The Greek Library Author

Aeschylus

Εὐμενίδες

Episode 2

Title variantsΕὐμενίδες · Eumenides · Euménides

Author namesEschyle · Æschyle · Aeschylus · Aischylos · Αισχυλος

Scientific editors
Arthur Sidgwick
Edition reference
Aeschyli Tragoediae · Oxford · Clarendon Press · 1902
CTS identifier
urn:cts:greekLit:tlg0085.tlg007.local001
Corpus release
2.2.0 · 2026-08-29
Digital source
View source ↗

Episode 2

Πυθιας

1Πρῶτον μὲν εὐχῇ τῇδε πρεσβεύω θεῶν

2τὴν πρωτόμαντιν Γαῖαν: ἐκ δὲ τῆς Θέμιν,

3ἣ δὴ τὸ μητρὸς δευτέρα τόδ᾽ ἕζετο

4μαντεῖον, ὡς λόγος τις: ἐν δὲ τῷ τρίτῳ

5λάχει, θελούσης, οὐδὲ πρὸς βίαν τινός,

6Τιτανὶς ἄλλη παῖς Χθονὸς καθέζετο,

7Φοίβη: δίδωσι δίδωσιν M δ᾽ ἣ γενέθλιον δόσιν

8Φοίβῳ: τὸ Φοίβης δ᾽ ὄνομ᾽ ἔχει παρώνυμον.

9λιπὼν δὲ λίμνην Δηλίαν τε χοιράδα,

10κέλσας ἐπ᾽ ἀκτὰς ναυπόρους τὰς Παλλάδος,

11ἐς τήνδε γαῖαν ἦλθε Παρνησοῦ θ᾽ Παρνησοῦ θ᾽ Robortello: παρ νησοῦσθ᾽ M ἕδρας.

12πέμπουσι δ᾽ αὐτὸν καὶ σεβίζουσιν μέγα

13κελευθοποιοὶ παῖδες Ἡφαίστου, χθόνα

14ἀνήμερον τιθέντες ἡμερωμένην.

15μολόντα δ᾽ αὐτὸν κάρτα τιμαλφεῖ λεώς,

16Δελφός τε χώρας τῆσδε πρυμνήτης ἄναξ.

17τέχνης δέ νιν Ζεὺς ἔνθεον κτίσας φρένα

18ἵζει τέταρτον τοῖσδε τοῖσδε Voss: τόνδε M μάντιν ἐν θρόνοις: θρόνοις Turnebus: χρόνοις codd.

19Διὸς προφήτης δ᾽ ἐστὶ ἐστὶν M Λοξίας πατρός.

20τούτους ἐν εὐχαῖς φροιμιάζομαι θεούς.

21Παλλὰς προναία δ᾽ ἐν λόγοις πρεσβεύεται.

22σέβω δὲ νύμφας, ἔνθα Κωρυκὶς πέτρα

23κοίλη, φίλορνις, δαιμόνων ἀναστροφή: ἀναστροφή scholium: ἀναστροφά M: ἀναστροφαί Fl Fa V

24Βρόμιος ἔχει τὸν χῶρον, οὐδ᾽ ἀμνημονῶ,

25ἐξ οὗτε Βάκχαις ἐστρατήγησεν θεός,

26λαγὼ δίκην Πενθεῖ καταρράψας μόρον:

27Πλειστοῦ Πλειστοῦ Turnebus: πλείστους codd. τε πηγὰς καὶ Ποσειδῶνος κράτος

28καλοῦσα καὶ τέλειον ὕψιστον Δία,

29ἔπειτα μάντις ἐς θρόνους καθιζάνω.

30καὶ νῦν τυχεῖν με τῶν πρὶν εἰσόδων μακρῷ

31ἄριστα δοῖεν: κεἰ παρ᾽ πάρ᾽ Abresch Ἑλλήνων τινές,

32ἴτων πάλῳ λαχόντες, ὡς νομίζεται.

33μαντεύομαι γὰρ ὡς ἂν ἡγῆται θεός.

34ἦ δεινὰ λέξαι, δεινὰ δ᾽ ὀφθαλμοῖς δρακεῖν,

35πάλιν μ᾽ ἔπεμψεν ἐκ δόμων τῶν Λοξίου,

36ὡς μήτε σωκεῖν μήτε μ᾽ ἀκταίνειν βάσιν: στάσιν M, γρ. βάσιν m

37τρέχω δὲ χερσίν, οὐ ποδωκείᾳ οὐ ποδωκείᾳ Fl: οὔπω δοκίαι mutatum in οὐ ποδωκίαι M σκελῶν.

38δείσασα γὰρ γραῦς οὐδέν, ἀντίπαις μὲν οὖν.

39ἐγὼ μὲν ἕρπω πρὸς πολυστεφῆ μυχόν:

40ὁρῶ δ᾽ ἐπ᾽ ὀμφαλῷ μὲν ἄνδρα θεομυσῆ θεομυσῆι M

41ἕδραν ἔχοντα ἔχοντα Fl Fa V: ἔχοντι M προστρόπαιον, αἵματι

42στάζοντα χεῖρας καὶ νεοσπαδὲς ξίφος

43ἔχοντ᾽ ἐλαίας θ᾽ ὑψιγέννητον κλάδον,

44λήνει μεγίστῳ σωφρόνως ἐστεμμένον,

45ἀργῆτι μαλλῷ: τῇδε γὰρ τρανῶς ἐρῶ.

46πρόσθεν δὲ τἀνδρὸς δὲ τἀνδρὸς Fl V: δέ τ᾽ ἀνδρὸς M τοῦδε θαυμαστὸς λόχος λόχος Fl V: λέχος M

47εὕδει γυναικῶν ἐν θρόνοισιν ἥμενος.

48οὔτοι γυναῖκας, ἀλλὰ Γοργόνας λέγω,

49οὐδ᾽ αὖτε Γοργείοισιν εἰκάσω τύποις.

50εἶδόν ποτ᾽ ἤδη Φινέως γεγραμμένας

51δεῖπνον φερούσας: ἄπτεροί γε μὴν ἰδεῖν

52αὗται, μέλαιναι δ᾽ ἐς τὸ πᾶν βδελύκτροποι:

53ῥέγκουσι δ᾽ οὐ πλατοῖσι πλατοῖσι Elmsley: πλαστοῖσι codd. φυσιάμασιν:

54ἐκ δ᾽ ὀμμάτων λείβουσι δυσφιλῆ λίβα: λίβα Burges: δία M

55καὶ κόσμος οὔτε πρὸς θεῶν ἀγάλματα

56φέρειν δίκαιος οὔτ᾽ ἐς ἀνθρώπων στέγας.

57τὸ φῦλον οὐκ ὄπωπα τῆσδ᾽ ὁμιλίας

58οὐδ᾽ ἥτις αἶα τοῦτ᾽ ἐπεύχεται γένος

59τρέφουσ᾽ ἀνατὶ μὴ μεταστένειν πόνον. πόνον ex schol. Arnald: πόνων codd.

60τἀντεῦθεν ἤδη τῶνδε δεσπότῃ δόμων

61αὐτῷ μελέσθω Λοξίᾳ μεγασθενεῖ.

62ἰατρόμαντις δ᾽ ἐστὶ καὶ τερασκόπος

63καὶ τοῖσιν ἄλλοις δωμάτων καθάρσιος.

Ἀπολλων

64οὔτοι προδώσω: διὰ τέλους δέ σοι φύλαξ

65ἐγγὺς παρεστὼς καὶ πρόσω δ᾽ ἀποστατῶν

66ἐχθροῖσι τοῖς σοῖς οὐ γενήσομαι πέπων.

67καὶ νῦν ἁλούσας τάσδε τὰς μάργους ὁρᾷς:

68ὕπνῳ πεσοῦσαι πεσοῦσαι] fortasse παρεῖνται Wecklein δ᾽ αἱ κατάπτυστοι κόραι,

69γραῖαι παλαιαὶ παῖδες, αἷς οὐ μίγνυται

70θεῶν τις οὐδ᾽ ἄνθρωπος οὐδὲ θήρ ποτε:

71κακῶν δ᾽ ἕκατι κἀγένοντ᾽, ἐπεὶ κακὸν

72σκότον νέμονται Τάρταρόν θ᾽ ὑπὸ χθονός,

73μισήματ᾽ ἀνδρῶν καὶ θεῶν Ὀλυμπίων.

74ὅμως δὲ φεῦγε μηδὲ μαλθακὸς γένῃ.

75ἐλῶσι γάρ σε καὶ δι᾽ ἠπείρου μακρᾶς

76†βιβῶντ᾽ ἀν᾽ βιβῶντ᾽ ἀν᾽ Stephanus: βεβῶντ᾽ ἂν M totum versum secludit Bothe, fortasse recte ἀεὶ† τὴν πλανοστιβῆ χθόνα

77ὑπέρ τε πόντον πόντον Turnebus: πόντου codd. καὶ περιρρύτας πόλεις.

78καὶ μὴ πρόκαμνε τόνδε βουκολούμενος

79πόνον: μολὼν δὲ Παλλάδος παλλάδος ad finem v. traiectum M, restituendum indicat (A et B suprascr.) m ποτὶ πτόλιν

80ἵζου παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρέτας.

81κἀκεῖ δικαστὰς τῶνδε καὶ θελκτηρίους

82μύθους ἔχοντες μηχανὰς εὑρήσομεν,

83ὥστ᾽ ἐς τὸ πᾶν σε τῶνδ᾽ ἀπαλλάξαι πόνων.

84καὶ γὰρ κτανεῖν σ᾽ ἔπεισα μητρῷον δέμας.

Ὀρεστης

85ἄναξ Ἄπολλον, οἶσθα μὲν τὸ μὴ ᾽δικεῖν:

86ἐπεὶ δ᾽ ἐπίστᾳ, καὶ τὸ μὴ ᾽μελεῖν μάθε.

87σθένος δὲ ποιεῖν εὖ φερέγγυον τὸ σόν.

Ἀπόλλων

88μέμνησο, μὴ φόβος σὲ νικάτω φρένας.

89σὺ δ᾽, αὐτάδελφον αἷμα καὶ κοινοῦ πατρός, πατρός] πρς cum signo contract. M

90Ἑρμῆ, φύλασσε: κάρτα δ᾽ ὢν ἐπώνυμος

91πομπαῖος ἴσθι, τόνδε ποιμαίνων ἐμὸν

92ἱκέτην. σέβει τοι Ζεὺς τόδ᾽ ἐκνόμων σέβας,

93ὁρμώμενον βροτοῖσιν εὐπόμπῳ τύχῃ.

Κλυταιμηστρας Ειδωλον

94εὕδοιτ᾽ ἄν, ὠή, καὶ καθευδουσῶν τί δεῖ;

95ἐγὼ δ᾽ ὑφ᾽ ὑμῶν ὧδ᾽ ἀπητιμασμένη

96ἄλλοισιν ἐν νεκροῖσιν, ὧν ὧν ex schol. Tyrwhitt: ὡς codd. μὲν ἔκτανον

97ὄνειδος ἐν φθιτοῖσιν οὐκ ἐκλείπεται,

98αἰσχρῶς δ᾽ ἀλῶμαι: προυννέπω δ᾽ ὑμῖν ὅτι

99ἔχω μεγίστην αἰτίαν κείνων ὕπο:

100παθοῦσα δ᾽ οὕτω δεινὰ πρὸς τῶν φιλτάτων,

101οὐδεὶς ὑπέρ μου δαιμόνων μηνίεται,

102κατασφαγείσης πρὸς χερῶν μητροκτόνων.

103ὁρᾶτε ὁρᾶτε Hermann: ὅρα δὲ codd. καρδίας ὅθεν Hermann: καρδία (mutatum in καρδίαι) σέθεν M πληγὰς τάσδε καρδίας ὅθεν.

104εὕδουσα γὰρ φρὴν ὄμμασιν λαμπρύνεται,

105ἐν ἡμέρᾳ δὲ μοῖρ᾽ ἀπρόσκοπος μοῖρ᾽ ἀπρόσκοπος ex schol. Turnebus: μοῖρα πρόσκοπος codd. βροτῶν.

106ἦ πολλὰ μὲν δὴ τῶν ἐμῶν ἐλείξατε,

107χοάς τ᾽ ἀοίνους, νηφάλια νηφάλια Robortello: νιφάλια codd. μειλίγματα,

108καὶ νυκτίσεμνα νυκτίσεμνα Turnebus: νυκτὸσεμνὰ (ut videtur) mutatum in νυκτὶ σεμνὰ M δεῖπν᾽ ἐπ᾽ ἐσχάρᾳ πυρὸς

109ἔθυον, ὥραν οὐδενὸς κοινὴν θεῶν.

110καὶ πάντα ταῦτα λὰξ ὁρῶ πατούμενα.

111ὁ δ᾽ ἐξαλύξας οἴχεται νεβροῦ δίκην,

112καὶ ταῦτα κούφως ἐκ μέσων ἀρκυστάτων ἀρκυστάτων Turnebus: ἀρκυσμάτων codd.

113ὤρουσεν ὑμῖν ἐγκατιλλώψας ἐγκατιλλώψας Turnebus: ἐκκατιλλώψας M μέγα.

114ἀκούσαθ᾽ ὡς ἔλεξα τῆς ἐμῆς περὶ

115ψυχῆς, φρονήσατ᾽, ὦ κατὰ χθονὸς θεαί.

116ὄναρ γὰρ ὑμᾶς νῦν Κλυταιμήστρα κλυταιμνήστρα M καλῶ.

Χορος

117ʽμ̔υγμός.ʼ

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

118μύζοιτ᾽ ἄν, ἁνὴρ δ᾽ οἴχεται φεύγων πρόσω:

119φίλοι γάρ εἰσιν οὐκ ἐμοῖς προσεικότες. φίλοι ... προσεικότες Weil: φίλοις ... προσίκτορες codd.

Χορός

120ʽμ̔υγμός.ʼ

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

121ἄγαν ὑπνώσσεις κοὐ κατοικτίζεις πάθος:

122φονεὺς δ᾽ Ὀρέστης τῆσδε μητρὸς οἴχεται.

Χορός

123ʽὡ̓γμός.ʼin M omissa supplevit m

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

124ὤζεις, ὑπνώσσεις: οὐκ ἀναστήσει τάχος;

125τί σοι πέπρωται πέπρωται Bentley: πέπρακται codd. πρᾶγμα πλὴν τεύχειν κακά;

Χορός

126ʽὡ̓γμός.ʼ

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

127ὕπνος πόνος τε κύριοι συνωμόται

128δεινῆς δρακαίνης ἐξεκήραναν μένος.

Χορός

129ʽμ̔υγμὸς διπλοῦς ὀξύς.ʼ

130λαβὲ λαβὲ λαβὲ λαβέ, φράζου.

Κλυταιμήστρας Εἴδωλον

131ὄναρ διώκεις θῆρα, κλαγγαίνεις δ᾽ ἅπερ

132κύων μέριμναν οὔποτ᾽ ἐκλείπων ἐκλείπων Blomfield: ἐκλιπὼν codd. πόνου.

133τί δρᾷς; ἀνίστω, μή σε νικάτω πόνος,

134μηδ᾽ ἀγνοήσῃς πῆμα μαλθαχθεῖσ᾽ ὕπνῳ.

135ἄλγησον ἧπαρ ἐνδίκοις ὀνείδεσιν: ὀνείδεσιν recc.: ὀνείδεσσιν M

136τοῖς σώφροσιν γὰρ ἀντίκεντρα γίγνεται.

137σὺ δ᾽ σὺ δ᾽ Pearson: οὐδ᾽ codd. αἱματηρὸν πνεῦμ᾽ ἐπουρίσασα τῷ,

138ἀτμῷ κατισχναίνουσα, κατισχναίνουσα Robortello: κατισχαίνουσα codd. νηδύος πυρί,

139ἕπου, μάραινε δευτέροις διώγμασιν.

Χορός

140ἔγειρ᾽, ἔγειρε καὶ σὺ τήνδ᾽, ἐγὼ δὲ σέ.

141εὕδεις; ἀνίστω, κἀπολακτίσασ᾽ ὕπνον,

142ἰδώμεθ᾽ ἰδώμεθ᾽ Turnebus: εἰδώμεθ᾽ codd. εἴ τι τοῦδε φροιμίου ματᾷ.