Fragmenta in epistulam ad Romanos

46

{Gal 1,1} <Πατέρα> νῦν καλεῖ τὸν θεόν, ἐπειδὴ βούλεται τὴν ἐκκλησίαν εἰςυἱοθεσίαν ἐληλυθυῖαν ἐλευθέραν εἶναι τῆς τοῦ νόμου δουλείας.{Gal 1,1—2} Εἰ γὰρ ἤρκει ὁ νόμος καὶ τὰ νόμιμα εἰς σωτηρίαν, οὐκ ἦν χρείατοῦ σταυροῦ καὶ τοῦ ἐλθεῖν τὸν Χριστὸν ἐπὶ τὸν σταυρόν. Οὐκ εἶπεν 〈καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ ἀδελφοί〉, ἀλλὰ <πάντες>, τῷ <πάντες>παριστῶν ὡς ἓν ἦν τὸ πλῆθος.{Gal 1,4} Τὸν <ἐνεστῶτα αἰῶνα πονηρὸν> εἰπὼν ἔδειξεν ὅτι τὸ κακὸνοὐκ ἀγέννητον ἀλλὰ πρόσκαιρον, καὶ ἐν ἀνθρώποις πρὸς οὓς ἔγραφεν, εἰπερὶ ἀνθρώπων τῶν πεισάντων αὐτοὺς ἀκαίρως κεχρῆσθαι τῷ νόμῳ. Τὸ δὲ <ἐξέληται> εἴρηκεν, ἵνα παραστήσῃ ὅτι οὐκ ἦν ἄλλως τινὶεὐχερὲς οὔτε νόμῳ οὔτε προφήταις. τὸ γὰρ <ἐξέληται> μικροῦ βίανσημαίνει, ἀλλ' οὐ βίαν, δύναμιν δὲ τοῦ ῥυσαμένου· οὐ γὰρ εἶπεν τοῦἁρπάσαντος ἀλλὰ <τοῦ δόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ τῶν ἁμαρ-τιῶν ἡμῶν, ὅπως ἐξέληται ἡμᾶς>. αὕτη ἡ λέξις τὸ δυσκατόρ-θωτον παντὶ ἄλλῳ παρέστησεν. κέκληται δὲ <πατὴρ ἡμῶν> ὁ θεός, ἵνατῆς υἱοθεσίας φανερουμένης ἐκβληθῇ διὰ νόμου ἀνάγκη.{Gal 1,10} Πρὸς ἐκείνην ἀπομάχεται τὴν ὑπόνοιαν τὴν φάσκουσαν ὅτι παρ'ὑμῖν ἄλλα εἶπεν, ἐν δὲ Ἰουδαίᾳ ἄλλως ἔζη, καί φησιν· πῶς δύναμαιἄλλος εἶναι ἔξωθεν, ἄλλος δὲ ἔσωθεν θεοῦ ὄντος ἐφόρου; τί δὲ προβαλλό-μενος ἀξιώματα ἀνθρώπινα οἷς ἐγὼ οὔτε μάχομαι οὔτε διαφωνῶ;{Gal 1,11—14} Ἐν ἀρχῇ μὴ καλέσας εὐαγγέλιον αὐτοῦ, ἐνταῦθα ἐπιφέρει <τὸεὐαγγέλιον τὸ εὐαγγελισθὲν ὑπ' ἐμοῦ,> ἐπειδὴ ἀμφίβολονἐγίνετο ποῖόν ἐστι τὸ τοῦ καλέσαντος εὐαγγέλιον, οὐχὶ τοῖς πράγμασινἀλλὰ ταῖς συκοφαντίαις ὅτι οὐκ ἔστι <κατ' ἄνθρωπον>, ὥς φασιν, ὅτιπαρὰ Πέτρου παρέλαβον. πῶς οὐκ ἔστιν <κατ' ἄνθρωπον; οὐδὲγὰρ ἐγὼ παρέλαβον αὐτὸ οὐδὲ ἐδιδάχθην.> χρήσιμον τὸ<παρέλαβον> καὶ καλὸν τὸ <ἐδιδάχθην·> ταῦτα γὰρ τοῖς ἀνθρώποιςσυνῆπτον. ἡ γὰρ χάρις ἀθρόως λαμπρύνει, οἱ δὲ ἄνθρωποι ἠρέμαπαραδιδόασι καὶ διδάσκουσιν. ἀναγκαία δὲ καὶ ἡ τῶν ἀδελφῶνπροσηγορία· ἐπειδὴ γὰρ ἐπιβουλεύειν ὑπωπτεύετο ἄλλα μὲν εἰπών, ἄλλαδὲ ἔχων, διὰ τῆς προσηγορίας τῶν ἀδελφῶν ἐξωθεῖται τὴν ὑπόνοιαν. <Ἠκούσατε γὰρ τὴν ἐμὴν ἀναστροφήν ποτε ἐν τῷἸουδαϊσμῷ.> καὶ οὐκ εἶπεν ἐν τῷ νόμῳ. τίς οὖν ἡ ἀναστροφή;<ὅτι καθ' ὑπερβολὴν ἐδίωκον τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ.>ἐπειδὴ γὰρ πρὸς τὰ νόμιμα μέλλει λέγειν, ἐδόκει δὲ ὁ νόμος εἶναι θεοῦ,περὶ Χριστοῦ δὲ ἄλλα ὑπενοεῖτο, οὐκ εἶπεν καθ' ὑπερβολὴν ἐδίωκον τὴνἐκκλησίαν τοῦ Χριστοῦ ἀλλὰ <τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ. Καὶ προέκοπτον ἐν τῷ Ἰουδαϊσμῷ ὑπὲρ πολλοὺςσυνηλικιώτας ἐν τῷ γένει μου, περισσοτέρως ζηλω-τὴς ὑπάρχων τῶν πατρικῶν μου παραδόσεων.> πάλιν<Ἰουδαϊσμῷ>· οὐ γὰρ βούλεται ὑπομνῆσαι τοῦ νόμου, ἵνα μὴσκληρὸν ᾖ τὸ λεγόμενον. <ὑπὲρ πολλοὺς συνηλικιώτας·πολλοὺς> καὶ οὐ πάντας διὰ τὸ σύμμετρον, <συνηλικιώτας> δὲ διὰτὸ μὴ κατὰ τῶν πρεσβυτέρων δοκεῖν ἐπαίρεσθαι. <ἐν τῷ γένει μου>δέ, ἵνα παραστήσῃ ὅτι ἐκεῖθεν μὲν αὐτῷ ἡ ῥίζα, ἐντεῦθεν δὲ ὁ καρπός.<περισσοτέρως ζηλωτὴς ὑπάρχων>, ἵνα διὰ τῆς ὑπερβολῆςὅσον ἀντέκειτο τῇ ἐκκλησίᾳ παραστήσῃ. <πατρικῶν δὲ παραδόσεων>εἶπεν καὶ οὐ νομίμων· τὰ γὰρ παρὰ Φαρισαίων προστεθέντα λέγει,καὶ ἐν τούτοις ἑαυτὸν ζηλωτὴν ὑπάρχειν.{Gal 2,2} Καλῶς τὸ <ἔδραμον,> προείληπτο γὰρ τὸ κήρυγμα· τρέχω δέ,ἐπειδὴ ἐνειστήκει.{Gal 2,9} Καὶ <αἱ δεξιαὶ> τὴν ὁμόνοιαν δηλοῦσιν. προτέτακται δέ, φησίν,Ἰάκωβος διὰ τὸ τοῦ τόπου κύριον εἶναι. διὰ τί δὲ ποτὲ μὲν <Κηφᾶς>,ποτὲ δὲ <Πέτρος>; οἱ ἐλθόντες εἰς τὴν Γαλατίαν καὶ ταράξαντεςἸουδαῖοι ἦσαν· Πέτρος οὖν ὁ κατ' ἐκείνους Κηφᾶς ὀνομαζόμενος, ἵνα[οὖν] δι' οὗ ἤκουσαν, διὰ τούτου καὶ καλέσῃ, εἴρηται.{Gal 2,18} Ἡ ἐκκλησία νόμον οὐ τηροῦσα, νόμον οὐ παραβαίνει, ἀλλὰ νόμονὑπερβαίνει. ὁ λέγων ὅτι πεπλήρωται ὁ νόμος καὶ πέπαυται, κἂν μὴτηρῇ νόμον, οὐ παρανομεῖ· ὁ δὲ ποτὲ μὲν ἐσθίων τὰ ἀπηγορευμέναὑπὸ τοῦ νόμου, πάλιν δὲ μὴ ἐσθίων, τῷ μὴ ἐσθίειν μηνύει ὅτι ἰσχύειὁ νόμος καὶ μένει εἰς ὃν ἀνατρέχει. οὐκοῦν ἐπειδὴ μένει ὁ νόμος, αὐτὸςδὲ παρὰ τὰ νόμιμα ἔφαγες, καλῶς ἀκούεις ταῦτα.{Gal 2,20} <Ζῇ ἐν ἐμοὶ ὁ Χριστός>, ὁ μὴ ὑποκείμενος νόμῳ, ὑπὲρ νόμονὢν ὡς υἱός· ἐγὼ δὲ διὰ τὸν ζῶντα ἐν ἐμοί, ὥσπερ οἱ δεχόμενοι τὰςαὐγὰς τὰς ἡλιακὰς φωτεινοὶ καὶ διειδεῖς, υἱός.{Gal 2,21} Οὐ λέγω ὅτι καὶ μετὰ τὸ πάθος τοῦ Χριστοῦ χρεία νομίμων·τοῦτο γάρ ἐστιν εἰπεῖν ὅτι ἡ χάρις οὐδὲν ἰσχύει, ὅτι οὐδὲν συμβάλλεταιτὸ πάθος.{Gal 3,17} <Μετὰ τετρακόσια καὶ τριάκοντα ἔτη> γέγονεν ὁ νόμος,οὐχὶ τῆς ἐξόδου τῆς ἀπ' Αἰγύπτου ἀλλὰ τῆς κατ' ἀρχῆς ταύτης τῆςἐπαγγελίας· ὥστε οἱ δοκοῦντες φιλονεικεῖν τῇ ἐκκλησίᾳ περὶ πρωτείωνἑκατοντάσι καὶ δεκάσιν ἐτῶν εὑρίσκονται ὕστεροι μετὰ τὴν πίστιν.{Gal 3,19} Τοῦτο λέγει, ὅτι ἡ διαταγὴ <δι' ἀγγέλων, ἐν χειρὶ μεσίτου,>τοῦτ' ἔστι μεσιτευσάντων τῶν ἀγγέλων πρὸς τὸ δοθῆναι τὸν νόμον, ἵναἀκούσωμεν· τὴν μὲν ἐπαγγελίαν αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ, τὸν δὲ νόμον οὐ δι'ἑαυτοῦ, ἀλλὰ διέταξε δι' ἀγγέλων μεσιτευόντων.{Gal 3,23} Τὸ προηγεῖσθαι νῦν λέγω, οὐχὶ ἐπιλαθόμενος τῆς ἐπαγγελίαςπρωτευούσης, ἀλλ' ὅτι καὶ <γάλα> χρήσιμον ἐν καιρῷ καὶ οὐ χρήσιμονεἰς τὰ ἑξῆς. τὸ οὖν <πρὸ τοῦ ἐλθεῖν τὴν πίστιν ὑπὸ νόμονἐφρουρούμεθα,> τοῦ νόμου παρεντεθέντος μεταξὺ τῆς ἐπαγγελίαςκαὶ αὐτῆς τῆς παρουσίας τῆς πίστεως.{Gal 4,4—11} <Ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ>. τὸ γνήσιοντηρῶν μετ' ἄρθρου εἶπεν <τὸν υἱὸν αὐτοῦ,> τὸν ὄντα υἱόν. <γενό-μενον ἐκ γυναικός.> ἐπειδὴ γὰρ γυνὴ προεξένησεν ἁμαρτίαν, ἐκ