In Aristotelis Categorias Commentarium

SIGLA

J cod. Marcianus 224 saec. XI

Ja corrector antiquus

J2 correctores recentiores

JP supplementa chartacea saec. XV

L cod. Ainbrosianus Js 99 sup. saec. XIII vel XIV

L2 L3 L4 correctores

A cod. Parisinus 1942 saec. XIII vel XIV

Ap supplementa saec. XV

K cod. Marcianus 225 saec. XIV

v ed. Veneta a. 1499, quacum nisi quid de dissensioue adnotatum est consentit

b ed. Basileensis a. 1551

Urb. excerpta codicis Urbinatis 35 saec. IX vel Χ

ΣΙΜΠΛΙΚΙΟΥ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΙΣ ΤΑΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ f. 1r ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Πολλοὶ πολλὰς κατεβάλοντο φροντίδας εἰσ τὸ τῶν Κατηγοριῶν τοῦ Α Ἀριστοτέλους βιβλίον, οὐ μόνον ὅτι προοίμιόν ἔστι τῆς ὅλης φιλοσοφίας 6 (εἴπερ αὐτὸ μἐν τῆς λογικῆς ἐστιν ἀρχὴ πραγματείας, ἡ δὲ λογικῆ τῆς ὅλης προλαμβάνεται δικαίως φιλοσοφίας), ἀλλὰ καὶ ὅτι τρόπον τινὰ περὶ ἀρχῶν ἐστι τῶν πρώτων, ὡς ἐν τοῖς περὶ τοῦ σκοποῦ μαθησόμεθα λόγοις. ἄλλοι δὲ᾿ κατ᾿ ἄλλην τὰς περὶ τοῦτο τὸ βιβλίον πραγματείας πεποίηνται, οἱ μὲν αὐτὴν μόνην τὴν λέξιν ἐπὶ τὸ σαφέστερον μεταθεῖναι προθυμηθέντες, ὥσπερ Θεμίστιός τε ὁ εὐφραδῆς καὶ εἴ τις ἄλλος τοιοῦτος,κ οἱ δὲ καὶ τὰς ἐννοίας μέν, αὐτὰς δὲ μόνας ψιλὰς τὰς ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους προτεινομένας συντόμως ἀπκκλύπτειν ἐσπούδασαν, ὥσπερ ἐν τῷ κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν βιβλίῳ πεποίηκεν ὁ Πορφύριος, ἄλλοι δὲ πρὸς τούτοις καὶ ζητημάτων ἐφήψαντο μετρίως, ὡς ὁ Ἀφροδισιεὺς Ἀλέξανδρος καὶ Ἑρμῖνος καὶ ὅσοι τοιοῦτοι, ὧν καὶ Μάξιμον ἐγὼ τίθημι, τὸν Αἰδεσίου μὲν τοῦ Ἰαμβλιχείου μαθητήν, ἐν δὲ τῷ εἰς τὰς Κατηγορίας ὑπομνήματι πάντα σχεδὸν τῷ Ἀλεξάνδρῳ συνασαντα· τινὲς μέντοι καὶ βαθυτέραις περὶ αὐτὸ διανοίαις κατεχρήσαντο, ὥσπερ ὁ θαυμάσιος Βόηθος. ἄλλοις δὲ ἤρεσεν ἀπορίας μόνας γράψαι πρὸς τὰ λεγόμενα, ὅπερ Λούκιός τε πεποίηκε καὶ μετ’ αὐτὸν Νικόστρατος τὰ τοῦ Λουκίου ὑποβαλλόμενος, σχεδόν τι πρὸς πάντα τὰ εἰρημένα κατὰ τὸ βιβλίον ἐνστάσεις κομίζειν φιλοτιμούμενοι, καὶ οὐδὲ εὐλαβῶς, ἀλλὰ καταφορικῶς μᾶλλον καὶ ἀπηρυθριακότως· πλὴν καὶ τούτοις χάρις, καὶ ὅτι πραγματειώδεις τὰς De inscriptione cf. PRAEFATIO 1. 2 σιμπλικίου μεγάλου διδασκάλου ὑπόμνημα εἰς τὰς κατηγορίας ἀριστοτέλους subscr. L, inscr. δέκα post τὰς add. v fol. 1: εἰς εἰς κατηγορίας ἀριστοτέλους ἀπὸ φωνῆς σιμπλικίου μεγάλου διδασκάλου inscr. L: σιμπλικίου τοῦ σοφοῦ παράφρασις εἰς τὰς κατηγορίάς ἀριστοτέλους Ap: σχολια εις τας αριστοτελους κατηγοριας, απο φωνης (φονῆς b) σιμπλικιου διδασκαλου μεγαλου v f. 2 et b: titulum om. JpK 3 κατεβάλλοντο JpL τοῦ om. Jp 6 παραλαμβάνεται Kv (b non item) 7 τῶν om. JpAp μαθησόμεθα] p. 9,5 aqq. 8 touto] tou K 11. 12 συντόμως ἀποκαλύπτειν] συν L1 sequ. intervallo 12 fere litt.: αυνάξαι καὶ συντεμεῖν L3 12 σπεῦσιν K βιβλίῳ om. JpL. liber Porphyrii etiitus cst vol. IV 1 p. 53 sqq. 13 πρὸς τούτοις] τοῦ κειμένου L3 in ras. ζητηματων L1, ζητηματος L3 13. 14 μετρίως ἐφήψαντο Ap ἀφροδισεὺς KAp ἑρμεῖνος Ap 15 ἐδεσίου L ἰαμβλιχείου LAp: ἰαμβλιχίου Jp: ἰαμβλίχου Kv 16 συναινέσαντι L 17 αὐτοῦ L ἐχρήσαντο Kv 18 ἤρκεσεν II 19 ὥσπερ Ap τὰ τοῦ λουκίου LKv: τῶ λουκίου Jp: τῶ τοῦ λουκυλίου Ap 22 πραγματιώδεις L πολλὰς τῶν αποριῶν προεβάλοντο καὶ ὅτι λύσεώς τε τῶν ἀποριῶν ἀφορμὰς 1r καὶ ἄλλων πολλῶν καὶ καλῶν θεωρημάτων τοῖς μεθ᾿ εαυτοὺς ἐνδεδώκασι. Πλωτῖνος δὲ ὁ μέγας ἐπὶ τούτοις τὰς πραγματειωδεστάτας ἐξετάσεις ἐν B τρισὶν ὅλοις βιβλίοις τοῖς Περὶ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος ἐπιγεγραμμένοις τῷ 25 τῶν Κατηγοριῶν βιβλίῳ προσήγαγε. μετὰ δὲ τούτους ο πάντων ἡμῖν τῶν καὶ αἴτιος Πορφύριος ἐξήγησίν τε ἐντελῆ τοῦ βιβλίου καὶ τῶν ἐνστάσεων πασῶ λύσεις οὐκ ἀπόνως ἐν ἑπτὰ βιβλίοις ἐποιήσατο τοῖς Γεδαλείῳ προσφωνηθεῖσι, πολλὰ καὶ τῶν Στωικῶν ἐκεῖ δογμάτων κατὰ τὴν κοινωνίαν τοῦ λόγου προσιστορῶν. μετὰ τοῦτον δὲ ὁ θεῖος Ἰάμβλιχος πολύστιχον καὶ αὐτὸς πραγματείαν εἰς τοῦτο τὸ βιβλίον κατεβάλετο, τὰ μὲν πολλὰ τοῖς Πορφυρίου καὶ ἐπ᾿ αὐτῆς τῆς λέξεως κατακολουθῶν, τινὰ δὲ ἐπικρίνων ἐκείνων καὶ διαρθρῶν ἀκριβέστερον μετὰ τοῦ συστέλλειν τὴν ὡς ἐν σχολαῖς πρὸς τὰς ἐνστάσεις μακρολογίαν, πανταχοῦ δὲ τὴν νοερὰν θεωρίαν ἑκάστῳ σχεδὸν τῶν κεφαλαίων ἐπιτιθεὶς καὶ τι καὶ ἄλλο πρὸς τούτοις χρησιμον τῷ συγγράμματι προστιθείς· Ἀρχύτου γὰρ τοῦ Πυθαγορικοῦ καὶ πρὸ Ἀριστοτέλους τὴν εἰς δέκα τῶν πρώτων γενῶν ποιησαμένου διαίρεσιν ἐν τῷ βεβλίῳ ὃ Περὶ τοῦ παντὸς ἐκεῖνος ἐπίγραψε καὶ τά τε γνωρίσματα αὐτῶν διὰ παραδειγματων ἐναργῶς σαφηνίζοντος καὶ τάξιν ἣν ἔχουσι πρὸς ἄλληλα καὶ τὰς κατ’ εἴδη διαφορὰς ἑκάστου καὶ τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῖς κοινῶς τε καὶ ἰδίως Γ ὑποδεικνύντος αὐτὸς ἐν τοῖς προσήκουσι τόποις τὰ τοῦ Ἀρχύτου παράγων ἐκεῖνά τε νοερῶς συνεσπειραμένα ἐξήπλωσε καὶ τὴν συμφωνίαν τὴν πρὸς αὐτὰ τοῦ Ἀριστοτέλους ἐπέδειξε καὶ εἴ πού τι διάφωνον ἦν (ὀλίγα δὲ ταῦτα), καὶ τοῦτο ὑπ᾿ ὄψιν ἤγαγε τοῖς φιλομαθέσι, μηδὲ τὴν αἰτίαν τῆς διαφωνίας ἀνεξέταστον καταλιμπάνων, εἰκότως, διότι φαίνεται πανταχοῦ τῷ Ἀρχύτᾳ κατακολουθεῖν ὁ Ἀριστοτέλης βουλόμενος. καὶ Δέξιππος δὲ ὁ Ἰαμβλίχειος καὶ αὐτὸς μὲν τὸ τοῦ Ἀριστοτέλους βιβλίον συντόμως ἐξηγήσατο, προηγουμένως δὲ τὰς Πλωτίνου ἀπορίας ὡς ἐν διαλόγῳ προτεινομένας αὐτῷ διαλύειν προτίθεται, οὐδὲν οὐδὲ οὗτος σχεδὸν τοῖς Πορφυρίου καὶ Ἰαμβλίχου προστεθεικώς.

Τοσαύτης τοίνυν τῶν κλεινοτάτων ἐν φιλοσοφίᾳ περὶ τὸ τῶν Κατηγοριῶν βιβλίον γενομένης σπουδῆς καταγέλαστος εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς ἂν 1 προεβάλλοντο JpL 2 πολλῶν τε καὶ v καὶ om. JpL τοῖς] τῆς Ap μετ᾿ αὐτοὺς LKv ἐκδεδώκασι Kv 3 IIXwtIvo;] Ean. VI 13 πραγματιωδεστάτας L: πραγματειωδεστέρας Kv 5. 6 τῶν καλῶν ἡμῖν Ap 7 γεδαλίω v 8 στοϊκῶν Jp 9 μετ’ μετ᾿ Jp: μετ’ αὐτῶν Ap 10 βιβλίδιον L πραγματείαν post κατεβάλετο collocat v κατεβάλλετο JpL 11 αὐτῶν τῶν λέξεων in lin., αὐτῆς τῆς λέξεως supra K1 14 κιουλαίων K ἐπιθείς Ap καίτοι Ap πρὸς τούτοις καῖ ἄλλο K 16 γενῶν om. Jp 17 8 LKb, sed ὧ supra L1: ὧ JpApv αὐτὰ Ap 20 ἐπιδεικνύντος v αὐτὸς ex αὐτοῖς corr. Ap παραγαγὼν v 21 τε] Ta JpAp συνεσπειραμένα JpKAp: συνεσπαρμένα Lv 22 διάφωνον, supra ορον Ap ὀλίγον K δὲ καὶ ταῦτα v 23 ἀνήγαγε Av φιλομαθοῦσι K 25 παρακολουθεῖν Ap Dexippus editus vol. IV 2 ἰαμβλίχειος Ap: ἰαμβλίχοις Jp: ἰαμβλίχου LKv 26 μὲν om. Jp 28 οὐδὲν δὲ οὐδὲ v 28. 29 προτεθεικώς L 30 τοιαύτης Kv 31 γινομένης Ap: γεγενημένης v ἀπ᾿ ἀρχῆς ἂν om. K: ἂν ἀπ᾿ ἀρχῆς ν δόξαιμι γράψαι τι καὶ αὐτὸς τολμήσας, εἰ μὴ αἰτίαν εὔλογον ἐπιδείξαιμι τοῦ τολμήματος. ἐγὼ γὰρ ἐνέτυχον μὲν καί τισι τῶν εἰρημένων συγγράμμασιν, ἐπιμελέστρον δὲ ὡς οἷός τε ἦν τοῖς Ἰαμβλίχου παρα|κολουθῶν ἀπεγραψάμην,1v Δ καὶ αὐτῇ πολλαχοῦ τῇ λέξει τοῦ φιλοσόφου χρησάμενος, ὁ δὲ σκοπὸς ἦν μοι τῆς ἀπογραφῆς ἅμα μὲν ὡς ἂν δυναίμην ἐκ τοῦ γράφειν ἀκριβεστέραν τῶν εἰρημένων κατανόησιν προσλαβεῖν, ἅμα δὲ τὸν ὑψηλὸν νοῦν τοῦ ἀνδρὸς καὶ τοῖς πολλοῖς ἄβατον ἐπὶ τὸ σαφέστερόν τε καὶ συμμετρότερον καταγαγεῖν, ἐκ τρίτων δὲ καὶ τὸ πολὺ πλῆθος τῶν πολυειδῶν συγγαμμάτων ἐπ᾿ ἔλαττον ὁπωσοῦν συστεῖλαι, οὐχ οὕτως ὡς ὁ φιλοσοφώτατος Συριανὸς εἰς ἐλάχιστον, ἀλλὰ μετὰ τοῦ μηδὲν ὡς δυνατὸν τῶν ἀναγκαίων παραλιπεῖν. εἰ δέ τι καὶ αὐτὸς ἴσχυσα προσθεῖναι, καὶ ὑπὲρ τούτου τοῖς ἀνδράσι τούτοις μετὰ τοὺς θεοὺς χάρις, ὑφ᾿ ὧν χειραγωγούμενος ἢ ἀπορίαν οὐκ ἀπόβλητον ἢ διάρθρωσιν τῶν εἰρημένων ἀξίαν τινὰ τοῦ λόγου προστέθεικα· συμβουλεύω μέντοι τοῖς ἐντευξομένοις μηδέποτε τῶν Πορφυρίου μάλιστα καὶ Ἰαμβλίχου καταφρονῆσαι συγγραμμάτων ἐπὶ τούτοις τοῖς σχολικοῖς, ἀλλ᾿ εἴπερ ἄρα, ὡς εἰσαγωγῇ καὶ γυμνασίῳ τούτοις χρήσασθαι πρὸς ἀκριβεστέραν τῶν ἐκείνοις τοῖς ἀνδράσιν εἰρημένων κατάληψιν.

Ἐπεὶ δὲ πρώτῳ τῶν Ἀριστοτέλους τῷ τῶν Κατηγοριῶν ἐντυγχάνομεν βιβλίῳ, μία δὲ τῶν κατὰ φιλοσοφίαν αἱρέσεών ἐστιν ἡ ᾿Αριστοτέλους Περιπατητικὴ πατητικὴ καλουμένη, ῥητέον πρῶτον, κατὰ πόσους καὶ ποίους τρόπους τάς ὀνομασίας ἔσχον αἱ κατὰ φιλοσοφίαν αἱρέσεις, δεύτερον, τίς ἡ διαίρεσις τῶν ᾿Αριστοτελικῶν συγγραμμάτων, ἵνα καὶ τὸ προκείμενον ὅπου χοροῦ τάξωμεν γένηται δῆλον, τρίτον, πόθεν ἀρκτέον τῶν ᾿Αριστοτέλους συγγραμμάτων, τέταρτον, τί τὸ τέλος ἐστὶν τῆς ᾿Αριστοτέλους φιλοσοφίας, πέμπτον, τίνα τὰ ἄγοντα ἡμᾶς πρὸς τὸ τέλος, ἕκτον, τί τὸ εἶδος τῶν ᾿Αριστοτελικῶν συγγραμμάτων, ἕβδομον, διὰ τί τὴν ἀσάφειαν ἐπετήδευσεν ὁ φιλόσοφος, ὄγδοον, ποῖον δεῖ τὸν ἐξηγητὴν εἶναι τῶν τοιούτων λόγων, ἔνατον, ποῖον δεῖ τὸν ἀκροατὴν παραλαμβάνεσθαι, δέκατον, πόσα δεῖ προλαμβάνειν ἑκάστης Ἀριστοτελικῆς πραγματείας κεφάλαια καὶ ποῖα καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν.

Αἱ μὲν οὖν κατὰ φιλοσοφίαν αἱρέσεις ἑπταχῶς ὀνομάζονται, ἢ ἀπὸ τοῦ συστησαμένου τὴν αἵρεσιν ὠς Πυθαγόρειοι καὶ Πλατωνικοί, ἢ ἀπὸ τῆς 1 τι] τὲ L καὶ αὐτὸς om. Jp ἀποδείξαιμι Ap 2 a τοῦ incipit J μὲν ante γὰρ coll. L καὶ <ἄλλοις> τισὶ? 3 οἶόν τε Ap 3. 4 ἐπεγραψάμην L1Ap: corr. L2 4 χρησάμενος τοῦ φιλοσόφου, sed corr. Ap 5 ὑπογραφῆς Ap 6 καὶ post δὲ add. L τὸ ὑψηλόνουν Ap 7 συμμετριώτερον J, supra τρο Ja: συμμετριώτερον ApKv: συμμετριώτατον L 9 ὁ σοφώτατος Αp 10 μετὰ] fuit qui μέχρι coniceret: tu cf. p. 13, 10 11 προσθεῖναι om. L 11. 12 τὸν θεὸν v 13 τοῦ om. Ap προτέθεικα L δ συμβουλεύων Ap 14 μάλιστα om. Kv 18 ἐπεὶ δὲ ex ἐπειδὴ corr. J2: ἐπει Αp πρώτως Κ: πρῶτον Lv 19 μία] ἅμα Κv 20 καὶ ποίους in mg. suppl. Ja ποίους καὶ πόσους Αp 21 δεύτερον δὲ τίς Ap 22 ἀριστοτέλους Ap ὅπη Κ: ὅπου v χοροῦ Ap: χο||ρου J: χώρου LKv τάξομεν Kv 23 ἀριστοτελικῶν Αp 24 σοφίας Ap ἀνάγοντα Αp 27 τὸν om. Ap ἔνατον ex ἔννατον corr. Ap: ἕνατον J: ἔννατον LKv 28 προσλαμβάνεσθαι Lv προλαμβάνειν Ja: προσλαμβάνειν Ap: παραλαμβάνειν J1LKv 29 διὰ ποίαν] δι᾿ ἢν LAp 31 post ὡς οἱ add. v τοῦ αἱρεσιάρχου πατρίδος ὡς Κυργναϊκοῖ οἱ ἀπ᾿ Ἀριστίππου καὶ Μεγαρικοί Ιν οἱ ἀπὸ Εὐκλείδου καὶ Ἐλεατικοὶ οἱ ἀπὸ Ξενοφάνους καὶ Παρμενίδου, ἢ ἀπὸ τοῦ τόπου ἐν ᾧ διέτριβον ψιλοσοφοῦντες ὡς Ἀκαδημαϊκοὶ καὶ Στωικοί, ἢ ἀπὸ συμβεβηκυίας ἐνεργείας ὡς Περιπατητικοί, ἢ ἀπὸ τῆς ἐν τῷ φιλοσοφεῖν κρίσεως ὡς Ἐφεκτικοὶ οἱ ἀπὸ Πύρρωνος, ἢ ἀπὸ τοῦ τέλους ὃ προτίθενται τῆς ἑαυτῶν φιλοσοφίας ὡς Ηδονικιί οἱ Ἐπικούρειοι, ἠ ἀπὸ τοῦ εἴδους τῆς ζωῆς ὡς οἱ Κυνικιί· ἄλλο γὰρ τὸ τέλος οὗ στοχάζονται καὶ ἄλλο τὸ εἶδος τῆς ἐπιτηδεύσεως· οὐ γὰρ δι᾿ ἡδονῆς οἱ Ἐπικούρειοι τὴν ἡδονὴν ἐθήρων, ἀλλὰ διὰ πόνων μάλιστα καὶ ἐγκρατείας.

Τῶν δὲ Ἀριστοτελικῶν συγγραμάτων τὰ μέν ἐστι μερικά, ὡς αἱ Ἐπῖστολαὶ πρὸς ἕνα τινὰ καὶ περὶ μερικοῦ τινος γεγραμμέναι πράγματος, τὰ δὲ καθόλου, τὰ δὲ καὶ μεταξύ, ὡς αἱ Περὶ ζῴων καὶ φυτῶν ἱστορίαι, οὐ περὶ μερικῶν οὖσαι πάντῃ τινῶν· περὶ γὰρ εἰδῶν εἰσι ζῴων. ἀλλὰ τὰ μὲν μερικὰ καὶ τὰ μέσα μενέτω νῶν ἀδιαίρετα· τῶν δὲ καθόλου τὰ μέν ἐστιν ὑπομνηματικά, ὅσα πρὸς ὑπόμνησιν οἰκείαν καὶ πλείονα βάσανον συνέταξεν ὁ φιλόσοφος, ὧς τὰ μὲν μονοειδὴ ἐστιν, ὡς περὶ ἑνός τινος ὑπομιμνῄσκοντα, τὰ δὲ ποικίλα, ὡς περὶ πλειόνων. δοκεῖ δὲ τὰ ὑπομνηματικὰ μὴ πάντῃ σπουδῆς ἄξια εἶναι· διὸ οὐδὲ πιστοῦται ἀέ αὐτῶν τὰ τοῦ φιλοσόφου δόγματα. ὁ μέντοι Ἀλέξανδρος τὰ ὑπομνηματικὰ καὶ συμπεφορημένα φησὶν εἶναι καὶ μὴ πρὸς ἕνα σκοπὸν ἀναφέρεσθαι· διό καὶ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τούτων συνταγματικὰ τὰ ἕτερα λέγεσθαι. τῶν δὲ συνταγματικῶν τὰ μέν ἐστι διαλογικά, τὰ δὲ αὐτοπρόσωπα, καὶ τῶν αὐτοπροσώπων τὰ μέν ἐστιν θεωρητικά, τὰ δὲ πρακτικά, τὰ δὲ ὀργανικά, καὶ τῶν θεωρητικῶν τὰ μὲν θεολογικά, ὡς ἡ Μετὰ τὰ φυσικά, τὰ δὲ φυσιολογικά, ὡς ἡ Φυσικὴ ἀκρόασις καὶ αἱ ἑπόμεναι Ζ ταύτῃ πραγματεῖαι, τὰ δὲ μαθηματικά, οἷα γεωμετρικά τε αὐτῷ γέγραπται καὶ μηχανικὰ βιβλία. τῶν δὲ πρακτικῶν τὰ μὲν ἡθικά, ὡς τά τε Νικομάχεια καὶ Εὐδήμεια καὶ τὰ ἐπιγραφόμενα Μεγάλα, τὰ δὲ οἰκονομικά, τὰ δὲ πολιτικά, ὡς οἱ Οἰκονομικοὶ καὶ Πολιτικοὶ ἐπιγεγραμμένοι λόγοι. τῶν δὲ ὀργανικῶν τὰ μὲν περὶ αὐτῆς ἐστιν τῆς ἀποδεικτικῆς μεθόδου, τὰ δὲ περὶ τῶν πρὸ αὐτῆς, ὡς τὰ Πρότερα ἀναλυτικὰ καὶ τὸ Περὶ ἐρμηνείας καὶ αἱ Κατηγορίαι, τὰ δὲ περὶ τῶν τὴν ἀπόδειξιν ὑποδυομένων, ὡς οἱ Τόποι καὶ 4 ἐνεργείας om. K ὡς oi περιπατητικοί Ap 5 ὡς οἱ ἐφεκτικοί L πύρωνος Ap 6 οἱ] ἢ Ap ἐπικούρειοι Lb: ἐπικούριοι JKApv 7 γὰρ om. K 8 ἐπικούρειοι LApb: ἐπικούριοι JKv 10 αἰ om. LAp 11 γεγραμμένα J1K, ε corr. Ja 12 οὐ π Ja: οὔτε J1LKAp v, quo recepto haec post ζῴων interpolavit b: οὔτε καθόλου, ἐπεὶ οὐ περὶ πάντων, ἀλλὰ μέρους τινὸς ἀποτεμνομένου εἰσίν 13 τινῶν πάντη Kv περὶ μὲν γὰρ L εἷδος K εἰσὶ καὶ ζώων LApv 14 εἰσιν Ap 16 ὡς περὶ ex ὥσπερ corr. Ja 17 πάντα K 18 πιστοῦται J: πιστοῦνται LKApv 19 καὶ (post ὐπομνηματικὰ) supra Ja: om. LKApv συμπερφυρμένα Lv 22 ἐστιν — τὰ μὲν (23) om. L 23 θεωρηματικῶν K λογικὰ Ap 24 ἡ pr.] τὰ v ευ 27 ante Euorjfxcta Td add. LApv εὐδήμεια Jv: ἀδήμεια L1: εὐδήμια K: ἐνδήμια Ap οἰκονομητικὰ AP 28 γεγραμμένοι Ap 29 περὶ (post δὲ) om. LAp οἱ Σοφιστικοὶ ἔλεγχοι καὶ αἱ ῾Ρητορικαὶ τέχνα. αὕτη μὲν οὖν ἡ ὁλοσχερεστέρα 1v τῶν Ἀριστοτελικῶν συγγραμμάτων διαίρεσις.

Περὶ δὲ τοῦ τρίτου ῥητέον, πόθεν ἄρχεσθαι δεῖ τῶν Ἀριστοτελικῶν συγγραμμάτων· μετὰ γὰρ τὴν διαίρεσιν ἀκόλουθος ὁ περὶ τούτου λόγος. τινὲς μὲν οὖν ἀπὸ τῶν ὀργανικῶν φασιν ἄρχεσθαι δεῖν· ταῦτα γὰρ ἡμῖν ἐμποιεῖ τὸ διακρίνει ἐν μὲν ταῖς πράξεσιν τὰ ἀγαθὰ καὶ κακά, ἐν δὲ ταῖς γνώσεσι τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος, ὥστε καὶ τῶν πρακτικῶν καὶ τῶν γνωστικῶν συγγραμμάτων προηγεῖσθαι χρὴ τὰ τὴν διακριτικὴν ἡμῖν δύναμιν παρεχόμενα. εἰ δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τεχνῶν φαίνεται προγηουμένη ἡ τῶν ἀργάνων γνῶσις, | οἶον τεκτονικῆς, χαλκευτικῆς, καὶ ἐπὶ ἰστρικῆς δέ, πολλῷ μᾶλλον καὶ ταύτῃ μόνῃ τήν τε ζωὴν ἡμῶν καὶ τὴν γνῶσιν ἐπιτρεπούσης. πῶς οὖν ἄνευ ἀποδείξεως ἢ τοῖς πρακτικοῖς ἢ τοῖς θεωρητικοῖς λόγοις ἐντυγχάνοντες οὐ ταὐτὸν πεισόμεθα τοῖς ἄνευ τοῦ Ἑρμαϊκοῦ μώλυος παρὰ τὴν Κίρκην ἰοῦσι καὶ θελγομένοις ὑπὸ τῶν παρ᾿ ἑκάστοις πιθανῶς λεγομένων; τινὲς δὲ ἀπὸ τῶν ἠθικῶν προστάττουσι ποιεῖσθαι τὴν ἀρχήν· τὰ γὰρ ὄργανα, φασί, τῶν μέσων ἐστὶν καὶ δυνατὸν αὐτοῖς καὶ εὖ καὶ κακῶς χρῆσθαι· δηλοῦσι δὲ καὶ οἱ πολλοὶ τῶν ῥητόρων καὶ τῶν σοφιστῶν. δεῖν οὖν πρότερον τοῖς χρησομένοις τοῖς ὀργάνοις ζωῆς μετρίως παρεσκευασμένης. οὐ γὰρ τοιαύτη ἐστὶν ἡ τῶν οἰκοδομικῶν καὶ κυβερνητικῶν γνῶσις, οἵα ἡ φιλοσοφίας, ἀλλ᾿ αὕτη ζωτική· δεῖ οὖν πρώτης τῆς ἀπὸ τῶν ἠθικῶν καταρτύσεως, οὐκ ἀποδεικτικῶς, ἀλλ᾿ ὀρθοδοξαστικῶς τὰ ἠθικὰ παραλαμβανόντων ἡμῶν κατὰ τὰς αὐτοφυεῖς περὶ τῶν ὄντων ἐννοίας. ἀλλ᾿ εἰ μὲν τὰ Ἠθικὰ Ἀριστοτέλους κατηχήσεις μόνον ἦσαν παραινετικαὶ καὶ ἀναπόδεικτοι, οἷαι πολλαὶ παρὰ τοῖς πυθαγορείοις ἐλέγοντο, ὀρθῶς εἶχεν ἐν τούτων ἀρχομένους προκαταρτύειν δι᾿ αὐτῶν τὰ ἤθη· εἰ δὲ καὶ ἐκεῖνα μετὰ διαιρέσεων καὶ ἀποδείξεων τῶν ἐπιστημονικωτάτων παραδέδωκεν Ἀριστοτέλης, πῶς ἄνευ τῶν ἀποδεικτικῶν μεθόδων ἰόντες ἐπ᾿ αὐτὰ δυνησόμεθά τι πλέον ἀνύτειν; μήποτε οὖν δεῖ πάντως ἠθικῆς προκατηχήσεως, ἀλλ᾿ οὐ διὰ τῶν Ἀριστοτέλους Ἠθικῶν παραδιδο- 1 ἠ om. Lv ὁλοσχεστέρα Ap ὁλοσχερεστέρα post συγγραμμάτων collocant Lv 2 συνγραμμάτων, ραμ in ras. J 4 ἀκολουθεῖ ΑΡ τούτων LApv 5 φησιν Κ ἡμῖν om. L 6 μὲν οὖν ταῖς L 7 πραγματικῶν comp. L τῶν (ante γνωστικῶν) om. Ap 8 τὰ τὴν] ταύτην Αp 9 παρεχομένων adscr. ης Ap εἰ ex ἡ corr. L2 10 δέ om. L 12 ταύτης μόνης JL, sed ς utrumque erasit J 14 πεισώμεθα L: ποισόμεθα Ap Hom. κ 305 παρὰ JLAp: περὶ Kv 15 ἰοῦσι JLKv: ἀπελθοῦσι Ap 16 προτάττουσι J2 17 χρήσασθαι LAp 18 δεὶ ν> 19 ὀργάνοις |||||| ζωῆς post παρεσκ. colloc. Lv 20 φιλοσοφία LAp 18 δεῖ ν e corr., K: αὐτὴ ApLv, τὴ in ras. L3 post ζωτικὴ ἐστι add. Apv 26 τὰ] μὲν Κ- κἀκεῖνα Ap: ἐκεῖνα (om. καὶ) L τῶν om. LApv 27 par;edvken LAp ὁ ἀριστοτέλης Lv 28 ἰόντες] οἶόν τε L τι] ἐπὶ L ἀνύτειν J: ἀνύττειν Ap: ἀνύσειν L: δἀνύειν Kv 29 τῶν ἀριστοτέλους ἠθικῶν in marg. suppl. Jἀριστοτελικῶν Ap 29. G,1 ἀριστοτελικῶν AP 29. 6,1 παραδιδομένης J: παραδιδομένης J: παραδεδομένη ΚΑrv. παραδεδμένη: ΙΟ. μένης, ἀλλὰ δι᾿ ἀγράφου συνεθισμοῦ καὶ τῶν ἀτέχνων παραινέσεων ἀγράφως 2r τε καὶ ἐγγράφως τὸ ἦθος ἡμῶν ἀπευθυνόντων, καὶ τότε τῆς λογικῆς τε καὶ ἀποδεικτικῆς μεθόδου· καὶ μετ᾿ ἐκείνας τούς τε περὶ ἠθῶν ἐπιστημονικοὺς λόγους καὶ τοὺς τῆς περὶ τῶν ὄντων θεωρίας ἐπιστημονικῶς δυνησόμεθα παραδέχεσθαι.

Τέταρτον δὲ ἦν τῶν προβληθέντων τὸ τέλος τῆς Ἀριστοτελικῆς φιλοσοφίας εὑρεῖν· ἐκ τούτου γὰρ καὶ τὸ σεμνὸν αὐτῆς θεασόμεθα. τέλος τοίνυν καὶ τῆς τοῦδε τοῦ ἀνδρὸς φιλοσοφίας κατὰ μὲν τὸ ἦθος ἡ διὰ τῶν ἀρετῶν καὶ γὰρ οἶδεν αὐτὴν ἐπιστημονικῶς καὶ ἐσέφθη καὶ λαμπρᾷ τῇ φωνῇ ἀνεβόησεν “οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη”, κοινὸν δὲ ἀμφοῖν τέλος τὸ ἐπιβάλλον Β ἀνθρώπῳ ἡ τελεωτάτη εὐδαιμονία, πρὸς ἣν οὐδεμίαν ὑπερβολὴν οὐδενὶ τῶν ἄκρως φιλοσοφησάντων καταλέλοιπεν Ἀριστοτέλης, οὐδὲ ἄνθρωπον ἔτι καλεῖν ἀξιῶν, ἀλλὰ θεὸν τὸν εἰς ἐκείνην ἀναδραμόντα· τοιαῦτα γὰρ ἐν τοῖς τελευταίοις τῶν Νικομαχείων ἠθικῶν μεγαληγορεῖ. πρὸς δὲ τὸ τοιοῦτον ἄγει τέλος ἅπαντα τὰ τοῦ φιλοσόφου συγγράμματα, τὰ μὲν τὴν ἀποδεικτικὴν παρασκευάζοντα μέθοδον, τὰ δὲ τὰ ἤθη διὰ τῶν ἀρετῶν κοσμοῦντα, τὰ δὲ τὴν γνῶσιν διὰ τῶν φυσικῶν ἐπὶ τὰ ὑπὲρ φύσιν ἀνάγοντα.

Εἶδος δὲ τῆς Ἀριστοτελικῆς ἑρμηνεία τὸ κατὰ τε τὸν νοῦν καὶ τὴν λέξιν συνεστραμμένον καὶ νοερὸν καὶ γοργόν. ἢ γὰρ τὴν λύσιν εὐθὺς ἐπάγει τῇ ἀπορίᾳ ἢ πολλὰς ἐπισυνάπτων ἀπορίας μιᾷ λύσει καὶ ταύτῃ συντόμῳ διαλύει πάσας, οὐδαμοῦ δὲ ἐθέλει τῆς ἐναργείας ἐξίστασθαι. διττῆς δὲ οὔσης ἐναργείας εἰς πίστιν, τῆς μὲν ἀπὸ νοῦ, τῆς δὲ ἀπὸ αἰσθήσεως, τοῖς μετὰ αἰσθήσεως ζῶσιν διαλεγόμενος τὴν ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως προτιμᾷ· διὰ καὶ τὸ ἀναγκαστικὸν αὐτοῦ ταῖς ἀποδείξεσιν ὑπάρχει, ὡς καὶ τὸν μὴ πειθόμενον διά τινας οὐκ εὐτυχεῖς προλήψεις ὅμως ἠναγκασμένον ἐπιστομίζεσθαι. πανταχοῦ δὲ ἐθέλει τῆς φύσεως μὴ ἐξίστασθαι, ἀλλὰ καὶ τὰ ὑπὲρ τὴν φύσιν κατὰ τὴν πρὸς τὴν φύσιν θεωρεῖ σχέσιν, ὥσπερ ὁ θεῖος Πλάτων ἀνάπαλιν κατὰ τὸ Πυθαγόρειον ἔθος καὶ τὰ φυσικὰ ἐπισκέπτεται καθὸ τῶν ὑπὲρ φύσιν μετέχουσιν. οὐ μὴν οὐδὲ μύθοις οὐδὲ συμβολικοῖς αἰνίγμασιν, ὡς τῶν πρὸ αὐτοῦ τινες, Ἀριστοτέλης ἐχρήσατο, ἀλλ᾿ ἀντὶ παντὸς ἄλλου παραπετάσματος τὴν ἀσάφειαν προετίμησεν.

Ἐζήτει δὲ καὶ ταύτης τὴν αἰτίαν ὁ λόγος κατὰ τὸ ἕβδομον τῶν προβληθέντων 2r καὶ καλῶς εἰς αὐτὴν αὐτοφυῶς ἐμπέπτωκεν. τῶν γὰρ παλαιοτέρων νομιζόντων μὴ δεῖν καὶ τοῖς σκυτοτόμοις τὴν ἑαυτῶν σοφίαν προτιθέναι εἰς πάρεργον ἀντίληψιν διὰ τὴν προφαινομένην σαφήνειαν οἱ μὲν μύθοις, οἱ δὲ συμβόλοις αὐτὴν ἐπέκρυψαν ὡς τοῖς παραπετάσμασιν τὰ ἀπορρητότερα τῶν ἱερῶν. Ἀριστοτέλης δὲ τὴν ἀσάφειαν προετίμησεν, ἴσως μὲν καὶ τὴν Γ ἀόριστον τῶν μύθων καὶ τῶν συμβόλων τὰ τοιαῦτα), ἴσως δὲ καὶ γυμναστικωτέραν εἰς ἀγχίνοιαν ὑπολαμβάνων τὴν τοιαύτην ἀσάφειαν. ἔδρασεν δὲ ὅμως ὅπερ ἐβούλετο, τοῖς ῥᾳθύμοις οὐδὲ τὴν μυθικὴν ψυχαγωγίαν προτείνειν ἀξιῶν, ἀλλ᾿ οὕτως αὐτοὺς ἀποσκευαζόμενος, ὡς πάντων ἀσαφέστερος μαρτυρεῖσθαι. ὅτι γὰρ οὐκ ἀσθενείᾳ λόγου τὸ ἀσαφὲς αὐτοῦ τοῖς συγγράμμασιν ἐπεγένετο, ἴσασι μὲν καὶ οἱ μετρίως λόγῳ παρακολουθεῖν δυνάμενοι, ὅτι πολλὴν ἐμφαίνει λεκτικὴν δύναμιν ἡ Ἀριστοτέλους ἑρμηνεία, ὡς δι᾿ ὀλίγων πολλάκις συλλαβῶν παραδιδόναι, ὅσα οὐκ ἄν τις ἐν πολλαῖς περιόδοις ἐδίδαξεν· δῆλον δὲ καὶ ἐξ ὧν ἐν οἷς ἐβουλήθη σαφέστατα ἐδίδαξεν, ὡς ἐν τοῖς Μετεώροις καὶ τοῖς Τοπικοῖς καὶ ταῖς γνησίαις αὐτοῦ Πολιτείαις, ἅπερ διὰ τὸ κοινότερον τῶν θεωρημάτων σαφέστερον ἀπαγγεῖλαι σύνοιδεν. τὸ δὲ δύνασθαι σαφῶς εἰπεῖν δηλοῖ μάλιστα ὁ τῶν Ἐπιστολῶν αὐτοῦ χαρακτὴρ τὸν ἀνὰ χεῖρα διάλογον ὡς ἐπιστολαῖς προσήκει μετ᾿ εὐπερπείας ἐπιστολικὸν καὶ οὐδὲ ἐστίν τις τῶν συνεγωνσμένων Ἀριστοτέλει περὶ τὸν ἐπιστολικὸν χαρακτῆρα προσόμοιος.

Τὸν δὲ ἄξιον τῶν Ἀριστοτελικῶν συγγραμμάτων ἐξηγητὴν δεῖ μὴ πάντῃ τῆς ἐκείνου μεγαλονοίας ἀπολείπεσθαι. | δεῖ δὲ καὶ τῶν πανταχοῦ τῷ φιλοσόφῳ 2r Δ σόφῳ γεγραμμένων ἔμπειρον εἶναι καὶ τῆς Ἀριστοτελικῆς συνηθείας ἐπιστήμονα. δεῖ δὲ καὶ κρίσιν ἀδέκαστον ἔχειν, ὡς μηδὲ τὰ καλῶς λεγόμενα κακοσχόλως ἐκδεχόμενον ἀδόκιμα δεικνύναι μηδὲ εἴ τι δέοιτο ἐπιστάσεως, πάντῃ πάντως ἄπταιστον φιλονεικεῖν ἀποδεῖξαι, ὡς εἰς τὴν αἵρεσιν ἑαυτὸν ἐγγράψαντα τοῦ φιλοσόφου. δεῖ δὲ οἶμαι καὶ τῶν πρὸς Πλάτωνα λεγομένων αὐτῷ μὴ πρὸς τὴν λέξιν ἀποβλέποντα μόνον διαφωνίαν τῶν φιλοσόφων καταψηφίζεσθαι, ἀλλ᾿ εἰς τὸν νοῦν ἀφορῶντα τὴν ἐν τοῖς πλείστοις συμφωνίαν αὐτῶν ἀνιχνεύειν.

Καὶ τὸν ἀκροατὴν δεῖν καλόν τε εἶναι καὶ σπουδαῖν ἱκανῶς καὶ προὔργου παντὸς ποιεῖσθαι τὴν ἐπὶ πολὺ τῶν Ἀριστοτελικῶν νοημάτων ἐξέτασιν καθ᾿ 2. 3 παλαιτέρων Ap 3 σκυτοτόμεις sic Ap: συντόμοις L 5 ἀπέκρυψαν Lv ὡς ἐν τοῖς παραπετάσμασι v: ὡς ἐν παραπετάσματι L 7 ἀόριστον] ἀσάφειαν v 8 ἐκδέχεσθαι JLAp (ἐκ- in ras. J): εἰσδέχ|||||||||ι K: εἰσδέχεσθαι v τὰ τοιαῦτα δύναται L 8. 9 γυμναστικώτερον, γυ in ras., μν supra L1 10 ὅμως om. L 11 αὐτὴν Αp ἀσαφέστερος, ερ in ras. J: ἀσαφέστατος K 12 γὰρ in lin., δὲ supra Ap1 13 ἴσασι μὲν om. L 14 διαλεκτικὴν L 15 πολλαῖς] πολλῖς L 16 δὲ om. L ἠβουλήθη L ὡς supra J1 17 γνησίως K 18 ἐπαγγεῖλαι K συνεῖδεν J2K 20 χεῖρας Lv ὡς JK: ὅς LApv 21 περὶ om. LAp 27 ἐνδεχόμενον Ap 28 εἰς om. L ἑαυτὴν K 29 τῶν] ὦν Κ- 32 ἀνιχνεύειν J2: ἰχνεύειν J1LKApv 33 δεῖν JLK: δεῖν Ap: δεῖ v καλόν J1: ἀγχίνουν supra J2 34 τὴν ἀριστοτελικῶν ἐπιπολὺ νοημάτων Κ αὑτόν γε καὶ μετὰ τῶν ὁμοίως φιλομαθῶν. φυλάττεσθαι δὲ χρὴ τὴν ἐριστικὴν 2v φλυαρίαν, εἰς ἣν πολλοὶ τῶν Ἀριστοτέλει συγγινομένων αποπίπτουσιν. τοῦ γὰρ φιλοσόφου τοῖς ἀνελέγκτοις τῆς ἐπιστήμης ὅροις τὰ πάντα ἀποδεικνύναι σπουδάζοντος οἱ περιττῶς σοφοὶ καὶ πρὸς τὰ ἐναγρῆ ἀντιλέγειν ἐθίζονται τὸ ὄμμα τῆς ἑαυτῶν ψυχῆς ἀποτυφλοῦντες, πρὸς οὓς ἀρκεὶ τὸ τοῦ Ἀριστοτέλους εἰπεῖν, ὅτι ἢ αἰσθήσεως ἢ κολάσεως δέονται· εἰ μὲν γάρ μὴ ἐφιστάνοντες φιλονε3ικοῦσιν, αἰσθήσεως· εἰ δὲ ἐφιστάνοντες μέν, ἐπὶ λόγων δὲ δυνάμει φιλοτιμοῦνται, κολάσεως.

Δέκατον λοιπὸν ἦν τῶν προτεθέντων, πόσα χρὴ κεφάλαια καὶ τίνα τῶν Ἀριστοτέλους πραγματειῶν προδιαρθροῦσθαι. καὶ ἔστι ταῦτα ὁ σκοπός, τὸ χρήσιμον, ἡ τῆς ἐπιγραφῆς αἰτία, ἡ τάξις τῆς ἀναγνώσεως, εἰ γνήσιον τοῦ φιλοσόφου τὸ βιβλίον, ἡ εἰς τὰ κεφάλαια διαίρεσις· οὐκ ἄτοπον δὲ ἴσως ζητεῖν καὶ ὑπὸ ποῖον μέρος αὐτοῦ τῆς φιλοσοφίας ἀνάγεται. ὁ φὲν γὰρ σκοπὸς ὀρθῶς γωνσθεὶς ὁρίζει καὶ κατευθύνει τὴν διάνοιαν ἡμῶν, ἳνα μὴ ἐπ᾿ ἄλλα καὶ ἄλλα φετρώμεθα μάτηv, ἀλλὰ πρὸς αὐτὸν ὅπαντα ἀναφέρωμεν. τὸ δὲ χρήσιμον προφανὲν συντονωτέρους ἡμᾶς καὶ προθυμοτέρους ἐργάζεται. ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς, ὅταν σαφὴς οὖσα τυγχάνῃ, οὐκ ἐνοχλεῖ, καὶ E προσαφηνισθεῖσα δὲ βεβαιοῖ τὸν σκοπόν. καὶ τὸ γνήσιον δὲ, ὅπερ, ἐμοὶ δοκεῖ, πρὸ πάντων ἔδει τῶν ἄλλων βασανίζεσθαι, ἀναγκαίως προλαμβάνεται· πάσχομεν γάρ τι καὶ ὑπὸ τῆς τῶν προσώπων δόξης, καὶ οὐκ ἀτόπως, διὰ τὸ μὴ πάντῃ παρεσκευάσθαι πρὸς τὴν τοῦ ἀληθοῦς διάκρισιν, ἀλλ᾿ ἀγαπᾶν ἔν τισι τὸ τοῖς κρείττοσιν ἕπεσθαι. πολλὰ γὰρ ἐγράγη καὶ νόθα βιβλία κατ᾿ ἐκεῖνον μάλιστα τὸν χρόνον, ὅτε πολλοὶ τῶν βασιλέων περὶ τὰς βιβλιοθήκας σπουδάζοντες πολλοῦ χρυσίου τὰ ἀπεξενωμένα τῶν βιβλίων ὠνοῦντο. ἡ δὲ εἰς τὰ κεφάλαια τῶν βιβλίων διαίρεσις οἷον κατ᾿ ἄρθρα τέμνουσα μιμεῖται τὴν ἀνατομικὴν παρὰ τοῖς ἰατροῖς θεωρίαν· ὡς γὰρ ἐκείνη τὴν εἰς τὸ ὅλον τείνουσαν χρείαν ἑκάστου τῶν μορίων διὰ τῆς ἀνατομῆς εὑρίσκει καὶ γνῶσιν ἀκριβεστέραν τοῦ συνθέτου παρέχεται παραγυμνώσασα τὰ ἁπλᾶ, οὕτως καὶ αὕτη διελοῦσα τὸ ὅλον ὑπ᾿ ὄψιν μᾶλλον ἄγει, καὶ τὴν ἑκάστου παρίστησιν χρείαν πρὸς τὸν ὅλον σκοπόν. καὶ τὸ δεὶξαι δὲ ὑπὸ ποῖον ἀνάγεται μέρος τὴν τοῦ μέρους πρὸς τὸ ὅλον παρέχεται σύνταξιν. ιστέον δέ, ὅτι οὐκ ἀεὶ ταῦτα πάντα δεῖται θιαρθρώσεως· πολλάκις γὰρ τὸ χρήσιμον 1 ἑαυτόν Ap 3 ὅροις τῆς ἐπιστήμης Lv 5 τὸ τοῦ Ἀριστοτέλους] Top. A 11 p. 105a4 sq. 6 μὲν om. Ap 6. 7 ἐφιστάνοντες (post μὴ) J1: ἐπιστάμενοι προ supra J2 9. 10 τῶν τοῦ ἀριστ. L 10 διαρθροῦσθαι Ja; διαρθροῦσθαι ceteri 11 αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς Kv 12 ἵσως om. Κ 13 ζητεῖν] αἰτεῖν v αὐτὰς K τῆς φιλοσοφίας αὐτοῦ Ap, sed corr. ἀνάγεσθαι K 14 ὀρθὸς γνωρισθεὶς K 15 πάντα K 16 προφνῶς v συντομωτέρους LAp ἐργάζηται K 17 οὐκ, κ in ras. J: οὔτε ceteri 17. 18 καὶ προσαφηνισθεῖσα δὲ J2: προσφωνηθεῖσα καὶ J1 et ceteri 18 ὅπερ, ὡς] ὥσπερ LAp μοι Ap 20 τι om. L ἀπὸ L 21 ἀλλ᾿ ἀγαπᾶν] ἀλλ᾿ γὰρ πᾶν Ap 23 ὅτι Kv 26 ἐκεῖνοι Ar 27 τείνουσαν Ap, in marg. b: τείνουσα JL, sed fort. corr. J: τέμνουσαν v: τέμνουσα K 28 παρέχεται τοῦ συνθέτου Ap 29 ὑπ᾿ ὄψιν] ὑφ᾿ ὅλον L ἄγει μᾶλλον Kv τῷ σκοπῷ συναναφαίνετα καὶ ἡ ἐπιγραφὴ παντὶ δήλη καθέστηκεν, ὡς ἡ 2v Περὶ ψθχῆς, καὶ τὸ γνήσιον οὐκ ἐπὶ πάντων δεῖται κατασκευῆς, ἀλλ᾿ ἐφ᾿ ὦν ἔστιν τις ὅλως ἀντιλογίας ἀφορμή.

Ἴδωμεν οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου βιβλίου τῶν προβληθέντων κεφαλαίων ἕκαστον. καὶ πρῶτον τίς ὁ σκοπὸς θεωρήσωμεν, ἐπειδὴ καὶ παρὰ τοῖς ἐλλογιμωτάτοις διαμφισβητούμενος φαίνεται. ὅτι μὲν γὰρ περὶ δέκα τινῶν ἁπλῶν ποιεῖται τὸν λόγον, ἅπερ γένη καλοῦσιν ὡς ὁλικώτατα, πρόδηλον. ταῦτα δὲ οἱ μὲν φωνὰς εἶναι λέγουσιν καὶ περὶ φωνῶν ἁπλῶν εἶναι τὸν σκοπόν φασι καὶ ὅτι μέρος ἐστὶ τῆς λογικῆς τὸ πρῶτον· ὡς οὖν τὸ περὶ Ζ τῶν προτάσεων βιβλίον περὶ φωνῶν ἐστι συνθέτων, ἀλλ᾿ οὐχὶ περὶ πραγμάτων, οὕτως καὶ τοῦτο περὶ τῶν μερῶν τῆς προτάσεως ὂν περὶ φωνῶν ἂν εἴη. ἔτι δὲ ἀρχόμενος τοῦ λόγου ὁ Ἀριστοτέλης “τῶν λεγομένων, φησί, τὰ μὲν κατὰ συμπλοκὴν, τὰ δὲ ἄνευ συμπλοκῆς λέγεται”, καὶ πάλιν “τῶν κατὰ μηδεμίαν συμπλοκὴν λεγομένων ἕκαστον ἤτοι οὐσίαν σημαίνει”, ὡς περὶ τῶν φωνῶν οὔσης τῆς προθέσεως τῶν σημαινουσῶν, καὶ μετὰ τὴν τῶν δέκα γενῶν ἀπαρίθμησιν “ἕκαστον, φησί, τῶν εἰρημένων αὐτὸ μὲν καθ᾿ αὑτὸ ἐν οὐδεμιᾷ καταφάσει λέγεται, τῇ δὲ πρὸς ἄλληλα τούτων συμπλοκῇ κατάφασις γίνεται·” ἡ γὰρ τῶν φωνῶν συμπλοκὴ γίνεται κατάφασις, ἀλλ᾿ οὐχὶ τῶν πραγμάτων. ἄλλοι δὲ τοῦτον μὲν οὐκ ἀποδέχονται τὸν σκοπόν· οὐ γὰρ φιλοσόφου τὸ περὶ φωνῶν θεωρεῖν, ἀλλὰ γραμματικοῦ μᾶλλον τά τε πάθη καὶ τοὺς σχηματισμοὺς καὶ παρασχηματισμοὺς αὐτῶν καὶ τὰς κυριότητας καὶ τὰς ἰδέας ἐπισκεπτομένου· περὶ δὲ τῶν ὄντων αὐτῶν τῶν ὑπὸ τῶν φωνῶν σημαινομένων εἶναι λέγουσι τὸν σκοπὸν καὶ ταῦτα εἶναι τὰ λεγόμενα. καὶ μάρτυρα καὶ οὗτοι τὸν Ἀριστοτέλη παρέχονται λέγοντα “τῶν ὄντων τὰ μὲν καθ᾿ ὑποκειμένου τινὸς λέγεται”, ὡς περὶ τῶν ὄντων οὔσης τῆς διαιρέσεως, καὶ πάλιν “οὐσία δέ ἐστιν ἡ κυριώτατα καὶ πρώτως καὶ μάλιστα λεγομένη”, ὥστε περὶ τῆς οὔσης οὐσίς καὶ τῶν ἄλλων τῶν ὄντων ὁ λόγος. ἀλλὰ καὶ τούτοις ἀντίκειται | τὸ τῆς λογικῆς 3r A πραγματείς μέρος εἶναι τὸ προκείμενον βιβλίον, περὶ δὲ τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστὶν τὴν μετὰ τὰ φυσικὰ καὶ ὅλως τὴν πρώτην πραγματεύσθαι φιλοσοφίαν. ἄλλοι δὲ οὔτε περὶ τῶν σημαινουσῶν φωνῶν οὔτε περὶ τῶν σημαινομένων πραγμάτων εἶναι λέγουσι τὸν σκοπόν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἁπλῶν νοημάτων· εἰ 1 συναναφέρεται Αp 3 ὅλως in marg. suppl. J2 5 θεωρήσωμεν ex ὁρίσωμεν corr. J1: ὁρίσωμεν ceteri 9 a καὶ ὅτι incipit A 10 τῶν supra Ja: om. ceteri 11 τῶν om. L 12 δὲ καὶ ἀρχόμενος L φησί] 2 p. 1a16 13 λέγεται post συμπλοκὴν coll. Arist. πάλιν] 4 p. 1b25 16 φησί] 4 p. 2a4 17 αὑτὰ] ἐαυτὸ v καταφάσει ἢ ἀποφάσει λέγεται Α: κ. λ. ἢ ἀ. Arist. codd. excepto e: cf. p. 16, 23 17. 18 συμπλοκῆ τούτων Κv 18. 19 κατάφασις γίνεται v 19 οὐχὶ ἡ τῶν Kv, fort. recte 19. 20 τὸν σκοπὸν οὐ καταδέχονται Α 21 σχηματισμοὺς καὶ παρασχηματισμοὺς J: σχηματισμοὺς AL, sed καὶ παρασχηματισμοὺς in marg. add. L1: παρασχηματισμοὺς Α 25 λέγοντα] 2 p. 1a20 26 πάλιν] 5 p. 2a11 ἡ e καὶ corr. Ja: om. L κυριωτάτη Kv post κυριώτατά τδ add. A ut Arist. codd. fere omnes 27 οὔσης JA: om. LKv 30 σοφίαν K 32 εἰ] ἠ v (non b) γὰρ περὶ τῶν δέκα γενῶν ὁ λόγος ἐν τούτοις, ταῦτα δὲ ὕστερον καὶ ἐννοηματικά, 3r περὶ νοημάτων ἂν εἴη ὁ λόγος· ὅτι δὴ περὶ τῶν λεγομένων ἐστίν, σαφῶς εἶπεν ὁ Ἀριστοτέλης, τὰ δὲ λεγόμενα καὶ λεκτὰ τὰ νοήματά ἐστιν, ὡς καὶ τοῖς Στωικοῖς ἐδόκει. ἔδει δὲ τοὺτους ἐννοεῖν, ὅτι τὸ περὶ νοημάτων καθὸ νοήματα λέγειν οὐ λογικῆς, ἀλλὰ ἦς περὶ ψυχῆς ἐστιν πραγματείας. ἀλλὰ τούτων μὲν ἕκαστος ἀτελῶς ἀντελάβετο τοῦ σκοποῦ· διὸ καὶ πάντες τὸν Άριστοτέλη μαρτύρονται ὡς μερικῶς ἀληθεύοντες καὶ κατηγοροῦσιν ἀλλήλων εἰκότα καὶ αὐτοὶ πάλιν εὐθύνονται δικαίως. ἴδωμεν δὲ καὶ τοὺς τελεώτερον ἀντιλαμβανομένους, ὧν ἐν πρώτοις κατ᾿ ἐμήν ἐστιν γνώμην ὁ Ἀφροδισιεὺς Ἀλέξανδρος, ἀρχὴν λέγων εἶναι τῆς λογικῆς πραγματείας τοῦτο τὸ βιβλίον, “ἐπειδὴ, φησίν, ὁ λόγος σημαίνει τῷ τὰ μόρια αὐτῷ τὰ πρῶτα σημαίωειν· τίνα δὲ ἐστιν τὰ ὑπὸ τῶν πρώτων καὶ ἁπλῶν μορίων τοῦ λόγου σημαινόμενα νοήματα βουλόμενος δηλῶσαι διαιρεῖ τὸ ὂν οὐκ εἰς τὰ καθ᾿ ἕικαστα (/απερίληπτα γὰρ ταῦτα καὶ ἄγνωστα διὰ τε τὸ πλῆθος καὶ τὴν παντοίαν μεταβολήν), ἀλλ᾿ εἰς τὰ ἀνωτάτω γένη τὰ δέκα ταῦτα, ἅπερ κατηγορίας ἐκάλεσεν,κ ὡςκ γενικώτατα καὶ αὐτὰ μὲν μηδενὶ ὐποκείμενα, κατηγορούμενα δὲ τῶν ἄλλων, ὥστε περὶ τῶν ἁπλῶν καὶ γενικωτάτων τοῦ λόγου μορίων εἶναι τὸν σκοπὸν τῶν τὰ απλᾶ πράγματα σημαινόντων καὶ τὰ περὶ τῶν ἁπλῶν πραγμάτων ἁπλᾶ νοήματα”. τῆς δὲ αὐτῆς ἐγένετο δόξης καὶ ὁ Αἰγαῖος Ἀλέξανδρος. ὁ δἐ Πορφύριος σκοπὸν εἶναι τοῦ βιβλίου φησὶν ἔν τε τῷ B πρὸς Γεδάλειον καὶ ἐν τῷ κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν περὶ τῶν κατηγορου μένων· αὗται δέ εἰσιν αἱ ἁπλαῖ φωναὶ αἱ σημαντικαὶ τῶν πραγμάντων, καθὸ σημαντικαὶ εἰσιν, ἀλλ᾿ οὑ καθὸ λέξεις ἁπλῶς. καθ[ο μὲν γὰρ λέξεις, ἄλλας εχουσι πραγματείας, ἂς ἐν τῷ Περὶ τῶν τοῦ λόγου στοιχείων ὅ τε Θεόφραστος ἀνακινεῖ καὶ οἱ περὶ αὐτὸν γεγραφότες οἷον πότερον ὄνομα καὶ ῥῆμα τοῦ λόγου στοισχεῖα ἢ καὶ ἄρθρα καὶ σύνδεσμοι καὶκ ἄλλα τινά (λέξεως δὲ καὶ ταῦτα μέρη, λόγου δὲ ὅνομα καὶ ῥῆμα), καὶ τις ἡ κυρία λέξις, τὶς δὲ ἡ μεταφορικήμ, καὶ τίνα τὰ πάθη αὐτῆς, οἶον τί ἀποκοπή, τί ἀφαίρεσις, τίνες αἱ ἁπλαῖ, τίνες αἱ σύνθετοι, τίνες οἱ ὑποσύνθετοι καὶ ὅσα τοιαῦτα, καὶ ὅσα περὶ ἰδεῶν εἴρηται, τί τὸ σαφὲς ἐν ταῖς λέξεσιν, τί τὸ μεγαλοπεπές, 1 ἐν τούτος ὁ λόγος v 2 δὴ JA: δὲ LKv ἐστὶν supra Ja 3 εἶπεν] 2 p. 1a16. 4 p. 1b25 τὰ νοήματα JaLKv: νοήματα J1A ἐστὶ in ras. A 4 ὅτι ἐστὶ τὸ Κ, τὸ supia Κ1 τὸ περὶ] τῶν περὶ τῶν L 5 τῆς] τοῖς A: om. L α 6 ἕκαστον K 7 ἀριστοτέλην LKA ἀληθεύοντες A 7. 8 ἀλλήλων τὰ εἰκότα LA 8 τελεωτέρους A 10 εἶναι λέγων LAv 11 σημαίνει JK, in marg. b: συμβαίνιε LAv αὐτοῦ in marg. b τὰ alt. supra Ja: om. K 12 τίνα] τί L δὲ supra Ja: e corr. L1: om. A καὶ supra Κ1 σημαινόμενα τοῦ λόγου A 13 ante νοήματα ὅτι add. Kv post νοήματά τε add. JLAv, eras. J 15 γένη τὰ δέκα] δέκα γένη A 17 γενικωρτά|||| K sic (scripserat (scripserat γενικώτα . . ) 18 πράγματα JKv, in marg. L1, supra A1: νοήματα LA in lin. 20. 21 — Γεδάλειον supra L1 21 γεδάλιον, ε in ras. L: γαιδάλιον JK ἐν τῷ κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν] p. 58,3 stjq. Busse 24 περὶ τῶν τοῦ λόγου στοιχείων JLKA: περὶ τοῦ λόγου στοιχείω v 24. 25 Θεόφραστος] cf. Rabe De Theophr. libr. Π. λέξ. p. 6 25 αὐτῶν JKA 26 τὰ ante tou add. A ἢ supra Ja 28 τίνα, α in ras. A Td om. A 29 αἱ (ante ἁπλαῖ) om. L τί τὸ ἡδὺ καὶ πιθανόν· καθὸ μέντοι σημαντική ἐστιν ἡ λέξις, κατὰ τὰ γὲνη 3r τῶν ὄντων ἀφορίζεται. καὶ ἡ μὲν λέξις κατηγορία λέγεται ὡς κατὰ τοῦ πράγματος ἀγορευομένη, τὸ δὲ πεᾶγμα κατηγόρημα. τῆς οὖν κατηγορίας ἤτοι πράγματος ὄντος μετὰ τῆς σημαινούσης αὐτὸ λέξεως ἢ τῆς σημαντικῆς λέξεως, καθόσον ἐστὶν σημαντική, ἑκατέρως ἔχεται καὶ τῶν πραγμάτων ἡ κατηγορία. ἀπείρων δὲ ὄντων τῶν κατὰ μέρος καὶ ἀκαταλήπτων, εἰς δέκα γένη τὰ ἄπειρα ἀνηγαγεν ὁ Ἀριστοτέλης, τὰς μὲν οὐσίας πάσας εἰς μίαν συνελὼν τὴν ἀνωτάτω οὐσίαν, ἧς ἐστι καὶ λέξις σημαντικὴ αὐτὴ ἡ οὐσία σύμβολον οὖσα τῆς ἐν τοῖς οὖσιν οὐσίας, εἴτε ὑποστάσεως οὔσης εἴτε ἄχρι ἐπινοίας ὑφεστώσης· οὐδὲν γὰρ τοῦτο τῇ κατηγορίᾳ διενήνοχεν· οὐ γὰρ καθὸ ἐν ὑποστάσει ἐστὶ τὰ πράγματα δηλοῦται ὑπὸ τῆς κατηγορίας, ἀλλὰ καθὸ ἀπινοεῖται ἤτοι ὄντα ἢ ὡς ὄντα. ὁμοίως δὲ καὶ τῶν καθ᾿ ἕκαστα ποσῶν ἐπὶ τὸ γενικώτατον ποσὸν ἀναγομένων ἄλλη γίνεται κατηγορία, ἡ ἀνωτάτω λέξις τοῦ ποσοῦ, κατὰ τοῦ ἀνωτάτω πράγματος ἀγορευομένη. οὕτως δὲ καὶ τὸ ποιόν. ἕτερον δέ τι γένος ἐστὶν τὸ πρὸς τι, ὑφ᾿ ὃ πάντα ἀνάγεται τὰ πρὸς ἄλλο τί πως ἔχοντα, καὶ κατηγορία ἄλλη τῆς πρὸς τι Γ λέξεως, ὑφ᾿ ἣν τὸ διπλάσιον τὸ ἣμισυ, δοῦλος δεσπότης, πατὴρ υἱὸς καὶ 41 τὰ τοιαῦτα. τὸ δὲ καθῆσθαι καὶ ἑσταναι καὶ κατακεῖσθαι ἄλλο γένος ποιεῖ τὸ κεῖσθαι. τὸ δὲ ἠμφιέσθαι καὶ ὡπλίσθαι ὑπὸ τὸ ἔχειν ἀνάγεται, τὸ δὲ ἐν Λυκείῳ καὶ ἐν Ἀκαδημίᾳ ὑφ᾿ ἓν γένος τὸ ποῦ. καὶ τὸ ποτὲ γένος ἐστὶν ἄλλο περιέχον τὰ τοῦ χρόνου εἴδη καὶ μέρη. τὸ δὲ τέμνειν καὶ καίειν εἰς τὸ ποιεῖν, ὥσπερ τὸ τέμνεσθαι καὶ καίεσθαι εἰς τὸ πάσχειν. προστίθησιν δὲ καὶ τὰ τοῦ Βοήθου ὁ Πορφύριος πολλῆς ἀγχινοίας γέμοντα καὶ εἰς τὸ αὐτὸ τείνοντα τοῖς εἰρημένοις. λέγει γὰρ καὶ ἐκεῖνος, ὅτι κατὰ μὲν τὸ ὄνομα καὶ τὸ ῥῆμα ἡ διαίρεσις εἰς τὰ τοῦ λόγου γίνεται στοιχεῖα, κατὰ δὲ τὰς κατηγορίας ἡ διαίρεσις γίνεται, καθὸ σχέσιν ἔχουσιν αἱ λέξεις πρὸς τὰ ὄντα, σημαντικαὶ τούτων οὖσαι. “διό, φησίν, οἱ σύνδεσμοι ἐν μὲν τῇ λέξει εὑρίσκονται, τῶν δὲ κατηγοριῶν ἐκπίπτουσιν· οὐδὲν γὰρ τῶν ὄντων δηλοῦσιν, οὔτε οὐσίαν οὔτε ποιὸν οὔτε ἄλλο τι τοιοῦτον”. δῆλον οὖν τῶν εἰρημένων, ὅτι οὔτε περὶ φωνῶν ψιλῶν οὔτε περὶ αὐτῶν τῶν ὄντων ᾗ ὄντα ἐστὶν οὔτε περὶ τῶν νοημάτων μόνων οἱ ἄνδρες οὖτοι τὸν σκοπὸν ἀφορίζονται, ἀλλὰ περὶ φωνῶν μὲν ἁπλῶν καὶ λέξεων, διότι λογικῆς ἐστι πραγματείας προοίμιον, καθὸ δὲ σημαντικαὶ τῶν ὄντων εἰσὶ τῶν πρώτων καὶ ἁπλῶν, ἀλλ᾿ οὐ καθὸ παρασχηματίζονται ἢ συσχηματίζονται ἢ πάθη τοιάδε ἀναδέχονται καὶ ἰδέας ἔχου|σι τοιάσδε, ἅπερ ἡ περὶ 3v Δ 5 ἑκατέρως J e corr., LA: ἑκατέρων Kv καὶ τῶν λέξεων καὶ τῶν πραγμάτων v 6 ἀπεριλήπτων v 8 συντελῶν Α αὕτη Av 9 τῆς in ras. L: τοῖς Α 11 εἰσὶ Κ 13 τὸ supra Ja ἀγομένων L 14 ἀνωτάτω (post τοῦ) LAv: ἀνωτάτου JK ἀ||||||γορευομένη Ja ἀπαρορευομένη L 15 ἐφ᾿ L 17 καὶ (ante τὰ) supra L1 18 ἑστάναι καὶ καθῆσθαι καὶ ἀνακεῖσθαι Α ποιεῖ γένος Av 20 λυκίω Κ καὶ om. K ἀκαδημίω L 21 καὶ (post τέμνειν) om. L 22 καὶ (post τέμνεσθαι) om. A 26 γίνεται ἡ διαίρεσις Κ 30 ὅτι supra K1 31 νοημάτων] ῥημάτων Κ μόνων Jv: μόνον LKA, sed corr. A 33,34 σημαντικαὶ εἰσὶ τῶν ὄντων πρώτων L τῶν λέξεων ὡς λέξεων ἐπίσκεψις πολυπραγμονεῖ. δῆλον δὲ ὅτι, εἰ περὶ 3v τῶν λέξεων, καθὸ σημαίνουσιν, ἀνάγκη καὶ τὰ πράγματα συν ηρτῆσθαι τὰ σημαινόμενα καὶ τὰ νοήματα τὰ κατὰ τὰς σημασίας γινόμενα. διὸ καὶ τί σημαίνει ἑκάστη λέξις ἀναδιδάσκει καὶ τὰ πράγματα καθ᾿ Ἱκάστην κατηγορίαν διορίζεται καὶ τῇ διαιρέσει τῇ αὐτῇ χρῆται καὶ ἐνταῦθα, ὅπου περὶ τῶν σημαντικῶν λέξεών ἐστιν προηγουμένως ὁ σκοπός, καὶ ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικά, ὅπου περὶ τῶν ὄντων ᾗ ὄντα διδάσκει· παραπλησίως δὲ καὶ ἐν τοῖς λογικοῖς, οἷον ἐν τοῖς Τοπικοῖς, καὶ ἐν τοῖς Νικομαχείοις ἠθικοῖς καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις πραγματείαις τῇ εἰς τὰ δέκα ταύτῃ χρῆται διαιρέσει τῶν πρώτων γενῶν, ὡς πανταχοῦ μὲν τῆς αὐτῆς ὂὔσης διαιρέσεως, ἀλλ᾿ ἐνταῦθα μὲν οἰκείως τῇ λογικῇ πραγματείᾳ κατὰ τὰς σημαντικὰς λέξεις λαμβανομένης, ἀλλαχοῦ δὲ οἰκείως τῇ περὶ τῶν ὄντων θεωρίᾳ κατὰ τὴν τῶν ὄντων ὑπόστασιν, οὔτε τῶν σημαvτικῶv λέξεων πάντῃ κεχωρισμένων της τῶν οντων φυσεως οὐτε τῶν οντων απηρτημενων τῶν σημαινειν αὐτα πεφυκότων ὀνομάτων, ἀλλ᾿ οὐδὲ τῶν νοημάτων ἔξω τῆς ἀμφοῖν ὄντων φύσεως· ἓν γὰρ ὄντα πρότερον τὰ τρία ταῦτα διεκρίθησαν ὕστερον. ὁ μὲν γὰρ νοῦς αὐτὰ τὰ πράγματα ὢv καὶ αὐτὴ ἡ νόησις ταὐτὸν ἔχει τά τε ὄντα καὶ τὰ τῶν ὄντων νοήματα διὰ τὴν ἀδιάκριτον ἕνωσιν, καὶ φωνῆς ἐκεῖ οὐδὲν χρεία· ψυχὴ δὲ πρὸς μὲν νοῦν…

Χρήσιμος…

Ἀ…