Commentarium in sophisticos elenchos

λογισμὸς ἔλεγχος· ὁ γὰρ ἔλεγχός ἐστι συλλογισ⟪μὸς ...⟫

πρὸς ⟪...⟫ συμπερανθ⟪...⟫ ἀντιφατικός, καὶ ὃπερ ἐπὶ

προτάσεως εἶχεν (?) ⟪ ... ... τοῦτο ἐπὶ⟫ συλλογισμῶν ἔλεγ-

χος. περὶ ὧν νῦν λέγει ἐλέγχων ⟪... ... οὐχ ἵνα⟫ χρώμεθα

καὶ παραλογίζωμεν ἄλλους τούτοις εἰς τὴν ⟪... ... ... ...⟫

μᾶλλον πῶς (?) λύονται (?), ὥστε ἵνα μὴ παραλογιζώμεθα περὶ

αὐτῶν διδασκόμεθα. ἐπειδὴ γὰρ ἐπὶ παντ!ς ⟪... ... ... ...⟫

⟪... ... ...⟫ ἐπὶ τῶν λόγων τὸ τοιοῦτον (?) ⟪30 fere litt.⟫

κομμώσαντες ἑαυτοὺς ⟪40 fere

litt., possis φυλετικῶς φυ-

σήσαντες ὥσπερ αἱ ιʹ φυλαὶ τῶν

Ἀθηνῶν vel sim.⟫ ἐπὶ (?) τοῖς θύμασι θέλουσαι ὑπερβαλέσθαι

⟪... ... ἐφύσων⟫ τὰ θύματα ἵνα παχ⟪..⟫ δοκῶσι καὶ λιπαρά

⟪30 fere litt.⟫ φαίνονται ⟪ὡσαύτως⟫ ἔχει καὶ ἐπὶ

συλλογισμῶν καὶ ἐλέγχων, καὶ εἰσὶ φαινόμενοι καὶ συλλο-

γισμοὶ καὶ ἔλεγχοι. ἔλεγχοι δὲ διὰ πολλὰς αἰτίας, ὧν εἷς

ἐστι τόπος εὐφυέστατος καὶ δημοσιώτατος καὶ κοινὸς ὁ διὰ τῶν

ὁμωνύμων, εἰ βούλει δέ, καὶ τῶν ἀμφιβολιῶν· ὃ γὰρ ἐπὶ ὀνό-

μασι τὰ ὁμώνυμα, τοῦτο ἐπὶ λόγοις αἱ ἀμφιβολίαι. ἐπειδὴ

γὰρ οὐ πράγματα φέροντες διαλεγόμεθα, ἀλλ' ὀνόματα, τὸ

συμβαῖνον ἐπὶ τῶν ὀνομάτων, φησί, λογιζόμεθα ἐπὶ τῶν πρα-

γμάτων. τὸ δὲ οὐχ οὕτως ἔχει· τὰ μὲν γὰρ πράγματα ἄπειρα,

τὰ δὲ ὀνόματα πεπέρανται, ὅθεν πλείονα τὰ πράγματα.

Ὥσπερ ἐπὶ τῶν ψήφων ἔχει· οἱ δεινοὶ τὴν ψηφοφορίαν παρα-

κρούονται τοὺς ἀπείρους τῶν ψήφων· οὕτω καὶ ἐπὶ τούτων. ἐ-

πειδή τισι πρὸ ἔργου ἐστὶ τὸ δοκεῖν σοφοῖς μᾶλλον ἢ εἶναι

σοφοῖς, οὓς καὶ σοφιστὰς καλοῦμεν καὶ οὐ σοφούς, ἀνάγκη

‵εἶναι καὶ τὸ′ ἔργον αὐτῶν τοιοῦτον, τὸ δοκεῖν ποιεῖν ἔργον

σοφῶν, δηλονότι συλλογίζεσθαι καὶ ἐλέγχειν, μόνον δὲ δοκεῖν

μὴ ποιεῖν δέ· πρὸς γὰρ τὴν προαίρεσιν αὐτῶν, ὅτι χρηματισταί

εἰσιν ἀπὸ φαινομένης σοφίας οὐκ οὔσης, θέλει εἶναι καὶ τὸ

ἔργον αὐτῶν φαινόμενον οὐκ ὄν.

ἔστι δὲ ἓν πρὸς ἓν εἰπεῖν, ἤγουν πρὸς τὸν σοφιστὴν ἕνα

ὄντα ἔστιν εἰπεῖν καὶ ἕνα καὶ τί τὸ ἔργον αὐτοῦ, τὸ βουλό-

μενον ἀψευδεῖν ἐν τοῖς λόγοις αὐτοῦ καὶ ἐμφανίζειν τὸ ψεῦ-

δος πῶς καὶ παρ' ὅντινα τρόπον γίνεται.

ὅτι μὲν οὖν εἰσι τοιαύτης προαιρέσεως ἄνθρωποι, οἴτινες

ὀρέγονται φαίνεσθαι σοφοὶ καὶ παραλογίζειν, μὴ εἶναι δὲ μηδ'

ἐλέγχειν, ἀληθῶς εἴρηται. πόσα δὲ εἴδη τῶν τοιούτων λόγων

καὶ ἐκ πόσων συνέστηκεν ἡ δύναμις αὐτῶν λέγωμεν

ἀρξάμενοι. πρῶτον δὲ ῥητέον τίνα τὰ γένη

τὰ ἐν τῷ γένει Mut.] τῶν ἐν τῷ διαλέγεσθαι

λόγων· καὶ γὰρ οἱ τοιοῦτοι φαινόμενοι ἔλεγχοι ἐν ταῖς διαλεκ-

τικαῖς συνουσίαις γίνονται. εἰσὶ δὲ τέσσαρα· διδασκαλικοὶ οἱ

ἐκ τῶν οἰκείων ἀρχῶν διδάσκοντες ⟪11 fere linn.⟫ OU)

σῴζεται [...]

〈<σοφιστικὸν δὲ>〉

{Mutinensis 10r·}

Σοφιστικὸν δὲ καὶ τὸ κείμενον

παράδοξον καὶ τὰ λοιπά· οὕτως,

ὡς ἐπὶ παραδείγματος· ‘ἆρα

Ἀρχέλαος ὁ Περδίκκου βασιλεὺς

‵ἀεὶ′ εὐδαίμων σοι δοκεῖ ἢ ἄ-

θλιος;’ ἐν τούτῳ γὰρ περιέ-

χεται καὶ τὸ παράδοξον ὅτι τὸ

ἀδικεῖν εὐδαιμονεῖν ἐστιν. εἰ μὲν οὖν ‘εὐδαίμων’ εἴποι, ἔ-

λεγχος γενήσεται· πεφόνευκε γὰρ τοὺς ἰδίους. εἰ δὲ ‘ἄθλιος’,

ἄδοξον· πάντες γὰρ εὐδαίμονα τὸν βασιλέα ⟦λέγουσιν⟧ ἔχουσιν.

ἔτι θεωρητέον τὰ ἐναντιώματα ἢ πρὸς τὰ ὑφ' αὑτοῦ λεγόμενα

ἢ πρὸς οὓς ὁμολογεῖ καλῶς λέγειν ἢ πράττειν. ἔτι ὥσπερ οἱ

ἀποκρινόμενοι ὅταν ἐλέγχωνται ποιοῦσι τὸ πρᾶγμα διττόν, οὕ-

τω καὶ τοῖς ἐρωτῶσι ποιητέον

πρὸς τοὺς ἐνισταμένους· ‘ὡδὶ

μὲν ναί, ὡδὶ δὲ οὔ.’ ὅταν δὲ

ὁ ἀποκρινόμενος ἐρωτᾷ χρησιμόν

τι, ὀφείλει ὁ ἐρωτῶν οὗτος

ἀφίστασθαι καὶ λέγειν ‘τί

καταργοῦμεν τὸν καιρόν;’ ὡς

δῆθεν ἐπιτέμνων τὸ περιττόν.

241· 228r ad 164a27 φυλε-

τικῶς] δέκα φυλαὶ ἦσαν

τῶν Ἀθηνῶν

241:241r ad 175b12·

τὸ ἀδικεῖν εὐδαιμονεῖν

ἐστιν. † ἄρα Ἀρχέλαος

ὁ Περδίκκου †

241:241r ad 174b28:

ὀφείλει ἐρωτῶντος τοῦ ἀπο-

κρινομένου χρήσιμόν τι αὐ-

τὸς ὁ ἐρωτῶν λέγειν λέγων

‘τί καταργοῦμεν τὸν καιρόν;’

〈<Μανδροβούλῳ>〉

7205:274rI διάλογος Πλάτωνος.

〈<Εἰ δέ τις ὑπολήψεται>〉

{Mutinensis 11r. In mg.· ὁμωνυμίαν:—}

〈Ε〉ἰ δέ τις, φησί, λέγει

ὅτι ὁ παρὰ τὴν ὁμωνυμίαν

ἀληθινὸς ἔλεγχός ἐστι,

τρόπον τινὰ οὐκ ἔστι δια-

φυγεῖν καὶ τὸν ἐπιστήμονα

τὸν ἔλεγχον.

ἐπὶ γὰρ τῶν αἰσθητῶν καὶ

ὁρατῶν, καθὼς οὗτος τίθησι

τὰ παραδείγματα ἐκ τῶν αἰ-

σθητῶν, τοῦ Κορίσκου ἢ τοῦ

Ἱππονίκου καὶ τοῦ ἐγκεκαλυμ-

μένου Κορίσκου, εἰ καὶ μὴ ὁ-

μώνυμός ἐστιν ὁ τρόπος, ἀλλὰ

παρὰ τὸ συμβεβηκός. ἐπὶ γοῦν

τῶν τοιούτων, θέλεις ὁμωνύμων

θέλεις παρὰ τὸ συμβεβηκός, δυ-

νατόν ἐστιν ἀποφῆναι ὃ κατέφη-

σε καὶ τὸ ἀνάπαλιν, οἷον

‘οἶδας τὸν Ἱππόνικον ὅτι μου-

σικός;’ ‘ναί.’ ‘τί δέ· οἶδας

τοῦτον τὸν ἐγκεκαλυμμένον;’

(ὅς ἐστιν ἴσως Ἱππόνικος)

‘οὐκ οἶδα’, φησί. ‘τὸ αὐτὸ ἄρα

καὶ οἶδας καὶ οὐκ οἶδας.’

εἰ γοῦν ἀληθινὸς ἔλεγχος ὁ

τοιοῦτος, ἰδοὺ καὶ ὁ ἐπιστή-

μων ἐλεγχθείη. ὡς γὰρ διορ-

θοῦνταί τινες οὐδὲν ὄφελος,

φησί· φασὶ γὰρ τοῦτον μὲν

τὸν Κορίσκον εἰδέναι, τὸν δὲ

κεκαλυμμένον Κορίσκον ⟦οὐκ

οἶδεν⟧ μὴ εἰδέναι. ὁ γὰρ αὐ-

τὸς λόγος καὶ ἓν τὸ ὑποκεί-

μενόν ἐστι τοῦ τε ὁρωμένου

καὶ τοῦ ἐγκεκαλυμμένου Κορί-

σκου. †πῶς γοῦν τὸ αὐτὸ ὑπο-

κείμενον καὶ εἰδὼς καὶ μὴ

εἰδὼς εἴποι ὡς οὐχ ἁμαρτά-

νει λέγων οὕτως†· ἀλλ' ἴσως

οὐ ταὐτὸ σημαίνει ὁ ὁρώμενος

καὶ ἐγκεκαλυμμένος Κορίσκος,

ὥσπερ ἐκεῖ τὸ ὁμώνυμον περὶ

οὗ καὶ τὸν λόγον εἶεν· ὥ-

στε τί διαφέρει ἢ ἐπὶ τῶν

ὁμωνύμων ἢ ἐπὶ τοῦ κατὰ συμ-

βεβηκὸς λέγειν; λύσις γὰρ

τοῦτο ἐνστάσεως· ἐνσταίη

γὰρ ἄν τις “πῶς, ὦ Ἀριστό-

τελες,” λέγων “εἴ τις ὑπολή-

ψεται τὸν περὶ τὴν ὁμωνυ-

μίαν ἔλεγχον, ἐλεγχθήσεται

καὶ ὁ ἐπιστήμων,

οὐκ ἔθηκας παράδειγμα

ἐκ τῶν ὁμωνύμων ἀλλ' ἐκ

τῶν παρὰ τὸ συμβεβηκός;”

λύων οὖν

λέγει ὅτι ἀλλ' ἴσως οὐ ταὐ-

τὸν σημαίνει ὁ ὁρώμενος

καὶ ὁ ἐγκεκαλυμμένος

ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν

ὁμωνύμων τοὔνομα. ὥστε τί

διαφέρει; εἰ δὲ ἐν ταῖς προ-

τάσεσιν ἀποδώσει τὸ ἁπλῶς τὸν

Κορίσκον λέγειν, ἐν δὲ τῷ

συμπεράσματι ὅτι οὐκ οἶδα τὸν

ἐγκεκαλυμμένον, ἄτοπον· οὐδὲν

γὰρ μᾶλλον θάτερον· ὃ γὰρ οὐ

κεῖται ἐν ταῖς προτάσεσι, τὸ

τινὰ ἢ τόνδε, πῶς ἐν τῷ συμ-

περάσματι εἴποι ἢ τὸ ἀνάπα-

λιν; ὥστε, ἐπεὶ δέδοται διαι-

ρεῖν, διαιρετέον. εἰ γὰρ μὴ

ὁ λέγων ἐλέγχεται, ἀλλ' οὖν

ὁ λόγος ἐληλεγμένῳ ὅμοιός ἐστι.

{241:242v; 7205:274v.

Lemmata inter asteriscos

et uncos quadratos addidi.}

*διαφυγεῖν] παρακρούονται

γὰρ διὰ τούτου καὶ οἱ ἐπι-

στήμονες, ὥστε ἔλεγχοι ἔ-

σονται.

*τῶν ὁρατῶν] τῶν αἰσθητῶν,

ἅπερ πόρρω ὄντα ἡμῶν ἢ κε-

καλυμμένα ἀγνοοῦνται καὶ

ἡμῖν.

*οὐ γὰρ] τοῦτο παρὰ τὸ συμ-

βεβηκός· συνέβη γὰρ τὸν

Ἱππόνικον ἐγκαλυφθῆναι.

*ἀλλ' ἴσως]

λύσις ἐνστάσεως· ἐνσταίη

γὰρ ἄν τις “πῶς, ὦ Ἀριστό-

τελες,” λέγων “εἴ τις ὑπολή-

ψεται τὸν παρὰ τὴν ὁμωνυμίαν

ἔλεγχον, συμβήσεται καὶ τὸν

ἐπιστήμονα ἐλεγχθῆναι

καὶ πάντα, οὐκ ἔθηκας παρά-

δειγμα ὁμωνύμων ἀλλὰ παρὰ

τὸ συμβεβηκός;” τὸ γὰρ περὶ

τὸν Ἱππόνικον παρὰ τὸ συμ-

βεβηκός ἐστιν· ὃ γὰρ συνέβη

τῷ Ἱππονίκῳ, ὅτι ἐγκεκάλυ-

πται καὶ οὐ γινώσκεται, τοῦ-

το τίθεμεν καὶ ἐπὶ τοῦ μου-

σικοῦ Κορίσκου. λύων γοῦν

λέγει· ἀλλ' ἴσως οὐ ταὐτὸν

σημαίνει ὁ Κορίσκος ἢ ὁ Ἱπ-

πόνικος ὅ τε ὁρώμενος καὶ ὁ

κεκαλυμμένος ὥσπερ καὶ ἐπὶ

τῶν ὁμωνύμων τὸ κύων.

*θατέρῳ] ὃ γὰρ οὐ

κεῖται ἐν ταῖς προτάσεσι, τὸ

τινὰ δηλονότι, πῶς ἐν τῷ συμ-

περάσματι τεθήσεται; καὶ ἀνά-

παλιν· ὃ ἐν τῷ συμπεράσματι,

πῶς ἐν τῇ προτάσει; τοῦτο

γάρ ἐστι τὸ “ὁποτέρῳ γάρ”.

τῶν λόγων ὡσαύτως ἔχει. καὶ γὰρ τὴν ἕξιν οἱ μὲν ἔχουσιν εὖ, οἱ δὲ φαί-

νονται φυλετικῶς φυσήσαντες καὶ ἐπισκευάσαντες ἑαυτούς, καὶ καλοὶ οἱ

δοκοῦσι δὲ διὰ πολλὰς αἰτίας, ὧν εἷς ἐστι τόπος αὐτοῖς εὐφυέστατος καὶ

των ἡγούμεθα συμβαίνειν, καθάπερ ἐπὶ τῶν ψήφων τοῖς λογιζομένοις. τὸδὲ οὐκ ἔστιν ὅμοιον. τὰ μὲν γὰρ ὀνόματα πεπέρανται καὶ τὸ τῶν λόγων

πλῆθος, εἴπερ καὶ ἐξ ἀρχῶν πεπερασμένων τῶν εἴκοσι τεσσάρων στοιχείων,

τῶν πραγμάτων τὸν αὐτὸν λόγον καὶ τὸ ἓν ὄνομα σημαίνειν. ὥσπερ οὖν

ὑπ' αὐτῶν καὶ ὑπὸ τῶν ἐπιστημόνων καὶ ψηφηφορικῶν παρακρούονται

τοῦ ποσαχῶς ἕκαστον λέγεται παραλογίζονται καὶ αὐτοὶ διαλεγόμενοι καὶ

ἄλλων ἀκούοντες. διὰ μὲν οὖν ταύτην τὴν αἰτίαν | καὶ τὰς λεχθησομένας

ἔστι καὶ συλλογισμὸς καὶ ἔλεγχος φαινόμενος μὲν οὐκ ὢν δέ. ἐπεὶ δ' ἐστὶ

τισὶ μὲν πρὸ ἔργου δοκεῖν μᾶλλον εἶναι σοφοῖς ἢ εἶναι καὶ μὴ δοκεῖν (ἔστι