Βάκχαι

Lyric 1

Χορός

64Ἀσίας ἀπὸ γᾶς

65ἱερὸν Τμῶλον ἀμείψασα θοάζω

66Βρομίῳ πόνον ἡδὺν

66aκάματόν τʼ εὐκάματον, Βάκ-

67χιον εὐαζομένα.

68τίς ὁδῷ τίς ὁδῷ; τίς;

69μελάθροις ἔκτοπος ἔστω, στόμα τʼ εὔφη-

70μον ἅπας ἐξοσιούσθω·

71τὰ νομισθέντα γὰρ αἰεὶ

72Διόνυσον ὑμνήσω.

Strophe 1

Χορός

73ὦ

73aμάκαρ, ὅστις εὐδαίμων

74τελετὰς θεῶν εἰδὼς

74aβιοτὰν ἁγιστεύει καὶ

75θιασεύεται ψυχὰν

76ἐν ὄρεσσι βακχεύων

77ὁσίοις καθαρμοῖσιν,

78τά τε ματρὸς μεγάλας ὄρ-

79για Κυβέλας θεμιτεύων,

80ἀνὰ θύρσον τε τινάσσων,

81κισσῷ τε στεφανωθεὶς

82Διόνυσον θεραπεύει.

83ἴτε βάκχαι, ἴτε βάκχαι,

84Βρόμιον παῖδα θεὸν θεοῦ

85Διόνυσον κατάγουσαι

86Φρυγίων ἐξ ὀρέων Ἑλ-

87λάδος εἰς εὐρυχόρους ἀ-

87aγυιάς, τὸν Βρόμιον·

Antistrophe 1

Χορός

88ὅν

88aποτʼ ἔχουσʼ ἐν ὠδίνων

89λοχίαις ἀνάγκαισι

90πταμένας Διὸς βροντᾶς νη-

91δύος ἔκβολον μάτηρ

92ἔτεκεν, λιποῦσʼ αἰῶ-

93να κεραυνίῳ πληγᾷ·

94λοχίοις δʼ αὐτίκα νιν δέ-

95ξατο θαλάμαις Κρονίδας Ζεύς,

96κατὰ μηρῷ δὲ καλύψας

97χρυσέαισιν συνερείδει

98περόναις κρυπτὸν ἀφʼ Ἥρας.

99ἔτεκεν δʼ, ἁνίκα Μοῖραι

100τέλεσαν, ταυρόκερων θεὸν

101στεφάνωσέν τε δρακόντων

102στεφάνοις, ἔνθεν ἄγραν θη-

103ροτρόφον μαινάδες ἀμφι-

104βάλλονται πλοκάμοις.

Strophe 2

Χορός

105ὦ Σεμέλας τροφοὶ Θῆ-

106βαι, στεφανοῦσθε κισσῷ·

107βρύετε βρύετε χλοήρει

108μίλακι καλλικάρπῳ

109καὶ καταβακχιοῦσθε δρυὸς

110ἢ ἐλάτας κλάδοισι,

111στικτῶν τʼ ἐνδυτὰ νεβρίδων

112στέφετε λευκοτρίχων πλοκάμων

113μαλλοῖς· ἀμφὶ δὲ νάρθηκας ὑβριστὰς

114ὁσιοῦσθʼ· αὐτίκα γᾶ πᾶσα χορεύσει—

115Βρόμιος ὅστις ἄγῃ θιάσουσ—

116εἰς ὄρος εἰς ὄρος, ἔνθα μένει

117θηλυγενὴς ὄχλος

118ἀφʼ ἱστῶν παρὰ κερκίδων τʼ

119οἰστρηθεὶς Διονύσῳ.

Antistrophe 2

Χορός

120ὦ θαλάμευμα Κουρ-

121ήτων ζάθεοί τε Κρήτας

122Διογενέτορες ἔναυλοι,

123ἔνθα τρικόρυθες ἄντροις

124βυρσότονον κύκλωμα τόδε

125μοι Κορύβαντες ηὗρον·

126βακχείᾳ δʼ ἀνὰ συντόνῳ

127κέρασαν ἁδυβόᾳ Φρυγίων

128αὐλῶν πνεύματι ματρός τε Ῥέας ἐς

129χέρα θῆκαν, κτύπον εὐάσμασι Βακχᾶν·

130παρὰ δὲ μαινόμενοι Σάτυροι

131ματέρος ἐξανύσαντο θεᾶς,

132ἐς δὲ χορεύματα

133συνῆψαν τριετηρίδων,

134αἷς χαίρει Διόνυσος.

Epode 6

Χορός

135ἡδὺς ἐν ὄρεσιν, ὅταν ἐκ θιάσων δρομαί-

136ων πέσῃ πεδόσε, νε-

138βρίδος ἔχων ἱερὸν ἐνδυτόν, ἀγρεύων

139αἷμα τραγοκτόνον, ὠμοφάγον χάριν, ἱέμε-

140νος ἐς ὄρεα Φρύγια, Λύδιʼ, ὁ δʼ ἔξαρχος Βρόμιος,

141εὐοἷ.

142ῥεῖ δὲ γάλακτι πέδον, ῥεῖ δʼ οἴνῳ, ῥεῖ δὲ μελισσᾶν

143νέκταρι.

144Συρίας δʼ ὡς λιβάνου κα-

145πνὸν ὁ Βακχεὺς ἀνέχων

145aπυρσώδη φλόγα πεύκας

146ἐκ νάρθηκος ἀίσσει

147δρόμῳ καὶ χοροῖσιν

148πλανάτας ἐρεθίζων

149ἰαχαῖς τʼ ἀναπάλλων,

150τρυφερόν τε πλόκαμον εἰς αἰθέρα ῥίπτων.

151ἅμα δʼ εὐάσμασι τοιάδʼ ἐπιβρέμει·

152Ὦ ἴτε βάκχαι,

153ὦ ἴτε βάκχαι,

154Τμώλου χρυσορόου χλιδᾷ

155μέλπετε τὸν Διόνυσον

157βαρυβρόμων ὑπὸ τυμπάνων,

158εὔια τὸν εὔιον ἀγαλλόμεναι θεὸν

159ἐν Φρυγίαισι βοαῖς ἐνοπαῖσί τε,

160λωτὸς ὅταν εὐκέλαδος

164ἱερὸς ἱερὰ παίγματα βρέμῃ, σύνοχα

165φοιτάσιν εἰς ὄρος εἰς ὄρος· ἡδομέ-

166να δʼ ἄρα, πῶλος ὅπως ἅμα ματέρι

169φορβάδι, κῶλον ἄγει ταχύπουν σκιρτήμασι βάκχα.

Strophe 1

Χορός

370Ὁσία πότνα θεῶν,

371Ὁσία δʼ ἃ κατὰ γᾶν

372χρυσέαν πτέρυγα φέρεις,

373τάδε Πενθέως ἀίεις;

374ἀίεις οὐχ ὁσίαν

375ὕβριν ἐς τὸν Βρόμιον, τὸν

376Σεμέλας, τὸν παρὰ καλλι-

377στεφάνοις εὐφροσύναις δαί-

378μονα πρῶτον μακάρων; ὃς τάδʼ ἔχει,

379θιασεύειν τε χοροῖς

380μετά τʼ αὐλοῦ γελάσαι

381ἀποπαῦσαί τε μερίμνας,

382ὁπόταν βότρυος ἔλθῃ

383γάνος ἐν δαιτὶ θεῶν, κισ-

384σοφόροις δʼ ἐν θαλίαις ἀν-

385δράσι κρατὴρ ὕπνον ἀμ-

385aφιβάλλῃ

Antistrophe 1

Χορός

386ἀχαλίνων στομάτων

387ἀνόμου τʼ ἀφροσύνας

388τὸ τέλος δυστυχία·

389ὁ δὲ τᾶς ἡσυχίας

390βίοτος καὶ τὸ φρονεῖν

391ἀσάλευτόν τε μένει καὶ

392συνέχει δώματα· πόρσω

393γὰρ ὅμως αἰθέρα ναίον-

394τες ὁρῶσιν τὰ βροτῶν οὐρανίδαι.

395τὸ σοφὸν δʼ οὐ σοφία

396τό τε μὴ θνητὰ φρονεῖν.

397βραχὺς αἰών· ἐπὶ τούτῳ

398δέ τις ἂν μεγάλα διώκων

399τὰ παρόντʼ οὐχὶ φέροι. μαι-

400νομένων οἵδε τρόποι καὶ

401κακοβούλων παρʼ ἔμοι-

401aγε φωτῶν.

Strophe 2

Χορός

402ἱκοίμαν ποτὶ Κύπρον,

403νᾶσον τᾶς Ἀφροδίτας,

404ἵνʼ οἱ θελξίφρονες νέμον-

405ται θνατοῖσιν Ἔρωτες,

406Πάφον θʼ ἃν ἑκατόστομοι

407βαρβάρου ποταμοῦ ῥοαὶ

408καρπίζουσιν ἄνομβροι.

409οὗ δʼ ἁ καλλιστευομένα

410Πιερία μούσειος ἕδρα,

411σεμνὰ κλιτὺς Ὀλύμπου,

412ἐκεῖσʼ ἄγε με, Βρόμιε Βρόμιε,

413πρόβακχʼ εὔιε δαῖμον.

414ἐκεῖ Χάριτες,

415ἐκεῖ δὲ Πόθος· ἐκεῖ δὲ βάκ-

416χαις θέμις ὀργιάζειν.

Antistrophe 2

Χορός

417ὁ δαίμων ὁ Διὸς παῖς

418χαίρει μὲν θαλίαισιν,

419φιλεῖ δʼ ὀλβοδότειραν Εἰ-

420ρήναν, κουροτρόφον θεάν.

421ἴσαν δʼ ἔς τε τὸν ὄλβιον

422τόν τε χείρονα δῶκʼ ἔχειν

423οἴνου τέρψιν ἄλυπον·

424μισεῖ δʼ ᾧ μὴ ταῦτα μέλει,

425κατὰ φάος νύκτας τε φίλας

426εὐαίωνα διαζῆν,

427σοφὰν δʼ ἀπέχειν πραπίδα φρένα τε

428περισσῶν παρὰ φωτῶν·

430τὸ πλῆθος ὅ τι

431τὸ φαυλότερον ἐνόμισε χρῆ-

432ταί τε, τόδʼ ἂν δεχοίμαν.

Strophe 1

Χορός

519aἈχελῴου θύγατερ,

520πότνιʼ εὐπάρθενε Δίρκα,

521σὺ γὰρ ἐν σαῖς ποτε παγαῖς

522τὸ Διὸς βρέφος ἔλαβες,

523ὅτε μηρῷ πυρὸς ἐξ ἀ-

524θανάτου Ζεὺς ὁ τεκὼν ἥρ-

525πασέ νιν, τάδʼ ἀναβοάσας·

526Ἴθι, Διθύραμβʼ, ἐμὰν ἄρ-

527σενα τάνδε βᾶθι νηδύν·

528ἀναφαίνω σε τόδʼ, ὦ Βάκ-

529χιε, Θήβαις ὀνομάζειν.

530σὺ δέ μʼ, ὦ μάκαιρα Δίρκα,

531στεφανηφόρους ἀπωθῇ

532θιάσους ἔχουσαν ἐν σοί.

533τί μʼ ἀναίνῃ; τί με φεύγεις;

534ἔτι ναὶ τὰν βοτρυώδη

535Διονύσου χάριν οἴνας,

536ἔτι σοι τοῦ Βρομίου μελήσει.

Antistrophe 1

Χορός

537οἵαν οἵαν ὀργὰν

538ἀναφαίνει χθόνιον

539γένος ἐκφύς τε δράκοντός

540ποτε Πενθεύς, ὃν Ἐχίων

541ἐφύτευσε χθόνιος,

542ἀγριωπὸν τέρας, οὐ φῶ-

543τα βρότειον, φόνιον δʼ ὥσ-

544τε γίγαντʼ ἀντίπαλον θεοῖς·

545ὃς ἔμʼ ἐν βρόχοισι τὰν τοῦ

546Βρομίου τάχα ξυνάψει,

547τὸν ἐμὸν δʼ ἐντὸς ἔχει δώ-

548ματος ἤδη θιασώταν

549σκοτίαις κρυπτὸν ἐν εἱρκταῖς.

550ἐσορᾷς τάδʼ, ὦ Διὸς παῖ

551Διόνυσε, σοὺς προφήτας

552ἐν ἁμίλλαισιν ἀνάγκας;

553μόλε, χρυσῶπα τινάσσων,

554ἄνα, θύρσον κατʼ Ὄλυμπον,

555φονίου δʼ ἀνδρὸς ὕβριν κατάσχες.

Epode 3

Χορός

556πόθι Νύσας ἄρα τᾶς θη-

557ροτρόφου θυρσοφορεῖς

558θιάσους, ὦ Διόνυσʼ, ἢ

559κορυφαῖς Κωρυκίαις;

560τάχα δʼ ἐν ταῖς πολυδένδρεσ-

561σιν Ὀλύμπου θαλάμαις, ἔν-

562θα ποτʼ Ὀρφεὺς κιθαρίζων

563σύναγεν δένδρεα μούσαις,

564σύναγεν θῆρας ἀγρώτας.

565μάκαρ ὦ Πιερία,

566σέβεταί σʼ Εὔιος, ἥξει

567τε χορεύσων ἅμα βακχεύ-

568μασι, τόν τʼ ὠκυρόαν

569διαβὰς Ἀξιὸν εἱλισ-

570σομένας Μαινάδας ἄξει,

571Λυδίαν πατέρα τε, τὸν

572τᾶς εὐδαιμονίας βροτοῖς

573ὀλβοδόταν, τὸν ἔκλυον

574εὔιππον χώραν ὕδασιν

575καλλίστοισι λιπαίνειν.

Lyric 1

Διόνυσος

576ἰώ,

576aκλύετʼ ἐμᾶς κλύετʼ αὐδᾶς,

577ἰὼ βάκχαι, ἰὼ βάκχαι.

Lyric 2

Χορός

578τίς ὅδε, τίς ὅδε πόθεν ὁ κέλαδος

579ἀνά μʼ ἐκάλεσεν Εὐίου;

Lyric 3

Διόνυσος

580ἰὼ ἰώ, πάλιν αὐδῶ,

581ὁ Σεμέλας, ὁ Διὸς παῖς.

Lyric 4

Χορός

582ἰὼ ἰὼ δέσποτα δέσποτα,

583μόλε νυν ἡμέτερον ἐς

584θίασον, ὦ Βρόμιε Βρόμιε.

Lyric 5

Διόνυσος

585σεῖε πέδον χθονὸς Ἔννοσι πότνια.

Lyric 6

Χορός

586ἆ ἆ,

587τάχα τὰ Πενθέως μέλαθρα διατι-

588νάξεται πεσήμασιν.

589— ὁ Διόνυσος ἀνὰ μέλαθρα·

590σέβετέ νιν. — σέβομεν ὤ.

591— εἴδετε λάινα κίοσιν ἔμβολα

592διάδρομα τάδε; Βρόμιος ὅδʼ ἀλα-

593λάζεται στέγας ἔσω.

Lyric 7

Διόνυσος

594ἅπτε κεραύνιον αἴθοπα λαμπάδα·

595σύμφλεγε σύμφλεγε δώματα Πενθέος.

Lyric 8

Χορός

596ἆ ἆ,

596aπῦρ οὐ λεύσσεις, οὐδʼ αὐγάζῃ,

597Σεμέλας ἱερὸν ἀμφὶ τάφον, ἅν

598ποτε κεραυνόβολος ἔλιπε φλόγα

599Δίου βροντᾶς;

600δίκετε πεδόσε τρομερὰ σώματα

601δίκετε, Μαινάδες· ὁ γὰρ ἄναξ

602ἄνω κάτω τιθεὶς ἔπεισι

603μέλαθρα τάδε Διὸς γόνος.

Trochees 9

Διόνυσος

604βάρβαροι γυναῖκες, οὕτως ἐκπεπληγμέναι φόβῳ

605πρὸς πέδῳ πεπτώκατʼ; ᾔσθησθʼ, ὡς ἔοικε, Βακχίου

606διατινάξαντος δῶμα Πενθέως· ἀλλʼ ἐξανίστατε

607σῶμα καὶ θαρσεῖτε σαρκὸς ἐξαμείψασαι τρόμον.

Trochees 10

Χορός

608ὦ φάος μέγιστον ἡμῖν εὐίου βακχεύματος,

609ὡς ἐσεῖδον ἀσμένη σε, μονάδʼ ἔχουσʼ ἐρημίαν.

Trochees 11

Διόνυσος

610εἰς ἀθυμίαν ἀφίκεσθʼ, ἡνίκʼ εἰσεπεμπόμην,

611Πενθέως ὡς ἐς σκοτεινὰς ὁρκάνας πεσούμενος;

Trochees 12

Χορός

612πῶς γὰρ οὔ; τίς μοι φύλαξ ἦν, εἰ σὺ συμφορᾶς τύχοις;

613ἀλλὰ πῶς ἠλευθερώθης ἀνδρὸς ἀνοσίου τυχών;

Trochees 13

Διόνυσος

614αὐτὸς ἐξέσῳσʼ ἐμαυτὸν ῥᾳδίως ἄνευ πόνου.

Trochees 14

Χορός

615οὐδέ σου συνῆψε χεῖρε δεσμίοισιν ἐν βρόχοις;

Trochees 15

Διόνυσος

616ταῦτα καὶ καθύβρισʼ αὐτόν, ὅτι με δεσμεύειν δοκῶν

617οὔτʼ ἔθιγεν οὔθʼ ἥψαθʼ ἡμῶν, ἐλπίσιν δʼ ἐβόσκετο.

618πρὸς φάτναις δὲ ταῦρον εὑρών, οὗ καθεῖρξʼ ἡμᾶς ἄγων,

619τῷδε περὶ βρόχους ἔβαλλε γόνασι καὶ χηλαῖς ποδῶν,

620θυμὸν ἐκπνέων, ἱδρῶτα σώματος στάζων ἄπο,

621χείλεσιν διδοὺς ὀδόντας· πλησίον δʼ ἐγὼ παρὼν

622ἥσυχος θάσσων ἔλευσσον. ἐν δὲ τῷδε τῷ χρόνῳ

623ἀνετίναξʼ ἐλθὼν ὁ Βάκχος δῶμα καὶ μητρὸς τάφῳ

624πῦρ ἀνῆψʼ· ὃ δʼ ὡς ἐσεῖδε, δώματʼ αἴθεσθαι δοκῶν,

625ᾖσσʼ ἐκεῖσε κᾆτʼ ἐκεῖσε, δμωσὶν Ἀχελῷον φέρειν

626ἐννέπων, ἅπας δʼ ἐν ἔργῳ δοῦλος ἦν, μάτην πονῶν.

627διαμεθεὶς δὲ τόνδε μόχθον, ὡς ἐμοῦ πεφευγότος,

628ἵεται ξίφος κελαινὸν ἁρπάσας δόμων ἔσω.

629κᾆθʼ ὁ Βρόμιος, ὡς ἔμοιγε φαίνεται, δόξαν λέγω,

630φάσμʼ ἐποίησεν κατʼ αὐλήν· ὃ δʼ ἐπὶ τοῦθʼ ὡρμημένος

631ᾖσσε κἀκέντει φαεννὸν αἰθέρʼ, ὡς σφάζων ἐμέ.

632πρὸς δὲ τοῖσδʼ αὐτῷ τάδʼ ἄλλα Βάκχιος λυμαίνεται·

633δώματʼ ἔρρηξεν χαμᾶζε· συντεθράνωται δʼ ἅπαν

634πικροτάτους ἰδόντι δεσμοὺς τοὺς ἐμούς· κόπου δʼ ὕπο

635διαμεθεὶς ξίφος παρεῖται· πρὸς θεὸν γὰρ ὢν ἀνὴρ

636ἐς μάχην ἐλθεῖν ἐτόλμησε. ἥσυχος δʼ ἐκβὰς ἐγὼ

637δωμάτων ἥκω πρὸς ὑμᾶς, Πενθέως οὐ φροντίσας.

638ὡς δέ μοι δοκεῖ — ψοφεῖ γοῦν ἀρβύλη δόμων ἔσω —

639ἐς προνώπιʼ αὐτίχʼ ἥξει. τί ποτʼ ἄρʼ ἐκ τούτων ἐρεῖ;

640ῥᾳδίως γὰρ αὐτὸν οἴσω, κἂν πνέων ἔλθῃ μέγα.

641πρὸς σοφοῦ γὰρ ἀνδρὸς ἀσκεῖν σώφρονʼ εὐοργησίαν.

Πενθεύς

642πέπονθα δεινά· διαπέφευγέ μʼ ὁ ξένος,

643ὃς ἄρτι δεσμοῖς ἦν κατηναγκασμένος.

644ἔα ἔα·

645ὅδʼ ἐστὶν ἁνήρ· τί τάδε; πῶς προνώπιος

646φαίνῃ πρὸς οἴκοις τοῖς ἐμοῖς, ἔξω βεβώς;

Διόνυσος

647στῆσον πόδʼ, ὀργῇ δʼ ὑπόθες ἥσυχον πόδα.

Πενθεύς

648πόθεν σὺ δεσμὰ διαφυγὼν ἔξω περᾷς;

Διόνυσος

649οὐκ εἶπον—ἢ οὐκ ἤκουσασ—ὅτι λύσει μέ τις;

Πενθεύς

650τίς; τοὺς λόγους γὰρ ἐσφέρεις καινοὺς ἀεί.

Διόνυσος

651ὃς τὴν πολύβοτρυν ἄμπελον φύει βροτοῖς.

Πενθεύς

Διόνυσος

652ὠνείδισας δὴ τοῦτο Διονύσῳ καλόν.

Πενθεύς

653κλῄειν κελεύω πάντα πύργον ἐν κύκλῳ.

Διόνυσος

654τί δʼ; οὐχ ὑπερβαίνουσι καὶ τείχη θεοί;

Πενθεύς

655σοφὸς σοφὸς σύ, πλὴν ἃ δεῖ σʼ εἶναι σοφόν.

Διόνυσος

656ἃ δεῖ μάλιστα, ταῦτʼ ἔγωγʼ ἔφυν σοφός.

657κείνου δʼ ἀκούσας πρῶτα τοὺς λόγους μάθε,

658ὃς ἐξ ὄρους πάρεστιν ἀγγελῶν τί σοι·

659ἡμεῖς δέ σοι μενοῦμεν, οὐ φευξούμεθα.

Ἄγγελος

660Πενθεῦ κρατύνων τῆσδε Θηβαίας χθονός,

661ἥκω Κιθαιρῶνʼ ἐκλιπών, ἵνʼ οὔποτε

662λευκῆς χιόνος ἀνεῖσαν εὐαγεῖς βολαί.

Πενθεύς

663ἥκεις δὲ ποίαν προστιθεὶς σπουδὴν λόγου;

Ἄγγελος

664βάκχας ποτνιάδας εἰσιδών, αἳ τῆσδε γῆς

665οἴστροισι λευκὸν κῶλον ἐξηκόντισαν,

666ἥκω φράσαι σοὶ καὶ πόλει χρῄζων, ἄναξ,

667ὡς δεινὰ δρῶσι θαυμάτων τε κρείσσονα.

668θέλω δʼ ἀκοῦσαι, πότερά σοι παρρησίᾳ

669φράσω τὰ κεῖθεν ἢ λόγον στειλώμεθα·

670τὸ γὰρ τάχος σου τῶν φρενῶν δέδοικʼ, ἄναξ,

671καὶ τοὐξύθυμον καὶ τὸ βασιλικὸν λίαν.

Πενθεύς

672λέγʼ, ὡς ἀθῷος ἐξ ἐμοῦ πάντως ἔσῃ.

673τοῖς γὰρ δικαίοις οὐχὶ θυμοῦσθαι χρεών.

674ὅσῳ δʼ ἂν εἴπῃς δεινότερα βακχῶν πέρι,

675τοσῷδε μᾶλλον τὸν ὑποθέντα τὰς τέχνας

676γυναιξὶ τόνδε τῇ δίκῃ προσθήσομεν.

Ἄγγελος

677ἀγελαῖα μὲν βοσκήματʼ ἄρτι πρὸς λέπας

678μόσχων ὑπεξήκριζον, ἡνίχʼ ἥλιος

679ἀκτῖνας ἐξίησι θερμαίνων χθόνα.

680ὁρῶ δὲ θιάσους τρεῖς γυναικείων χορῶν,

681ὧν ἦρχʼ ἑνὸς μὲν Αὐτονόη, τοῦ δευτέρου

682μήτηρ Ἀγαύη σή, τρίτου δʼ Ἰνὼ χοροῦ.

683ηὗδον δὲ πᾶσαι σώμασιν παρειμέναι,

684αἳ μὲν πρὸς ἐλάτης νῶτʼ ἐρείσασαι φόβην,

685αἳ δʼ ἐν δρυὸς φύλλοισι πρὸς πέδῳ κάρα

686εἰκῇ βαλοῦσαι σωφρόνως, οὐχ ὡς σὺ φῂς

687ᾠνωμένας κρατῆρι καὶ λωτοῦ ψόφῳ

688θηρᾶν καθʼ ὕλην Κύπριν ἠρημωμένας.

689ἡ σὴ δὲ μήτηρ ὠλόλυξεν ἐν μέσαις

690σταθεῖσα βάκχαις, ἐξ ὕπνου κινεῖν δέμας,

691μυκήμαθʼ ὡς ἤκουσε κεροφόρων βοῶν.

692αἳ δʼ ἀποβαλοῦσαι θαλερὸν ὀμμάτων ὕπνον

693ἀνῇξαν ὀρθαί, θαῦμʼ ἰδεῖν εὐκοσμίας,

694νέαι παλαιαὶ παρθένοι τʼ ἔτʼ ἄζυγες.

695καὶ πρῶτα μὲν καθεῖσαν εἰς ὤμους κόμας

696νεβρίδας τʼ ἀνεστείλανθʼ ὅσαισιν ἁμμάτων

697σύνδεσμʼ ἐλέλυτο, καὶ καταστίκτους δορὰς

698ὄφεσι κατεζώσαντο λιχμῶσιν γένυν.

699αἳ δʼ ἀγκάλαισι δορκάδʼ ἢ σκύμνους λύκων

700ἀγρίους ἔχουσαι λευκὸν ἐδίδοσαν γάλα,

701ὅσαις νεοτόκοις μαστὸς ἦν σπαργῶν ἔτι

702βρέφη λιπούσαις· ἐπὶ δʼ ἔθεντο κισσίνους

703στεφάνους δρυός τε μίλακός τʼ ἀνθεσφόρου.

704θύρσον δέ τις λαβοῦσʼ ἔπαισεν ἐς πέτραν,

705ὅθεν δροσώδης ὕδατος ἐκπηδᾷ νοτίς·

706ἄλλη δὲ νάρθηκʼ ἐς πέδον καθῆκε γῆς,

707καὶ τῇδε κρήνην ἐξανῆκʼ οἴνου θεός·

708ὅσαις δὲ λευκοῦ πώματος πόθος παρῆν,

709ἄκροισι δακτύλοισι διαμῶσαι χθόνα

710γάλακτος ἑσμοὺς εἶχον· ἐκ δὲ κισσίνων

711θύρσων γλυκεῖαι μέλιτος ἔσταζον ῥοαί.

712ὥστʼ, εἰ παρῆσθα, τὸν θεὸν τὸν νῦν ψέγεις

713εὐχαῖσιν ἂν μετῆλθες εἰσιδὼν τάδε.

714ξυνήλθομεν δὲ βουκόλοι καὶ ποιμένες,

715κοινῶν λόγων δώσοντες ἀλλήλοις ἔριν

716ὡς δεινὰ δρῶσι θαυμάτων τʼ ἐπάξια·

717καί τις πλάνης κατʼ ἄστυ καὶ τρίβων λόγων

718ἔλεξεν εἰς ἅπαντας· Ὦ σεμνὰς πλάκας

719ναίοντες ὀρέων, θέλετε θηρασώμεθα

720Πενθέως Ἀγαύην μητέρʼ ἐκ βακχευμάτων

721χάριν τʼ ἄνακτι θώμεθα; εὖ δʼ ἡμῖν λέγειν

722ἔδοξε, θάμνων δʼ ἐλλοχίζομεν φόβαις

723κρύψαντες αὑτούς· αἳ δὲ τὴν τεταγμένην

724ὥραν ἐκίνουν θύρσον ἐς βακχεύματα,

725Ἴακχον ἀθρόῳ στόματι τὸν Διὸς γόνον

726Βρόμιον καλοῦσαι· πᾶν δὲ συνεβάκχευʼ ὄρος

727καὶ θῆρες, οὐδὲν δʼ ἦν ἀκίνητον δρόμῳ.

728κυρεῖ δʼ Ἀγαύη πλησίον θρῴσκουσά μου·

729κἀγὼ ʼξεπήδησʼ ὡς συναρπάσαι θέλων,

730λόχμην κενώσας ἔνθʼ ἐκρυπτόμην δέμας.

731ἣ δʼ ἀνεβόησεν· Ὦ δρομάδες ἐμαὶ κύνες,

732θηρώμεθʼ ἀνδρῶν τῶνδʼ ὕπʼ· ἀλλʼ ἕπεσθέ μοι,

733ἕπεσθε θύρσοις διὰ χερῶν ὡπλισμέναι.

734ἡμεῖς μὲν οὖν φεύγοντες ἐξηλύξαμεν

735βακχῶν σπαραγμόν, αἳ δὲ νεμομέναις χλόην

736μόσχοις ἐπῆλθον χειρὸς ἀσιδήρου μέτα.

737καὶ τὴν μὲν ἂν προσεῖδες εὔθηλον πόριν

738μυκωμένην ἔχουσαν ἐν χεροῖν δίχα,

739ἄλλαι δὲ δαμάλας διεφόρουν σπαράγμασιν.

740εἶδες δʼ ἂν ἢ πλεύρʼ ἢ δίχηλον ἔμβασιν

741ῥιπτόμενʼ ἄνω τε καὶ κάτω· κρεμαστὰ δὲ

742ἔσταζʼ ὑπʼ ἐλάταις ἀναπεφυρμένʼ αἵματι.

743ταῦροι δʼ ὑβρισταὶ κἀς κέρας θυμούμενοι

744τὸ πρόσθεν ἐσφάλλοντο πρὸς γαῖαν δέμας,

745μυριάσι χειρῶν ἀγόμενοι νεανίδων.

746θᾶσσον δὲ διεφοροῦντο σαρκὸς ἐνδυτὰ

747ἢ σὲ ξυνάψαι βλέφαρα βασιλείοις κόραις.

748χωροῦσι δʼ ὥστʼ ὄρνιθες ἀρθεῖσαι δρόμῳ

749πεδίων ὑποτάσεις, αἳ παρʼ Ἀσωποῦ ῥοαῖς

750εὔκαρπον ἐκβάλλουσι Θηβαίων στάχυν·

751Ὑσιάς τʼ Ἐρυθράς θʼ, αἳ Κιθαιρῶνος λέπας

752νέρθεν κατῳκήκασιν, ὥστε πολέμιοι,

753ἐπεσπεσοῦσαι πάντʼ ἄνω τε καὶ κάτω

754διέφερον· ἥρπαζον μὲν ἐκ δόμων τέκνα·

755ὁπόσα δʼ ἐπʼ ὤμοις ἔθεσαν, οὐ δεσμῶν ὕπο

756προσείχετʼ οὐδʼ ἔπιπτεν ἐς μέλαν πέδον,

757οὐ χαλκός, οὐ σίδηρος· ἐπὶ δὲ βοστρύχοις

758πῦρ ἔφερον, οὐδʼ ἔκαιεν. οἳ δʼ ὀργῆς ὕπο

759ἐς ὅπλʼ ἐχώρουν φερόμενοι βακχῶν ὕπο·

760οὗπερ τὸ δεινὸν ἦν θέαμʼ ἰδεῖν, ἄναξ.

761τοῖς μὲν γὰρ οὐχ ᾕμασσε λογχωτὸν βέλος,

762κεῖναι δὲ θύρσους ἐξανιεῖσαι χερῶν

763ἐτραυμάτιζον κἀπενώτιζον φυγῇ

764γυναῖκες ἄνδρας, οὐκ ἄνευ θεῶν τινος.

765πάλιν δʼ ἐχώρουν ὅθεν ἐκίνησαν πόδα,

766κρήνας ἐπʼ αὐτὰς ἃς ἀνῆκʼ αὐταῖς θεός.

767νίψαντο δʼ αἷμα, σταγόνα δʼ ἐκ παρηίδων

768γλώσσῃ δράκοντες ἐξεφαίδρυνον χροός.

769τὸν δαίμονʼ οὖν τόνδʼ ὅστις ἔστʼ, ὦ δέσποτα,

770δέχου πόλει τῇδʼ· ὡς τά τʼ ἄλλʼ ἐστὶν μέγας,

771κἀκεῖνό φασιν αὐτόν, ὡς ἐγὼ κλύω,

772τὴν παυσίλυπον ἄμπελον δοῦναι βροτοῖς.

773οἴνου δὲ μηκέτʼ ὄντος οὐκ ἔστιν Κύπρις

774οὐδʼ ἄλλο τερπνὸν οὐδὲν ἀνθρώποις ἔτι.

Χορός

775ταρβῶ μὲν εἰπεῖν τοὺς λόγους ἐλευθέρους

776πρὸς τὸν τύραννον, ἀλλʼ ὅμως εἰρήσεται·

777Διόνυσος ἥσσων οὐδενὸς θεῶν ἔφυ.

Πενθεύς

778ἤδη τόδʼ ἐγγὺς ὥστε πῦρ ὑφάπτεται

779ὕβρισμα βακχῶν, ψόγος ἐς Ἕλληνας μέγας.

780ἀλλʼ οὐκ ὀκνεῖν δεῖ· στεῖχʼ ἐπʼ Ἠλέκτρας ἰὼν

781πύλας· κέλευε πάντας ἀσπιδηφόρους

782ἵππων τʼ ἀπαντᾶν ταχυπόδων ἐπεμβάτας

783πέλτας θʼ ὅσοι πάλλουσι καὶ τόξων χερὶ

784ψάλλουσι νευράς, ὡς ἐπιστρατεύσομεν

785βάκχαισιν· οὐ γὰρ ἀλλʼ ὑπερβάλλει τάδε,

786εἰ πρὸς γυναικῶν πεισόμεσθʼ ἃ πάσχομεν.

Διόνυσος

787πείθῃ μὲν οὐδέν, τῶν ἐμῶν λόγων κλύων,

788Πενθεῦ· κακῶς δὲ πρὸς σέθεν πάσχων ὅμως

789οὔ φημι χρῆναί σʼ ὅπλʼ ἐπαίρεσθαι θεῷ,

790ἀλλʼ ἡσυχάζειν· Βρόμιος οὐκ ἀνέξεται

791κινοῦντα βάκχας σʼ εὐίων ὀρῶν ἄπο.

Πενθεύς

792οὐ μὴ φρενώσεις μʼ, ἀλλὰ δέσμιος φυγὼν

793σῴσῃ τόδʼ; ἢ σοὶ πάλιν ἀναστρέψω δίκην;

Διόνυσος

794θύοιμʼ ἂν αὐτῷ μᾶλλον ἢ θυμούμενος

795πρὸς κέντρα λακτίζοιμι θνητὸς ὢν θεῷ.

Πενθεύς

796θύσω, φόνον γε θῆλυν, ὥσπερ ἄξιαι,

797πολὺν ταράξας ἐν Κιθαιρῶνος πτυχαῖς.

Διόνυσος

798φεύξεσθε πάντες· καὶ τόδʼ αἰσχρόν, ἀσπίδας

799θύρσοισι βακχῶν ἐκτρέπειν χαλκηλάτους

Πενθεύς

800ἀπόρῳ γε τῷδε συμπεπλέγμεθα ξένῳ,

801ὃς οὔτε πάσχων οὔτε δρῶν σιγήσεται.

Διόνυσος

802ὦ τᾶν, ἔτʼ ἔστιν εὖ καταστῆσαι τάδε.

Πενθεύς

803τί δρῶντα; δουλεύοντα δουλείαις ἐμαῖς;

Διόνυσος

804ἐγὼ γυναῖκας δεῦρʼ ὅπλων ἄξω δίχα.

Πενθεύς

805οἴμοι· τόδʼ ἤδη δόλιον ἔς με μηχανᾷ.

Διόνυσος

806ποῖόν τι, σῷσαί σʼ εἰ θέλω τέχναις ἐμαῖς;

Πενθεύς

807ξυνέθεσθε κοινῇ τάδʼ, ἵνα βακχεύητʼ ἀεί.

Διόνυσος

808καὶ μὴν ξυνεθέμην—τοῦτό γʼ ἔστι—τῷ θεῷ.

Πενθεύς

809ἐκφέρετέ μοι δεῦρʼ ὅπλα, σὺ δὲ παῦσαι λέγων.

Διόνυσος

810ἆ.

811βούλῃ σφʼ ἐν ὄρεσι συγκαθημένας ἰδεῖν;

Πενθεύς

812μάλιστα, μυρίον γε δοὺς χρυσοῦ σταθμόν.

Διόνυσος

813τί δʼ εἰς ἔρωτα τοῦδε πέπτωκας μέγαν;

Πενθεύς

814λυπρῶς νιν εἰσίδοιμʼ ἂν ἐξῳνωμένας.

Διόνυσος

815ὅμως δʼ ἴδοις ἂν ἡδέως ἅ σοι πικρά;

Πενθεύς

816σάφʼ ἴσθι, σιγῇ γʼ ὑπʼ ἐλάταις καθήμενος.

Διόνυσος

817ἀλλʼ ἐξιχνεύσουσίν σε, κἂν ἔλθῃς λάθρᾳ.

Πενθεύς

818ἀλλʼ ἐμφανῶς· καλῶς γὰρ ἐξεῖπας τάδε.

Διόνυσος

819ἄγωμεν οὖν σε κἀπιχειρήσεις ὁδῷ;

Πενθεύς

820ἄγʼ ὡς τάχιστα, τοῦ χρόνου δέ σοι φθονῶ.

Διόνυσος

821στεῖλαί νυν ἀμφὶ χρωτὶ βυσσίνους πέπλους.

Πενθεύς

822τί δὴ τόδʼ; ἐς γυναῖκας ἐξ ἀνδρὸς τελῶ;

Διόνυσος

823μή σε κτάνωσιν, ἢν ἀνὴρ ὀφθῇς ἐκεῖ.

Πενθεύς

824εὖ γʼ εἶπας αὖ τόδʼ· ὥς τις εἶ πάλαι σοφός.

Διόνυσος

825Διόνυσος ἡμᾶς ἐξεμούσωσεν τάδε.

Πενθεύς

826πῶς οὖν γένοιτʼ ἂν ἃ σύ με νουθετεῖς καλῶς;

Διόνυσος

827ἐγὼ στελῶ σε δωμάτων ἔσω μολών.

Πενθεύς

828τίνα στολήν; ἦ θῆλυν; ἀλλʼ αἰδώς μʼ ἔχει.

Διόνυσος

829οὐκέτι θεατὴς μαινάδων πρόθυμος εἶ.

Πενθεύς

830στολὴν δὲ τίνα φῂς ἀμφὶ χρῶτʼ ἐμὸν βαλεῖν;

Διόνυσος

831κόμην μὲν ἐπὶ σῷ κρατὶ ταναὸν ἐκτενῶ.

Πενθεύς

832τὸ δεύτερον δὲ σχῆμα τοῦ κόσμου τί μοι;

Διόνυσος

833πέπλοι ποδήρεις· ἐπὶ κάρᾳ δʼ ἔσται μίτρα.

Πενθεύς

834ἦ καί τι πρὸς τοῖσδʼ ἄλλο προσθήσεις ἐμοί;

Διόνυσος

835θύρσον γε χειρὶ καὶ νεβροῦ στικτὸν δέρας.

Πενθεύς

836οὐκ ἂν δυναίμην θῆλυν ἐνδῦναι στολήν.

Διόνυσος

837ἀλλʼ αἷμα θήσεις συμβαλὼν βάκχαις μάχην.

Πενθεύς

838ὀρθῶς· μολεῖν χρὴ πρῶτον εἰς κατασκοπήν.

Διόνυσος

839σοφώτερον γοῦν ἢ κακοῖς θηρᾶν κακά.

Πενθεύς

840καὶ πῶς διʼ ἄστεως εἶμι Καδμείους λαθών;

Διόνυσος

841ὁδοὺς ἐρήμους ἴμεν· ἐγὼ δʼ ἡγήσομαι.

Πενθεύς

842πᾶν κρεῖσσον ὥστε μὴ ʼγγελᾶν βάκχας ἐμοί.

843ἐλθόντʼ ἐς οἴκους ἃν δοκῇ βουλεύσομαι.

Διόνυσος

844ἔξεστι· πάντῃ τό γʼ ἐμὸν εὐτρεπὲς πάρα.

Πενθεύς

845στείχοιμʼ ἄν· ἢ γὰρ ὅπλʼ ἔχων πορεύσομαι

846ἢ τοῖσι σοῖσι πείσομαι βουλεύμασιν.

Διόνυσος

848γυναῖκες, ἁνὴρ ἐς βόλον καθίσταται,

847ἥξει δὲ βάκχας, οὗ θανὼν δώσει δίκην.

849Διόνυσε, νῦν σὸν ἔργον· οὐ γὰρ εἶ πρόσω·

850τεισώμεθʼ αὐτόν. πρῶτα δʼ ἔκστησον φρενῶν,

851ἐνεὶς ἐλαφρὰν λύσσαν· ὡς φρονῶν μὲν εὖ

852οὐ μὴ θελήσῃ θῆλυν ἐνδῦναι στολήν,

853ἔξω δʼ ἐλαύνων τοῦ φρονεῖν ἐνδύσεται.

854χρῄζω δέ νιν γέλωτα Θηβαίοις ὀφλεῖν

855γυναικόμορφον ἀγόμενον διʼ ἄστεως

856ἐκ τῶν ἀπειλῶν τῶν πρίν, αἷσι δεινὸς ἦν.

857ἀλλʼ εἶμι κόσμον ὅνπερ εἰς Ἅιδου λαβὼν

858ἄπεισι μητρὸς ἐκ χεροῖν κατασφαγείς,

859Πενθεῖ προσάψων· γνώσεται δὲ τὸν Διὸς

860Διόνυσον, ὃς πέφυκεν ἐν τέλει θεός,

861δεινότατος, ἀνθρώποισι δʼ ἠπιώτατος.

Strophe 1

Χορός

862ἆρʼ ἐν παννυχίοις χοροῖς

863θήσω ποτὲ λευκὸν

864πόδʼ ἀναβακχεύουσα, δέραν

865εἰς αἰθέρα δροσερὸν ῥίπτουσʼ,

866ὡς νεβρὸς χλοεραῖς ἐμπαί-

867ζουσα λείμακος ἡδοναῖς,

868ἡνίκʼ ἂν φοβερὰν φύγῃ

869θήραν ἔξω φυλακᾶς

870εὐπλέκτων ὑπὲρ ἀρκύων,

871θωΰσσων δὲ κυναγέτας

872συντείνῃ δράμημα κυνῶν·

873μόχθοις τʼ ὠκυδρόμοις τʼ ἀέλ-

873aλαις θρῴσκει πεδίον

874παραποτάμιον, ἡδομένα

875βροτῶν ἐρημίαις σκιαρο-

876κόμοιό τʼ ἔρνεσιν ὕλας.

877τί τὸ σοφόν; ἢ τί τὸ κάλλιον

878παρὰ θεῶν γέρας ἐν βροτοῖς

879ἢ χεῖρʼ ὑπὲρ κορυφᾶς

880τῶν ἐχθρῶν κρείσσω κατέχειν;

881ὅ τι καλὸν φίλον ἀεί.

Antistrophe 1

Χορός

882ὁρμᾶται μόλις, ἀλλʼ ὅμως

883πιστόν τι τὸ θεῖον

884σθένος· ἀπευθύνει δὲ βροτῶν

885τούς τʼ ἀγνωμοσύναν τιμῶν-

886τας καὶ μὴ τὰ θεῶν αὔξον-

887τας σὺν μαινομένᾳ δόξᾳ.

888κρυπτεύουσι δὲ ποικίλως

889δαρὸν χρόνου πόδα καὶ

890θηρῶσιν τὸν ἄσεπτον. οὐ

891γὰρ κρεῖσσόν ποτε τῶν νόμων

892γιγνώσκειν χρὴ καὶ μελετᾶν.

893κούφα γὰρ δαπάνα νομί-

893aζειν ἰσχὺν τόδʼ ἔχειν,

894ὅ τι ποτʼ ἄρα τὸ δαιμόνιον,

895τό τʼ ἐν χρόνῳ μακρῷ νόμιμον

896ἀεὶ φύσει τε πεφυκός.

897τί τὸ σοφόν; ἢ τί τὸ κάλλιον

898παρὰ θεῶν γέρας ἐν βροτοῖς

899ἢ χεῖρʼ ὑπὲρ κορυφᾶς

900τῶν ἐχθρῶν κρείσσω κατέχειν;

901ὅ τι καλὸν φίλον ἀεί.

Epode 3

Χορός

902εὐδαίμων μὲν ὃς ἐκ θαλάσσας

903ἔφυγε χεῖμα, λιμένα δʼ ἔκιχεν·

904εὐδαίμων δʼ ὃς ὕπερθε μόχθων

905ἐγένεθʼ· ἑτέρᾳ δʼ ἕτερος ἕτερον

906ὄλβῳ καὶ δυνάμει παρῆλθεν.

907μυρίαι δʼ ἔτι μυρίοις

908εἰσὶν ἐλπίδες· αἳ μὲν

908aτελευτῶσιν ἐν ὄλβῳ

909βροτοῖς, αἳ δʼ ἀπέβησαν·

910τὸ δὲ κατʼ ἦμαρ ὅτῳ βίοτος

911εὐδαίμων, μακαρίζω.

Strophe 1

Χορός

977ἴτε θοαὶ Λύσσας κύνες ἴτʼ εἰς ὄρος,

978θίασον ἔνθʼ ἔχουσι Κάδμου κόραι,

979ἀνοιστρήσατέ νιν

980ἐπὶ τὸν ἐν γυναικομίμῳ στολᾷ

981λυσσώδη κατάσκοπον μαινάδων.