Ὀδύσσεια

Book 1

1ἄνδρα μοι ἔννεπε, μοῦσα, πολύτροπον, ὃς μάλα πολλὰ

2πλάγχθη, ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσεν·

3πολλῶν δʼ ἀνθρώπων ἴδεν ἄστεα καὶ νόον ἔγνω,

4πολλὰ δʼ ὅ γʼ ἐν πόντῳ πάθεν ἄλγεα ὃν κατὰ θυμόν,

5ἀρνύμενος ἥν τε ψυχὴν καὶ νόστον ἑταίρων.

6ἀλλʼ οὐδʼ ὣς ἑτάρους ἐρρύσατο, ἱέμενός περ·

7αὐτῶν γὰρ σφετέρῃσιν ἀτασθαλίῃσιν ὄλοντο,

8νήπιοι, οἳ κατὰ βοῦς Ὑπερίονος Ἠελίοιο

9ἤσθιον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.

10τῶν ἁμόθεν γε, θεά, θύγατερ Διός, εἰπὲ καὶ ἡμῖν.

11ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες, ὅσοι φύγον αἰπὺν ὄλεθρον,

12οἴκοι ἔσαν, πόλεμόν τε πεφευγότες ἠδὲ θάλασσαν·

13τὸν δʼ οἶον νόστου κεχρημένον ἠδὲ γυναικὸς

14νύμφη πότνιʼ ἔρυκε Καλυψὼ δῖα θεάων

15ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι, λιλαιομένη πόσιν εἶναι.

16ἀλλʼ ὅτε δὴ ἔτος ἦλθε περιπλομένων ἐνιαυτῶν,

17τῷ οἱ ἐπεκλώσαντο θεοὶ οἶκόνδε νέεσθαι

18εἰς Ἰθάκην, οὐδʼ ἔνθα πεφυγμένος ἦεν ἀέθλων

19καὶ μετὰ οἷσι φίλοισι. θεοὶ δʼ ἐλέαιρον ἅπαντες

20νόσφι Ποσειδάωνος· ὁ δʼ ἀσπερχὲς μενέαινεν

21ἀντιθέῳ Ὀδυσῆι πάρος ἣν γαῖαν ἱκέσθαι.

22ἀλλʼ ὁ μὲν Αἰθίοπας μετεκίαθε τηλόθʼ ἐόντας,

23Αἰθίοπας τοὶ διχθὰ δεδαίαται, ἔσχατοι ἀνδρῶν,

24οἱ μὲν δυσομένου Ὑπερίονος οἱ δʼ ἀνιόντος,

25ἀντιόων ταύρων τε καὶ ἀρνειῶν ἑκατόμβης.

26ἔνθʼ ὅ γʼ ἐτέρπετο δαιτὶ παρήμενος· οἱ δὲ δὴ ἄλλοι

27Ζηνὸς ἐνὶ μεγάροισιν Ὀλυμπίου ἁθρόοι ἦσαν.

28τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·

29μνήσατο γὰρ κατὰ θυμὸν ἀμύμονος Αἰγίσθοιο,

30τόν ῥʼ Ἀγαμεμνονίδης τηλεκλυτὸς ἔκτανʼ Ὀρέστης·

31τοῦ ὅ γʼ ἐπιμνησθεὶς ἔπεʼ ἀθανάτοισι μετηύδα·

32ὢ πόποι, οἷον δή νυ θεοὺς βροτοὶ αἰτιόωνται·

33ἐξ ἡμέων γάρ φασι κάκʼ ἔμμεναι, οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ

34σφῇσιν ἀτασθαλίῃσιν ὑπὲρ μόρον ἄλγεʼ ἔχουσιν,

35ὡς καὶ νῦν Αἴγισθος ὑπὲρ μόρον Ἀτρεΐδαο

36γῆμʼ ἄλοχον μνηστήν, τὸν δʼ ἔκτανε νοστήσαντα,

37εἰδὼς αἰπὺν ὄλεθρον, ἐπεὶ πρό οἱ εἴπομεν ἡμεῖς,

38Ἑρμείαν πέμψαντες, ἐύσκοπον ἀργεϊφόντην,

39μήτʼ αὐτὸν κτείνειν μήτε μνάασθαι ἄκοιτιν·

40ἐκ γὰρ Ὀρέσταο τίσις ἔσσεται Ἀτρεΐδαο,

41ὁππότʼ ἂν ἡβήσῃ τε καὶ ἧς ἱμείρεται αἴης.

42ὣς ἔφαθʼ Ἑρμείας, ἀλλʼ οὐ φρένας Αἰγίσθοιο

43πεῖθʼ ἀγαθὰ φρονέων· νῦν δʼ ἁθρόα πάντʼ ἀπέτισεν.

44τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

45ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη, ὕπατε κρειόντων,

46καὶ λίην κεῖνός γε ἐοικότι κεῖται ὀλέθρῳ·

47ὡς ἀπόλοιτο καὶ ἄλλος, ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι·

48ἀλλά μοι ἀμφʼ Ὀδυσῆι δαΐφρονι δαίεται ἦτορ,

49δυσμόρῳ, ὃς δὴ δηθὰ φίλων ἄπο πήματα πάσχει

50νήσῳ ἐν ἀμφιρύτῃ, ὅθι τʼ ὀμφαλός ἐστι θαλάσσης.

51νῆσος δενδρήεσσα, θεὰ δʼ ἐν δώματα ναίει,

52Ἄτλαντος θυγάτηρ ὀλοόφρονος, ὅς τε θαλάσσης

53πάσης βένθεα οἶδεν, ἔχει δέ τε κίονας αὐτὸς

54μακράς, αἳ γαῖάν τε καὶ οὐρανὸν ἀμφὶς ἔχουσιν.

55τοῦ θυγάτηρ δύστηνον ὀδυρόμενον κατερύκει,

56αἰεὶ δὲ μαλακοῖσι καὶ αἱμυλίοισι λόγοισιν

57θέλγει, ὅπως Ἰθάκης ἐπιλήσεται· αὐτὰρ Ὀδυσσεύς,

58ἱέμενος καὶ καπνὸν ἀποθρῴσκοντα νοῆσαι

59ἧς γαίης, θανέειν ἱμείρεται. οὐδέ νυ σοί περ

60ἐντρέπεται φίλον ἦτορ, Ὀλύμπιε. οὔ νύ τʼ Ὀδυσσεὺς

61Ἀργείων παρὰ νηυσὶ χαρίζετο ἱερὰ ῥέζων

62Τροίῃ ἐν εὐρείῃ; τί νύ οἱ τόσον ὠδύσαο, Ζεῦ;

63τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·

64τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.

65πῶς ἂν ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἐγὼ θείοιο λαθοίμην,

66ὃς περὶ μὲν νόον ἐστὶ βροτῶν, περὶ δʼ ἱρὰ θεοῖσιν

67ἀθανάτοισιν ἔδωκε, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν;

68ἀλλὰ Ποσειδάων γαιήοχος ἀσκελὲς αἰεὶ

69Κύκλωπος κεχόλωται, ὃν ὀφθαλμοῦ ἀλάωσεν,

70ἀντίθεον Πολύφημον, ὅου κράτος ἐστὶ μέγιστον

71πᾶσιν Κυκλώπεσσι· Θόωσα δέ μιν τέκε νύμφη,

72Φόρκυνος θυγάτηρ ἁλὸς ἀτρυγέτοιο μέδοντος,

73ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι Ποσειδάωνι μιγεῖσα.

74ἐκ τοῦ δὴ Ὀδυσῆα Ποσειδάων ἐνοσίχθων

75οὔ τι κατακτείνει, πλάζει δʼ ἀπὸ πατρίδος αἴης.

76ἀλλʼ ἄγεθʼ, ἡμεῖς οἵδε περιφραζώμεθα πάντες

77νόστον, ὅπως ἔλθῃσι· Ποσειδάων δὲ μεθήσει

78ὃν χόλον· οὐ μὲν γάρ τι δυνήσεται ἀντία πάντων

79ἀθανάτων ἀέκητι θεῶν ἐριδαινέμεν οἶος.

80τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

81ὦ πάτερ ἡμέτερε Κρονίδη, ὕπατε κρειόντων,

82εἰ μὲν δὴ νῦν τοῦτο φίλον μακάρεσσι θεοῖσιν,

83νοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε,

84Ἑρμείαν μὲν ἔπειτα διάκτορον ἀργεϊφόντην

85νῆσον ἐς Ὠγυγίην ὀτρύνομεν, ὄφρα τάχιστα

86νύμφῃ ἐυπλοκάμῳ εἴπῃ νημερτέα βουλήν,

87νόστον Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος, ὥς κε νέηται·

88αὐτὰρ ἐγὼν Ἰθάκηνδʼ ἐσελεύσομαι, ὄφρα οἱ υἱὸν

89μᾶλλον ἐποτρύνω καί οἱ μένος ἐν φρεσὶ θείω,

90εἰς ἀγορὴν καλέσαντα κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς

91πᾶσι μνηστήρεσσιν ἀπειπέμεν, οἵ τέ οἱ αἰεὶ

92μῆλʼ ἁδινὰ σφάζουσι καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς.

93πέμψω δʼ ἐς Σπάρτην τε καὶ ἐς Πύλον ἠμαθόεντα

94νόστον πευσόμενον πατρὸς φίλου, ἤν που ἀκούσῃ,

95ἠδʼ ἵνα μιν κλέος ἐσθλὸν ἐν ἀνθρώποισιν ἔχῃσιν.

96ὣς εἰποῦσʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,

97ἀμβρόσια χρύσεια, τά μιν φέρον ἠμὲν ἐφʼ ὑγρὴν

98ἠδʼ ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν ἅμα πνοιῇς ἀνέμοιο·

99εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέι χαλκῷ,

100βριθὺ μέγα στιβαρόν, τῷ δάμνησι στίχας ἀνδρῶν

101ἡρώων, τοῖσίν τε κοτέσσεται ὀβριμοπάτρη.

102βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων ἀίξασα,

103στῆ δʼ Ἰθάκης ἐνὶ δήμῳ ἐπὶ προθύροις Ὀδυσῆος,

104οὐδοῦ ἐπʼ αὐλείου· παλάμῃ δʼ ἔχε χάλκεον ἔγχος,

105εἰδομένη ξείνῳ, Ταφίων ἡγήτορι Μέντῃ.

106εὗρε δʼ ἄρα μνηστῆρας ἀγήνορας. οἱ μὲν ἔπειτα

107πεσσοῖσι προπάροιθε θυράων θυμὸν ἔτερπον

108ἥμενοι ἐν ῥινοῖσι βοῶν, οὓς ἔκτανον αὐτοί·

109κήρυκες δʼ αὐτοῖσι καὶ ὀτρηροὶ θεράποντες

110οἱ μὲν οἶνον ἔμισγον ἐνὶ κρητῆρσι καὶ ὕδωρ,

111οἱ δʼ αὖτε σπόγγοισι πολυτρήτοισι τραπέζας

112νίζον καὶ πρότιθεν, τοὶ δὲ κρέα πολλὰ δατεῦντο.

113τὴν δὲ πολὺ πρῶτος ἴδε Τηλέμαχος θεοειδής,

114ἧστο γὰρ ἐν μνηστῆρσι φίλον τετιημένος ἦτορ,

115ὀσσόμενος πατέρʼ ἐσθλὸν ἐνὶ φρεσίν, εἴ ποθεν ἐλθὼν

116μνηστήρων τῶν μὲν σκέδασιν κατὰ δώματα θείη,

117τιμὴν δʼ αὐτὸς ἔχοι καὶ δώμασιν οἷσιν ἀνάσσοι.

118τὰ φρονέων, μνηστῆρσι μεθήμενος, εἴσιδʼ Ἀθήνην.

119βῆ δʼ ἰθὺς προθύροιο, νεμεσσήθη δʼ ἐνὶ θυμῷ

120ξεῖνον δηθὰ θύρῃσιν ἐφεστάμεν· ἐγγύθι δὲ στὰς

121χεῖρʼ ἕλε δεξιτερὴν καὶ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος,

122καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

123χαῖρε, ξεῖνε, παρʼ ἄμμι φιλήσεαι· αὐτὰρ ἔπειτα

124δείπνου πασσάμενος μυθήσεαι ὅττεό σε χρή.

125ὣς εἰπὼν ἡγεῖθʼ, ἡ δʼ ἕσπετο Παλλὰς Ἀθήνη.

126οἱ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἔντοσθεν ἔσαν δόμου ὑψηλοῖο,

127ἔγχος μέν ῥʼ ἔστησε φέρων πρὸς κίονα μακρὴν

128δουροδόκης ἔντοσθεν ἐυξόου, ἔνθα περ ἄλλα

129ἔγχεʼ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἵστατο πολλά,

130αὐτὴν δʼ ἐς θρόνον εἷσεν ἄγων, ὑπὸ λῖτα πετάσσας,

131καλὸν δαιδάλεον· ὑπὸ δὲ θρῆνυς ποσὶν ἦεν.

132πὰρ δʼ αὐτὸς κλισμὸν θέτο ποικίλον, ἔκτοθεν ἄλλων

133μνηστήρων, μὴ ξεῖνος ἀνιηθεὶς ὀρυμαγδῷ

134δείπνῳ ἁδήσειεν, ὑπερφιάλοισι μετελθών,

135ἠδʼ ἵνα μιν περὶ πατρὸς ἀποιχομένοιο ἔροιτο.

136χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα

137καλῇ χρυσείῃ, ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,

138νίψασθαι· παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.

139σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα,

140εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων·

141δαιτρὸς δὲ κρειῶν πίνακας παρέθηκεν ἀείρας

142παντοίων, παρὰ δέ σφι τίθει χρύσεια κύπελλα·

143κῆρυξ δʼ αὐτοῖσιν θάμʼ ἐπῴχετο οἰνοχοεύων.

144ἐς δʼ ἦλθον μνηστῆρες ἀγήνορες. οἱ μὲν ἔπειτα

145ἑξείης ἕζοντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,

146τοῖσι δὲ κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,

147σῖτον δὲ δμῳαὶ παρενήνεον ἐν κανέοισιν,

148κοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο.

149οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.

150αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο

151μνηστῆρες, τοῖσιν μὲν ἐνὶ φρεσὶν ἄλλα μεμήλει,

152μολπή τʼ ὀρχηστύς τε· τὰ γάρ τʼ ἀναθήματα δαιτός·

153κῆρυξ δʼ ἐν χερσὶν κίθαριν περικαλλέα θῆκεν

154Φημίῳ, ὅς ῥʼ ἤειδε παρὰ μνηστῆρσιν ἀνάγκῃ.

155ἦ τοι ὁ φορμίζων ἀνεβάλλετο καλὸν ἀείδειν.

156αὐτὰρ Τηλέμαχος προσέφη γλαυκῶπιν Ἀθήνην,

157ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι·

158ξεῖνε φίλʼ, ἦ καί μοι νεμεσήσεαι ὅττι κεν εἴπω;

159τούτοισιν μὲν ταῦτα μέλει, κίθαρις καὶ ἀοιδή,

160ῥεῖʼ, ἐπεὶ ἀλλότριον βίοτον νήποινον ἔδουσιν,

161ἀνέρος, οὗ δή που λεύκʼ ὀστέα πύθεται ὄμβρῳ

162κείμενʼ ἐπʼ ἠπείρου, ἢ εἰν ἁλὶ κῦμα κυλίνδει.

163εἰ κεῖνόν γʼ Ἰθάκηνδε ἰδοίατο νοστήσαντα,

164πάντες κʼ ἀρησαίατʼ ἐλαφρότεροι πόδας εἶναι

165ἢ ἀφνειότεροι χρυσοῖό τε ἐσθῆτός τε.

166νῦν δʼ ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε κακὸν μόρον, οὐδέ τις ἡμῖν

167θαλπωρή, εἴ πέρ τις ἐπιχθονίων ἀνθρώπων

168φῇσιν ἐλεύσεσθαι· τοῦ δʼ ὤλετο νόστιμον ἦμαρ.

169ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον·

170τίς πόθεν εἰς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;

171ὁπποίης τʼ ἐπὶ νηὸς ἀφίκεο· πῶς δέ σε ναῦται

172ἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;

173οὐ μὲν γάρ τί σε πεζὸν ὀίομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.

174καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐὺ εἰδῶ,

175ἠὲ νέον μεθέπεις ἦ καὶ πατρώιός ἐσσι

176ξεῖνος, ἐπεὶ πολλοὶ ἴσαν ἀνέρες ἡμέτερον δῶ

177ἄλλοι, ἐπεὶ καὶ κεῖνος ἐπίστροφος ἦν ἀνθρώπων.

178τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

179τοιγὰρ ἐγώ τοι ταῦτα μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.

180Μέντης Ἀγχιάλοιο δαΐφρονος εὔχομαι εἶναι

181υἱός, ἀτὰρ Ταφίοισι φιληρέτμοισιν ἀνάσσω.

182νῦν δʼ ὧδε ξὺν νηὶ κατήλυθον ἠδʼ ἑτάροισιν

183πλέων ἐπὶ οἴνοπα πόντον ἐπʼ ἀλλοθρόους ἀνθρώπους,

184ἐς Τεμέσην μετὰ χαλκόν, ἄγω δʼ αἴθωνα σίδηρον.

185νηῦς δέ μοι ἥδʼ ἕστηκεν ἐπʼ ἀγροῦ νόσφι πόληος,

186ἐν λιμένι Ῥείθρῳ ὑπὸ Νηίῳ ὑλήεντι.

187ξεῖνοι δʼ ἀλλήλων πατρώιοι εὐχόμεθʼ εἶναι

188ἐξ ἀρχῆς, εἴ πέρ τε γέροντʼ εἴρηαι ἐπελθὼν

189Λαέρτην ἥρωα, τὸν οὐκέτι φασὶ πόλινδε

190ἔρχεσθʼ, ἀλλʼ ἀπάνευθεν ἐπʼ ἀγροῦ πήματα πάσχειν

191γρηὶ σὺν ἀμφιπόλῳ, ἥ οἱ βρῶσίν τε πόσιν τε

192παρτιθεῖ, εὖτʼ ἄν μιν κάματος κατὰ γυῖα λάβῃσιν

193ἑρπύζοντʼ ἀνὰ γουνὸν ἀλωῆς οἰνοπέδοιο.

194νῦν δʼ ἦλθον· δὴ γάρ μιν ἔφαντʼ ἐπιδήμιον εἶναι,

195σὸν πατέρʼ· ἀλλά νυ τόν γε θεοὶ βλάπτουσι κελεύθου.

196οὐ γάρ πω τέθνηκεν ἐπὶ χθονὶ δῖος Ὀδυσσεύς,

197ἀλλʼ ἔτι που ζωὸς κατερύκεται εὐρέι πόντῳ

198νήσῳ ἐν ἀμφιρύτῃ, χαλεποὶ δέ μιν ἄνδρες ἔχουσιν

199ἄγριοι, οἵ που κεῖνον ἐρυκανόωσʼ ἀέκοντα.

200αὐτὰρ νῦν τοι ἐγὼ μαντεύσομαι, ὡς ἐνὶ θυμῷ

201ἀθάνατοι βάλλουσι καὶ ὡς τελέεσθαι ὀίω,

202οὔτε τι μάντις ἐὼν οὔτʼ οἰωνῶν σάφα εἰδώς.

203οὔ τοι ἔτι δηρόν γε φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης

204ἔσσεται, οὐδʼ εἴ πέρ τε σιδήρεα δέσματʼ ἔχῃσιν·

205φράσσεται ὥς κε νέηται, ἐπεὶ πολυμήχανός ἐστιν.

206ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,

207εἰ δὴ ἐξ αὐτοῖο τόσος πάϊς εἰς Ὀδυσῆος.

208αἰνῶς μὲν κεφαλήν τε καὶ ὄμματα καλὰ ἔοικας

209κείνῳ, ἐπεὶ θαμὰ τοῖον ἐμισγόμεθʼ ἀλλήλοισιν,

210πρίν γε τὸν ἐς Τροίην ἀναβήμεναι, ἔνθα περ ἄλλοι

211Ἀργείων οἱ ἄριστοι ἔβαν κοίλῃς ἐνὶ νηυσίν·

212ἐκ τοῦ δʼ οὔτʼ Ὀδυσῆα ἐγὼν ἴδον οὔτʼ ἔμʼ ἐκεῖνος.

213τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

214τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.

215μήτηρ μέν τέ μέ φησι τοῦ ἔμμεναι, αὐτὰρ ἐγώ γε

216οὐκ οἶδʼ· οὐ γάρ πώ τις ἑὸν γόνον αὐτὸς ἀνέγνω.

217ὡς δὴ ἐγώ γʼ ὄφελον μάκαρός νύ τευ ἔμμεναι υἱὸς

218ἀνέρος, ὃν κτεάτεσσιν ἑοῖς ἔπι γῆρας ἔτετμε.

219νῦν δʼ ὃς ἀποτμότατος γένετο θνητῶν ἀνθρώπων,

220τοῦ μʼ ἔκ φασι γενέσθαι, ἐπεὶ σύ με τοῦτʼ ἐρεείνεις.

221τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

222οὐ μέν τοι γενεήν γε θεοὶ νώνυμνον ὀπίσσω

223θῆκαν, ἐπεὶ σέ γε τοῖον ἐγείνατο Πηνελόπεια.

224ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον·

225τίς δαίς, τίς δὲ ὅμιλος ὅδʼ ἔπλετο; τίπτε δέ σε χρεώ;

226εἰλαπίνη ἠὲ γάμος; ἐπεὶ οὐκ ἔρανος τάδε γʼ ἐστίν·

227ὥς τέ μοι ὑβρίζοντες ὑπερφιάλως δοκέουσι

228δαίνυσθαι κατὰ δῶμα. νεμεσσήσαιτό κεν ἀνὴρ

229αἴσχεα πόλλʼ ὁρόων, ὅς τις πινυτός γε μετέλθοι.

230τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

231ξεῖνʼ, ἐπεὶ ἂρ δὴ ταῦτά μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς,

232μέλλεν μέν ποτε οἶκος ὅδʼ ἀφνειὸς καὶ ἀμύμων

233ἔμμεναι, ὄφρʼ ἔτι κεῖνος ἀνὴρ ἐπιδήμιος ἦεν·

234νῦν δʼ ἑτέρως ἐβόλοντο θεοὶ κακὰ μητιόωντες,

235οἳ κεῖνον μὲν ἄιστον ἐποίησαν περὶ πάντων

236ἀνθρώπων, ἐπεὶ οὔ κε θανόντι περ ὧδʼ ἀκαχοίμην,

237εἰ μετὰ οἷς ἑτάροισι δάμη Τρώων ἐνὶ δήμῳ,

238ἠὲ φίλων ἐν χερσίν, ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσεν.

239τῷ κέν οἱ τύμβον μὲν ἐποίησαν Παναχαιοί,

240ἠδέ κε καὶ ᾧ παιδὶ μέγα κλέος ἤρατʼ ὀπίσσω.

241νῦν δέ μιν ἀκλειῶς ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο·

242οἴχετʼ ἄιστος ἄπυστος, ἐμοὶ δʼ ὀδύνας τε γόους τε

243κάλλιπεν. οὐδέ τι κεῖνον ὀδυρόμενος στεναχίζω

244οἶον, ἐπεί νύ μοι ἄλλα θεοὶ κακὰ κήδεʼ ἔτευξαν.

245ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,

246Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,

247ἠδʼ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν,

248τόσσοι μητέρʼ ἐμὴν μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.

249ἡ δʼ οὔτʼ ἀρνεῖται στυγερὸν γάμον οὔτε τελευτὴν

250ποιῆσαι δύναται· τοὶ δὲ φθινύθουσιν ἔδοντες

251οἶκον ἐμόν· τάχα δή με διαρραίσουσι καὶ αὐτόν.

252τὸν δʼ ἐπαλαστήσασα προσηύδα Παλλὰς Ἀθήνη·

253ὢ πόποι, ἦ δὴ πολλὸν ἀποιχομένου Ὀδυσῆος

254δεύῃ, ὅ κε μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφείη.

255εἰ γὰρ νῦν ἐλθὼν δόμου ἐν πρώτῃσι θύρῃσι

256σταίη, ἔχων πήληκα καὶ ἀσπίδα καὶ δύο δοῦρε,

257τοῖος ἐὼν οἷόν μιν ἐγὼ τὰ πρῶτʼ ἐνόησα

258οἴκῳ ἐν ἡμετέρῳ πίνοντά τε τερπόμενόν τε,

259ἐξ Ἐφύρης ἀνιόντα παρʼ Ἴλου Μερμερίδαο—

260ᾤχετο γὰρ καὶ κεῖσε θοῆς ἐπὶ νηὸς Ὀδυσσεὺς

261φάρμακον ἀνδροφόνον διζήμενος, ὄφρα οἱ εἴη

262ἰοὺς χρίεσθαι χαλκήρεας· ἀλλʼ ὁ μὲν οὔ οἱ

263δῶκεν, ἐπεί ῥα θεοὺς νεμεσίζετο αἰὲν ἐόντας,

264ἀλλὰ πατήρ οἱ δῶκεν ἐμός· φιλέεσκε γὰρ αἰνῶς—

265τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς·

266πάντες κʼ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε.

267ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται,

268ἤ κεν νοστήσας ἀποτίσεται, ἦε καὶ οὐκί,

269οἷσιν ἐνὶ μεγάροισι· σὲ δὲ φράζεσθαι ἄνωγα,

270ὅππως κε μνηστῆρας ἀπώσεαι ἐκ μεγάροιο.

271εἰ δʼ ἄγε νῦν ξυνίει καὶ ἐμῶν ἐμπάζεο μύθων·

272αὔριον εἰς ἀγορὴν καλέσας ἥρωας Ἀχαιοὺς

273μῦθον πέφραδε πᾶσι, θεοὶ δʼ ἐπὶ μάρτυροι ἔστων.

274μνηστῆρας μὲν ἐπὶ σφέτερα σκίδνασθαι ἄνωχθι,

275μητέρα δʼ, εἴ οἱ θυμὸς ἐφορμᾶται γαμέεσθαι,

276ἂψ ἴτω ἐς μέγαρον πατρὸς μέγα δυναμένοιο·

277οἱ δὲ γάμον τεύξουσι καὶ ἀρτυνέουσιν ἔεδνα

278πολλὰ μάλʼ, ὅσσα ἔοικε φίλης ἐπὶ παιδὸς ἕπεσθαι.

279σοὶ δʼ αὐτῷ πυκινῶς ὑποθήσομαι, αἴ κε πίθηαι·

280νῆʼ ἄρσας ἐρέτῃσιν ἐείκοσιν, ἥ τις ἀρίστη,

281ἔρχεο πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο,

282ἤν τίς τοι εἴπῃσι βροτῶν, ἢ ὄσσαν ἀκούσῃς

283ἐκ Διός, ἥ τε μάλιστα φέρει κλέος ἀνθρώποισι.

284πρῶτα μὲν ἐς Πύλον ἐλθὲ καὶ εἴρεο Νέστορα δῖον,

285κεῖθεν δὲ Σπάρτηνδε παρὰ ξανθὸν Μενέλαον·

286ὃς γὰρ δεύτατος ἦλθεν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων.

287εἰ μέν κεν πατρὸς βίοτον καὶ νόστον ἀκούσῃς,

288ἦ τʼ ἂν τρυχόμενός περ ἔτι τλαίης ἐνιαυτόν·

289εἰ δέ κε τεθνηῶτος ἀκούσῃς μηδʼ ἔτʼ ἐόντος,

290νοστήσας δὴ ἔπειτα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν

291σῆμά τέ οἱ χεῦαι καὶ ἐπὶ κτέρεα κτερεΐξαι

292πολλὰ μάλʼ, ὅσσα ἔοικε, καὶ ἀνέρι μητέρα δοῦναι.

293αὐτὰρ ἐπὴν δὴ ταῦτα τελευτήσῃς τε καὶ ἔρξῃς,

294φράζεσθαι δὴ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν

295ὅππως κε μνηστῆρας ἐνὶ μεγάροισι τεοῖσι

296κτείνῃς ἠὲ δόλῳ ἢ ἀμφαδόν· οὐδέ τί σε χρὴ

297νηπιάας ὀχέειν, ἐπεὶ οὐκέτι τηλίκος ἐσσι.

298ἢ οὐκ ἀίεις οἷον κλέος ἔλλαβε δῖος Ὀρέστης

299πάντας ἐπʼ ἀνθρώπους, ἐπεὶ ἔκτανε πατροφονῆα,

300Αἴγισθον δολόμητιν, ὅ οἱ πατέρα κλυτὸν ἔκτα;

301καὶ σύ, φίλος, μάλα γάρ σʼ ὁρόω καλόν τε μέγαν τε,

302ἄλκιμος ἔσσʼ, ἵνα τίς σε καὶ ὀψιγόνων ἐὺ εἴπῃ.

303αὐτὰρ ἐγὼν ἐπὶ νῆα θοὴν κατελεύσομαι ἤδη

304ἠδʼ ἑτάρους, οἵ πού με μάλʼ ἀσχαλόωσι μένοντες·

305σοὶ δʼ αὐτῷ μελέτω, καὶ ἐμῶν ἐμπάζεο μύθων.

306τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

307ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν ταῦτα φίλα φρονέων ἀγορεύεις,

308ὥς τε πατὴρ ᾧ παιδί, καὶ οὔ ποτε λήσομαι αὐτῶν.

309ἀλλʼ ἄγε νῦν ἐπίμεινον, ἐπειγόμενός περ ὁδοῖο,

310ὄφρα λοεσσάμενός τε τεταρπόμενός τε φίλον κῆρ,

311δῶρον ἔχων ἐπὶ νῆα κίῃς, χαίρων ἐνὶ θυμῷ,

312τιμῆεν, μάλα καλόν, ὅ τοι κειμήλιον ἔσται

313ἐξ ἐμεῦ, οἷα φίλοι ξεῖνοι ξείνοισι διδοῦσι.

314τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

315μή μʼ ἔτι νῦν κατέρυκε, λιλαιόμενόν περ ὁδοῖο.

316δῶρον δʼ ὅττι κέ μοι δοῦναι φίλον ἦτορ ἀνώγῃ,

317αὖτις ἀνερχομένῳ δόμεναι οἶκόνδε φέρεσθαι,

318καὶ μάλα καλὸν ἑλών· σοὶ δʼ ἄξιον ἔσται ἀμοιβῆς.

319ἡ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη γλαυκῶπις Ἀθήνη,

320ὄρνις δʼ ὣς ἀνόπαια διέπτατο· τῷ δʼ ἐνὶ θυμῷ

321θῆκε μένος καὶ θάρσος, ὑπέμνησέν τέ ἑ πατρὸς

322μᾶλλον ἔτʼ ἢ τὸ πάροιθεν. ὁ δὲ φρεσὶν ᾗσι νοήσας

323θάμβησεν κατὰ θυμόν· ὀίσατο γὰρ θεὸν εἶναι.

324αὐτίκα δὲ μνηστῆρας ἐπῴχετο ἰσόθεος φώς.

325τοῖσι δʼ ἀοιδὸς ἄειδε περικλυτός, οἱ δὲ σιωπῇ

326ἥατʼ ἀκούοντες· ὁ δʼ Ἀχαιῶν νόστον ἄειδε

327λυγρόν, ὃν ἐκ Τροίης ἐπετείλατο Παλλὰς Ἀθήνη.

328τοῦ δʼ ὑπερωιόθεν φρεσὶ σύνθετο θέσπιν ἀοιδὴν

329κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια·

330κλίμακα δʼ ὑψηλὴν κατεβήσετο οἷο δόμοιο,

331οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι δύʼ ἕποντο.

332ἡ δʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,

333στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,

334ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα·

335ἀμφίπολος δʼ ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.

336δακρύσασα δʼ ἔπειτα προσηύδα θεῖον ἀοιδόν·

337Φήμιε, πολλὰ γὰρ ἄλλα βροτῶν θελκτήρια οἶδας,

338ἔργʼ ἀνδρῶν τε θεῶν τε, τά τε κλείουσιν ἀοιδοί·

339τῶν ἕν γέ σφιν ἄειδε παρήμενος, οἱ δὲ σιωπῇ

340οἶνον πινόντων· ταύτης δʼ ἀποπαύεʼ ἀοιδῆς

341λυγρῆς, ἥ τέ μοι αἰεὶ ἐνὶ στήθεσσι φίλον κῆρ

342τείρει, ἐπεί με μάλιστα καθίκετο πένθος ἄλαστον.

343τοίην γὰρ κεφαλὴν ποθέω μεμνημένη αἰεί,

344ἀνδρός, τοῦ κλέος εὐρὺ καθʼ Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος.

345τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

346μῆτερ ἐμή, τί τʼ ἄρα φθονέεις ἐρίηρον ἀοιδὸν

347τέρπειν ὅππῃ οἱ νόος ὄρνυται; οὔ νύ τʼ ἀοιδοὶ

348αἴτιοι, ἀλλά ποθι Ζεὺς αἴτιος, ὅς τε δίδωσιν

349ἀνδράσιν ἀλφηστῇσιν, ὅπως ἐθέλῃσιν, ἑκάστῳ.

350τούτῳ δʼ οὐ νέμεσις Δαναῶν κακὸν οἶτον ἀείδειν·

351τὴν γὰρ ἀοιδὴν μᾶλλον ἐπικλείουσʼ ἄνθρωποι,

352ἥ τις ἀκουόντεσσι νεωτάτη ἀμφιπέληται.

353σοὶ δʼ ἐπιτολμάτω κραδίη καὶ θυμὸς ἀκούειν·

354οὐ γὰρ Ὀδυσσεὺς οἶος ἀπώλεσε νόστιμον ἦμαρ

355ἐν Τροίῃ, πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι φῶτες ὄλοντο.

356ἀλλʼ εἰς οἶκον ἰοῦσα τὰ σʼ αὐτῆς ἔργα κόμιζε,

357ἱστόν τʼ ἠλακάτην τε, καὶ ἀμφιπόλοισι κέλευε

358ἔργον ἐποίχεσθαι· μῦθος δʼ ἄνδρεσσι μελήσει

359πᾶσι, μάλιστα δʼ ἐμοί· τοῦ γὰρ κράτος ἔστʼ ἐνὶ οἴκῳ.

360ἡ μὲν θαμβήσασα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει·

361παιδὸς γὰρ μῦθον πεπνυμένον ἔνθετο θυμῷ.

362ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶ

363κλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον

364ἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.

365μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρα σκιόεντα,

366πάντες δʼ ἠρήσαντο παραὶ λεχέεσσι κλιθῆναι.

367τοῖσι δὲ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἤρχετο μύθων·

368μητρὸς ἐμῆς μνηστῆρες ὑπέρβιον ὕβριν ἔχοντες,

369νῦν μὲν δαινύμενοι τερπώμεθα, μηδὲ βοητὺς

370ἔστω, ἐπεὶ τόδε καλὸν ἀκουέμεν ἐστὶν ἀοιδοῦ

371τοιοῦδʼ οἷος ὅδʼ ἐστί, θεοῖς ἐναλίγκιος αὐδήν.

372ἠῶθεν δʼ ἀγορήνδε καθεζώμεσθα κιόντες

373πάντες, ἵνʼ ὕμιν μῦθον ἀπηλεγέως ἀποείπω,

374ἐξιέναι μεγάρων· ἄλλας δʼ ἀλεγύνετε δαῖτας,

375ὑμὰ κτήματʼ ἔδοντες, ἀμειβόμενοι κατὰ οἴκους.

376εἰ δʼ ὕμιν δοκέει τόδε λωίτερον καὶ ἄμεινον

377ἔμμεναι, ἀνδρὸς ἑνὸς βίοτον νήποινον ὀλέσθαι,

378κείρετʼ· ἐγὼ δὲ θεοὺς ἐπιβώσομαι αἰὲν ἐόντας,

379αἴ κέ ποθι Ζεὺς δῷσι παλίντιτα ἔργα γενέσθαι·

380νήποινοί κεν ἔπειτα δόμων ἔντοσθεν ὄλοισθε.

381ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες

382Τηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευεν.

383τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός·

384Τηλέμαχʼ, ἦ μάλα δή σε διδάσκουσιν θεοὶ αὐτοὶ

385ὑψαγόρην τʼ ἔμεναι καὶ θαρσαλέως ἀγορεύειν·

386μὴ σέ γʼ ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ βασιλῆα Κρονίων

387ποιήσειεν, ὅ τοι γενεῇ πατρώιόν ἐστιν.

388τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

389Ἀντίνοʼ, ἦ καί μοι νεμεσήσεαι ὅττι κεν εἴπω;

390καί κεν τοῦτʼ ἐθέλοιμι Διός γε διδόντος ἀρέσθαι.

391ἦ φῂς τοῦτο κάκιστον ἐν ἀνθρώποισι τετύχθαι;

392οὐ μὲν γάρ τι κακὸν βασιλευέμεν· αἶψά τέ οἱ δῶ

393ἀφνειὸν πέλεται καὶ τιμηέστερος αὐτός.

394ἀλλʼ ἦ τοι βασιλῆες Ἀχαιῶν εἰσὶ καὶ ἄλλοι

395πολλοὶ ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ, νέοι ἠδὲ παλαιοί,

396τῶν κέν τις τόδʼ ἔχῃσιν, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς·

397αὐτὰρ ἐγὼν οἴκοιο ἄναξ ἔσομʼ ἡμετέροιο

398καὶ δμώων, οὕς μοι ληίσσατο δῖος Ὀδυσσεύς.

399τὸν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος Πολύβου πάϊς ἀντίον ηὔδα·

400Τηλέμαχʼ, ἦ τοι ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται,

401ὅς τις ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ βασιλεύσει Ἀχαιῶν·

402κτήματα δʼ αὐτὸς ἔχοις καὶ δώμασιν οἷσιν ἀνάσσοις.

403μὴ γὰρ ὅ γʼ ἔλθοι ἀνὴρ ὅς τίς σʼ ἀέκοντα βίηφιν

404κτήματʼ ἀπορραίσει, Ἰθάκης ἔτι ναιετοώσης.

405ἀλλʼ ἐθέλω σε, φέριστε, περὶ ξείνοιο ἐρέσθαι,

406ὁππόθεν οὗτος ἀνήρ, ποίης δʼ ἐξ εὔχεται εἶναι

407γαίης, ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα.

408ἠέ τινʼ ἀγγελίην πατρὸς φέρει ἐρχομένοιο,

409ἦ ἑὸν αὐτοῦ χρεῖος ἐελδόμενος τόδʼ ἱκάνει;

410οἷον ἀναΐξας ἄφαρ οἴχεται, οὐδʼ ὑπέμεινε

411γνώμεναι· οὐ μὲν γάρ τι κακῷ εἰς ὦπα ἐῴκει.

412τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

413Εὐρύμαχʼ, ἦ τοι νόστος ἀπώλετο πατρὸς ἐμοῖο·

414οὔτʼ οὖν ἀγγελίῃ ἔτι πείθομαι, εἴ ποθεν ἔλθοι,

415οὔτε θεοπροπίης ἐμπάζομαι, ἥν τινα μήτηρ

416ἐς μέγαρον καλέσασα θεοπρόπον ἐξερέηται.

417ξεῖνος δʼ οὗτος ἐμὸς πατρώιος ἐκ Τάφου ἐστίν,

418Μέντης δʼ Ἀγχιάλοιο δαΐφρονος εὔχεται εἶναι

419υἱός, ἀτὰρ Ταφίοισι φιληρέτμοισιν ἀνάσσει.

420ὣς φάτο Τηλέμαχος, φρεσὶ δʼ ἀθανάτην θεὸν ἔγνω.

421οἱ δʼ εἰς ὀρχηστύν τε καὶ ἱμερόεσσαν ἀοιδὴν

422τρεψάμενοι τέρποντο, μένον δʼ ἐπὶ ἕσπερον ἐλθεῖν.

423τοῖσι δὲ τερπομένοισι μέλας ἐπὶ ἕσπερος ἦλθε·

424δὴ τότε κακκείοντες ἔβαν οἶκόνδε ἕκαστος.

425Τηλέμαχος δʼ, ὅθι οἱ θάλαμος περικαλλέος αὐλῆς

426ὑψηλὸς δέδμητο περισκέπτῳ ἐνὶ χώρῳ,

427ἔνθʼ ἔβη εἰς εὐνὴν πολλὰ φρεσὶ μερμηρίζων.

428τῷ δʼ ἄρʼ ἅμʼ αἰθομένας δαΐδας φέρε κεδνὰ ἰδυῖα

429Εὐρύκλειʼ, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο,

430τήν ποτε Λαέρτης πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν

431πρωθήβην ἔτʼ ἐοῦσαν, ἐεικοσάβοια δʼ ἔδωκεν,

432ἶσα δέ μιν κεδνῇ ἀλόχῳ τίεν ἐν μεγάροισιν,

433εὐνῇ δʼ οὔ ποτʼ ἔμικτο, χόλον δʼ ἀλέεινε γυναικός·

434ἥ οἱ ἅμʼ αἰθομένας δαΐδας φέρε, καί ἑ μάλιστα

435δμῳάων φιλέεσκε, καὶ ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα.

436ὤιξεν δὲ θύρας θαλάμου πύκα ποιητοῖο,

437ἕζετο δʼ ἐν λέκτρῳ, μαλακὸν δʼ ἔκδυνε χιτῶνα·

438καὶ τὸν μὲν γραίης πυκιμηδέος ἔμβαλε χερσίν.

439ἡ μὲν τὸν πτύξασα καὶ ἀσκήσασα χιτῶνα,

440πασσάλῳ ἀγκρεμάσασα παρὰ τρητοῖσι λέχεσσι

441βῆ ῥʼ ἴμεν ἐκ θαλάμοιο, θύρην δʼ ἐπέρυσσε κορώνῃ

442ἀργυρέῃ, ἐπὶ δὲ κληῖδʼ ἐτάνυσσεν ἱμάντι.

443ἔνθʼ ὅ γε παννύχιος, κεκαλυμμένος οἰὸς ἀώτῳ,

444βούλευε φρεσὶν ᾗσιν ὁδὸν τὴν πέφραδʼ Ἀθήνη.

Book 2

1ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

2ὤρνυτʼ ἄρʼ ἐξ εὐνῆφιν Ὀδυσσῆος φίλος υἱὸς

3εἵματα ἑσσάμενος, περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ,

4ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,

5βῆ δʼ ἴμεν ἐκ θαλάμοιο θεῷ ἐναλίγκιος ἄντην.

6αἶψα δὲ κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσε

7κηρύσσειν ἀγορήνδε κάρη κομόωντας Ἀχαιούς.

8οἱ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δʼ ἠγείροντο μάλʼ ὦκα.

9αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἤγερθεν ὁμηγερέες τʼ ἐγένοντο,

10βῆ ῥʼ ἴμεν εἰς ἀγορήν, παλάμῃ δʼ ἔχε χάλκεον ἔγχος,

11οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.

12θεσπεσίην δʼ ἄρα τῷ γε χάριν κατέχευεν Ἀθήνη.

13τὸν δʼ ἄρα πάντες λαοὶ ἐπερχόμενον θηεῦντο·

14ἕζετο δʼ ἐν πατρὸς θώκῳ, εἶξαν δὲ γέροντες.

15τοῖσι δʼ ἔπειθʼ ἥρως Αἰγύπτιος ἦρχʼ ἀγορεύειν,

16ὃς δὴ γήραϊ κυφὸς ἔην καὶ μυρία ᾔδη.

17καὶ γὰρ τοῦ φίλος υἱὸς ἅμʼ ἀντιθέῳ Ὀδυσῆι

18Ἴλιον εἰς ἐύπωλον ἔβη κοίλῃς ἐνὶ νηυσίν,

19Ἄντιφος αἰχμητής· τὸν δʼ ἄγριος ἔκτανε Κύκλωψ

20ἐν σπῆι γλαφυρῷ, πύματον δʼ ὡπλίσσατο δόρπον.

21τρεῖς δέ οἱ ἄλλοι ἔσαν, καὶ ὁ μὲν μνηστῆρσιν ὁμίλει,

22Εὐρύνομος, δύο δʼ αἰὲν ἔχον πατρώια ἔργα.

23ἀλλʼ οὐδʼ ὣς τοῦ λήθετʼ ὀδυρόμενος καὶ ἀχεύων.

24τοῦ ὅ γε δάκρυ χέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε·

25κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι, ὅττι κεν εἴπω·

26οὔτε ποθʼ ἡμετέρη ἀγορὴ γένετʼ οὔτε θόωκος

27ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς δῖος ἔβη κοίλῃς ἐνὶ νηυσί.

28νῦν δὲ τίς ὧδʼ ἤγειρε; τίνα χρειὼ τόσον ἵκει

29ἠὲ νέων ἀνδρῶν ἢ οἳ προγενέστεροί εἰσιν;

30ἠέ τινʼ ἀγγελίην στρατοῦ ἔκλυεν ἐρχομένοιο,

31ἥν χʼ ἡμῖν σάφα εἴποι, ὅτε πρότερός γε πύθοιτο;

32ἦέ τι δήμιον ἄλλο πιφαύσκεται ἠδʼ ἀγορεύει;

33ἐσθλός μοι δοκεῖ εἶναι, ὀνήμενος. εἴθε οἱ αὐτῷ

34Ζεὺς ἀγαθὸν τελέσειεν, ὅτι φρεσὶν ᾗσι μενοινᾷ.

35ὣς φάτο, χαῖρε δὲ φήμῃ Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,

36οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴν ἧστο, μενοίνησεν δʼ ἀγορεύειν,

37στῆ δὲ μέσῃ ἀγορῇ· σκῆπτρον δέ οἱ ἔμβαλε χειρὶ

38κῆρυξ Πεισήνωρ πεπνυμένα μήδεα εἰδώς.

39πρῶτον ἔπειτα γέροντα καθαπτόμενος προσέειπεν·

40ὦ γέρον, οὐχ ἑκὰς οὗτος ἀνήρ, τάχα δʼ εἴσεαι αὐτός,

41ὃς λαὸν ἤγειρα· μάλιστα δέ μʼ ἄλγος ἱκάνει.

42οὔτε τινʼ ἀγγελίην στρατοῦ ἔκλυον ἐρχομένοιο,

43ἥν χʼ ὑμῖν σάφα εἴπω, ὅτε πρότερός γε πυθοίμην,

44οὔτε τι δήμιον ἄλλο πιφαύσκομαι οὐδʼ ἀγορεύω,

45ἀλλʼ ἐμὸν αὐτοῦ χρεῖος, ὅ μοι κακὰ ἔμπεσεν οἴκῳ

46δοιά· τὸ μὲν πατέρʼ ἐσθλὸν ἀπώλεσα, ὅς ποτʼ ἐν ὑμῖν

47τοίσδεσσιν βασίλευε, πατὴρ δʼ ὣς ἤπιος ἦεν·

48νῦν δʼ αὖ καὶ πολὺ μεῖζον, ὃ δὴ τάχα οἶκον ἅπαντα

49πάγχυ διαρραίσει, βίοτον δʼ ἀπὸ πάμπαν ὀλέσσει.

50μητέρι μοι μνηστῆρες ἐπέχραον οὐκ ἐθελούσῃ,

51τῶν ἀνδρῶν φίλοι υἷες, οἳ ἐνθάδε γʼ εἰσὶν ἄριστοι,

52οἳ πατρὸς μὲν ἐς οἶκον ἀπερρίγασι νέεσθαι

53Ἰκαρίου, ὥς κʼ αὐτὸς ἐεδνώσαιτο θύγατρα,

54δοίη δʼ ᾧ κʼ ἐθέλοι καί οἱ κεχαρισμένος ἔλθοι·

55οἱ δʼ εἰς ἡμέτερον πωλεύμενοι ἤματα πάντα,

56βοῦς ἱερεύοντες καὶ ὄις καὶ πίονας αἶγας

57εἰλαπινάζουσιν πίνουσί τε αἴθοπα οἶνον

58μαψιδίως· τὰ δὲ πολλὰ κατάνεται. οὐ γὰρ ἔπʼ ἀνήρ,

59οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν, ἀρὴν ἀπὸ οἴκου ἀμῦναι.

60ἡμεῖς δʼ οὔ νύ τι τοῖοι ἀμυνέμεν· ἦ καὶ ἔπειτα

61λευγαλέοι τʼ ἐσόμεσθα καὶ οὐ δεδαηκότες ἀλκήν.

62ἦ τʼ ἂν ἀμυναίμην, εἴ μοι δύναμίς γε παρείη.

63οὐ γὰρ ἔτʼ ἀνσχετὰ ἔργα τετεύχαται, οὐδʼ ἔτι καλῶς

64οἶκος ἐμὸς διόλωλε. νεμεσσήθητε καὶ αὐτοί,

65ἄλλους τʼ αἰδέσθητε περικτίονας ἀνθρώπους,

66οἳ περιναιετάουσι· θεῶν δʼ ὑποδείσατε μῆνιν,

67μή τι μεταστρέψωσιν ἀγασσάμενοι κακὰ ἔργα.

68λίσσομαι ἠμὲν Ζηνὸς Ὀλυμπίου ἠδὲ Θέμιστος,

69ἥ τʼ ἀνδρῶν ἀγορὰς ἠμὲν λύει ἠδὲ καθίζει·

70σχέσθε, φίλοι, καί μʼ οἶον ἐάσατε πένθεϊ λυγρῷ

71τείρεσθʼ, εἰ μή πού τι πατὴρ ἐμὸς ἐσθλὸς Ὀδυσσεὺς

72δυσμενέων κάκʼ ἔρεξεν ἐυκνήμιδας Ἀχαιούς,

73τῶν μʼ ἀποτινύμενοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες,

74τούτους ὀτρύνοντες. ἐμοὶ δέ κε κέρδιον εἴη

75ὑμέας ἐσθέμεναι κειμήλιά τε πρόβασίν τε.

76εἴ χʼ ὑμεῖς γε φάγοιτε, τάχʼ ἄν ποτε καὶ τίσις εἴη·

77τόφρα γὰρ ἂν κατὰ ἄστυ ποτιπτυσσοίμεθα μύθῳ

78χρήματʼ ἀπαιτίζοντες, ἕως κʼ ἀπὸ πάντα δοθείη·

79νῦν δέ μοι ἀπρήκτους ὀδύνας ἐμβάλλετε θυμῷ.

80ὣς φάτο χωόμενος, ποτὶ δὲ σκῆπτρον βάλε γαίῃ

81δάκρυʼ ἀναπρήσας· οἶκτος δʼ ἕλε λαὸν ἅπαντα.

82ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἀκὴν ἔσαν, οὐδέ τις ἔτλη

83Τηλέμαχον μύθοισιν ἀμείψασθαι χαλεποῖσιν·

84Ἀντίνοος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπε·

85Τηλέμαχʼ ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, ποῖον ἔειπες

86ἡμέας αἰσχύνων· ἐθέλοις δέ κε μῶμον ἀνάψαι.

87σοὶ δʼ οὔ τι μνηστῆρες Ἀχαιῶν αἴτιοί εἰσιν,

88ἀλλὰ φίλη μήτηρ, ἥ τοι πέρι κέρδεα οἶδεν.

89ἤδη γὰρ τρίτον ἐστὶν ἔτος, τάχα δʼ εἶσι τέταρτον,

90ἐξ οὗ ἀτέμβει θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.

91πάντας μέν ῥʼ ἔλπει καὶ ὑπίσχεται ἀνδρὶ ἑκάστῳ

92ἀγγελίας προϊεῖσα, νόος δέ οἱ ἄλλα μενοινᾷ.

93ἡ δὲ δόλον τόνδʼ ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε·

94στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε,

95λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δʼ ἡμῖν μετέειπε·

96κοῦροι ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,

97μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶρος

98ἐκτελέσω, μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται,

99Λαέρτῃ ἥρωι ταφήιον, εἰς ὅτε κέν μιν

100μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο,

101μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ.

102αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.

103ὣς ἔφαθʼ, ἡμῖν δʼ αὖτʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.

104ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστόν,

105νύκτας δʼ ἀλλύεσκεν, ἐπεὶ δαΐδας παραθεῖτο.

106ὣς τρίετες μὲν ἔληθε δόλῳ καὶ ἔπειθεν Ἀχαιούς·

107ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,

108καὶ τότε δή τις ἔειπε γυναικῶν, ἣ σάφα ᾔδη,

109καὶ τήν γʼ ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν.

110ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ ὑπʼ ἀνάγκης·

111σοὶ δʼ ὧδε μνηστῆρες ὑποκρίνονται, ἵνʼ εἰδῇς

112αὐτὸς σῷ θυμῷ, εἰδῶσι δὲ πάντες Ἀχαιοί·

113μητέρα σὴν ἀπόπεμψον, ἄνωχθι δέ μιν γαμέεσθαι

114τῷ ὅτεῴ τε πατὴρ κέλεται καὶ ἁνδάνει αὐτῇ.

115εἰ δʼ ἔτʼ ἀνιήσει γε πολὺν χρόνον υἷας Ἀχαιῶν,

116τὰ φρονέουσʼ ἀνὰ θυμόν, ὅ οἱ πέρι δῶκεν Ἀθήνη

117ἔργα τʼ ἐπίστασθαι περικαλλέα καὶ φρένας ἐσθλὰς

118κέρδεά θʼ, οἷʼ οὔ πώ τινʼ ἀκούομεν οὐδὲ παλαιῶν,

119τάων αἳ πάρος ἦσαν ἐυπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,

120Τυρώ τʼ Ἀλκμήνη τε ἐυστέφανός τε Μυκήνη·

121τάων οὔ τις ὁμοῖα νοήματα Πηνελοπείῃ

122ᾔδη· ἀτὰρ μὲν τοῦτό γʼ ἐναίσιμον οὐκ ἐνόησε.

123τόφρα γὰρ οὖν βίοτόν τε τεὸν καὶ κτήματʼ ἔδονται,

124ὄφρα κε κείνη τοῦτον ἔχῃ νόον, ὅν τινά οἱ νῦν

125ἐν στήθεσσι τιθεῖσι θεοί. μέγα μὲν κλέος αὐτῇ

126ποιεῖτʼ, αὐτὰρ σοί γε ποθὴν πολέος βιότοιο.

127ἡμεῖς δʼ οὔτʼ ἐπὶ ἔργα πάρος γʼ ἴμεν οὔτε πῃ ἄλλῃ,

128πρίν γʼ αὐτὴν γήμασθαι Ἀχαιῶν ᾧ κʼ ἐθέλῃσι.

129τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

130Ἀντίνοʼ, οὔ πως ἔστι δόμων ἀέκουσαν ἀπῶσαι

131ἥ μʼ ἔτεχʼ, ἥ μʼ ἔθρεψε· πατὴρ δʼ ἐμὸς ἄλλοθι γαίης,

132ζώει ὅ γʼ ἦ τέθνηκε· κακὸν δέ με πόλλʼ ἀποτίνειν

133Ἰκαρίῳ, αἴ κʼ αὐτὸς ἑκὼν ἀπὸ μητέρα πέμψω.

134ἐκ γὰρ τοῦ πατρὸς κακὰ πείσομαι, ἄλλα δὲ δαίμων

135δώσει, ἐπεὶ μήτηρ στυγερὰς ἀρήσετʼ ἐρινῦς

136οἴκου ἀπερχομένη· νέμεσις δέ μοι ἐξ ἀνθρώπων

137ἔσσεται· ὣς οὐ τοῦτον ἐγώ ποτε μῦθον ἐνίψω.

138ὑμέτερος δʼ εἰ μὲν θυμὸς νεμεσίζεται αὐτῶν,

139ἔξιτέ μοι μεγάρων, ἄλλας δʼ ἀλεγύνετε δαῖτας

140ὑμὰ κτήματʼ ἔδοντες ἀμειβόμενοι κατὰ οἴκους.

141εἰ δʼ ὑμῖν δοκέει τόδε λωίτερον καὶ ἄμεινον

142ἔμμεναι, ἀνδρὸς ἑνὸς βίοτον νήποινον ὀλέσθαι,

143κείρετʼ· ἐγὼ δὲ θεοὺς ἐπιβώσομαι αἰὲν ἐόντας,

144αἴ κέ ποθι Ζεὺς δῷσι παλίντιτα ἔργα γενέσθαι.

145νήποινοί κεν ἔπειτα δόμων ἔντοσθεν ὄλοισθε.

146ὣς φάτο Τηλέμαχος, τῷ δʼ αἰετὼ εὐρύοπα Ζεὺς

147ὑψόθεν ἐκ κορυφῆς ὄρεος προέηκε πέτεσθαι.

148τὼ δʼ ἕως μέν ῥʼ ἐπέτοντο μετὰ πνοιῇς ἀνέμοιο

149πλησίω ἀλλήλοισι τιταινομένω πτερύγεσσιν·

150ἀλλʼ ὅτε δὴ μέσσην ἀγορὴν πολύφημον ἱκέσθην,

151ἔνθʼ ἐπιδινηθέντε τιναξάσθην πτερὰ πυκνά,

152ἐς δʼ ἰδέτην πάντων κεφαλάς, ὄσσοντο δʼ ὄλεθρον·

153δρυψαμένω δʼ ὀνύχεσσι παρειὰς ἀμφί τε δειρὰς

154δεξιὼ ἤιξαν διά τʼ οἰκία καὶ πόλιν αὐτῶν.

155θάμβησαν δʼ ὄρνιθας, ἐπεὶ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν·

156ὥρμηναν δʼ ἀνὰ θυμὸν ἅ περ τελέεσθαι ἔμελλον.

157τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε γέρων ἥρως Ἁλιθέρσης

158Μαστορίδης· ὁ γὰρ οἶος ὁμηλικίην ἐκέκαστο

159ὄρνιθας γνῶναι καὶ ἐναίσιμα μυθήσασθαι·

160ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε·

161κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι, ὅττι κεν εἴπω·

162μνηστῆρσιν δὲ μάλιστα πιφαυσκόμενος τάδε εἴρω·

163τοῖσιν γὰρ μέγα πῆμα κυλίνδεται· οὐ γὰρ Ὀδυσσεὺς

164δὴν ἀπάνευθε φίλων ὧν ἔσσεται, ἀλλά που ἤδη

165ἐγγὺς ἐὼν τοῖσδεσσι φόνον καὶ κῆρα φυτεύει

166πάντεσσιν· πολέσιν δὲ καὶ ἄλλοισιν κακὸν ἔσται,

167οἳ νεμόμεσθʼ Ἰθάκην ἐυδείελον. ἀλλὰ πολὺ πρὶν

168φραζώμεσθʼ, ὥς κεν καταπαύσομεν· οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ

169παυέσθων· καὶ γάρ σφιν ἄφαρ τόδε λώιόν ἐστιν.

170οὐ γὰρ ἀπείρητος μαντεύομαι, ἀλλʼ ἐὺ εἰδώς·

171καὶ γὰρ κείνῳ φημὶ τελευτηθῆναι ἅπαντα,

172ὥς οἱ ἐμυθεόμην, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινον

173Ἀργεῖοι, μετὰ δέ σφιν ἔβη πολύμητις Ὀδυσσεύς.

174φῆν κακὰ πολλὰ παθόντʼ, ὀλέσαντʼ ἄπο πάντας ἑταίρους,

175ἄγνωστον πάντεσσιν ἐεικοστῷ ἐνιαυτῷ

176οἴκαδʼ ἐλεύσεσθαι· τὰ δὲ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.

177τὸν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος Πολύβου πάϊς ἀντίον ηὔδα·

178ὦ γέρον, εἰ δʼ ἄγε νῦν μαντεύεο σοῖσι τέκεσσιν

179οἴκαδʼ ἰών, μή πού τι κακὸν πάσχωσιν ὀπίσσω·

180ταῦτα δʼ ἐγὼ σέο πολλὸν ἀμείνων μαντεύεσθαι.

181ὄρνιθες δέ τε πολλοὶ ὑπʼ αὐγὰς ἠελίοιο

182φοιτῶσʼ, οὐδέ τε πάντες ἐναίσιμοι· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

183ὤλετο τῆλʼ, ὡς καὶ σὺ καταφθίσθαι σὺν ἐκείνῳ

184ὤφελες. οὐκ ἂν τόσσα θεοπροπέων ἀγόρευες,

185οὐδέ κε Τηλέμαχον κεχολωμένον ὧδʼ ἀνιείης,

186σῷ οἴκῳ δῶρον ποτιδέγμενος, αἴ κε πόρῃσιν.

187ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·

188αἴ κε νεώτερον ἄνδρα παλαιά τε πολλά τε εἰδὼς

189παρφάμενος ἐπέεσσιν ἐποτρύνῃς χαλεπαίνειν,

190αὐτῷ μέν οἱ πρῶτον ἀνιηρέστερον ἔσται,

191πρῆξαι δʼ ἔμπης οὔ τι δυνήσεται εἵνεκα τῶνδε·

192σοὶ δέ, γέρον, θωὴν ἐπιθήσομεν, ἥν κʼ ἐνὶ θυμῷ

193τίνων ἀσχάλλῃς· χαλεπὸν δέ τοι ἔσσεται ἄλγος.

194Τηλεμάχῳ δʼ ἐν πᾶσιν ἐγὼν ὑποθήσομαι αὐτός·

195μητέρα ἣν ἐς πατρὸς ἀνωγέτω ἀπονέεσθαι·

196οἱ δὲ γάμον τεύξουσι καὶ ἀρτυνέουσιν ἔεδνα

197πολλὰ μάλʼ, ὅσσα ἔοικε φίλης ἐπὶ παιδὸς ἕπεσθαι.

198οὐ γὰρ πρὶν παύσεσθαι ὀίομαι υἷας Ἀχαιῶν

199μνηστύος ἀργαλέης, ἐπεὶ οὔ τινα δείδιμεν ἔμπης,

200οὔτʼ οὖν Τηλέμαχον μάλα περ πολύμυθον ἐόντα,

201οὔτε θεοπροπίης ἐμπαζόμεθʼ, ἣν σύ, γεραιέ,

202μυθέαι ἀκράαντον, ἀπεχθάνεαι δʼ ἔτι μᾶλλον.

203χρήματα δʼ αὖτε κακῶς βεβρώσεται, οὐδέ ποτʼ ἶσα

204ἔσσεται, ὄφρα κεν ἥ γε διατρίβῃσιν Ἀχαιοὺς

205ὃν γάμον· ἡμεῖς δʼ αὖ ποτιδέγμενοι ἤματα πάντα

206εἵνεκα τῆς ἀρετῆς ἐριδαίνομεν, οὐδὲ μετʼ ἄλλας

207ἐρχόμεθʼ, ἃς ἐπιεικὲς ὀπυιέμεν ἐστὶν ἑκάστῳ.

208τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

209Εὐρύμαχʼ ἠδὲ καὶ ἄλλοι, ὅσοι μνηστῆρες ἀγαυοί,

210ταῦτα μὲν οὐχ ὑμέας ἔτι λίσσομαι οὐδʼ ἀγορεύω·

211ἤδη γὰρ τὰ ἴσασι θεοὶ καὶ πάντες Ἀχαιοί.

212ἀλλʼ ἄγε μοι δότε νῆα θοὴν καὶ εἴκοσʼ ἑταίρους,

213οἵ κέ μοι ἔνθα καὶ ἔνθα διαπρήσσωσι κέλευθον.

214εἶμι γὰρ ἐς Σπάρτην τε καὶ ἐς Πύλον ἠμαθόεντα

215νόστον πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο,

216ἤν τίς μοι εἴπῃσι βροτῶν ἢ ὄσσαν ἀκούσω

217ἐκ Διός, ἥ τε μάλιστα φέρει κλέος ἀνθρώποισιν·

218εἰ μέν κεν πατρὸς βίοτον καὶ νόστον ἀκούσω,

219ἦ τʼ ἄν, τρυχόμενός περ, ἔτι τλαίην ἐνιαυτόν·

220εἰ δέ κε τεθνηῶτος ἀκούσω μηδʼ ἔτʼ ἐόντος,

221νοστήσας δὴ ἔπειτα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν

222σῆμά τέ οἱ χεύω καὶ ἐπὶ κτέρεα κτερεΐξω

223πολλὰ μάλʼ, ὅσσα ἔοικε, καὶ ἀνέρι μητέρα δώσω.

224ἦ τοι ὅ γʼ ὣς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο, τοῖσι δʼ ἀνέστη

225Μέντωρ, ὅς ῥʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἦεν ἑταῖρος,

226καί οἱ ἰὼν ἐν νηυσὶν ἐπέτρεπεν οἶκον ἅπαντα,

227πείθεσθαί τε γέροντι καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσειν·

228ὅ σφιν ἐὺ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·

229κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι, ὅττι κεν εἴπω·

230μή τις ἔτι πρόφρων ἀγανὸς καὶ ἤπιος ἔστω

231σκηπτοῦχος βασιλεύς, μηδὲ φρεσὶν αἴσιμα εἰδώς,

232ἀλλʼ αἰεὶ χαλεπός τʼ εἴη καὶ αἴσυλα ῥέζοι·

233ὡς οὔ τις μέμνηται Ὀδυσσῆος θείοιο

234λαῶν οἷσιν ἄνασσε, πατὴρ δʼ ὣς ἤπιος ἦεν.

235ἀλλʼ ἦ τοι μνηστῆρας ἀγήνορας οὔ τι μεγαίρω

236ἔρδειν ἔργα βίαια κακορραφίῃσι νόοιο·

237σφὰς γὰρ παρθέμενοι κεφαλὰς κατέδουσι βιαίως

238οἶκον Ὀδυσσῆος, τὸν δʼ οὐκέτι φασὶ νέεσθαι.

239νῦν δʼ ἄλλῳ δήμῳ νεμεσίζομαι, οἷον ἅπαντες

240ἧσθʼ ἄνεῳ, ἀτὰρ οὔ τι καθαπτόμενοι ἐπέεσσι

241παύρους μνηστῆρας καταπαύετε πολλοὶ ἐόντες.

242τὸν δʼ Εὐηνορίδης Λειώκριτος ἀντίον ηὔδα·

243Μέντορ ἀταρτηρέ, φρένας ἠλεέ, ποῖον ἔειπες

244ἡμέας ὀτρύνων καταπαυέμεν. ἀργαλέον δὲ

245ἀνδράσι καὶ πλεόνεσσι μαχήσασθαι περὶ δαιτί.

246εἴ περ γάρ κʼ Ὀδυσεὺς Ἰθακήσιος αὐτὸς ἐπελθὼν

247δαινυμένους κατὰ δῶμα ἑὸν μνηστῆρας ἀγαυοὺς

248ἐξελάσαι μεγάροιο μενοινήσειʼ ἐνὶ θυμῷ,

249οὔ κέν οἱ κεχάροιτο γυνή, μάλα περ χατέουσα,

250ἐλθόντʼ, ἀλλά κεν αὐτοῦ ἀεικέα πότμον ἐπίσποι,

251εἰ πλεόνεσσι μάχοιτο· σὺ δʼ οὐ κατὰ μοῖραν ἔειπες.

252ἀλλʼ ἄγε, λαοὶ μὲν σκίδνασθʼ ἐπὶ ἔργα ἕκαστος,

253τούτῳ δʼ ὀτρυνέει Μέντωρ ὁδὸν ἠδʼ Ἁλιθέρσης,

254οἵ τέ οἱ ἐξ ἀρχῆς πατρώιοί εἰσιν ἑταῖροι.

255ἀλλʼ ὀίω, καὶ δηθὰ καθήμενος ἀγγελιάων

256πεύσεται εἰν Ἰθάκῃ, τελέει δʼ ὁδὸν οὔ ποτε ταύτην.

257ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, λῦσεν δʼ ἀγορὴν αἰψηρήν.

258οἱ μὲν ἄρʼ ἐσκίδναντο ἑὰ πρὸς δώμαθʼ ἕκαστος,

259μνηστῆρες δʼ ἐς δώματʼ ἴσαν θείου Ὀδυσῆος.

260Τηλέμαχος δʼ ἀπάνευθε κιὼν ἐπὶ θῖνα θαλάσσης,

261χεῖρας νιψάμενος πολιῆς ἁλὸς εὔχετʼ Ἀθήνῃ·

262κλῦθί μευ, ὃ χθιζὸς θεὸς ἤλυθες ἡμέτερον δῶ

263καί μʼ ἐν νηὶ κέλευσας ἐπʼ ἠεροειδέα πόντον

264νόστον πευσόμενον πατρὸς δὴν οἰχομένοιο

265ἔρχεσθαι· τὰ δὲ πάντα διατρίβουσιν Ἀχαιοί,

266μνηστῆρες δὲ μάλιστα κακῶς ὑπερηνορέοντες.

267ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη,

268Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν,

269καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

270Τηλέμαχʼ, οὐδʼ ὄπιθεν κακὸς ἔσσεαι οὐδʼ ἀνοήμων,

271εἰ δή τοι σοῦ πατρὸς ἐνέστακται μένος ἠύ,

272οἷος κεῖνος ἔην τελέσαι ἔργον τε ἔπος τε·

273οὔ τοι ἔπειθʼ ἁλίη ὁδὸς ἔσσεται οὐδʼ ἀτέλεστος.

274εἰ δʼ οὐ κείνου γʼ ἐσσὶ γόνος καὶ Πηνελοπείης,

275οὐ σέ γʼ ἔπειτα ἔολπα τελευτήσειν, ἃ μενοινᾷς.

276παῦροι γάρ τοι παῖδες ὁμοῖοι πατρὶ πέλονται,

277οἱ πλέονες κακίους, παῦροι δέ τε πατρὸς ἀρείους.

278ἀλλʼ ἐπεὶ οὐδʼ ὄπιθεν κακὸς ἔσσεαι οὐδʼ ἀνοήμων,

279οὐδέ σε πάγχυ γε μῆτις Ὀδυσσῆος προλέλοιπεν,

280ἐλπωρή τοι ἔπειτα τελευτῆσαι τάδε ἔργα.

281τῶ νῦν μνηστήρων μὲν ἔα βουλήν τε νόον τε

282ἀφραδέων, ἐπεὶ οὔ τι νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι·

283οὐδέ τι ἴσασιν θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν,

284ὃς δή σφι σχεδόν ἐστιν, ἐπʼ ἤματι πάντας ὀλέσθαι.

285σοὶ δʼ ὁδὸς οὐκέτι δηρὸν ἀπέσσεται ἣν σὺ μενοινᾷς·

286τοῖος γάρ τοι ἑταῖρος ἐγὼ πατρώιός εἰμι,

287ὅς τοι νῆα θοὴν στελέω καὶ ἅμʼ ἕψομαι αὐτός.

288ἀλλὰ σὺ μὲν πρὸς δώματʼ ἰὼν μνηστῆρσιν ὁμίλει,

289ὅπλισσόν τʼ ἤια καὶ ἄγγεσιν ἄρσον ἅπαντα,

290οἶνον ἐν ἀμφιφορεῦσι, καὶ ἄλφιτα, μυελὸν ἀνδρῶν,

291δέρμασιν ἐν πυκινοῖσιν· ἐγὼ δʼ ἀνὰ δῆμον ἑταίρους

292αἶψʼ ἐθελοντῆρας συλλέξομαι. εἰσὶ δὲ νῆες

293πολλαὶ ἐν ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ, νέαι ἠδὲ παλαιαί·

294τάων μέν τοι ἐγὼν ἐπιόψομαι ἥ τις ἀρίστη,

295ὦκα δʼ ἐφοπλίσσαντες ἐνήσομεν εὐρέι πόντῳ.

296ὣς φάτʼ Ἀθηναίη κούρη Διός· οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴν

297Τηλέμαχος παρέμιμνεν, ἐπεὶ θεοῦ ἔκλυεν αὐδήν.

298βῆ δʼ ἰέναι πρὸς δῶμα, φίλον τετιημένος ἦτορ,

299εὗρε δʼ ἄρα μνηστῆρας ἀγήνορας ἐν μεγάροισιν,

300αἶγας ἀνιεμένους σιάλους θʼ εὕοντας ἐν αὐλῇ.

301Ἀντίνοος δʼ ἰθὺς γελάσας κίε Τηλεμάχοιο,

302ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρί, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·

303Τηλέμαχʼ ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, μή τί τοι ἄλλο

304ἐν στήθεσσι κακὸν μελέτω ἔργον τε ἔπος τε,

305ἀλλά μοι ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν, ὡς τὸ πάρος περ.

306ταῦτα δέ τοι μάλα πάντα τελευτήσουσιν Ἀχαιοί,

307νῆα καὶ ἐξαίτους ἐρέτας, ἵνα θᾶσσον ἵκηαι

308ἐς Πύλον ἠγαθέην μετʼ ἀγαυοῦ πατρὸς ἀκουήν.

309τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

310Ἀντίνοʼ, οὔ πως ἔστιν ὑπερφιάλοισι μεθʼ ὑμῖν

311δαίνυσθαί τʼ ἀκέοντα καὶ εὐφραίνεσθαι ἕκηλον.

312ἦ οὐχ ἅλις ὡς τὸ πάροιθεν ἐκείρετε πολλὰ καὶ ἐσθλὰ

313κτήματʼ ἐμά, μνηστῆρες, ἐγὼ δʼ ἔτι νήπιος ἦα;

314νῦν δʼ ὅτε δὴ μέγας εἰμὶ καὶ ἄλλων μῦθον ἀκούων

315πυνθάνομαι, καὶ δή μοι ἀέξεται ἔνδοθι θυμός,

316πειρήσω, ὥς κʼ ὔμμι κακὰς ἐπὶ κῆρας ἰήλω,

317ἠὲ Πύλονδʼ ἐλθών, ἢ αὐτοῦ τῷδʼ ἐνὶ δήμῳ.

318εἶμι μέν, οὐδʼ ἁλίη ὁδὸς ἔσσεται ἣν ἀγορεύω,

319ἔμπορος· οὐ γὰρ νηὸς ἐπήβολος οὐδʼ ἐρετάων

320γίγνομαι· ὥς νύ που ὔμμιν ἐείσατο κέρδιον εἶναι.

321ἦ ῥα, καὶ ἐκ χειρὸς χεῖρα σπάσατʼ Ἀντινόοιο

322ῥεῖα· μνηστῆρες δὲ δόμον κάτα δαῖτα πένοντο.

323οἱ δʼ ἐπελώβευον καὶ ἐκερτόμεον ἐπέεσσιν.

324ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·

325ἦ μάλα Τηλέμαχος φόνον ἡμῖν μερμηρίζει.

326ἤ τινας ἐκ Πύλου ἄξει ἀμύντορας ἠμαθόεντος

327ἢ ὅ γε καὶ Σπάρτηθεν, ἐπεί νύ περ ἵεται αἰνῶς·

328ἠὲ καὶ εἰς Ἐφύρην ἐθέλει, πίειραν ἄρουραν,

329ἐλθεῖν, ὄφρʼ ἔνθεν θυμοφθόρα φάρμακʼ ἐνείκῃ,

330ἐν δὲ βάλῃ κρητῆρι καὶ ἡμέας πάντας ὀλέσσῃ.

331ἄλλος δʼ αὖτʼ εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·

332τίς δʼ οἶδʼ, εἴ κε καὶ αὐτὸς ἰὼν κοίλης ἐπὶ νηὸς

333τῆλε φίλων ἀπόληται ἀλώμενος ὥς περ Ὀδυσσεύς;

334οὕτω κεν καὶ μᾶλλον ὀφέλλειεν πόνον ἄμμιν·

335κτήματα γάρ κεν πάντα δασαίμεθα, οἰκία δʼ αὖτε

336τούτου μητέρι δοῖμεν ἔχειν ἠδʼ ὅς τις ὀπυίοι.

337ὣς φάν, ὁ δʼ ὑψόροφον…

338εὐρ…