De fide et lege naturae (Ms Pc)
- Edition reference
- De fide et lege naturae [Sp.] (CPG 4185), MPG 48: 1081–1088.
- CTS identifier
urn:cts:greekLit:tlg4139.tlg001.local013- Corpus release
- 2.2.0 · 2026-08-29
- Bibliographic authority
- View bibliographic record ↗
πᾶσα γραφὴ θεόπνευ στος καὶ ὠφέλιμος· ἀρχὴν ἔχουσα καὶ πηγὴν τῆς εὐσεβείας. τὸ πνεῦμα πνα τῆς ἀληθείας· ἀπὸ γὰρ τοῦ ἁγίου καὶ προσκυνητοῦ πνεύματος πνς , ὥσπερ ἀπό τινος εὐ θαλοῦς καὶ γονίμου πηγῆς. πάντα πηγά ζει τὰ θεῖα νάματα. καὶ ὅσα ὁ νόμος δια γορεύει· ὅσα προφῆ ται θεσπίζουσιν. ὅ σα ἀπόστολοι κηρύτ τουσιν. ταῦτα πάν τα τῶ ἁγίω πνεύματι πνι ἀλη θινῶς ἐπιγράφεται· πάντα γὰρ ἐνεργεῖ τὸ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα. διαιρῶν ἰδία ἑκά στω καθὼς βούλεται· διὰ τοῦτο πάντα ἀ παστράπτει τὰ κάλλη τῆς εὐσεβείας· καὶ λάμπουσιν οἱ λόγοι τῆς ἀληθείας. καὶ βρύουσι οἱ θησαυ ροὶ τῆς ἐνθέου σοφί ας· θησαυροὶ· οὐ κ ἐν γῆ κατακρυπτό μενοι. ἀλλ’ ἐν τῶ βά θει τῆς εὐσεβείας θεωρούμενοι· θη σαυροὶ· ψυχὰς εὐφραί νοντες· ἐννοίας φωτίζοντες· τὴν οἰκουμένην ἐπιστρέ φοντες πᾶσαν. τοῦ ἀδὰμ τὴν πτωχείαν πλουτίζοντες· ὥσπερ γὰρ εἰς πολλὴν κατη νέχθη ταπείνωσιν· τὸ πρωτότυπον κάλ λος τῆς εὐσεβείας ἀποδυσάμενος· καὶ μαρτυρεῖ παῦλος ὧδέ πη λέγων· εὐχα ριστῶ τῶ θεῶ θω ὅτι ἐν παν τὶ ἐπλουτίσθητε ἐν αὐτῶ. ἐν παντὶ λόγω καὶ πάση γνώσει· ὁ γὰρ θεοῦ θυ λόγον δεχόμε νος, πλουτεῖ· ὁ δὲ μὴ δεχόμενος θεοῦ θυ λόγον. πτωχεύει· καὶ μαρ τυρεῖ ἡσαΐας λέγων· καὶ εἴπον ἴσως πτω χοί εἰσιν· διατοῦτο οὐ δύνανται ἀκούειν λόγον κυρίου κυ · ἀλλ’ ὁ μὲν πτωχεύων, ὀνειδίζε ται. ὁ δὲ πλουτῶν ἀγάλλεται· ὁ πλουτῶν· τῶ λόγω τῆς ἀληθεί ας· ὁ κομῶν ταῖς ἀ ρεταῖς τῆς ἐγκάρ που φιλοσοφίας· οἷ ος ἦν ὁ δαβὶδ δαδ λέγων· ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κα τάκαρπος ἐν τῶ οἴ κω τοῦ θεοῦ θυ · ἐλαία κατάκαρπος· οὐ φύλ λοις κομῶσα, ἀλλὰ καρποῖς εὐσεβείας βρύουσα. ἔστιν γὰρ ψυχὴ πολλάκις· κο μῶσα μὲν τοῖς κλά δοις καὶ τοῖς φύλλοις. καρπὸν δὲ μὴ φέρου σα. ὡς περὶ τοῦ ἰσραὴλ ιηλ ἱερεμίας ἔλεγεν· ἄμ πελος εὐκληματοῦ σα ὁ ἰσραήλ ιηλ · εὐκλημα τοῦσα. οὐκ εὐκαρποῦ σα. ἀλλ’ ἐκείνη μὲν τοιαύτη· ὁ δὲ προφή της ἀγάλλεται λέγων· ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαία κα τάκαρπος· οὐκ ἐν τοῖς ἔξω κομῶσα. ἀλλὰ τοῖς ἔσω βρύου σα· ἐν τῶ οἴκω τοῦ θεοῦ θυ ἐλαία κατάκαρ πος· οὐδὲν γάρ ἐστιν καλὸν τὸ ἔξω τοῦ οἴ κου τοῦ θεοῦ θυ πολιτεύε σθαι. εὑρήσεις γ ̓οῦν πολλοῦς καὶ ἐκτὸς τοῦ λόγου τῆς ἀληθεί ας ἔργοις ἀγαθοῖς κα τὰ τὸ φαινόμενον δι αλάμποντας· εὑρή σεις ἄνδρας συμπα θεῖς· ἐλεήμονας· δι καιοσύνη προσέχον τας· ἀλλ’ οὐδεὶς καρ πὸς τοῖς ἔργοις, ἐπει δὴ ἠγνόησαν τὸ ἔργον τῆς ἀληθείας· καλὰ μὲν γὰρ καὶ τὰ ἔργα. ἀλ λὰ δεῖ προηγεῖσθαι τὸ ἔργον τὸ ἀνώτατον· καὶ γὰρ ἰουδαίων πο τὲ λεγόντων πρὸς τὸν κύριον κν . τί ποιήσομεν ἵ να ἐργασώμεθα τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ θυ . ἀπεκρί νατο πρὸς αὐτούς· τοῦτό ἐστιν τὸ ἔργον τοῦ θεοῦ θυ . ἵνα πιστεύση τε εἰς ὃν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος· ὅρα πῶς τὴν πίστιν ἔργον ἐκά λεσεν· οὐκοῦν ἅμα ἐπίστευσας. ἅμα καὶ τοῖς ἔργοις ἐκόμα σας· οὐχ ὅτι δὲ ἐλλείπει πρὸς τὰ ἔργα. ἀλ λ’ ὅτι καθ’ ἑαυτὴν ἡ πίστις. πλήρης ἐστὶν ἔργων ἀγαθῶν· τὰ μὲν γὰρ ἔργα. εἰς ἀν θρώπους καὶ ἐξ ἀν θρώπων· ἡ δὲ πίστις. οὐκ ἐξ ἀνθρώπων ανον πρὸς θεόν θν · ἡ πίστις. τὸν ἐπιστρε φόμενον πολίτην οὐρανῶν ουνων ἀποδείκνυσιν· ἡ πίστις. τὸν ἀπὸ γῆς ἄνθρωπον ανον . θεοῦ θυ συνόμιλον ἀπεργάζεται· οὐδέν ἐστιν ἔξω πίστεως ἀγα θόν· ἐοίκασι δέ μοι ἀδελφοὶ ἵνα εἰκό νι τινὶ χρήσωμαι τοῦ λόγου· ἐοίκασιν οἱ ἔρ γοις κομῶντες ἀγα θοῖς καὶ τὸν θεὸν θν τῆς εὐσεβείας ἀγνοήσαν τες. λειψάνοις νεκρῶν καλαμὲν ἐνδεδυμέ νοις. αἴσθησιν δὲ τῶν καλῶν οὐκ ἔχουσιν· τί γὰρ ὄφελος φυχῆς νεκρᾶς· τῶ μὲν θεῶ θω λόγω νενεκρωμένης. τοῖς δὲ ἀγαθοῖς ἔργοις περιβεβλημένης· τὰ ἔργα ἐπ’ ἐλπίδι γί νεται ἀμοιβῆς καὶ στεφάνων· εἰ δὲ τὸν ἀγωνοθέτην ἀγνοεῖς· ὑπὲρ τίνος ἀθλεῖς· οὐ δεῖ μὲν τὴν πίστιν γυμνὴν εἶναι τῶν ἔρ γων. ἵνα μὴ ὑβρίζη ται· πλὴν ἀνωτέρα τῶν ἔργων ἡ πίστις· ὥσπερ γὰρ ἐν τιμῆ τοῖς ἀνθρώποις ανοις ἐδει πρῶ τον προηγεῖσθαι τὸ ζῆν καὶ οὕτως τρέφε σθαι. τὸ γὰρ συνέχον τὴν ζωὴν ἡμῶν ἔστιν ἡ τροφὴ, οὕτω δεῖ προ ηγεῖσθαι ἡμῶν τῆς ζωῆς, τὴν εἰς χριστὸν χν ἐλ πίδα· τρέφεσθαι δὲ, καὶ τοῖς ἔργοις τοῖς ἀγαθοῖς· τὸν μὴ τρε φόμενον, ἐγχωρεῖ ζῆν πολλάκις· τὸν δὲ μὴ ζῶντα, οὐκ ἐγ χωρεῖ τρέφεσθαι·
ἐνήστευσεν μωυσῆς ἡ μέρας τεσσαρακον τα· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶχεν ἐν ἐαυτῶ τὸν ζῶντα λόγον. οὐδὲν αὐτὸν ἐζη μίωσεν ἡ τῶν γηΐνων ἔνδεια· οὕτως καὶ ἐπὶ τῆς κατὰ τὴν ψυχὴν καταστάσεως· δεῖ μὲν τοῖς ἔργοις τρέφεσθαι· δεῖ δὲ πρὸ τῶν ἔργων. τὴν πί στιν ἐνδύεσθαι· ἄνευ πίστεως· τὸν ἐργαζό μενον ἔργα δικαιοσύ νης, οὐ δύνη παρα στῆσαι ζήσαντα· ἄ νευ δὲ ἔργων. τὸν πι στὸν δύναμαι δεῖξαι καὶ ζήσαντα καὶ βασιλεί ας ἀξιωθέντα· οὐ δεὶς ἄνευ πίστεως ἔζη σεν· ὁ δὲ ληστὴς πι στεύσας μόνον. ἐδικαιώθη. καὶ μή μοι λέγε οὐκ ἔσχεν καιρὸν πολιτεύσασθαι· οὐ δὲ γὰρ ἐγὼ τοῦτο φιλο νεικῶ. ἀλλ’ ἐκεῖνο πα ρέστησα. ὅτι ἡ πίστις καθ’ ἑαυτὴν ἔσωσεν· εἰ γὰρ ἐπέζησεν τῆ πί στει καὶ ἔργων ἠμέλη σεν. ἐξέπιπτεν τῆς σωτηρίας· τὸ δὲ σκοπού μενον νῦν καὶ ζητού μενον. ὅτι καὶ ἡ πί στις καθ’ ἑαυτὴν ἔσω σεν· ἔργα δὲ καθ’ ἑαυ τὰ. οὐδαμοῦ τοὺς ἐρ γάτας ἐδικαίωσεν· καὶ θέλεις ἰδεῖν ἀκρι βῶς ὅτι ἔργα ἄνευ πί στεως οὐ ζωοποιεῖ; με μαρτύρητο κορνήλιος ἐπὶ ἐλεημοσύναις καὶ προσευχαῖς. ἀλλὰ χριστὸν χν ἠγνόει· θεῶ θω μὲν πι στεύων. τὸν δὲ τοῦ θεοῦ θυ θεὸν θν λόγον. οὐδέπω με μαθηκώς· καὶ ἐπειδὴ ἔργα ἦν καλὰ καὶ θαυμαστὰ. ἤρεσκε μὲν τῶ τῶν ἀγαθῶν βραβευτῆ καὶ ἐρα στῆ θεῶ θω · ἀλλ’ ἐπεὶ εἶδεν ὁ τῆς ἀληθείας ὀφθαλ μὸς ὁ μέγας κριτής ὅ τι καλὰ μὲν τὰ ἔργα. νεκρὰ δέ ἐστιν οὐκ ἔ χοντα πίστιν, ἀποστέλ λει βραβεύοντα τοῖς ἔργοις ἄγγελον· ὥστε τὸν καλῶς ἀθλοῦντα, στεφανῶσαι τῆ πίστει· ὅς φησιν πρὸς αὐτόν· κορνήλιε· αἱ προσευ χαι σου καὶ αἱ ἐλεημο σύναι σου. ἀνέβησαν εἰς μνημόσυνον ἐνώ πιον τοῦ θεοῦ θυ · εἰ τοίνυν εἰσηκούσθη ἡ δέησις καὶ αἱ ἐλεημοσύναι ἐδέχθησαν, τί μοι τὸ λεῖπον εἰς δικαιοσύ νην· ἀλλὰ πέμψον εἰς ἰόππην καὶ μετακά λεσαι σίμωνα τὸν ἐπι καλούμενον πέτρον· ὃς ἐλθὼν. λαλήσει σοι τὰ ῥήματα ἐν οἷς σωθήση σὺ καὶ ὅλος ὁ οἶκός σου· οὐκοῦν οὐκ εἶχεν τά ἔργα σωτηρίαν σριαν · εἰ γὰρ ἐξ ὧν κηρύτ τει πέτρος σώζεται καὶ αὐτὸς καὶ ὁ οἶκος αὐτοῦ. οὐκ εἶχεν οὐ δέποτε ἐκ τῶν ἔργων τὴν σωτηρίαν σριαν . ἕως αὐτῶ τοῖς ἔργοις ἐβράβευ σεν ἡ πίστις· διὰ τοῦ το καὶ πέτρος ἐλθὼν ἐκ τῆς ἰόππης· καὶ θεασάμενος τὴν χάριν τοῦ θεοῦ θυ ἐκχεθεῖ σαν ἐν τοῖς τότε νενο μισμένοις ἀλλοφύ λοις· ἐπιγνώμων γε νόμενος τῆς τοῦ θεοῦ θυ κρίσεως. λέγει· ἐπ’ ἀληθείας κατα λαμβάνομαι ὅτι οὐ κ ἔστιν προσωπολή πτης ὁ θεός θς · ἀλλ’ ἐν παντὶ ἔθνει ὁ ποιῶν δικαι οσύην. δεκτὸς αὐτῶ ἐστιν· οὐκ εἶπεν ἐν παντὶ ἔθνει ὁ ποι ῶν δικαιοσύνην σώ ζεται. ἀλλὰ δεκτός ἐστιν· ἄξιος γίνεται τοῦ δεχθῆναι· δεῖ τοίνυν προλάμπειν τῶν ἔργων τὴν πίστιν. καὶ ἀκολουθεῖν τῆ πίστει τὰ ἔργα· καὶ μή τις τὴν πίστιν ὑ βριζέτω ἀκαρπία· μήτε τὰ ἔργα ὑβριζέ τω τῆ ἀποστασία· γενοῦ ἐλαῖα κατά καρπος. ἀλλ’ ἐν τῶ οἴκω τοῦ θεοῦ θυ · τὸ μὲν γὰρ ἐλαίαν εἶναι κα τάκαρπον. ἑρμηνεύ ει κατὰ τὰ ἔργα· τὸ δὲ ἐν τῶ οἴκω τοῦ θεοῦ θυ . τὴν πίστιν δείκνυσιν· τίνα δὲ τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ θυ · ἅπαντες ἴσμεν, ἐὰν ἐργάζεσθαι θέλωμεν· οὐδὲν γάρ ἐστιν κρυπτόν· τὰ μὲν γὰρ τῶν δογμά των. ἀμφιβάλλεται· τὰ δὲ τῶν ἔργων. οὐ κέκρυπται· ἡ γὰρ φύ σις ὑπαγορεύει τοὺς νό μους· οἴδαμεν ἐξ ἑ αυτῶν. τί καλὸν καὶ τί πονηρόν· ἔθηκεν γὰρ ὁ θεὸς θς νόμον ἐν τῆ φύ σει ἄγραφον, τὸν φωτί ζοντα ἡμῶν τὰς δια νοίας· μηδεὶς λεγέτω οὐκ ἀνέγνων νόμον· οὐκ οἶδα τὰ τοῦ νόμου· ἐὰν γὰρ ἀρνὴση τὸν κοινὸν νόμον. ἐλέγ χει σε ὁ τῆς φύσεως νόμος· θέλεις μα θεῖν ὅτι ἐν τῆ φύσει ἔπηξεν ὁ θεὸς θς τοὺς νό μους τοὺς διακρίνον τας τί καλὸν καὶ τί πονηρόν; αὐτὴν ἡ μῶν τὴν ἀναστροφὴν ἐρώτησον· πῶς ἅ παντες οἱ ποιοῦντες τὰ κακὰ. φεύγουσι τῶν κακῶν τὴν προσηγορίαν· ὁ μοι χὸς μοιχεύει· μοιχὸς δὲ ἀκούων, αἰσχύνεται· εἰπὲ τῶ ὁμολογουμέ ν ως μοιχῶ. μοιχὲ· καὶ ὃ ποιῶν ἥδεται. ἀκού ων αἰσχύνεται· καὶ τί· εἰ καλὸν ἡγῆ τὴν ἁμαρτίαν. τί φεύγεις τὴν προσηγορίαν· εἰ πὲ τῶ ἐπιόρκω, ἐπίορ κε· καὶ εἰς ὕβριν λαμ βάνει τὴν προσηγορί αν τῶν ἰδίων ἔργων· οὕτως αὐτὴ ἡ φύσις κράζει. ὅτι τὸ φαῦλον ἀλλότριον τοῦ ἔργου τοῦ θεοῦ θυ · καὶ ὃ ἐποίη σεν ὁ θεός θς καλὸν καλὸν λίαν. καὶ οὕ τω καλὸν, ὅτι καὶ τοῖς κακοῖς ἐμφύρε ται· καὶ τὴν κακί αν αἰσχύνεται· εἰπὲ τῶ σώφρονι σώφρον· καὶ τῶι ἔργωι ἥ δεται· ὡς οὐδὲ τὴν προ σηγορίαν αἰσχύνεται· κάλεσον τὸν δίκαιον δίκαιον· καὶ τῶ ἔρ γω στεφανοῦται. καὶ τῆ προσηγορία σεμνύ νεται· κἂν γὰρ δι’ εὐ λάβειαν παραιτήση ται τὸ ὄνομα. ἀλλ’ ἐν τῆ ψυχῆ δέχεται τὴν εὐφημίαν· ἐννόησον ὡς ἡ κακία ἐν κόσμω πολιτεύεται. καὶ πρό σωπον οὐκ ἕχει· καὶ πῶς οὐκ ἔχει πρόσω πον· ἐὰν λεπτῶς ἐρευνήσης· οὐδεμί αν εὑρήσεις κακίαν ἐξ οἰκείου προσώπου φαινομένην· ἀλλ’ ἐ ὰν μὴ δανείσηται πρόσωπον ἀρετῆς, οὐ φαίνεται· καὶ πῶς, ἄκουε· ὁ ψευδό μενος· οὐχ ὁμολογῶν τὸ ψεῦδος ψεύδεται. ἀλλ’ ἀλήθειαν ὑποκρι νόμενος ἀπατᾶ· ὁ ψευδόμενος οὐ κηρύτ τει ὅ ἐστιν. ἀλλὰ σχημα τίζεται ὃ μὴ ἔστιν· καὶ τότε τὴν ἀδικίαν ἐρ γάζεται· ὁμοίως ὁ δό λιος οὐ δείκνυσι τὸν δόλον. ἀλλὰ σχημα τίζεται τὴν φιλίαν, καὶ πραγματεύεται τὴν πονηρίαν· ὁ μοι χὸς οὐχ ὁμολογήσας τὴν ἄθεσμον μοιχεί αν. ἐπεισπηδᾶ τῶ οἴ κω, ἀλλὰ πλασμα σωφροσύνης ἐνδυ σάμενος εἰς τὸ στόμα. κἂν ὑβρίζη τὰ θεῖα· ὁρᾶς ὅτι οὐκ ἔχει οἰκεῖ ον πρόσωπον ἡ κα κία; ὁμοίως ὁ συ κοφάντης. ὅτ’ἂν εἰ σέλθη εἰς δικαστήρι ον. οὐ τοῦτο ὁμολογή σας ὅπέρ ἐστιν εἰσέρ χεται· ἀλλὰ μάρτυρα ἀληθείας προστησά μενος τῶ σχήματι, διὰ τοῦ ψεύδους τὸν μάρ τυρα τῆς κακίας ἐν δείκνυται· οὕτω κα κία πρόσωπον ἴδιον οὐκ ἔχει. ἐὰν μὴ δα νείσηται πρόσωπον ἀρετῆς· διατοῦτο ὁ σωτὴρ σηρ ἔλεγεν· ἐλεύσον ται πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐν δύμασι προβάτων. ἔσωθεν δέ εἰσὶν λύ κοι ἅρπαγες· ἀλλ’ εἰς τὸ προκείμενον ἐ πανέλθωμεν.
θέλεις ἰδεῖν ἀδελφὲ ὅ σον δύναται ἔμφυτος νόμος; καὶ ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα. κἂν ἐν κα κίαις ἐμφύρηται. τὸ ὄνομα τὸ ἀγαθὸν ἀσπά ζεται· πολλοὶ πολλά κις δυνάσται πλεονε ξίαν πνέοντες καὶ μηδὲν ἕτερον ἐννοοῦν τες· ἢ ἀρπαγὴν καὶ ἀδικίαν. δυσωποῦν ται παρά τινων ἢ ἀ νιέναι τῶ πένητι τὴν ἐπικειμένην ἀνάγκην. ἢ συγχωρῆσαί τι τοῦ χρέους· ἢ μὴ ἀμύνα σθαι τοὺς λυπήσαντας. ἢ λυπεῖν νομισθέντας· καὶ ὁ ἐλθὼν καλῶς πρεσβεῦσαι παρὰ ἀν δρὶ δυνάστη καὶ πονη ρῶ. οὐκ εὐθέως ἀπὸ τῆς ἀληθείας ἄρχε ται· οὐ λέγει αὐτῶ ὅ ἐστιν, ἀλλὰ προστίθησιν αὐ τῶ ὄνομα ἀρετῆς· ἢ οὐκ οἶδας πῶς ἀεὶ σχηματίζονται οἱ κα λῶς πρεσβεύοντες· ἀνὴρ εἶ φησὶν ἀγαθός. διαβεβόηταί σου τὸ ὄνομα· πάντες σου τάς εὐπραγίας ᾄδουσιν· καὶ πολλὰ τοιαῦτα συνάπτει· ἵνα καμφθῆ τῆ εὐφημία. καὶ φύγη τὴν πονηρίαν·
ὅρα πῶς ἡ κακία νικᾶ ται τ ο α ῖς εὐφημίαις τῆς ἀρετῆς· οὐδεὶς κακὸς. κακὸς ἀκού ειν βούλεται· ἡ γὰρ φύ σις τὸ ἴδιον ἀσπάζεται. εἰ καὶ ἡ προαίρεσις τὸ ἐναντίον αἱρεῖται· γενώμεθα οὖν ἐλαῖα κατάκαρπος. καὶ ἔργοις καὶ καρποῖς καὶ φύλλοις κομῶντες· φύλλα ἡμῶν, οἱ λόγοι· καρποὶ. ἡ πολιτεία· γένηταί σου καὶ ὁ λό γος σεμνὸς. καὶ ἡ πο λιτεία ἔγκαρπος· πα ρὰ γὰρ τῶ εὐσεβεῖ. οὐ δὲ τὸ φύλλον ἀπόβλη τον· τὸ γὰρ φύλλον αὐτοῦ οὐκ ἀποῤῥυή σεται· καὶ πάντα ὅ σα ἂν ποιῆ κατευο δωθήσεται· ἀλλ’ ὢ τοῦ θαύματος· ἐνε νόησα πῶς ἀδὰμ γυ μνὸς ἐξῆλθεν τοῦ παραδείσου. καὶ πῶς δαβὶδ δαδ κομᾶ ἐν τῶ οἴ κω τοῦ θεοῦ θυ · ὁ μὲν γὰρ ἐξῆλθεν γυμνὸς διὰ τὴν παράβασιν. ὁ δὲ ἐνδυσάμενος ἀρετὴν βοᾶ· ἐγὼ δὲ ὡσεὶ ἐλαί α κατάκαρπος· οὐ δὲν ἡμᾶς οὕτως ἀπο δύει. ὡς ἀκαρπία· καὶ οὐδὲν οὕτως ἡ μᾶς ἐνδύει. ὡς καρ ποφορία· ὁ ἀδὰμ ἐπλάσθη· δεῖ γὰρ καὶ νῦν ἐπαναλαβεῖν τὰ προειρημένα· ἐπείπερ ἡ τῶν ἀγα θῶν ἐπανάληψις, βεβαιοῖ ταῖς ψυχαῖς τὴν διδασκαλίαν· ὥσπερ γὰρ τὰ βαπτό μενα ἔρια συνεχῶς ταῖς βαφαῖς ἐμβάλ λεται ἵνα εἰς βάθος διαδῶ τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν ἡ βαφὴ, οὕ τως δεῖ καὶ τὰς ἡμετέρας ψυχὰς συνεχῶς τοῖς λό γοις τοῖς θείοις ἐμβάλ λεσθαι· ἵνα ἀποπλυ θῆ τὸ ἀρχαῖον εἶδος. ἐνδυσώμεθα δὲ τὸ νέ ον κάλλος· καὶ γὰρ ἐ κεῖνα τὰ ἔρια ἐπἂν δέξηται τὴν βαφὴν. ἀποτίθεται τῆς φύ σεως τὸ ὄνομα· καὶ δέχεται τῆς βαφῆς τὴν προσηγορίαν· καὶ οὐκ ἔτι καλεῖς αὐτὴν ἐρέαν. ἀλλὰ πορφύραν· ἢ κόκκι νον· ἢ πράσινον. ἢ τι τοιοῦτον, οἷον ἡ βαφὴ παρέσχεν τῶ βαφέντι τὸ κάλλος· εἰ ἡ βαφὴ μεταβάλλει φυσεως ὄνομα, θεοῦ θυ φύσις οὐ μεταβάλλει τὸν ἄνθρωπον ανον ; ὥστε τὸν αὐτὸν πρὸ μὲν τῆς βαφῆς εἶναι εἰκό να χοϊκήν· μετὰ δὲ τὴν βαφὴν. εἰκόνα λαμπρὰν ἐπ ουράνιον ουνιον · ἐπλάσθη ὁ ἀδὰμ ἀπὸ γῆς· χοῦν γὰρ ἔλαβεν ὁ θεὸς θς καὶ ἔπλασεν· ἀλ λ’ οὐκ εἶδεν ἀδὰμ πῶς ἐπλάσθη ὡς ἔφθην εἰπών· οὐ γὰρ ἐχρῆν αὐτὸν μάρτυρα παρεῖ ναι τῶν γινομένων. ἵνα μὴ ἐπαίρηται κατὰ τοῦ θεοῦ θυ · εἰ γὰρ τοσαύτη ταπεινώσει περιβεβλημένος ἐ παίρεται καὶ ἀγνοεῖ τὸν κτίσαντα καὶ ἀθετεῖ τὸν πλάσαν τα· εἰ ἔλαβεν τὸ ὑ πὲρ τὴν φύσιν. τίς ἂν ἐχώρησεν αὐτοῦ τῆς ὑπερηφανίας τὴν ἀμετρίαν· δια τοῦτο ὁ θεὸς θς πλάσας τὸν ἄνθρωπον ανον · καὶ δυνά μεις μεγάλας ἐνέ θηκεν τῶ πλάσμα τι. καὶ ταπεινώσεις πολλὰς· ἵνα διὰ μὲν τῆς ἐγκειμένης δυνάμεως, ἡ χάρις τοῦ τεχνίτου θαυμά ζηται· διὰ δὲ τῆς τα πεινώσεως. τὸ φρόνη μα τὸ ἀνθρώπινον ανινον κατα στέλληται· ἔδωκεν αὐτῶ γλῶτταν φθεγγο μένην· θεὸν θν ὑμνοῦσαν· τὰ θεῖα ἄδουσαν· ἐρ μηνεύουσαν τὰ κάλλη τῆς κτίσεως· διαλέ γεσθαι περὶ οὐρανοῦ ουνου καὶ γῆς· μικρὸν σαρκί ον ἡ γλῶττα. οὐδὲ δύο δακτύλων ἔχου σα μέτρον· καὶ τί λέγω δακτύλων· οὐ δὲ ἄκρον ὄνυχος· ἀλλὰ τὸ ἄκρον ἐκεῖ νο τὸ μικρὸν. φθέγγε ται περὶ οὐρανοῦ ουνου καὶ γῆς· καὶ ἵνα μὴ νο μίση ὅτι μεγάλη τίς ἐστιν καὶ ὑπὲρ τὴν ἑαυτῆς φύσιν ἐπαί ρηται, πολλάκις καὶ φύματα καὶ τραύματα αὐτῆ περιπλέ κεται· ἵνα μάθη ὅ τι θνητὴ οὖσα. περὶ τῶν ἀθανάτων λα λεῖ· καὶ ὀφείλει γνω ρίζειν. τίς μὲν ἡ τοῦ κηρυττομένου δύ ναμις. καὶ τίς ἡ ἀ σθένεια τοῦ κηρύττον τος· ἔδωκεν αὐτῶ ὀφθαλμὸν· τὴν μικρὰν ἐκείνην κέγχρον· τὸ μέσον γάρ ἐστιν τὸ βλέπον τῆς κόρης· τὸ μεσαίτατον· καὶ ὅμως διὰ τῆς μικρᾶς ἐκείνης κέγχρου. κα θορᾶ πᾶσαν τὴν κτί σιν· καὶ ἵνα μὴ πε ριλαμβάνων πᾶσαν τῆ ὄψει τὴν κτίσιν ἐπαίρηται. πολλά κις καὶ ὀφθαλμίαι καὶ λῆμαι καὶ δά κρυα. καὶ ὅσα θολοῖ τὴν ὄψιν ἐπιγεννᾶ ται· ἵν’ ἀπὸ μὲν τῆς ἀσθενείας ἑαυτὸν γνωρίζη. ἀπὸ δὲ τῆς δημιουργίας τὸν τε χνίτην ἐκθειάζη·
ἔδωκεν αὐτῶ καρδί αν λογιζομένην. ῥί ζαν ἐνθυμημάτων· πηγὴν λογισμῶν· ἀλλ’ ἐν αὐτοῖς τοῖς τύποις. ἐποίησεν καὶ τὴν τῶν ἐντέρων διάπλασιν· ἅτινα καὶ κόπρον καὶ πά σης ἀηδίας πληροῦ ται. δι’ ὧν ὁ ἄνθρωπος ανος ἐσθί ει· ἵνα ὅτ’ ἂν ἐπαίρη ται ἡ καρδία, κατα στέλλη αὐτὴν ἡ γαστήρ· ὥστε καὶ ἡ γαστὴρ καὶ ἡ κόπρος. ἀναγκαία πρὸς παιδαγωγίαν· εἰ γὰρ κόπρον περιφέ ρων ἄνθρωπος ανος τολμᾶ θρασύνεσθαι· καὶ οὐχ ἁπλῶς θρασύνε σθαι ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ θεοῦ θυ · ὡς ἐτόλμησέν τις βάρβαρος βασι λεὺς εἰπεῖν. ἐπάνω τῶν ἄστρων θήσω τὸν θρόνον μου καὶ ἔσομαι ὅμοιος τῶ ὑψίστω· εἰ τοσαύτην κόπρον καὶ ἀηδίαν περιφέρων οὕτω λα λεῖ. εἰ ταύτης παν τελῶς ἀπήλλακτο τῆς ἀσθενείας, τίς ἂν αὐτὸν ἤνεγκεν ἐπαιρόμενον· δια τοῦτο ἡσαΐας πρὸς τοὺς ὑπερηφάνους φησίν·τί ἀλαζονεύ εται γῆ καὶ σποδός· ἀλλὰ πάλιν εἰς τὸ προ κείμενον ἐπανέλ θωμεν· ὁ θεὸς θς ἕκτισεν τὸν ἄνθρωπον ανον ἀπὸ χοός· ἀλλ’ οὐκ εἶδεν ὅπως ἐγένετο· δια τοῦτο καὶ ἠγνόησεν αὐτοῦ τὴν εὐτέλειαν· ὁ θεὸς θς γὰρ ὡς ἔφθην εἰπὼν· οὐ προγενεστέραν ἐποίησεν τὴν ψυχὴν τοῦ σώματος. ἵνα μὴ βλέπη τὴν δημιουργίαν· πλὴν· ἐπειδήπερ ὅλως οὐ κ οἶδεν ἐξ οἵας τα πεινώσεως ἀνέστη καὶ ὅτι αὐτὸν ὁ δημιουρ γὸς ἀπὸ γῆς ἔπλα σεν· ἀποστρέφει αὐ τὸν εἰς τὴν γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθη· ἵνα πάλιν τῆς ἑαυτοῦ ἀσθε νείας πειραθεὶς. ἐ πιγνῶ καὶ τὴν ἀρχαί αν εὐεργεσίαν. καὶ τὴν μέλλουσαν φι λανθρωπίαν· ὅτε μὲν γὰρ ἐπλάσθη. οὐκ εἶδεν ὅτι ἀπὸ γῆς ἐγένετο·
πρόσεχε ἀκριβῶς· ὅ τε ἐπλάττετο ὁ ἀδὰμ. οὐκ εἶδεν ὅτι ἀπὸ γῆς ἀνέστη. ὅτε μέν τοι ἐγείρεται ἐν τῆ ἀναστάσει. οἶδεν ὅτι χοῦν ἀποδυσάμενος ἐγείρεται· εἰ γὰρ καὶ ἑαυτὸν μὴ βλέπει ὁ νεκρὸς, ἀλλὰ τὸν πρὸ αὐτοῦ ὁρᾶ· βλέπο μεν ἡμεῖς τοὺς τεθνηκό τας καὶ εἰς χοῦν ἀνα λυθέντας· καὶ δι’ ὧν ὁρῶμεν, παιδευόμε θα· οὐκ εἶδες θρα σεῖς ἄνδρας καὶ ὑπε ρηφάνους πῶς κα τεσταλμένοι εἰσὶν ἐν τοῖς θανάτοις; ἀπαγγέλλεται θά νατος, καὶ πάντων ἡ καρδία πτήσσει· πάντων ὑποπίπτει· καὶ φιλοσοφοῦμεν περὶ τά μνήματα· ὅτ’ ἂν ἴδωμεν τὰ ὀ στέα, εὐθέως πρὸς ἀλλήλους φιλοσοφοῦ μεν· τί γινόμεθα· καὶ φλυαροῦμεν· ἐξήλθομεν τῶν τά φων. καὶ ἐπελαθόμεθα τῆς ταπεινώσεως· ἐν τῶ τάφω πρὸς τὸν πλησίον ἕκαστος ὧδέ πη φθέγγεται· ὢ τῆς ταλαιπωρίας· ὢ τῆς οἰκτρᾶς ἡμῶν ζωῆς· ὅρα τί γινόμεθα· καὶ ὅλως κἂν φθεγγόμε θα καὶ ἁρπάζομέν καὶ βοῶμεν τι καὶ μνησικακοῦμεν· καὶ ἕκαστος ἁπλῶς οὕ τως φιλοσοφεῖ, ὡς μέλλων πάντη τῆ κακία ἀποτάττε σθαι· καὶ ἔσω μὲν λό γοις φιλοσοφεῖ. ἔξω δὲ τοῖς ἔργοις θεομα χεῖ· διατοῦτο ὁ θεὸς θς πανταχῆ παγῆναι τὰ μνήματα παρεσκεύ ασεν. τὰ ὑπομιμνή σκοντα ἡμᾶς τὴν ἑ αυτῶν ἀσθένειαν· διὸ πᾶσα πόλις· πᾶ σα κώμη. πρὸ τῶν εἰ σόδων τάφους ἔχει· ἐπείγεταί τις εἰσελθεῖν εἰς πόλιν βασιλεύ ουσαν καὶ κομῶσαν πλούτω καὶ δυναστεί αις. καὶ τοῖς ἄλλοις ἀξιώμασιν· καὶ πρὶν ἴδη ὃ φαντάζεται. βλέπει πρῶτον ὃ γίνε ται· τάφοι πρὸ τῶν πόλεων· τάφοι πρὸ τῶν ἀγρῶν· πανταχοῦ τὸ διδασκάλιον τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν πρόκειται· καὶ παι δευόμεθα πρῶτον εἰς τί καταλήγομεν. καὶ τότε ὁρᾶν τὰ ἔ σω φαντάσματα· καὶ οὐ τοῦτο μόνον· ἀλλὰ καὶ μέλλοντες εἰσέρ χεσθαι πολλάκις εἰς βίου κοινωνίαν. τῆς φύσεως τὴν αὐ τὴν παιδευόμεθα ταπείνωσιν· ἀνὴρ πολλάκις· ἐπειδ’ἂν γυναῖκα θέλη λαβεῖν ὑπαγορεύει τὸν νόμον· γράφει τὰ προικῶα· καὶ οὐδέπω συνάφει α, καὶ θάνατος εὐ θὺς ἀναγράφεται· οὐ δέπω τῆς συμβιώσε ως ἀπήλαυσε καὶ τοῦ γάμου, καὶ τὸν θάνατον εὐθέως ὁρί ζεται· οὐδέπω εἶ δε τὴν γυναῖκα. καὶ θανάτου ψήφους κα θ’ ἑαυτοῦ καὶ κατ’ ἐ κείνης προϋποτίθε ται καὶ γράφει τοιαῦ τα· ἐὰν δὲ ἀποθά νη ὁ ἀνὴρ πρὸ τῆς γυ ναικός. ἐὰν ἡ γυνὴ πρὸ τοῦ ἀνδρὸς, τὸ, καὶ τὸ, διατυποῦται·
οὕτως ἔπηξαν οἱ ἀρχαῖ οι νόμοι πανταχοῦ τοῖς πᾶσι τῆς φύσεως τὰ ὑπομνήματα· καὶ οὐ μόνον περὶ τῶν ὄντων καὶ ζώντων αἱ τοῦ θανάτου τίθενται ψῆφοι, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν οὐδέπω γε γονότων· τί γάρ φησιν. ἐὰν δὲ τὸ τεχθὲν παι δίον ἀποθάνη· οὔπω ὁ καρπὸς, καὶ ἡ ἀπό φασις ἔδραμεν· εἶ τα. ἐν μὲν τοῖς γραμ ματείοις ἐπιγινώσκει τὴν φύσιν· ἐὰν δέ τι τῶν κατὰ ἄνθρωπον ανον πάθη ἢ τὸ γύναιον ἀποθά νη. ἐπιλανθάνεται ὧν ἔγραψεν. καὶ ἕτε ρα τραγωδίας προφέ ρει ῥήματα· καὶ ταῦ τα φησὶν ἔδει με πα θεῖν; ταῦτα ἐγὼ προσε δόκησα πάσχειν καὶ ἀποστερεῖσθαι τῆς συ ζυγίας; ἐπελάθου ὧν ἔγραψας; καὶ ὅτε ἔξω ἦς τῶν πρα γμάτων. ἐπεγίνω σκες τοὺς ὅρους τῆς φύ σεως· ὅτε περιέπεσες τοῖς πάθεσιν. ἐπελάθου τῶν νόμων τῆς φύσεως; ταῦτα λέγεται. εἰς σωφρονι σμὸν ἁπάντων· εἰς τὸ πάντας πάντα φέρειν γενναίως τὰ προσπί πτοντα· εἰς τὸ μὴ ζη μίαν ἡγεῖσθαι τοῦ θεοῦ θυ τὰ κρίματα· μὴ φι λοσόφει ἔξω τῶν πα θῶν· ἀλλ’ ὅτ’ ἂν ἐντὸς γένη τῶν παθῶν. τὴν μεγαλοψυχίαν ἐπίδει ξαι· ὅτ’ ἂν λυπῆ. μνή σθητι τῶν λόγων δι’ ὧν παραμυθῆ τὸν λυπού μενον· τίσι κεχρή μεθα λόγοις πρὸς τοὺς λυπουμένους· οὐ ταῦτα πρὸς αὐτοὺς φι λοσοφοῦμεν; ἀνθρώπινα ταῦτα· τὰς συμφορὰς οὐ μόνος ὑπέστης· οὐ μόνος τοῦ θανάτου τὴν βίαν ὑπέμεινας·
ταῦτα καὶ βασιλεῖς φέ ρουσιν· ἐζημιώθησαν πολλάκις ἄρχοντες, ζημιοῦνται καὶ δυνά σται· ἐπίγνωθι σεαυ τοῦ τὴν φύσιν· ἄνθρωπος ανος ὢν. μετὰ πάντων τῶν κοινῶν τῆς φύσεως ἀπολαύεις νόμων· ταῦτα φθέγγη, ὅτ’ ἂν ἄλλον παρακαλῆς· εἰ γὰρ ἄλλων μὲν διδά σκαλος γενναῖος· σε αυτῶ οὐδὲ οἰκτρὸς μαθητής; μεγάλης ἐστὶ καὶ γενναίας ψυ χῆς· τὸ ἐν τῆ ἀκμῆ τῶν παθῶν φιλοσο φεῖν· εἴ τις δύναται ἐφ’ ἑκάστης συμφορᾶς ἢ λύπης ἢ ζημίας λέ γειν. δίκαιος εἶ κύριε κε καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου, ζημιοῦται μὲν ὡς ἄνθρωπος ανος , στεφανοῦται δὲ ὡς φιλόθεος· ὁ βίος ἀδελφοὶ· γέμει δυσκο λίας· καὶ δεῖ πάντως καὶ δίκαιον καὶ ἄδικον. καὶ εὐσεβῆ καὶ ἀσε βῆ θλίβεσθαι· ἀλλὰ πολλὴ ἡ διαφορά· ἄλλο γάρ ἐστιν ὡς οἰκεῖον παιδεύεσθαι, ἄλλο ὡς ἀλλότριον μαστί ζεσθαι· τύπτεται καὶ οἰκέτης. τύπτεται καὶ υἱὸς· ἀλλ’ ὁ μὲν ὡς δοῦ λος ἁμαρτήσας, ὁ δὲ ὡς υἱὸς ἐπιστροφῆς δε όμενος· οὐ ποιοῦσιν αἱ πληγαὶ τὴν ὁμοτι μίαν· οὐκ ἐὰν πάθη εὐσεβὴς ἃπασχει ἀ σεβὴς· ὁμότιμος γί νεται τοῦ ἀσεβοῦς· ἀλλὰ λογίζεται τού τω εἱ παιδεία εἰς θλί ψιν καὶ δοκιμασίαν. τῶ δὲ ἀσεβεῖ εἰς μά στιγας καὶ τιμωρίαν· διατοῦτο αὐτὰς τὰς δυσκολίας εἰδὼς ὁ μακάριος δαβὶδ δαδ · περὶ μὲν τῶν δικαίων, λέ γει· πολλαὶ αἱ θλίψεις τῶν δικαίων· ἀλλ’ ὅρα τὸ ἐπαγόμενον· καὶ ἐκ πασῶν αὐτῶν ῥύ σεται αὐτοὺς ὁ κύριος κς ·
οὐδέπω εἶπεν τὴν θλῖ ψιν· καὶ ὑπέδειξε τὴν ἴασιν· περὶ δὲ τῶν ἐναντίων. πολλαὶ αἱ μάστιγες τοῦ ἁμαρ τωλοῦ καὶ οὐδὲν τὸ ἐπαγόμενον· τῶν δὲ δικαίων πολλαὶ μὲν αἱ θλίψεις, ἐκ δὲ πα σῶν αὐτῶν ῥύσεται αὐτοὺς ὁ κύριος κς ·
ταῦτα δέ τις ἀκούων· μὴ ἑαυτὸν ἀπογινω σκέτω· μὴ δὲ λεγέτω εἰ τοίνυν ὡς ἁμαρτω λὸς μαστίζομαι ἐλπί δα μὴ ἔχων, ἄκαρπός μοι ἐστὶν ἡ παιδεία· ἁμαρτωλὸν γὰρ ἐκά λεσε νῦν ἡ γραφὴ. τὸν πάντη τῆς εὐσεβείας ἀλλότριον· ἀλλ’ οὐ τὸν δίκαιον· τὸν θλιβόμενον· καὶ εὐσεβείας μετέχοντα. πράγμα σι δὲ ἀνθρωπίνοις ὀλισθαί νοντα·
ἐπεὶ ὅτι ἁμαρτωλοὺς ἐλεεῖ ὁ θεὸς θς . μεστὴ πᾶσα ἡ γρα φὴ τῶν ἐνεχύρων τῆς τοῦ θεοῦ θυ φιλανθρωπίας φιλανιας · φησὶν γάρ· ζῶ ἐγὼ λέ γει κύριος κς , ὅτι οὐ βούλομαι τὸν θάνατον τοῦ ἁ μαρτωλοῦ· ὄμνυσιν ὁ θεὸς θς · οὐχ ὡς ἑαυτῶ ἀπι στῶν, ἀλλὰ τὴν ἡμετέ ραν ἀπιστίαν, εἰς πί στιν ἐκβιαζόμενος· λεγέτω τοίνυν πᾶς ἄνθρωπος ανος ἐν θλίψει ἐξεταζόμε νος, δίκαιος εἶ κύριε κε καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. καὶ ὁμοῦ καὶ τὴν γεν ναίαν ἔδειξε ψυχὴν, καὶ τὴν εὐσέβειαν οὐκ ἔ λυσεν· οἷος ἦν ὁ μα κάριος ἰώβ. ὁ στρατη γήσας κατὰ πάντων τῶν παθῶν· ὁ πάντα νικήσας τοῦ διαβό λου τὰ φόβητρα· ὁ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν μα νίαν ἐκλύσας· ὁ τῆς στεῤῥότητι τῆς γνώ μης. τὰ κύματα τοῦ διαβόλου διαλύσας· ὁ πάντων ὁμοῦ στερη θεὶς. καὶ τὸν πάντων κύριον κν οὐκ ἀρνησάμενος ἀλλὰ τὰ ἐκείνου στρα τηγήματα, ἴδιον λή ψεται λόγον· καὶ γὰρ ἀληθῶς ἰδίου δεῖται καιροῦ πρὸς ἐξέτα σιν· μὴ τῆ παραδρο μῆ τῶν λόγων ὑβρί σωμεν τὰ γενναῖα παλαισματα· ἐκεῖ να δὲ πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχωμεν. ἅπερ εἶπεν ὁ μέγας ἐκεῖνος καὶ γενναῖος ἀγωνιστής· ἐπειδὴ γὰρ σφραγῖδα τοῖς εἰρημένοις ἐπάγει· πάντων γυμνωθεὶς· ἑαυτὸν εὐσεβείας οὐκ ἐγύμνωσεν. ἀλλὰ φησίν· ὁ κύριος κς ἔδωκεν ὁ κύριος κς ἀφείλετο· ὡς τῶ κυρίω κω ἔδοξεν. οὕτως καὶ ἐγένετο· καλὸν τὸ ἔδοξεν· παραχωρεῖ τῆ αὐθεντεία· οὐ περι εργάζεται τὴν διοίκη σιν· οὐκ εἶπεν ὡς ἡ μεῖς· διατί νέοι ἀπο θνήσκουσι καὶ γέρον τες ἐφθοὶ μένουσιν· πο ῖ ί α διοίκησις αὕτη· ἐπιθυμεῖ γέρων θα νάτου λελυμένος ταῖς σαρξίν· ἐνδεής χρη μάτων καὶ πάσης παραμυθίας. καὶ οὐ τυγχάνει· καὶ παῖς ἐπέραστον ἔχων κάλ λος. ποθεινὸς γονεῦ σιν, ἄωρος ἁρπάζε ται· μάθε μὴ τοι αῦτα ζητεῖν· μάθε λέγειν. τὰ κρίμα τά σου ἄβυσσος πολλή· μάθε λέγειν δίκαιος εἶ κύριε κε καί εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου· μάθε λέγειν. ὡς τῶ κυρίω κω ἔδο ξεν οὕτως καὶ ἐγένε το· γνώριζε τὴν αὐ θεντείαν. ἵνα γνωρί σης τὴν ευσέβειαν· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρενέπε σεν ὁ λόγος εἰς δόξαν τοῦ ἁγίου πνεύματος πνς , εἴπω μέν τι καὶ τῶν δογμα τικῶν. εἰς ἀσφάλει αν ὑμετέραν καὶ βε βαίωσιν· ὥσπερ γὰρ ὁ ἰὼβ εἰρηκὼς ὡς τῶ κυρίω κω ἔδοξεν· τὴν αὐ θεντείαν ἔδειξεν, οὕ τως καὶ οἱ ἀπόστολοι τὴν δεσποτικὴν αὐ θεντείαν τοῦ ἁγίου πνεύματος πνς ἐνδεικνύμενοι. φα σίν· ἔδοξεν τῶ ἁγίω πνεύματι πνι μηδὲν ἐπι τίθεσθαι ὑμῖν. πλὴν τῶν ἐπάναγκες·
ἔδοξεν τῶ πνεύματι πνι τῶ ἁγίω· εἰ ὑπόκειται. διατί αὐτῶ ἔδοξεν· εἰ ὑπὸ νό μον ἐστὶν τὸ πνεῦμα καὶ δουλεύει. πῶς ἔδοξεν τῶ ὑποκειμένω· οὐ χ ἃ τω βασιλεῖ δοκεῖ ταῦτα καὶ γίνεται; μὴ τὰ τοῖς ἀρχομένοις παριστάμενα; ὡς τῶ κυρίω κω ἔδοξεν φησὶν ὁ ἰ ώβ· ἔδοξεν τῶ ἁγίω πνεύματι πνι φασὶν οἱ ἀπόστο λοι· ὁμότιμος ἡ λέ ξις τῆς αὐθεντείας, ἐπειδὴ ἀμέριστος ἡ δόξα τῆς βασιλείας· ἀλλ’ εὑρίσκει πάλιν ἡ κακία τῶν αἱρετικῶν παρείσδυσιν· ἆρα γὰρ ἐπειδὴ εἶπον φησὶν οἱ ἀπόστολοι ἔδοξεν τῶ ἁγίω πνεύματι πνι · ἐπήγαγον δὲ καὶ ἡμῖν· παρὰ τοῦτο αὐθεντείαν ἔχου σι θεότητος οἱ ἀπό στολοι; ταῦτα μελε τάσθω· ἵνα μὴ ἀγυμνά στοις ψυχαῖς. ἐμβάλωσι τὸν ἰὸν αὐτῶν τῆς ἀπειθείας· ἵνα μὴ ταῖς ἀκοαῖς τῶν ἀκεραίων. αἱρετι κὴν ἀσέβειαν ἐκχέ ωσιν· τοιαῦτα γὰρ πολλάκις σεμνολο γοῦσιν· μηδέν σε φη σὶν ἀδελφὲ ξενίση τῶν εἰρημένων· ὡς ἀδελφὸν καλεῖ. καὶ ὡς πολέμιον ἀναι ρεῖ· μὴ θαυμάσης φησὶν εἰ περὶ τοῦ ἁγί ου πνεύματος πνς εἶπον οἱ ἀπό στολοι ἔδοξεν τῶ ἁγί ω πνεύματι πνι . ἀλλ’ ὅρα τὸ ἐπα γόμενον· ἔδοξεν τῶ ἁγίω πνεύματι πνι . καὶ ἡ μῖν ἔδοξε τοῖς ἀπο στόλοις· ἆρα θεοὶ οἱ ἀπόστολοι; ἆρα θεοῦ θυ ἔχουσι τὴν αὐθεντείαν; ὅτ’ἂν ταῦτα λέγη. ἀπὸ τῆς ἁγίας γραφῆς τὰ βέλη προ φέρωμεν· τὰ γὰρ βέλη τοῦ δυνατοῦ ἠκονημέ να ἐν καρδία τῶν ἐ χθρῶν τοῦ βασιλέως πεμπόμενα· τί οὖν ἐστιν πρὸς αὐτὸν εἰ πεῖν· εἰ τὸ συνῆφθαι τοὺς ἀποστόλους τῶ ἁγίω πνεύματι πνι . ἐλαττοῖ τοῦ πνεύματος πνς τὴν ἀξίαν. οὐκοῦν τὸ συνῆφθαι μωϋσῆν τῶ θεῶ θω . ἐλατ τοῖ τοῦ θεοῦ θυ τὴν ἀξίαν· οἷόν τι λέγω· ἐὰν μὴ μέγα νομίσης τὸ ἔδοξε τῶ ἁγίω πνεύματι πνι διὰ τὸ συνῆφθαι τοὺς ἀποστόλους, οὐκ ἄρα μεγάλην δυνήση λέ γειν οὐδὲ τὴν εἰς θεὸν θν πίστιν διὰ τὸ συνῆφθαι καὶ μωϋσῆν τῶ θεῶ θω · λέγει γὰρ ἡ γραφή. ἐπί στευσεν ὁ λαὸς εἰς τὸν θεὸν θν καὶ εἰς μωϋσῆν· ἀλλὰ καὶ ἕτερον προσενέγκωμεν βέ λος· εἰ καθαιρεῖ τοῦ πνεύματος πνς τὴν ἀξίαν συνημμένη ἡ δόξα τῶν ἀποστόλων. ὑ βρίζει καὶ τὸν θεὸν θν καὶ ἐλαττοῖ αὐτοῦ τὴν ἀξίαν σαμουὴλ προ κείμενος· γέγρα πται γάρ· καὶ ἐφοβή θη πᾶς ὁ λαὸς τὸν κύριον κν καὶ τὸν σαμουήλ· πάλιν καὶ τρίτον ἄλλο προσενέγκωμεν βέ λος κατὰ τῆς ἀσεβεί ας· ἐλαττοῖ τοῦ ἁγί ου πνεύματος πνς τὴν ἀξίαν καὶ τὴν θεϊκὴν αὐθεντεί αν τὸ συνῆφθαι τῶ πνεύματι πνι τοὺς ἀποστόλους; ἐλαττοῖ τοῦ θεοῦ θυ τὴν ἀξίαν γεδεὼν προσκεί μενος αὐτοῦ τῆ προ σηγορία· ἐβόησε γὰρ πᾶς ὁ λαὸς πολεμῶν τῶ κυρίω κω καὶ τῶ γεδεῶν· ὥσπερ οὖν συνῆπται μωϋσῆς τῶ θεῶ θω . οὐχ ὡς ὁμότιμος θεοῦ θυ . ἀλλ’ ὡς ὑπηρέτης θεοῦ θυ · καὶ σαμουὴλ τῶ θεῶ θω οὐ χ ὡς ὁμότιμος ἀλλ’ ὡς προφήτης· καὶ γεδεὼν τῶ θεῶ θω οὐχ ὡς ὁμότιμος ἀλλ’ ὡς στρατηγὸς τοῦ πολέ μου. οὕτως οἱ ἀπόστο λοι τῶ πνεύματι πνι . ὡς κήρυ κες τοῦ εὐαγγελίου· γνώριζε τοίνυν τὴν αὐθεντείαν. καὶ μὴ ὕβριζε τοῦ πνεύματος πνς τὴν ἀξίαν· γνώρι ζε τῆς ἁγίας τριάδος τὴν ἔνθεον θεολο γίαν· πατρὸς πρς καὶ υἱοῦ υυ καὶ ἀγίου πνεύματος πνς · αὕτη ἐστὶν ἡ ἄκτιστος φύ σις. ἡ ἀληθινὴ ἀ ξία. ἡ ἀμέριστος βασιλεία. ἡ ἄσχι στος τιμή. ἡ ἀδιαίρε τος ἐλπίς· ἡ ἀκα τάλειπτος δόξα. τοῦ πατρὸς πρς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος πνς · ὧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος· νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς ἀτελευτή τους αἰῶνας τῶν αἰώ νων ἀ μ ή ν:-