Testimonia
- Authority group
- Aristotle (catalogue association; authorship remains anonymous)
- Edition reference
- Testimonia, FGrH #646: 3C:192–193.
- CTS identifier
urn:cts:greekLit:tlg0086.tlg055.local001- Rights
- Document TEI P5 local en UTF-8.
- Corpus release
- 2.2.0 · 2026-08-29
- Bibliographic authority
- View bibliographic record ↗
3c,646,T
2a
ἀπὸ τῆς φύσεως ἔργωι κατενόησεν, ἀξιώσας πέμψαι τὸν Ἀλέξανδρον
τὸν Μακεδόνα εἰς ἐκείνους τοὺς τόπους, καὶ ὄψει τὴν αἰτίαν τῆς τοῦ
Νείλου αὐξήσεως παραλαβεῖν. διό φησιν (F 1 § 10) ὡς τοῦτο «οὐκέτι πρό-
βλημά ἐστιν· ὤφθη γὰρ φανερῶς, ὅτι ἐξ ὑετῶν αὔξει».> καὶ 〈λύεται〉 τὸ
παράδοξον, ὅτι ἐν τοῖς ξηροτάτοις τόποις τῆς Αἰθιοπίας, ἐν οἷς οὔτε χειμὼν οὔτε ὕδωρ
ἐστί, ξυμβαίνει τοῦ θέρους πλείστους ὑετοὺς γίνεσθαι.
2b
STRABON 17, 1, 5 p. 789/90:
οἱ μὲν οὖν ἀρχαῖοι στοχασμῶι τὸ πλέον, οἱ δ' ὕστεροι αὐτόπται γενηθέντες, ἤισθοντο
ὑπὸ ὄμβρων θερινῶν πληρούμενον τὸν Νεῖλον, τῆς Αἰθιοπίας τῆς ἄνω κλυζομένης, καὶ
μάλιστα ἐν τοῖς ἐσχάτοις ὄρεσι, παυσαμένων δὲ τῶν ὄμβρων παυομένην κατ' ὀλίγον τὴν
πλημμυρίδα. <τοῦτο δ' ὑπῆρξε μάλιστα δῆλον τοῖς πλέουσι τὸν Ἀράβιον
κόλπον μέχρι τῆς Κινναμωμοφόρου, καὶ τοῖς ἐκπεμπομένοις ἐπὶ τὴν τῶν
ἐλεφάντων θήραν, καὶ εἴ τινες ἄλλαι χρεῖαι παρώξυνον ἐκεῖσε ἄνδρας
προχειρίζεσθαι τοὺς τῆς Αἰγύπτου βασιλέας τοὺς Πτολεμαικούς· οὗτοι
γὰρ ἐφρόντισαν τῶν τοιούτων, διαφερόντως δὲ ὁ Φιλάδελφος ἐπικληθείς>
.... οἱ πάλαι δὲ βασιλεῖς οὐ πάνυ ἐφρόντισαν τῶν τοιούτων, καίπερ οἰκεῖοι σοφίας γεγο-
νότες καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ ἱερεῖς, μεθ' ὧν ἦν αὐτοῖς ὁ πλείων βίος, ὥστε [καὶ] θαυμάζειν ἄξιον
καὶ διὰ τοῦτο καὶ διότι Σέσωστρις τὴν Αἰθιοπίαν ἐπῆλθεν ἅπασαν μέχρι τῆς Κινναμω-
μοφόρου ... Καμβύσης τε ... προῆλθε καὶ μέχρι τῆς Μερόης (673 F 15; 155) ....
θαυμαστὸν οὖν, πῶς ἐκ τῶν τοιούτων ἀφορμῶν οὐ τελέως ἐναργὴς ἦν ἡ περὶ τῶν ὄμβρων
ἱστορία τοῖς τότε .... εἰ γὰρ ἆρα, τοῦτ' ἐχρῆν ζητεῖν, ὅπερ καὶ νῦν ἔτι ζητεῖται, τί δήποτε
θέρους, χειμῶνος δὲ οὔ, καὶ ἐν τοῖς νοτιωτάτοις, ἐν δὲ τῆι Θηβαίδι καὶ τῆι περὶ Συήνην
οὐ συμπίπτουσιν ὄμβροι· τὸ δ' ὅτι ἐξ ὄμβρων αἱ ἀναβάσεις μὴ ζητεῖν, μηδὲ τοιούτων
δεῖσθαι μαρτύρων οἵους Ποσειδώνιος (87 F 79) εἴρηκε· <φησὶ γὰρ Καλλισθένη>
(124 F 12) <λέγειν τὴν ἐκ τῶν ὄμβρων αἰτίαν τῶν θερινῶν, παρὰ Ἀριστο-
τέλους λαβόντα, ἐκεῖνον δὲ παρὰ Θρασυάλκου τοῦ Θασίου>—τῶν ἀρχαίων
δὲ φυσικῶν εἷς οὗτος (Vorsokr.5 35)—, ἐκεῖνον δὲ παρ' †ἄλλου, τὸν δὲ παρ' Ὁμήρου (Od.
δ 477) διιπετέα φάσκοντος τὸν Νεῖλον—«ἂψ δ' εἰς Αἰγύπτοιο διιπετέος ποταμοῖο».
2c
PROKL. in Plat. Tim. 22 E (I 121, 8 Diehl): Ἐρατοσθένης
δὲ οὐκέτι φησὶν 〈πρόβλημα εἶναι〉 οὐδὲ ζητεῖν χρῆναι περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ Νείλου,
σαφῶς καὶ ἀφικομένων τινῶν εἰς τὰς τοῦ Νείλου πηγὰς καὶ τοὺς ὄμβρους τοὺς γιγνομένους
ἑωρακότων, ὥστε κρατύνεσθαι τὴν Ἀριστοτέλους ἀπόδοσιν.
2d
JOH. LYDUS De
mens. 4, 107: ἀλλὰ καὶ Θρασυάλκης ὁ Θάσιος τοὺς ἐτησίους φησὶν ἐξωθεῖν τὸν Νεῖλον·
τῆς γὰρ Αἰθιοπίας ὑψηλοῖς παρὰ τὰ καθ' ἡμᾶς ὄρεσι διεζωσμένης ὑποδεχομένης τε τὰς
νεφέλας πρὸς τῶν ἐτησίων ὠθουμένας, ἐκδιδόναι τὸν Νεῖλον. ὡς καὶ <Καλλισθένης>
ὁ Περιπατητικὸς ἐν τῶι τετάρτωι βιβλίωι τῶν Ἑλληνικῶν (124 F 12) <φησιν ἑαυτὸν
συστρατεύσασθαι Ἀλεξάνδρωι τῶι Μακεδόνι, καὶ γενόμενον ἐπὶ τῆς
Αἰθιοπίας εὑρεῖν τὸν Νεῖλον ἐξ ἀπείρων ὄμβρων κατ' ἐκείνην γενομέ-
νων> καταφερόμενον.
2e
LUCAN. B. C. 10, 268: quae tibi noscendi Nilum, Ro-
mane, cupido est, / et Phariis Persisque fuit Macetumque tyrannis / nullaque non
aetas voluit conferre futuris / notitiam, sed vincit adhuc natura latendi. / summus
<Alexander regum,> quem Memphis adorat, / <invidit Nilo misitque per
ultima terrae / Aethiopum lectos;> illos rubicunda perusti / zona poli
tenuit: Nilum videre calentem. / venit ad occasus mundique extrema Sesostris / et
Pharios currus regum cervicibus egit: / ante tamen vestros amnes, Rhodanumque
Padumque, / quam Nilum de fonte bibit; vaesanus in ortus / Cambyses longi
populos pervenit ad aevi / defectusque epulis et pastus caede suorum / ignoto te,
Nile, redit.
/ Incipit liber (Aristotelis) de inundacione Nili. / (1) propterquid aliis fluminibus in hyeme quidem augmen/tatis, in estate autem multofactis minoribus, solus eorum, / qui in mare fluunt, multum estate excedit,fitque tantus, ut / civitates solae supersint velut insulae? crescit autem a ver-/sionibus estivalibus qualibet die, et rursum abscedit. exundat / autem perlabia fluminis aqua et non, sicut quidem aiunt, / super terram, verumptameniuxta ipsum fluvium putei ap/ponunt. circa ipsum quidem igitur accidentiatalia, causam / autem sumat quis sic quaerens: necesse enim aut estate //ipsi advenire aliunde aquam, aut hyeme auferri, videlicet / desursum a soleattractam (hic enim manifeste hoc facit), / aut in terra desiccatam. per eamquidem igitur qu(a)e in / hyeme ablationem sic utique in estate fiet maior, perap/positionem autem hoc modo: aut enim propria supernatante / propterobstructionem, velut etiam accidit canalibus—si enim / aliquis intercipiat,fluens congregatum excrescit ad alta—aut / aliena superveniente. hoc autemutique fiet, si fontes plenis/simi fiant, aliunde adsupernatante aqua;apponantur autem / utique aut liquescente aliquo aut pluente. / modiquidem igitur tales et tanti, per quos utique crescit / fluvius solus. horumautem qui quidem existunt dicti prius / a dubitantibus de ipso, hos nosdicemus. / (2) <T(h)ales> <ὁ Ἐξαμύου> <Milesius> (Vorsokr.5 11 A 1 § 37; A 16)a ventis annualibus / repulsum inquit / fluvium inundare: crescit enim,si illi flant, / et e regione fluit ipsorum. accidit autem contrarium: super/natatenim ad modicum desubtus, principium autem reple/tionis videtur deorsum.adhuc idem alios oportebat pati / magis fluvios, qui ex opposito fluuntipsis magis, et mi/nores existentes faciles sunt cogi a ventis. frequenterautem / et annuales non flant, fluvius autem [non] videtur idem faciens. / (3) <Diogenes> autem †nakithemius <Apolloniates> (cf. Vorsokr.5 64 A18) fontibus ait / addi aquam, attrahente terra propter arefieri a sole inestate; / natum esse enim indigens trahere ex propinquo. accidit / au-tem et huic, unum quidem quod frigidissimum estate quod / secundum terramest, trahit autem omne calidum existens et / quando utique maxime fueritcalidum. ** adhuc autem quia / alios oportebat fluvios eos, qui in Libia,idem facere: non / enim singulariter sol illius desiccat fontes. // (4) <Anaxagoras> autem <(H)egesibuli Clazomenius> (Vorsokr.5 A42 § 5; A 91) propter lique/fieri nivem estate repleri fluvium ait. contingitquidem enim / sic augeri quemadmodum diximus, sed multitudo inpropor-tionata facta in excrescentia fluvii: multum enim super/ excedit quam utverisimile a nive liquefacta; et multa enim modica fit aqua, Nilus autemmultam superinfundit regionem, / et profundum iam aliquando etiam supertriginta cubitos / fuit. adhuc autem neque locus existens videtur talis puta, /unde possibile sit ipsum fluere a nive: Ethyopia enim et / Libia inhabi-tabiles propter estum, ex Asia autem non con/tingit ipsum fluere. Sytonisenim lacus apud mare est / illud quod est iuxta Syriam, huius autem etRubri quod / intermedium mille stadia sunt. Rubrum quidem mare aiunt /quidam coniungi ad id quod extra: ab hoc quidem non / videtur fluens,ab hoc autem inmanifestum, si possibile: / nullum enim audivimus dignumfide nondum de Rubro mari, / utrum ipsum per se ipsum est aut coniungiturad id quod / extra Eracleas columpnas. deceptus est autem et rex / Artha-