe« Ezn, < C 1f τέχνῃ — < Ph 2f ἐξ — δοκεῖ < C 3 ἀποίου τε: ἀποιήτου D Ι πρὸς δὲ τ. < Ezn Ι δὲ] δὲ] Ph 4 ἀτάκτως] »flatterhaft « Ezn Ι δεομ. — ούτος Ζ. 5 < Ph Ι τε < C Ι τῆς] αὐτῆς τῆς(?) S | οὐκ — ὥστε . . καταλ. Ζ. 5] »Gott β sie aber « Ezn 5 οὑτος] αὐτὸς C S (porevnova on »neidete « Masing, porevnovan S), desiderio « Dr Ι ὥστε Bo] οὔτε F D S, οὐδε C, οὐ Phb, καὶ οὐ Pha Ι καταλιπεῖν] καταλειπεῖν C (aber über εἰ v. alter Hand ι) : κατἐλιπεν S Ph. Schwerl. hat Meth. nach φέρεσθαι etwa ein ἠνέσχετο weggelassen Ι ἀεὶ οὕτως (»so« sice: sim S) S 6 ἀλλα δὴ De creat. 6 τούτων (τῶν στοιχείοιν) ἀγενήτως προϋφεστηκότων καὶ πλημμελῶς ὁ θεὸς διακρίνας ἐτεχνάσατο τὰ πάντα. 9 τὸν θεὸν ἦρχθαι τοῦ διοικεῖν . . καὶ κατακοσμεῖν τὴν πρότερον ἄμορφον οὐσαν ὕλην 7 καὶ vor οὕτως < S falls nicht ühgl. otlucati <i> Ι οὕτως γοῦν? Ezn Ι γοῦν CDPhS: < F Ι ἐξ — δημιουργεῖν Z. 8 < D 8 δημ. S 7 Ι τὰ δ’ — τὰ κακά Ζ. 11 in D nochmals S. 156, 17 ff Ι τὰ deCPh: »und« Ezn Ι αὐτῆς — εἰπεῖν < D S. 156 Ezn Ι ὡς ἔ. εἰπεῖν: ἐποίει D Ι τρυγώδη] »Bodensatz (po dno: podjnena S), nämlich Hefe« vgl. auch Eznik Ζ. 415 9 τ. ἀνάρμ. ὄντα] οὔκ ὄντα χρηστὰ D S. 156 Ι ὄντα < C Ι πρὸς C ν Ι ὡς εἶχεν] ταῦτα D S. 156: < Ezn Ι εἶχεν: »erant incondita atque incomposita« Dr Ι κατέλιψε D (auch S. 156) 10 κατ’ οὐδὲν αὐτῷ < Ph Ezn Ι κατὰ μηδὲν D S. 156 Ι ἐξ ὧν] ὅθεν D S. 156; »und von diesem Βodensatz« Ezn I νῦν π. ἀνθρ. < S. 156 Ι νῦν < | π. ἀ. < Ph Ι παρ' D 11 CD (S. 156, 19 σπείρειν D) Ph: ἐπαίρειν F Ι τὰ κακά] es endet Ph Ι οὕτως — μέμφομαι S. 155, 6 < Ezn Ι εὖ ἔχειν φρονεῖν auch Dr, nur ἔχειν D Ι ἔχειν καὶ φρον. imeti i smysliti S Ι σὺ Γε — ποθῶ S. 155, 2 < D Ι σὺ δὲ] »nun« + S εἴ τινά σοι δοκεῖ μὴ καλῶς εἰρῆσθαι πρὸς ἐμοῦ, ἀναρέρων λέγε· καὶ yag πάνυ περὶ τοιούτων άκούειν ποθῶ.

ΟΡΘΟΔ. Τὴν μὲν προθυμίαν ἀποδέχομαι τὴν σήν, ὦ φίλε, καί σου τὴν περὶ τὸν λόγον σπουδὴν ἐπαινῶ· ὄτι δὲ περὶ τῶν ὄντων οὕτως διετέθης, ὡς ἄρα ἐξ ὑποκειμένης τινὸς οὐσίας ταῦτα ἐδημιούργησεν ὁ θεός, οὐ πάνυ τι μέμφομαι. ὡς ἀληθῶς γὰρ ἡ τῶν κακῶν γένεσις οὕτω τοὺς πολλοὺς διατεθῆναι ποιεῖ.

καὶ γὰρ πρὸ σοῦ τε καὶ ἐμοῦ πολλοί τινες ἄνδρες ἱκανοὶ περὶ τούτου τὴν μεγίστην ζήτησιν ἐποιήσαντο. καὶ οἱ μὲν ὁμοίως διετέθησάν σοι, οἱ δ' αὖ πάλιν τὸν θεὸν τούτων δημιοργὸν ἀπεφήναντο, σύγχρονον αὐτῷ ὑπόστασιν δοῦναι πεφοβημένοι· κάκεῖνοι ἐκ τοῦ φοβηθῆναι τῶν κακῶν ποιητὴν εἰπεῖν τὸν θεὸν σὐγχρονον αὐτῷ δοῦναι τὴν ὕλην ἔδοξαν. καὶ συνέβη ἑκατέροις ἐκ τοῦ μὴ κατ’ ἐπιστήμην τοῦ ἀληθοῦς φοβηθῆναι τὸν θεὸν τὸ μὴ καλῶς εἰπεῖν.

ἔτεροι δὲ τὴν ἀρχὴν καὶ] περὶ τοῦ τοιούτου ζητεῖν παρῃτήσαντο, ὡς οὐκ ἔχοντος τέλος τοῦ τοιούτου ζητήματος.

ἐμὲ δὲ τὰ κοινὰ τῆς πρὸς σὲ φιλίας παραιτεῖσθαι τὸ ζητούμενον οὐκ ἐᾷ· καὶ μάλιστα ὅτε τὴν προαίρεσιν ἀπαγγέλλεις τὴν σὴν, ὡς οὐ προλήψει κρατούμενος εἰ καὶ τὰ μάλιστα οὕτω πως ἐξ ὡν ὑπενόησας ἔδοξας ἔχειν τὰ πράγματα), ἀλλ’ ἐν ἐπιθυμίᾳ τῆς τοῦ ἀληθοῦς γνώσεως καθεστάναι λέγεις. λέγεις. ὅθεν προθύμως κἀγὼ ἐπὶ τὸν τῆς ζητήσεως τραπήσομαι λόγον.

βούλομαι δὲ καὶ τουτονὶ τὸν ἑταῖρον ἀκροατὴν γενέσθαι τῶν ἡμετέρων λόγων· καὶ γὰρ δοκεῖ πως κατά τι περὶ τούτων ὁμοίως σοὶ δοξάζειν καὶ αὐτός. διὸ κοινὸν κοινὸν πρὸς ἀμφοτέρους τὸν λόγον ποιεῖσθαι βούλομαι· ἅ γὰρ ἂν εἴποιμι πρὸς σὲ οὕτως ἔχοντα, ταῦτα καὶ πρὸς τοῦτον ὁμοίως λέξω. εἴ σοι τοίνυν ἀληθῶς περὶ τοῦ κρείττονος λέγειν εὐγνωμόνως δοκεῖ, πρὸς ἔκαστον ἀπό- κριναι ὡν ἐρωτῶ· ἐκ γὰρ τούτων γενήσεται καὶ σὲ μὲν τὸ ἀληθὲς μανθάνειν, κἀμὲ δὲ μὴ μάτην τοὺς λόγους ποιεῖσθαι πρὸς σέ.

ΟΥΑΔ. ταῦθ' ἅπερ εἶπας πράττειν ἑτοίμοως ἔχω, καὶ διὰ τοῦτο 1 De autex. 8, 2. Plato Phaedr. 279 C — 2 vgl. De res. I, 2, 6 — 5 vgl. Plato Apol. 21 B — 8 vgl. z. B. Plato Protag. 317 C. 348 A F S C D Ezn 1 κοινὰ τ. πρ. σὲ φιλίας] vgl. S. 165, 10 und PI κοινὰ γὰρ τὰ τῶν φίλων παραιτ. — ἐᾷ Ζ. 2] »genötigt« Ezn 2 καὶ m;alista — λέξω Ζ. 10 < C Ι μάλιστα — προθύμως κἀγὼ Ζ. 5] »und weil die Gegner nicht richtig blicken, entsprechend unserer äche zur Gnade Gottes Zuflucht « Ezn 3 τὰ μάλιστα od. μᾶλλον S 5 ὅθεν < S Ι ἐπὶ — λόγον Ζ. 6] PI ἐπὶ ζήτησιν . ἐτραπόμην 6 βούλομαι — λέγειν Ζ. 11 < D Ι βούλομαι — ἐρωτῶ Ζ. »zumal da wir hoffend verti-aiien auf die Bereitwilligkeit der aufrichtigen örer« Ezn Ι καὶ τουτονὶ] ἢ τοῦτον ἢ S, vielleicht aber das 1. ἢ ili aus i = καὶ | τὸν ἔτερον FS 7 καὶ γὰρ δοκεῖ: δοκεῖ γὰρ S 8 αὐτός S 8 Ι δἰ ὂ F 9 ἃ] ὡς schwerl. S, jako že (= ὡς) aus jaže (= ἃ) Ι ἄν: ὑμῖν S 10 εἰ δέ σοι S, εἰς ὃ C Ι ἀληθῶς C 11 τῶν κρειττόνων? S Ι λέγεις C Ι δοκῶ d. Ausgg., ür auch Bh, < CD: πρόκειται (vor λέγειν) S Ι εὐγνωμόνως binden S C (ebenso Bh) mit dem Folgenden (in S dazwischen mit roter Tinte »Es beginnt die «) Ι ἔκαστα D 12 ἐρωτῶμεν S Ι τούτου DS: ? Ezn 12f καὶ σὲ . . κἀμὲ: »ihnen« . . »uns« Ezn 12 ταληθὲς C: τἀληθῆ w. e. seh. S 12f τὸ ἀλ. μανθάνειν] γνῶναι (+ 2. Hd.) τὸ ἀλ. D, aber aber ür μανθάνειν PI 13 καὶ ἐμὲ CD Ι τ. λόγους μου? S Ι ποιεῖσθαι] προσΐεσθαι C Ι πρ. σέ < 14 ΟΥ am Rand in F, aber schwerl. ist der Unterredende von Methodius als Valentinianer gedacht, vgl. Symp. 8, 10 S. 93, 7 Ι ταῦθ' — τοῦ λόγου S. 157, 4 < CD, nur β in D ἑτοίμως ἔχω S. 144, 5 und S. Μ 14 οὐ γὰρ σπεύδω κακῶς, ἀλλὰ ζητῆσαι ἀΜῶς Ι ταῦθ' — μαθεῖν S. 157, 2 < Ezn Ι ἔχων auf Rasur) F μετὰ πάσης προθυμίας ἐκεῖνα πυνθάνου, ἐξ ωνπερ νομίξεις δύνασθαί με τὴν ἐπιστήμην τοῦ κρείττονος μαθεῖν. οὐ γάρ μοι τὸ νικῆσαι πρόκειται κακῶς ἀλλὰ τὸ ἀληθὲς ἐκμαθεῖν καλῶς· οὕθεν ἔχου τὸ λοιπὸν τοῦ λογου.

ΟΡΘΟΔ. Ὅτι μὲν οὖν ἀδύνατον ὑπάρχειν ἀγένητα δύο ἄμα, οὐδὲ σὲ ἀγνοεῖν νομίζω, εἰ καὶ τὰ μάλιστα δοκεῖς προλαβὼν τοῦτο προστεθεικέναι τῷ λόγῳ, τὸ πάντως ἐξ ἀνάγκης τὸ ἕτερον δεῖν λέγειν, ἢ ὅτι κεχώρισται τῆς ὕλης ὁ θεός, ἢ οὖ πάλιν ὅτι ἀμέριστος αὐτῆς τυγχάνει.

εἰ μὲν οὖν ἡνῶσθαι τις αὐτὸν εἰπεῖν Μέλοι, ὲν τὸ ἀγένητον λέξει. ἔκαστον γὰρ τούτων μέρος ἔσται τοῦ πλησίον· ἀλλήλων δὲ 2 De autex. S, 3 — 3 vgl. De res. I, 2, 6 F S E C D Ph Ezn 2 μοι: »uns« Ezn 3 κακῶς] καὶ κακῶς (so) πάθος od. ἀγ(όν (stradanie) S Ι εἰπὼν) ψεῦδος νικῆσαι S. 165,15 Ι καλῶς F 196 v 5 es beginnt Maximus bei Euseb., Praep. evang. VII, 22 (E 1) ὅτι μὴ ἀγένητος ἡ ὕλη μηδὲ κακῶν αἰτία Ε 10 vgl. 21, 5 Μαξίμῳ. . λόγος οἰκεῖος συγγέγραπται ὁ Περὶ τῆς Περὶ τῆς ὕλης; Orig., Philokal. c. 24 (E 2) ed. Arm. Robinson S. 212 Περὶ ὕλης, ὅτι οὐκ ἀγένητος οὐδὲ κακῶν αἰτία. ἐκ τῆς Εὐσεβίου τοῦ παλαιστινάιου εὐαγγελικῆς προπαρασκευῆς λόγου ἐβδόμου. C No 431, 36 Holl. D S. 146, 15. Pb 304 b, 37 ff. Ezn Ζ. 325 6 ΟΡΘΟΔ.] am Rand ορθ. F Ι οὖν PhD: γàρ schwerl. S., wohl bo aus ubo; < FEC ἀδύνατον (< E 10 nach Köbert) ὑπάρχειν E C S: ὑπάρχειν ἀδύνατον ὑπάρχειν < Ph Ι ἀγέννητα (doppeltes ν) stets E 11 Ι ἄμα C 142 7 οὐδὲ νομίξω: »ist es Κlar« Ezn Ι εἰ κω — λόγῳ Ζ. 8 < Ph 8 προστεθ. προτεθεικέναι F, προτεθηκέναι C Ι τῷ λόγῳ F C E D S : τοῦ λόγου Jh nach ’PI Legg. IV, 723 C. VI, 772 E Ι τὸ πάντως — τυγχάνει Z. 10] ἢ γὰρ ἡνῶσθαι ἢ κεχωρίσθαι αὐτὰ λέγειν ἀνάγκη Ph, »Denn wo zwei zusammen sind, etwas sein, das sie von einander scheidet« Ezn Ι τῶ πάντως F E 2, πάντως + 2. Hd.) D: S 8 v Ι δεῖ F C D 9 ἀμέριστος: ἀχώριστος 2. Hd. D | αὐτῆς: ταυτης C 10 vor εἰ μὲν »Zu denen, die sagen, β Gott mit der Materie zu- sammen (geeint) « mit roter Tinte + S | καὶ εἰ μὲν D Ι οὖν < D S | εἰ μὲν ovv — λέγειν S. 158, 6 < Ezn Ι τις < Ph | αὐτὸν εἰπεῖν ἐθέλοι αὐτὸν ἐθέλοι F, αὑτῆ ἐθέλοιεν ( < ἓν) C, αὐτῷ αὐτὸν Bh) ἐθέλοι D, αὐτὸν λέγει λέξοι Ph Ι ἓ < S 11 λέξει < Ph Ι ἑκάτερον E, ἢ ἕκαστον (< γὰρ) 11 f ἔσται . . ἔσται: ἄν . . ἂν Ph a μέρη τυγχάνοντα οὐκ ἔσται ἀγένητα δύο, ἀλλ’ ἕν ἐκ διαφόρων συνεστός. οὐδὲ γὰρ τὸν ἄνθρωπον ἔχοντα διάφορα μέλη κατακερματίζομεν εἰς πολλὰ γενητά. ἀλλ’ εἰ, ὡς ὁ λόγος ἀπαιτεῖ, ἕν τι γενητὸν τὸν ἄνθρωπον πολυμερὲς πρὸς τοῦ θεοῦ γεγονέναι φαμέν, οὕτως ἀνάγκη, εἰ [μὲν] μὴ κεχώρισται τῆς ὕλης ὁ θεός, ἐν τὸ εἶναι λέγειν.

εἰ δὲ κεχωρίσθαι φήσει τις, ἀνάγκη εἶναί τι τὸ ἀνὰ μέσον άμφοτέρων, ὅπερ καὶ τὸν χ·ωρισμὸν αὐτῶν δείκνθσιν. ἀδύνατον γὰρ ἐν διαστάσει ἐξετάζεσθαί τι ἀπό τινος, οὐκ ὄντος ἑτέρου καθ’ ὃ ἡ διάστασις ἑκατέρου γίνεται.

ὅπερ οὐ μέχρι τούτου ἵσταται καὶ μόνου, ἀλλὰ καὶ πλείστων ὅσων. ὃν γὰρ ἐπὶ τῶν δύο ἀγενήτων εἴπαμεν λόγον, τοῦτον ἐξ ἀνάγκης ὁμοίως προχωρεῖν, εἰ τὰ ἀγένητα 3 vgl. Plato Phil. 18 E F S E C D Ph Ezn 1 οὐκ — συνεστός Ζ. 1 f] ἀγένητον ἀλλ’ οὐκ ἀγένητα ἔσται Ph Ι ἀλλ’ ἕν ἐκ: ὡς οὐδὲ E Ι διαφόροιν — ἔχοντα Z. 2 < E 1 f συνεστῶς u. συνεστώς FD 2. 2 οὐδὲ — λέγειν Ζ. 6 < D Ι ἔχ. διάφ. μέλη: μέρη ἔχοντα Ph Ι μέλη: μέρη (vgl. Ph) 2f κατακερματιξόμενα E 3 γέννητα stets Ε 1i Ι γενητά] μέρη S Ι ἀλλ’ — λέγειν Ζ. 6 < Ph Ι ἀλλ’ εἰ εἰ < Ε 1i) ὡς E: ἀλλ’ ἢ ὡς F ὡς S Ι ἀπαιτεῖ] »zeigt« S 4 πολυμερὲς ξῶον S, πολυμελὲς Jh Ι τοῦ < E Ι γεγονός od. γενόμενον S 5 μὲν < E C S Ι ὁ < Ε10 6 λέγειν εἶναι λέγειν] λέγεσθαι od. λέγεται übersetzt S, aber las schwerlich so, sdr. gletjsja wohl aus glati cornimpiert Ι εἰ δὲ] wieder D Ph 305 a,2 2 . Ι εἰ δὲ — πλησίον S. 159, 2] »Wenn er aber nicht in ihr ist und auch nicht in einem Teil derselben, so ist klar, daβ etwas anderes als Scheideraum zwischen beiden ist, gröβer beide, und es ergeben sich auch demgemäβ nicht blos zwei gleich sondern drei, nämlich Gott, die Materie und der Raum, ja der ist gröβer als beide« Ezn Ι κεχώρισται E 2 p C Ph Ι φησίν. τίς F, ἤ 7 vor ὅπερ + S »zu denen, die sagen, β getrennt sei Gott von der Μaterie« Ι δεικνύει C D Ι ἀδύνατον — ὑπόστασιν S. 159, 4] τοῦτο δὲ ἤτοι ταὐτὸν ὂν ἥνωται θατέρω τῶν δύο, καὶ ἀνάγκη πάλιν ἢ ἕνωσιν ἢ χωρισμὸν πρὸς τὸ ἔτερον ζητεῖν. ἔν(οσιν μὲν ἀδύνατον ἰδεῖν, εἴπερ θατέρῳ ταὐτὸν εἶναι καὶ ἡνῶσθαι δέδοται. ἡνοῦτο γὰρ ἂν οὕτως καὶ τὸ ἐξ ἀρχῆς, ᾧ ταὐτὸν εἶναι τοῦτο ἐδόθη. εἰ δὲ κεχω- ρίσθαι ἀπαιτεῖ ὁ λόγος, πάλιν τὸ χωρίζον ἀπαιτετέον, ἕως ἂν ἀπείρων ἡμῖν ἀγενήτων ἐσμὸς ἀναφανῇ Ph 305 a, 4 — 10: ἀδύνατόν τι χωρίξεσθαι ἀπό τινος, μὴ ὅντος τοῦ χωρίζοντος D S. 146, 7f 9 ὅπερ S 9 Ι καὶ < C S 10 όσον C, ὅσων (war schwer übersetzbar) < S Ι ὅν] »auf welche « S Ι vor ἐπὶ + S Ι δύο ἀγεν.] γενητῶν C 11 εἴπομεν E, so nach Jh stets Plato Ι λόγον < Ε 1i Ι προσχωρεῖν »kommen« S: προχωρεῖ Ausgg. Ι elg τὰ E 10 τὰ C, εἶτα S δοθείη τρία. καὶ γὰρ περὶ τούτων ἐροίμην ἄν, εἰ κεχώρισται ἀπ’ ἀλλή- λων ἢ αὖ πάλιν ἕκαστον ἥνωται τῷ πλησίον.

εἰ μὲν γὰρ ἡνῶσθαί τις εἰπεῖν ἐθέλοι, τὸν αὐτὸν ἀκούσει τῷ πρώτῳ λογον. εἰ δ' αὐ πόλιν κεχωρίσθαι, οὐ φεύξεται τὴν ἐξ ἀνάγκης τοῦ χωρίξοντος ὑπόστασιν.

Ἂν δ’ ἄρα τις καὶ τρίτον εἶναι λέξῃ λόγον ὡς ἁρμόζοντα περὶ τῶν ἀγενήτων λέγεσθαι, τουτέστιν τὸ μήτε κεχωρίσθαι τὸν θεὸν τῆς ὕλης μήτ’ αὖ πόλιν ὡς μέρη ἡνῶσθαι, εἶναι δὲ καθάπερ ἐν τόπῳ <ἐν> τῇ ὕλῃ τὸν θεὸν ἢ καὶ τὴν ὕλην ἐν τῷ θεῷ, τὸ ἀκουέτω, ὅτι ἐὰν τόπον τοῦ θεοῦ τὴν ὕλην εἴπωμεν, ἐξ ἀνάγκης αὐτὸν καὶ κωρητὸν λέγειν δεῖ καὶ πρὸς τῆς ὕλης περιγραφόμενον.

ἀλλὰ μὴν καὶ ὁμοίως αὐτὸν τῇ ὕλῃ ἀτάκτως φέρεσθαι δεῖ, μὴ ἵστασθαι δέ, μηδὲ μένειν αὐτὸν ἐφ’ ἑαυτοῦ ἀνάγκη, τοῦ ἐν ᾦ ἐστιν…

δικαί…