Χοηφóρoι

Episode 1

Ὀρέστης

1Ἑρμῆ χθόνιε, πατρῷʼ ἐποπτεύων κράτη,

2σωτὴρ γενοῦ μοι ξύμμαχός τʼ αἰτουμένῳ·

3ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι.

4τύμβου δʼ ἐπʼ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ

5κλύειν, ἀκοῦσαι

6πλόκαμον Ἰνάχῳ θρεπτήριον.

7τὸν δεύτερον δὲ τόνδε πενθητήριον

8οὐ γὰρ παρὼν ᾤμωξα σόν, πάτερ, μόρον

9οὐδʼ ἐξέτεινα χεῖρʼ ἐπʼ ἐκφορᾷ νεκροῦ.

10τί χρῆμα λεύσσω; τίς ποθʼ ἥδʼ ὁμήγυρις

11στείχει γυναικῶν φάρεσιν μελαγχίμοις

12πρέπουσα; ποίᾳ ξυμφορᾷ προσεικάσω;

13πότερα δόμοισι πῆμα προσκυρεῖ νέον;

14ἢ πατρὶ τὠμῷ τάσδʼ ἐπεικάσας τύχω

15χοὰς φερούσας νερτέροις μειλίγματα;

16οὐδέν ποτʼ ἄλλο· καὶ γὰρ Ἠλέκτραν δοκῶ

17στείχειν ἀδελφὴν τὴν ἐμὴν πένθει λυγρῷ

18πρέπουσαν. ὦ Ζεῦ, δός με τείσασθαι μόρον

19πατρός, γενοῦ δὲ σύμμαχος θέλων ἐμοί.

20Πυλάδη, σταθῶμεν ἐκποδών, ὡς ἂν σαφῶς

21μάθω γυναικῶν ἥτις ἥδε προστροπή.

Choral 2

Episode 3

Ἠλέκτρα

84δμωαὶ γυναῖκες, δωμάτων εὐθήμονες,

85ἐπεὶ πάρεστε τῆσδε προστροπῆς ἐμοὶ

86πομποί, γένεσθε τῶνδε σύμβουλοι πέρι·

87τί φῶ χέουσα τάσδε κηδείους χοάς;

88πῶς εὔφρονʼ εἴπω, πῶς κατεύξομαι πατρί;

89πότερα λέγουσα παρὰ φίλης φίλῳ φέρειν

90γυναικὸς ἀνδρί, τῆς ἐμῆς μητρὸς πάρα;

91τῶνδʼ οὐ πάρεστι θάρσος, οὐδʼ ἔχω τί φῶ,

92χέουσα τόνδε πέλανον ἐν τύμβῳ πατρός.

93ἢ τοῦτο φάσκω τοὔπος, ὡς νόμος βροτοῖς,

94ἔσθλʼ ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσιν τάδε

95στέφη, δόσιν γε τῶν κακῶν ἐπαξίαν;

96ἢ σῖγʼ ἀτίμως, ὥσπερ οὖν ἀπώλετο

97πατήρ, τάδʼ ἐκχέασα, γάποτον χύσιν,

98στείχω καθάρμαθʼ ὥς τις ἐκπέμψας πάλιν

99δικοῦσα τεῦχος ἀστρόφοισιν ὄμμασιν;

100τῆσδʼ ἐστὲ βουλῆς, ὦ φίλαι, μεταίτιαι·

101κοινὸν γὰρ ἔχθος ἐν δόμοις νομίζομεν.

102μὴ κεύθετʼ ἔνδον καρδίας φόβῳ τινός.

103τὸ μόρσιμον γὰρ τόν τʼ ἐλεύθερον μένει

104καὶ τὸν πρὸς ἄλλης δεσποτούμενον χερός.

105λέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδʼ ἔχοις ὑπέρτερον.

Χορός

106αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς

107λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.

Ἠλέκτρα

108λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.

Χορός

109φθέγγου χέουσα κεδνὰ τοῖσιν εὔφροσιν.

Ἠλέκτρα

110τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω;

Χορός

111πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.

Ἠλέκτρα

112ἐμοί τε καὶ σοί τἄρʼ ἐπεύξομαι τάδε;

Χορός

113αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσʼ ἤδη φράσαι.

Ἠλέκτρα

114τίνʼ οὖν ἔτʼ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;

Χορός

115μέμνησʼ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθʼ ὅμως.

Ἠλέκτρα

116εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.

Χορός

117τοῖς αἰτίοις νῦν τοῦ φόνου μεμνημένη—

Ἠλέκτρα

118τί φῶ; δίδασκʼ ἄπειρον ἐξηγουμένη.

Χορός

119ἐλθεῖν τινʼ αὐτοῖς δαίμονʼ ἢ βροτῶν τινα—

Ἠλέκτρα

120πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις;

Χορός

121ἅπλῶς τι φράζουσʼ, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.

Ἠλέκτρα

122καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;

Χορός

123πῶς δʼ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;

Ἠλέκτρα

124κῆρυξ μέγιστε τῶν ἄνω τε καὶ κάτω,

124aἄρηξον, Ἑρμῆ χθόνιε, κηρύξας ἐμοὶ

125τοὺς γῆς ἔνερθε δαίμονας κλύειν ἐμὰς

126εὐχάς, πατρῴων δωμάτων ἐπισκόπους,

127καὶ Γαῖαν αὐτήν, ἣ τὰ πάντα τίκτεται,

128θρέψασά τʼ αὖθις τῶνδε κῦμα λαμβάνει·

129κἀγὼ χέουσα τάσδε χέρνιβας βροτοῖς

130λέγω καλοῦσα πατέρʼ, ἐποίκτιρόν τʼ ἐμὲ

131φίλον τʼ Ὀρέστην· πῶς ἀνάξομεν δόμοις;

132πεπραμένοι γὰρ νῦν γέ πως ἀλώμεθα

133πρὸς τῆς τεκούσης, ἄνδρα δʼ ἀντηλλάξατο

134Αἴγισθον, ὅσπερ σοῦ φόνου μεταίτιος.

135κἀγὼ μὲν ἀντίδουλος· ἐκ δὲ χρημάτων

136φεύγων Ὀρέστης ἐστίν, οἱ δʼ ὑπερκόπως

137ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι χλίουσιν μέγα.

138ἐλθεῖν δʼ Ὀρέστην δεῦρο σὺν τύχῃ τινὶ

139κατεύχομαί σοι, καὶ σὺ κλῦθί μου, πάτερ·

140αὐτῇ τέ μοι δὸς σωφρονεστέραν πολὺ

141μητρὸς γενέσθαι χεῖρά τʼ εὐσεβεστέραν.

142ἡμῖν μὲν εὐχὰς τάσδε, τοῖς δʼ ἐναντίοις

143λέγω φανῆναί σου, πάτερ, τιμάορον,

144καὶ τοὺς κτανόντας ἀντικατθανεῖν δίκῃ.

145ταῦτʼ ἐν μέσῳ τίθημι τῆς καλῆς ἀρᾶς,

146κείνοις λέγουσα τήνδε τὴν κακὴν ἀράν·

147ἡμῖν δὲ πομπὸς ἴσθι τῶν ἐσθλῶν ἄνω,

148σὺν θεοῖσι καὶ γῇ καὶ δίκῃ νικηφόρῳ.

149τοιαῖσδʼ ἐπʼ εὐχαῖς τάσδʼ ἐπισπένδω χοάς.

150ὑμᾶς δὲ κωκυτοῖς ἐπανθίζειν νόμος,

151παιᾶνα τοῦ θανόντος ἐξαυδωμένας.

Χορός

152ἵετε δάκρυ καναχὲς ὀλόμενον

153ὀλομένῳ δεσπότᾳ

154πρὸς ἔρυμα τόδε κακῶν, κεδνῶν τʼ

155ἀπότροπον ἄγος ἀπεύχετον

156κεχυμένων χοᾶν. κλύε δέ μοι, κλύε, σέ-

157βας ὦ δέσποτʼ, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός.

158ὀτοτοτοτοτοτοτοῖ,

159ἴτω τις δορυ-

160σθενὴς ἀνήρ, ἀναλυτὴρ δόμων,

161Σκυθικά τʼ ἐν χεροῖν παλίντονʼ

162ἐν ἔργῳ βέλη ʼπιπάλλων Ἄρης

163σχέδιά τʼ αὐτόκωπα νωμῶν ξίφη.

Ἠλέκτρα

164ἔχει μὲν ἤδη γαπότους χοὰς πατήρ·

165νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε·

Χορός

166λέγοις ἄν· ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.

Ἠλέκτρα

167ὁρῶ τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.

Χορός

168τίνος ποτʼ ἀνδρός, ἢ βαθυζώνου κόρης;

Ἠλέκτρα

170εὐξύμβολον τόδʼ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι.

Χορός

171πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.

Ἠλέκτρα

172οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν.

Χορός

173ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.

Ἠλέκτρα

174καὶ μὴν ὅδʼ ἐστὶ κάρτʼ ἰδεῖν ὁμόπτερος—

Χορός

175ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν.

Ἠλέκτρα

176αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.

Χορός

177μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν τόδε;

Ἠλέκτρα

178μάλιστʼ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.

Χορός

179καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρʼ ἐτόλμησεν μολεῖν;

Ἠλέκτρα

180ἔπεμψε χαίτην κουρίμην χάριν πατρός.

Χορός

181οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε,

182εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί.

Ἠλέκτρα

183κἀμοὶ προσέστη καρδίας κλυδώνιον

184χολῆς, ἐπαίσθην δʼ ὡς διανταίῳ βέλει·

185ἐξ ὀμμάτων δὲ δίψιοι πίπτουσί μοι

186σταγόνες ἄφρακτοι δυσχίμου πλημμυρίδος,

187πλόκαμον ἰδούσῃ τόνδε· πῶς γὰρ ἐλπίσω

188ἀστῶν τινʼ ἄλλον τῆσδε δεσπόζειν φόβης;

189ἀλλʼ οὐδὲ μήν νιν ἡ κτανοῦσʼ ἐκείρατο,

190ἐμὴ δὲ μήτηρ, οὐδαμῶς ἐπώνυμον

191φρόνημα παισὶ δύσθεον πεπαμένη.

192ἐγὼ δʼ ὅπως μὲν ἄντικρυς τάδʼ αἰνέσω,

193εἶναι τόδʼ ἀγλάισμά μοι τοῦ φιλτάτου

194βροτῶν Ὀρέστου—σαίνομαι δʼ ὑπʼ ἐλπίδος.

Ἠλέκτρα

195φεῦ.

195bεἴθʼ εἶχε φωνὴν εὔφρονʼ ἀγγέλου δίκην,

196ὅπως δίφροντις οὖσα μὴ ʼκινυσσόμην,

197ἀλλʼ εὖ ʼσαφήνει τόνδʼ ἀποπτύσαι πλόκον,

198εἴπερ γʼ ἀπʼ ἐχθροῦ κρατὸς ἦν τετμημένος,

199ἢ ξυγγενὴς ὢν εἶχε συμπενθεῖν ἐμοὶ

200ἄγαλμα τύμβου τοῦδε καὶ τιμὴν πατρός.

201ἀλλʼ εἰδότας μὲν τοὺς θεοὺς καλούμεθα,

202οἵοισιν ἐν χειμῶσι ναυτίλων δίκην

203στροβούμεθʼ· εἰ δὲ χρὴ τυχεῖν σωτηρίας,

204σμικροῦ γένοιτʼ ἂν σπέρματος μέγας πυθμήν.

205καὶ μὴν στίβοι γε, δεύτερον τεκμήριον,

206ποδῶν ὅμοιοι τοῖς τʼ ἐμοῖσιν ἐμφερεῖς—

207καὶ γὰρ δύʼ ἐστὸν τώδε περιγραφὰ ποδοῖν,

208αὐτοῦ τʼ ἐκείνου καὶ συνεμπόρου τινός.

209πτέρναι τενόντων θʼ ὑπογραφαὶ μετρούμεναι

210εἰς ταὐτὸ συμβαίνουσι τοῖς ἐμοῖς στίβοις.

211πάρεστι δʼ ὠδὶς καὶ φρενῶν καταφθορά.

Ὀρέστης

212εὔχου τὰ λοιπά, τοῖς θεοῖς τελεσφόρους

213εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα, τυγχάνειν καλῶς.

Ἠλέκτρα

214ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ;

Ὀρέστης

215εἰς ὄψιν ἥκεις ὧνπερ ἐξηύχου πάλαι.

Ἠλέκτρα

216καὶ τίνα σύνοισθά μοι καλουμένῃ βροτῶν;

Ὀρέστης

217σύνοιδʼ Ὀρέστην πολλά σʼ ἐκπαγλουμένην.

Ἠλέκτρα

218καὶ πρὸς τί δῆτα τυγχάνω κατευγμάτων;

Ὀρέστης

219ὅδʼ εἰμί· μὴ μάτευʼ ἐμοῦ μᾶλλον φίλον.

Ἠλέκτρα

220ἀλλʼ ἦ δόλον τινʼ, ὦ ξένʼ, ἀμφί μοι πλέκεις;

Ὀρέστης

221αὐτὸς καθʼ αὑτοῦ τἄρα μηχανορραφῶ.

Ἠλέκτρα

222ἀλλʼ ἐν κακοῖσι τοῖς ἐμοῖς γελᾶν θέλεις.

Ὀρέστης

223κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρʼ, εἴπερ ἔν γε τοῖσι σοῖς

Ἠλέκτρα

224ὡς ὄντʼ Ὀρέστην τάδε σʼ ἐγὼ προσεννέπω;

Ὀρέστης

225αὐτὸν μὲν οὖν ὁρῶσα δυσμαθεῖς ἐμέ·

226κουρὰν δʼ ἰδοῦσα τήνδε κηδείου τριχὸς

228ἰχνοσκοποῦσά τʼ ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς

227ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ.

230σκέψαι τομῇ προσθεῖσα βόστρυχον τριχὸς

229σαυτῆς ἀδελφοῦ σύμμετρον τὠμῷ κάρᾳ.

231ἰδοῦ δʼ ὕφασμα τοῦτο, σῆς ἔργον χερός,

232σπάθης τε πληγὰς ἠδὲ θήρειον γραφήν.

233ἔνδον γενοῦ, χαρᾷ δὲ μὴ ʼκπλαγῇς φρένας·

234τοὺς φιλτάτους γὰρ οἶδα νῷν ὄντας πικρούς.

Ἠλέκτρα

235ὦ φίλτατον μέλημα δώμασιν πατρός,

236δακρυτὸς ἐλπὶς σπέρματος σωτηρίου,

237ἀλκῇ πεποιθὼς δῶμʼ ἀνακτήσῃ πατρός.

238ὦ τερπνὸν ὄμμα τέσσαρας μοίρας ἔχον

239ἐμοί· προσαυδᾶν δʼ ἐστʼ ἀναγκαίως ἔχον

240πατέρα τε, καὶ τὸ μητρὸς ἐς σέ μοι ῥέπει

241στέργηθρον· ἡ δὲ πανδίκως ἐχθαίρεται·

242καὶ τῆς τυθείσης νηλεῶς ὁμοσπόρου·

243πιστὸς δʼ ἀδελφὸς ἦσθʼ, ἐμοὶ σέβας φέρων

244μόνος· Κράτος τε καὶ Δίκη σὺν τῷ τρίτῳ

245πάντων μεγίστῳ Ζηνὶ συγγένοιτό σοι.

Ὀρέστης

246Ζεῦ Ζεῦ, θεωρὸς τῶνδε πραγμάτων γενοῦ·

247ἰδοῦ δὲ γένναν εὖνιν αἰετοῦ πατρός,

248θανόντος ἐν πλεκταῖσι καὶ σπειράμασιν

249δεινῆς ἐχίδνης. τοὺς δʼ ἀπωρφανισμένους

250νῆστις πιέζει λιμός· οὐ γὰρ ἐντελεῖς

251θήραν πατρῴαν προσφέρειν σκηνήμασιν.

252οὕτω δὲ κἀμὲ τήνδε τʼ, Ἠλέκτραν λέγω,

253ἰδεῖν πάρεστί σοι, πατροστερῆ γόνον,

254ἄμφω φυγὴν ἔχοντε τὴν αὐτὴν δόμων.

255καὶ τοῦ θυτῆρος καί σε τιμῶντος μέγα

256πατρὸς νεοσσοὺς τούσδʼ ἀποφθείρας πόθεν

257ἕξεις ὁμοίας χειρὸς εὔθοινον γέρας;

258οὔτʼ αἰετοῦ γένεθλʼ ἀποφθείρας, πάλιν

259πέμπειν ἔχοις ἂν σήματʼ εὐπιθῆ βροτοῖς·

260οὔτʼ ἀρχικός σοι πᾶς ὅδʼ αὐανθεὶς πυθμὴν

261βωμοῖς ἀρήξει βουθύτοις ἐν ἤμασιν.

262κόμιζʼ, ἀπὸ σμικροῦ δʼ ἂν ἄρειας μέγαν

263δόμον, δοκοῦντα κάρτα νῦν πεπτωκέναι.

Χορός

264ὦ παῖδες, ὦ σωτῆρες ἑστίας πατρός,

265σιγᾶθʼ, ὅπως μὴ πεύσεταί τις, ὦ τέκνα,

266γλώσσης χάριν δὲ πάντʼ ἀπαγγείλῃ τάδε

267πρὸς τοὺς κρατοῦντας· οὓς ἴδοιμʼ ἐγώ ποτε

268θανόντας ἐν κηκῖδι πισσήρει φλογός.

Ὀρέστης

269οὔτοι προδώσει Λοξίου μεγασθενὴς

270χρησμὸς κελεύων τόνδε κίνδυνον περᾶν,

271κἀξορθιάζων πολλὰ καὶ δυσχειμέρους

272ἄτας ὑφʼ ἧπαρ θερμὸν ἐξαυδώμενος,

273εἰ μὴ μέτειμι τοῦ πατρὸς τοὺς αἰτίους·

274τρόπον τὸν αὐτὸν ἀνταποκτεῖναι λέγων,

275ἀποχρημάτοισι ζημίαις ταυρούμενον·

276αὐτὸν δʼ ἔφασκε τῇ φίλῃ ψυχῇ τάδε

277τείσειν μʼ ἔχοντα πολλὰ δυστερπῆ κακά.

278τὰ μὲν γὰρ ἐκ γῆς δυσφρόνων μηνίματα

279βροτοῖς πιφαύσκων εἶπε, τὰς δʼ αἰνῶν νόσους,

280σαρκῶν ἐπαμβατῆρας ἀγρίαις γνάθοις

281λειχῆνας ἐξέσθοντας ἀρχαίαν φύσιν·

282λευκὰς δὲ κόρσας τῇδʼ ἐπαντέλλειν νόσῳ·

283ἄλλας τʼ ἐφώνει προσβολάς Ἐρινύων

284ἐκ τῶν πατρῴων αἱμάτων τελουμένας·

285τὸ γὰρ σκοτεινὸν τῶν ἐνερτέρων βέλος

286ἐκ προστροπαίων ἐν γένει πεπτωκότων,

287καὶ λύσσα καὶ μάταιος ἐκ νυκτῶν φόβος

288ὁρῶντα λαμπρὸν ἐν σκότῳ νωμῶντʼ ὀφρὺν

289κινεῖ, ταράσσει, καὶ διώκεσθαι πόλεως

290χαλκηλάτῳ πλάστιγγι λυμανθὲν δέμας.

291καὶ τοῖς τοιούτοις οὔτε κρατῆρος μέρος

292εἶναι μετασχεῖν, οὐ φιλοσπόνδου λιβός,

293βωμῶν τʼ ἀπείργειν οὐχ ὁρωμένην πατρὸς

294μῆνιν· δέχεσθαι δʼ οὔτε συλλύειν τινά.

295πάντων δʼ ἄτιμον κἄφιλον θνῄσκειν χρόνῳ

296κακῶς ταριχευθέντα παμφθάρτῳ μόρῳ.

297τοιοῖσδε χρησμοῖς ἆρα χρὴ πεποιθέναι;

298κεἰ μὴ πέποιθα, τοὔργον ἔστʼ ἐργαστέον.

299πολλοὶ γὰρ εἰς ἓν συμπίτνουσιν ἵμεροι,

300θεοῦ τʼ ἐφετμαὶ καὶ πατρὸς πένθος μέγα,

301καὶ πρὸς πιέζει χρημάτων ἀχηνία,

302τὸ μὴ πολίτας εὐκλεεστάτους βροτῶν,

303Τροίας ἀναστατῆρας εὐδόξῳ φρενί,

304δυοῖν γυναικοῖν ὧδʼ ὑπηκόους πέλειν.

305θήλεια γὰρ φρήν· εἰ δὲ μή, τάχʼ εἴσεται.

Choral 4

Episode 5

Ὀρέστης

479πάτερ, τρόποισιν οὐ τυραννικοῖς θανών,

480αἰτουμένῳ μοι δὸς κράτος τῶν σῶν δόμων.

Ἠλέκτρα

481κἀγώ, πάτερ, τοιάνδε σου χρείαν ἔχω,

482φυγεῖν μέγαν προσθεῖσαν Αἰγίσθῳ φθόρον.

Ὀρέστης

483οὕτω γὰρ ἄν σοι δαῖτες ἔννομοι βροτῶν

484κτιζοίατʼ· εἰ δὲ μή, παρʼ εὐδείπνοις ἔσῃ

485ἄτιμος ἐμπύροισι κνισωτοῖς χθονός.

Ἠλέκτρα

486κἀγὼ χοάς σοι τῆς ἐμῆς παγκληρίας

487οἴσω πατρῴων ἐκ δόμων γαμηλίους·

488πάντων δὲ πρῶτον τόνδε πρεσβεύσω τάφον.

Ὀρέστης

489ὦ Γαῖʼ, ἄνες μοι πατέρʼ ἐποπτεῦσαι μάχην.

Ἠλέκτρα

490ὦ Περσέφασσα, δὸς δʼ ἔτʼ εὔμορφον κράτος.

Ὀρέστης

491μέμνησο λουτρῶν οἷς ἐνοσφίσθης, πάτερ.

Ἠλέκτρα

492μέμνησο δʼ ἀμφίβληστρον ὡς ἐκαίνισαν.

Ὀρέστης

493πέδαις δʼ ἀχαλκεύτοις ἐθηρεύθης, πάτερ.

Ἠλέκτρα

494αἰσχρῶς τε βουλευτοῖσιν ἐν καλύμμασιν.

Ὀρέστης

495ἆρʼ ἐξεγείρῃ τοῖσδʼ ὀνείδεσιν, πάτερ;

Ἠλέκτρα

496ἆρʼ ὀρθὸν αἴρεις φίλτατον τὸ σὸν κάρα;

Ὀρέστης

497ἤτοι δίκην ἴαλλε σύμμαχον φίλοις,

498ἢ τὰς ὁμοίας ἀντίδος λαβὰς λαβεῖν,

499εἴπερ κρατηθείς γʼ ἀντινικῆσαι θέλεις.

Ἠλέκτρα

500καὶ τῆσδʼ ἄκουσον λοισθίου βοῆς, πάτερ,

501ἰδὼν νεοσσοὺς τούσδʼ ἐφημένους τάφῳ·

502οἴκτιρε θῆλυν ἄρσενός θʼ ὁμοῦ γόνον,

503καὶ μὴ ʼξαλείψῃς σπέρμα Πελοπιδῶν τόδε

504οὕτω γὰρ οὐ τέθνηκας οὐδὲ περ θανών·

505παῖδες γὰρ ἀνδρὶ κληδόνες σωτήριοι

506θανόντι· φελλοὶ δʼ ὣς ἄγουσι δίκτυον,

507τὸν ἐκ βυθοῦ κλωστῆρα σῴζοντες λίνου.

508ἄκουʼ, ὑπὲρ σοῦ τοιάδʼ ἔστʼ ὀδύρματα.

509αὐτὸς δὲ σῴζῃ τόνδε τιμήσας λόγον.

Χορός

510καὶ μὴν ἀμεμφῆ τόνδʼ ἐτείνατον λόγον,

511τίμημα τύμβου τῆς ἀνοιμώκτου τύχης.

512τὰ δʼ ἄλλʼ, ἐπειδὴ δρᾶν κατώρθωσαι φρενί,

513ἔρδοις ἂν ἤδη δαίμονος πειρώμενος.

Ὀρέστης

514ἔσται· πυθέσθαι δʼ οὐδέν ἐστʼ ἔξω δρόμου,

515πόθεν χοὰς ἔπεμψεν, ἐκ τίνος λόγου

516μεθύστερον τιμῶσʼ ἀνήκεστον πάθος;

517θανόντι δʼ οὐ φρονοῦντι δειλαία χάρις

518ἐπέμπετʼ· οὐκ ἔχοιμʼ ἂν εἰκάσαι τόδε.

519τὰ δῶρα μείω δʼ ἐστὶ τῆς ἁμαρτίας.

520τὰ πάντα γάρ τις ἐκχέας ἀνθʼ αἵματος

521ἑνός, μάτην ὁ μόχθος· ὧδʼ ἔχει λόγος.

522θέλοντι δʼ, εἴπερ οἶσθʼ, ἐμοὶ φράσον τάδε.

Χορός

523οἶδʼ, ὦ τέκνον, παρῆ γάρ· ἔκ τʼ ὀνειράτων

524καὶ νυκτιπλάγκτων δειμάτων πεπαλμένη

525χοὰς ἔπεμψε τάσδε δύσθεος γυνή.

Ὀρέστης

526ἦ καὶ πέπυσθε τοὔναρ, ὥστʼ ὀρθῶς φράσαι;

Χορός

527τεκεῖν δράκοντʼ ἔδοξεν, ὡς αὐτὴ λέγει.

Ὀρέστης

528καὶ ποῖ τελευτᾷ καὶ καρανοῦται λόγος;

Χορός

529ἐν σπαργάνοισι παιδὸς ὁρμίσαι δίκην.

Ὀρέστης

530τίνος βορᾶς χρῄζοντα, νεογενὲς δάκος;

Χορός

531αὐτὴ προσέσχε μαζὸν ἐν τὠνείρατι.

Ὀρέστης

532καὶ πῶς ἄτρωτον οὖθαρ ἦν ὑπὸ στύγους;

Χορός

533ὥστʼ ἐν γάλακτι θρόμβον αἵματος σπάσαι.

Ὀρέστης

534οὔτοι μάταιον· ἀνδρὸς ὄψανον πέλει.

Χορός

535ἡ δʼ ἐξ ὕπνου κέκλαγγεν ἐπτοημένη.

536πολλοὶ δʼ ἀνῇθον, ἐκτυφλωθέντες σκότῳ,

537λαμπτῆρες ἐν δόμοισι δεσποίνης χάριν·

538πέμπει τʼ ἔπειτα τάσδε κηδείους χοάς,

539ἄκος τομαῖον ἐλπίσασα πημάτων.

Ὀρέστης

540ἀλλʼ εὔχομαι γῇ τῇδε καὶ πατρὸς τάφῳ

541τοὔνειρον εἶναι τοῦτʼ ἐμοὶ τελεσφόρον.

542κρίνω δέ τοί νιν ὥστε συγκόλλως ἔχειν.

543εἰ γὰρ τὸν αὐτὸν χῶρον ἐκλιπὼν ἐμοὶ

544οὕφις ἐμοῖσι σπαργάνοις ὡπλίζετο,

545καὶ μαστὸν ἀμφέχασκʼ ἐμὸν θρεπτήριον,

546θρόμβῳ δʼ ἔμειξεν αἵματος φίλον γάλα,

547ἡ δʼ ἀμφὶ τάρβει τῷδʼ ἐπῴμωξεν πάθει,

548δεῖ τοί νιν, ὡς ἔθρεψεν ἔκπαγλον τέρας,

549θανεῖν βιαίως· ἐκδρακοντωθεὶς δʼ ἐγὼ

550κτείνω νιν, ὡς τοὔνειρον ἐννέπει τόδε.

Χορός

551τερασκόπον δὴ τῶνδέ σʼ αἱροῦμαι πέρι.

552γένοιτο δʼ οὕτως. τἄλλα δʼ ἐξηγοῦ φίλοις,

553τοὺς μέν τι ποιεῖν, τοὺς δὲ μή τι δρᾶν λέγων.

Ὀρέστης

554ἁπλοῦς ὁ μῦθος· τήνδε μὲν στείχειν ἔσω,

555αἰνῶ δὲ κρύπτειν τάσδε συνθήκας ἐμάς,

556ὡς ἂν δόλῳ κτείναντες ἄνδρα τίμιον

557δόλοισι καὶ ληφθῶσιν ἐν ταὐτῷ βρόχῳ

558θανόντες, καὶ Λοξίας ἐφήμισεν,

559ἄναξ Ἀπόλλων, μάντις ἀψευδὴς τὸ πρίν.

560ξένῳ γὰρ εἰκώς, παντελῆ σαγὴν ἔχων,

561ἥξω σὺν ἀνδρὶ τῷδʼ ἐφʼ ἑρκείους πύλας

562Πυλάδῃ, ξένος τε καὶ δορύξενος δόμων.

563ἄμφω δὲ φωνὴν ἥσομεν Παρνησσίδα,

564γλώσσης ἀυτὴν Φωκίδος μιμουμένω.

565καὶ δὴ θυρωρῶν οὔτις ἂν φαιδρᾷ φρενὶ

566δέξαιτʼ, ἐπειδὴ δαιμονᾷ δόμος κακοῖς·

567μενοῦμεν οὕτως ὥστʼ ἐπεικάζειν τινὰ

568δόμους παραστείχοντα καὶ τάδʼ ἐννέπειν·

569τί δὴ πύλαισι τὸν ἱκέτην ἀπείργεται

570Αἴγισθος, εἴπερ οἶδεν ἔνδημος παρών;

571εἰ δʼ οὖν ἀμείψω βαλὸν ἑρκείων πυλῶν

572κἀκεῖνον ἐν θρόνοισιν εὑρήσω πατρός,

573ἢ καὶ μολὼν ἔπειτά μοι κατὰ στόμα

574ἀρεῖ, σάφʼ ἴσθι, καὶ κατʼ ὀφθαλμοὺς βαλεῖ,

575πρὶν αὐτὸν εἰπεῖν ποδαπὸς ὁ ξένος; νεκρὸν

576θήσω, ποδώκει περιβαλὼν χαλκεύματι.

577φόνου δʼ Ἐρινὺς οὐχ ὑπεσπανισμένη

578ἄκρατον αἷμα πίεται τρίτην πόσιν.

579νῦν οὖν σὺ μὲν φύλασσε τἀν οἴκῳ καλῶς,

580ὅπως ἂν ἀρτίκολλα συμβαίνῃ τάδε·

581ὑμῖν δʼ ἐπαινῶ γλῶσσαν εὔφημον φέρειν,

582σιγᾶν θʼ ὅπου δεῖ καὶ λέγειν τὰ καίρια.

583τὰ δʼ ἄλλα τούτῳ δεῦρʼ ἐποπτεῦσαι λέγω,

584ξιφηφόρους ἀγῶνας ὀρθώσαντί μοι.

Choral 6

Episode 7

Ὀρέστης

653παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.

654τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλʼ αὖθις, ἐν δόμοις;

655τρίτον τόδʼ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,

656εἴπερ φιλόξενʼ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.

Οἰκέτης

657εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;

Ὀρέστης

658ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,

659πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.

660τάχυνε δʼ, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμʼ ἐπείγεται

661σκοτεινόν, ὥρα δʼ ἐμπόρους καθιέναι

662ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.

663ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος

664γυνὴ τόπαρχος, ἄνδρα δʼ εὐπρεπέστερον·

665αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους

666λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ

667πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.

Κλυταιμνήστρα

668ξένοι, λέγοιτʼ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ

669ὁποῖά περ δόμοισι τοῖσδʼ ἐπεικότα,

670καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτηρία

671στρωμνή, δικαίων τʼ ὀμμάτων παρουσία.

672εἰ δʼ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,

673ἀνδρῶν τόδʼ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν

Ὀρέστης

674ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·

675στείχοντα δʼ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ

676εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρʼ ἀπεζύγην πόδα,

677ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτʼ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,

678ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,

679Στροφίος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ

680ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξένʼ, εἰς Ἄργος κίεις,

681πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος

682τεθνεῶτʼ Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθῃ.

683εἴτʼ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,

684εἴτʼ οὖν μέτοικον, εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,

685θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.

686νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα

687σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.

688τοσαῦτʼ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω

689τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων

690οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δʼ εἰκὸς εἰδέναι.

Κλυταιμνήστρα

691οἲ ʼγώ, κατʼ ἄκρας εἶπας ὡς πορθούμεθα.

692ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά,

693ὡς πόλλʼ ἐπωπᾷς, κἀκποδὼν εὖ κείμενα

694τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη,

695φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.

696καὶ νῦν Ὀρέστης—ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,

697ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,—

698νῦν δʼ ἥπερ ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς

699ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, προδοῦσαν ἔγγραφε.

Ὀρέστης

700ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδʼ εὐδαίμοσιν

701κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον

702γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γὰρ

703ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;

704πρὸς δυσσεβείας δʼ ἦν ἐμοὶ τόδʼ ἐν φρεσίν,

705τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις,

706καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.

Κλυταιμνήστρα

707οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίως σέθεν,

708οὐδʼ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.

709ἄλλος δʼ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδʼ ἀγγελῶν.

710ἀλλʼ ἔσθʼ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους

711μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα.

712ἄγʼ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,

713ὀπισθόπους τε τούσδε καὶ ξυνέμπορον·

714κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.

715αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνῳ τάδε.

716ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων

717κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων

718βουλευσόμεσθα τῆσδε συμφορᾶς πέρι.

Choral 8

Episode 9

Αἴγισθος

838ἥκω μὲν οὐκ ἄκλητος, ἀλλʼ ὑπάγγελος·

839νέαν φάτιν δὲ πεύθομαι λέγειν τινὰς

840ξένους μολόντας οὐδαμῶς ἐφίμερον,

841μόρον δʼ Ὀρέστου. καὶ τόδʼ ἀμφέρειν δόμοις

842γένοιτʼ ἂν ἄχθος δειματοσταγὲς φόνῳ

843τῷ πρόσθεν ἑλκαίνουσι καὶ δεδηγμένοις.

844πῶς ταῦτʼ ἀληθῆ καὶ βλέποντα δοξάσω;

845ἢ πρὸς γυναικῶν δειματούμενοι λόγοι

846πεδάρσιοι θρῴσκουσι, θνῄσκοντες μάτην;

847τί τῶνδʼ ἂν εἴποις ὥστε δηλῶσαι φρενί;

Χορός

848ἠκούσαμεν μέν, πυνθάνου δὲ τῶν ξένων

849ἔσω παρελθών. οὐδὲν ἀγγέλων σθένος

850ὡς αὐτὸν αὐτῶν ἄνδρα πεύθεσθαι πάρα.

Αἴγισθος

851ἰδεῖν ἐλέγξαι τʼ αὖ θέλω τὸν ἄγγελον,

852εἴτʼ αὐτὸς ἦν θνῄσκοντος ἐγγύθεν παρών,

853εἴτʼ ἐξ ἀμαυρᾶς κληδόνος λέγει μαθών.

854οὔτοι φρένʼ ἂν κλέψειεν ὠμματωμένην.

Choral 10

Episode 11

Ὀρέστης

973ἴδεσθε χώρας τὴν διπλῆν τυραννίδα

974πατροκτόνους τε δωμάτων πορθήτορας.

975σεμνοὶ μὲν ἦσαν ἐν θρόνοις τόθʼ ἥμενοι,

976φίλοι δὲ καὶ νῦν, ὡς ἐπεικάσαι πάθη

977πάρεστιν, ὅρκος τʼ ἐμμένει πιστώμασι.

978ξυνώμοσαν μὲν θάνατον ἀθλίῳ πατρὶ

979καὶ ξυνθανεῖσθαι· καὶ τάδʼ εὐόρκως ἔχει.

980ἴδεσθε δʼ αὖτε, τῶνδʼ ἐπήκοοι κακῶν,

981τὸ μηχάνημα, δεσμὸν ἀθλίῳ πατρί,

982πέδας τε χειροῖν καὶ ποδοῖν ξυνωρίδα.

983ἐκτείνατʼ αὐτὸ καὶ κύκλῳ παρασταδὸν

984στέγαστρον ἀνδρὸς δείξαθʼ, ὡς ἴδῃ πατήρ,

985οὐχ οὑμός, ἀλλʼ ὁ πάντʼ ἐποπτεύων τάδε

986Ἥλιος, ἄναγνα μητρὸς ἔργα τῆς ἐμῆς,

987ὡς ἂν παρῇ μοι μάρτυς ἐν δίκῃ ποτέ,

988ὡς τόνδʼ ἐγὼ μετῆλθον ἐνδίκως μόρον

989τὸν μητρός· Αἰγίσθου γὰρ οὐ λέγω μόρον·

990ἔχει γὰρ αἰσχυντῆρος, ὡς νόμος, δίκην·

991ἥτις δʼ ἐπʼ ἀνδρὶ τοῦτʼ ἐμήσατο στύγος,

992ἐξ οὗ τέκνων ἤνεγχʼ ὑπὸ ζώνην βάρος,

993φίλον τέως, νῦν δʼ ἐχθρόν, ὡς φαίνει, κακόν,

994τί σοι δοκεῖ; μύραινά γʼ εἴτʼ ἔχιδνʼ ἔφυ

995σήπειν θιγοῦσʼ ἂν ἄλλον οὐ δεδηγμένον

996τόλμης ἕκατι κἀκδίκου φρονήματος.

997τί νιν προσείπω, κἂν τύχω μάλʼ εὐστομῶν;

998ἄγρευμα θηρός, ἢ νεκροῦ ποδένδυτον

999δροίτης κατασκήνωμα; δίκτυον μὲν οὖν,

1000ἄρκυν τʼ ἂν εἴποις καὶ ποδιστῆρας πέπλους.

1001τοιοῦτον ἂν κτήσαιτο φηλήτης ἀνήρ,

1002ξένων ἀπαιόλημα κἀργυροστερῆ

1003βίον νομίζων, τῷδέ τʼ ἂν δολώματι

1004πολλοὺς ἀναιρῶν πολλὰ θερμαίνοι φρένα.

1005τοιάδʼ ἐμοὶ ξύνοικος ἐν δόμοισι μὴ

1006γένοιτʼ· ὀλοίμην πρόσθεν ἐκ θεῶν ἄπαις.